I OSK 1400/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną inspektora pracy, uznając, że organ ten nie może nakazać wypłaty wynagrodzenia, gdy istnieje spór pracowniczy rozstrzygany przez sąd pracy.
Sprawa dotyczyła decyzji inspektora pracy nakazującej pracodawcy wypłatę pracownikowi zaległego wynagrodzenia i innych świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, uznając, że inspektor pracy nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów pracowniczych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną inspektora pracy, potwierdzając, że w przypadku sporu o świadczenia pracownicze, właściwy jest sąd pracy, a inspektor pracy nie może nakazać wypłaty konkretnych kwot.
Sprawa rozpoczęła się od decyzji Okręgowego Inspektora Pracy nakazującej R. S., właścicielce firmy transportowej, wypłatę pracownikowi R. S. zaległego wynagrodzenia, diet, świadczeń urlopowych oraz zwrot potrąconej kwoty. Decyzja została wydana na podstawie przepisów Kodeksu pracy i ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Pracodawczyni R. S. zaskarżyła tę decyzję, podnosząc m.in. istnienie sporu pracowniczego przed sądem pracy oraz fakt, że ona i pracownik żyli w konkubinacie, co miało wpływać na ich relacje finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję inspektora, stwierdzając, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie są właściwe do rozstrzygania sporów pracowniczych, a jedynie do nakłonienia pracodawcy do wypełnienia wymagalnego obowiązku. NSA oddalił skargę kasacyjną inspektora pracy, zgadzając się z WSA co do zasady, że w przypadku sporu pracowniczego właściwy jest sąd pracy, a inspektor pracy nie może nakazać wypłaty konkretnych kwot. NSA podkreślił, że decyzja inspektora pracy nie może zastępować orzeczenia sądu pracy, gdy istnieje spór o roszczenia pracownicze.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ Państwowej Inspekcji Pracy nie jest uprawniony do nakazania wypłaty należnego wynagrodzenia i innych świadczeń pracowniczych, gdy istnieje spór o roszczenie ze stosunku pracy rozstrzygany przez sąd powszechny.
Uzasadnienie
Kompetencja do rozstrzygania sporów pracowniczych, w tym o wypłatę wynagrodzenia, przysługuje wyłącznie sądom pracy. Inspektor pracy może jedynie zobowiązać pracodawcę do rozwiązania sytuacji spornej, np. poprzez wniesienie pozwu do sądu pracy, ale nie może samodzielnie nakazać wypłaty konkretnych kwot, jeśli ich zasadność jest sporna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.PIP art. 9 § pkt 2 a
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.PIP art. 1
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p. art. 87 § 1 - 7
Kodeks pracy
k.p. art. 91
Kodeks pracy
k.p. art. 85 § 1 - 5
Kodeks pracy
k.p. art. 86 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 94 § pkt 5
Kodeks pracy
k.p. art. 262
Kodeks pracy
k.p. art. 184 § 1
Kodeks pracy
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2001 r. - w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju art. 3
Ustawa z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych art. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 2 § 1 pkt 4
Argumenty
Skuteczne argumenty
Inspektor pracy nie ma kompetencji do nakazania wypłaty wynagrodzenia, gdy istnieje spór pracowniczy rozstrzygany przez sąd pracy. Nakaz wypłaty wydany przez Inspektora Pracy nie może zastępować orzeczenia sądu pracy w sytuacji spornej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Inspektora Pracy, że jego nakaz jest decