I OSK 1404/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-11-29
NSAAdministracyjneWysokansa
drogi publicznepas drogowywykonanie zastępczepostępowanie egzekucyjneobowiązek niepieniężnysamorządspółka z o.o.NSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie wykonania zastępczego obowiązku przywrócenia pasa drogowego, potwierdzając zasadność zastosowania tego środka egzekucyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki z o.o. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jej skargę na postanowienie o wykonaniu zastępczym obowiązku przywrócenia pasa drogowego. Spółka nie wykonała ostatecznej decyzji nakazującej przywrócenie pasa drogowego zajętego przez pawilon. Pomimo zastosowania grzywny, obowiązek nie został wykonany, co doprowadziło do orzeczenia wykonania zastępczego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając wykonanie zastępcze za uzasadnione i zgodne z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy postanowienie o wykonaniu zastępczym obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego. Spółka zajęła pas drogowy bez zezwolenia, co zostało stwierdzone ostateczną decyzją administracyjną. Mimo wezwań i nałożenia grzywny, spółka nie wykonała obowiązku. Organ egzekucyjny, po bezskutecznych próbach przymuszenia, orzekł o wykonaniu zastępczym przez inną firmę na koszt spółki. WSA w Olsztynie oddalił skargę spółki, uznając wykonanie zastępcze za dopuszczalne i zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd podkreślił, że ustawa nie wymaga wielokrotnego nakładania grzywny przed zastosowaniem wykonania zastępczego, a wykonanie zastępcze jest środkiem prowadzącym bezpośrednio do wykonania obowiązku. NSA uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia Prawa zamówień publicznych oraz braku czynnego udziału strony w postępowaniu nie miały wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie zastępcze jest dopuszczalne i jest środkiem prowadzącym bezpośrednio do wykonania obowiązku, nawet jeśli wcześniej stosowano grzywnę w celu przymuszenia.

Uzasadnienie

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa minimalnej liczby nałożonych grzywien przed zastosowaniem wykonania zastępczego. Wykonanie zastępcze jest środkiem, który bezpośrednio prowadzi do wykonania obowiązku, a zasada stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego nie oznacza konieczności stosowania ich w kolejności enumeratywnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.e.a. art. 128 § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 128 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 127

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 119 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § § 1-3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § pkt 8

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 131

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 132 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.z.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 10

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 69

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 70

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zastosowanie wykonania zastępczego jako środka zbyt drastycznego, mimo istnienia możliwości przymuszenia przez grzywny. Naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych przy wyborze wykonawcy zastępczego. Naruszenie zasady czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.). Wady tytułu wykonawczego. Niedoręczenie tytułu wykonawczego i upomnienia przed wydaniem postanowienia o wykonaniu zastępczym.

Godne uwagi sformułowania

wykonanie zastępcze jest tym, które skutecznie doprowadzić do przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego nie można przyjąć, iż konsekwencją zasady stosowania najmniej uciążliwego środka jest egzekwowanie w kolejności środków egzekucyjnych wymienionych w powyższym przepisie nie jest koniecznym elementem postanowienia o wykonaniu zastępczym wskazywanie osoby (przedsiębiorstwa), która będzie realizowała obowiązek za zobowiązanego

Skład orzekający

Ewa Dzbeńska

sprawozdawca

Izabella Kulig - Maciszewska

przewodniczący

Wojciech Chróścielewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zasad stosowania wykonania zastępczego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza w kontekście obowiązków niepieniężnych, oraz interpretacja zasad wyboru środków egzekucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia pasa drogowego i obowiązku przywrócenia go do stanu poprzedniego, ale zasady ogólne dotyczące wykonania zastępczego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej i wykonania zastępczego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego. Pokazuje, jak sąd interpretuje środki przymusu w sytuacji niewykonywania obowiązków przez podmioty gospodarcze.

Wykonanie zastępcze: Kiedy sąd pozwala na egzekucję na koszt dłużnika?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1404/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Dzbeńska /sprawozdawca/
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Ol 870/06 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2007-05-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art.128 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.175 § 1-3,183 § 1 , art.145 § 1 pkt 1 lit c. , art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 870/06 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego przez inną osobę obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 870/06 oddalił skargę Biura Podróży [...] Spółka z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego przez inną osobę obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta O. orzekł o przywróceniu do stanu poprzedniego naruszonego przez skarżącą spółkę pasa drogowego ulic D. i P. w obrębie [...], część działki nr [...] i [...] – zajęty poprzez umieszczenie bez zezwolenia pawilonu Biura Podróży [...]. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] wskutek utrzymania jej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., nr [...].
Upomnieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezydent Miasta O. wezwał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...].
Wobec niewykonania powyższego obowiązku, co znalazło potwierdzenie w protokole z kontroli pasa ruchu drogowego przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2005r., Prezydent Miasta O. w dniu [...] stycznia 2006 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], doręczony stronie w dniu 11 stycznia 2006 r. Z kolei postanowieniem z tego samego dnia orzekł o zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. nałożeniu na Biuro Podróży [...] grzywny w kwocie 25.000 zł, równocześnie wzywając Spółkę do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Powyższe postanowienie o nałożeniu grzywny zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] wobec wstrzymania wykonania postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie decyzji z dnia [...] o przywróceniu do stanu poprzedniego (sygn. akt II SA/Ol 942/05).
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] Prezydent Miasta O. orzekł o ponownym nałożeniu grzywny w kwocie 25.000 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] oraz wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] stycznia 2006 r. polegającego na przywróceniu do stanu poprzedniego, w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...].
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 128 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Prezydent Miasta O. działając jako organ egzekucyjny orzekł o wykonaniu zastępczym przez inną osobę obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającym z decyzji z dnia [...] orzekającej o przywróceniu do stanu poprzedniego naruszonego przez Biuro Podróży [...] Spółka z o.o. w O. pasa drogowego.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzja o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego stała się ostateczna, lecz obowiązku z niej wynikającego strona nie wykonała pomimo upomnienia wystosowanego do Spółki oraz dwukrotnego nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Dlatego też uznano za zasadne wykonanie tego obowiązku w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo na koszt i niebezpieczeństwo Biura Podróży [...] przez Spółkę jawną C. M. i R. B. z siedzibą w D. przy ul. [...]. Organ wskazał, iż rozpoczęcie prac rozbiórkowych nastąpi w ciągu 7 dni od daty otrzymania postanowienia przez stronę. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosło Biuro Podróży [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie uwzględniło powyższego zażalenia i postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt.
Organ odwoławczy wskazał, iż na Biurze Podróży [...] ciążył obowiązek o charakterze niepieniężnym wynikający z decyzji z dnia [...] mocą której orzeczono o przywróceniu do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego przez spółkę. Wymieniona decyzja wskutek utrzymania jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stała się ostateczna i podlegała wykonaniu.
W ocenie Kolegium na organie ciążył obowiązek dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę, iż wcześniej stosowane środki egzekucyjne, tj. dwukrotnie nakładane grzywny w celu przymuszenia nie przyniosły rezultatu, orzeczenie wykonania zastępczego należało uznać za uzasadnione.
Ponadto organ wskazał, iż skoro tytuł wykonawczy został stronie doręczony w dniu [...], to na organie nie spoczywał obowiązek doręczania go przed każdą czynnością egzekucyjną. Z tego samego powodu Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niesłuszny zarzut braku wystosowania upomnienia przed wydaniem postanowienia o wykonaniu zastępczym. Upomnienia takie należy doręczyć zobowiązanemu jedynie raz przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło w dniu 16 grudnia 2005 r.
Odnośnie argumentów określających wady tytułu wykonawczego wskazano, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie postanowienia o wykonaniu zastępczym, gdyż w istocie stanowią zarzuty odnoszące się do tytułu wykonawczego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. oraz Prezydenta Miasta O. nie zostały wydane z takim naruszeniem prawa, które mogłoby stanowić podstawę do uwzględnienia skargi. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego musi nastąpić po kilkukrotnym nałożeniu na zobowiązanego grzywny celu przymuszenia. W sytuacji, gdy środek w postaci grzywny w celu przymuszenia nie podziałał skutecznie na zobowiązanego i nie doprowadził do przywrócenia zajętego pasa drogowego, to organ egzekucyjny miał podstawy, aby zastosować środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego.
Odnosząc się do zarzutu, iż przy wyłanianiu podmiotu mającego dokonać wykonania zastępczego nie były przestrzegane zasady przewidziane w przepisach ustawy Prawo zamówień publicznych, Sąd uznał, że zarzutu tego nie można kwestionować w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego, a następnie w skardze do sądu administracyjnego. Nie jest koniecznym bowiem elementem postanowienia o wykonaniu zastępczym wskazywanie osoby (przedsiębiorstwa), która będzie realizowała obowiązek za zobowiązanego. Ponadto, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie wymagają od organów egzekucyjnych, aby w postanowieniu czy zawiadomieniu omawiały kryteria, jakimi kierowały się przy wyborze podmiotu mającego zrealizować obowiązek za zobowiązanego.
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, iż nie można podzielić zarzutu skargi wskazującego na niedoręczenie spółce tytułu wykonawczego oraz upomnienia przed wydaniem postanowienia w przedmiocie wykonania zastępczego, albowiem odpis tytułu wykonawczego doręczony został stronie skarżącej w dniu 11 stycznia 2006 r., natomiast doręczenie upomnienia nastąpiło w dniu 16 grudnia 2005 r. Wobec tego na organie egzekucyjnym nie spoczywał obowiązek doręczenia go ponownie, przed każdą czynnością egzekucyjną. Zarzuty wskazujące na wady tytułu wykonawczego nie mogły odnieść zamierzonego skutku z tego względu, że należało je złożyć w terminie 7 dni od daty otrzymania tytułu wykonawczego.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niepełnej informacji o podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, to Sąd wskazał, iż brak ten nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, jako że tego rodzaju uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podniósł, iż organy nie uczyniły zadość wynikającemu z art. 10 § 1 kpa obowiązkowi zawiadomienia strony o możliwości zaznajomienia się z zebranymi dowodami i materiałami, jednak wskazanego uchybienia nie uznał za mającego istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie istniały bowiem dowody, o istnieniu których strona nie wiedziała przed wydaniem postanowień organów egzekucyjnych.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosło Biuro Podróży [...] Sp. z o. o. z siedzibą w O., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego w potrójnej minimalnej stawce przewidzianej przepisami prawa.
Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 145, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w zw. z art. 7 kpa, art. 7 § 2, art. 18, art. 119 § 2, art. 121 § 1, 2 i 3, art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), polegające na przyjęciu przez Sąd, że zastosowanie przez organ administracji publicznej wykonania zastępczego nie było zastosowaniem najbardziej drastycznego środka egzekucyjnego, mimo iż istniały prawne możliwości przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym przez nakładanie grzywien, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145, art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w zw. z art. 7 kpa i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na oddaleniu skargi, mimo nie ustosunkowania się przez Sąd do zarzutów wniesionych przez skarżącego, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145, art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w zw. z art. 7 kpa i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na błędnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż skarżący nie wykazał, że postanowienia organów obu instancji naruszały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kpa;
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145, art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w zw. z art. 7, art. 8, art. 10 kpa i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż brak dowodów, o których istnieniu skarżący nie wiedział przed wydaniem postanowienia zarówno przez organ I jak i II instancji, zwalnia organ administracji publicznej od przestrzegania ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 § 1 kpa, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego;
5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1, art. 145 i art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 10, art. 69 i art. 70 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2006 r., Nr 164, poz. 1163) oraz w zw. z art. 7 kpa i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyrażające się tym, iż Sąd stanął na stanowisku, że przy wyłanianiu podmiotu mającego dokonać wykonania zastępczego były przestrzegane zasady przewidziane w przepisach powołanej ustawy Prawo zamówień publicznych, co nie doprowadziło do ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego oraz polegające na nieuwzględnieniu zarzutu dotyczącego wadliwego wyboru wykonawcy;
co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Z uwagi na określone wymogi, które musi spełniać ta skarga, jej sporządzenie ustawodawca powierzył profesjonalnym pełnomocnikom (art. 175 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – zwanej dalej – P.p.s.a.). Ich znajomość prawa miała gwarantować odpowiedni poziom merytoryczny i formalny skargi kasacyjnej, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki wymienione w art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a., a zatem niniejsza sprawa mogła być rozpatrywana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Wskazane w niej podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności badawczej Sądu II instancji. Sąd ten nie może bowiem z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych uchybień niż podane w skardze. Nie jest też uprawniony do dokonywania wykładni zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz jakiegokolwiek korygowania, czy uzupełniania omawianego środka zaskarżenia.
W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi zatem określić jaki konkretnie przepis prawa został naruszony, poprzez wskazanie nie tylko aktu prawnego, ale także oznaczenia kwestionowanej normy. Dla wykwalifikowanego pełnomocnika nie powinno ulegać wątpliwości, jak należy rozumieć wymóg powołania konkretnej normy prawa. Chodzi bowiem o najmniejszą jednostkę redakcyjną przepisu, a zatem podanie nie tylko numeru artykułu (paragrafu), ale także stosownego jego ustępu (punktu, czy podpunktu).
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 ustawy P.p.s.a. Tymczasem artykuł ten nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej. Art. 145 cytowanej ustawy podzielony jest na dwa paragrafy. Paragraf 1 ma trzy punkty, zaś pkt 1 dzieli się na 3 podpunkty oznaczone literami a, b i c.
Zamiarem pełnomocnika skarżącego było prawdopodobnie wskazanie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. Jeżeli tak, to taki zarzut powinien być sprecyzowany w podstawach i uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w ramach sprawowanej kontroli nie może natomiast domniemywać, czy takie rzeczywiście były intencje autora skargi kasacyjnej oraz jaka była przyczyna innego oznaczenia kwestionowanego przepisu.
Niezależnie od powyższych rozważań zauważyć należy, że nawet wskazanie właściwej jednostki redakcyjnej art. 145 ustawy P.p.s.a. nie mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Chybionym jest bowiem zarzut wnoszącego skargę kasacyjną naruszenia przez Sąd przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że zastosowanie przez organ administracji publicznej wykonania zastępczego nie było zastosowaniem najbardziej drastycznego środka egzekucyjnego. Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają ilości nakładanych grzywien przed zastosowaniem środka w postaci wykonania zastępczego. Stosownie do treści art. 7 § 2 powołanej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z zasady tej wynika obowiązek badania, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. W istocie jest to główna zasada w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze, jeżeli organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż ono prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku.
W art. 7 § 2 przedmiotowej ustawy przewidziano również zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka. Pojęcie środków egzekucyjnych w postępowaniu dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym wyjaśnione zostało w art. 1a pkt 12b cytowanej ustawy, zgodnie z którym należy stosować:
- grzywnę w celu przymuszenia;
- wykonanie zastępcze;
- odebranie rzeczy ruchomej;
- odebranie nieruchomości;
- opróżnienie lokali i innych pomieszczeń,;
- przymus bezpośredni.
Nie można jednakże przyjąć, iż konsekwencją zasady stosowania najmniej uciążliwego środka jest egzekwowanie w kolejności środków egzekucyjnych wymienionych w powyższym przepisie. Mając na uwadze zasadę stosowania środka egzekucyjnego bezpośrednio prowadzącego do wykonania egzekucji, to wykonanie zastępcze jest tym, które skutecznie doprowadzić do przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 463/05).
W związku z powyższym zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do nie ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do zarzutów błędnego ustalenia przez organ administracji publicznej stanu faktycznego poprzez nieprawidłowe określenie ilości skutecznie nakładanych grzywien nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do stanowiska Sądu I instancji wskazującego, iż organy administracji nie naruszyły art. 7 i art. 8 kpa, dokonując prawidłowych ustaleń dotyczących stanu prawnego i faktycznego sprawy. W pismach procesowych kierowanych do sądu, w tym w skardze kasacyjnej, skarżący nie wskazał, na jakie okoliczności chciałby dodatkowo powołać się w razie ewentualnego wezwania przez organ do wypowiedzenia się co do materiału zgromadzonego w sprawie i jaki wpływ okoliczności te mogłyby wywrzeć na ocenę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazał jedynie ogólnikowo, iż nie miał możliwości ostatecznie wypowiedzieć się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz poinformować organ, iż podjął czynności w kierunku rozbiórki budynku, co wpłynęłoby na niecelowość zastosowania wykonania zastępczego.
W związku z powyższym uznać należy, że uchybienie przez organy obowiązkowi, o którym mowa w art. 10 kpa, nie miało wpływu na wynik sprawy i nie dawało Sądowi I instancji podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Za nietrafny uznać należy także zarzut naruszenia przepisów Prawa o zamówieniach publicznych w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż żaden z przepisów tej ustawy nie zobowiązuje organów egzekucyjnych do omówienia kryteriów jakimi kierowały się przy wyborze podmiotu mającego zrealizować obowiązek za zobowiązanego. Strona mająca zastrzeżenia odnoszące się do wyboru wykonawcy miała możliwość zgłoszenia ich w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych. Tego rodzaju wadliwości nie można kwestionować w postępowaniu toczącym się w przedmiocie wykonania zastępczego. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie jest koniecznym elementem postanowienia o wykonaniu zastępczym wskazywanie strony, która będzie realizowała obowiązek za zobowiązanego. Istnieje jedynie obowiązek powiadomienia o tym zobowiązanego w trakcie postępowania, aby mógł dochodzić wobec wykonawcy roszczeń przewidzianych w art. 131 i 132 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.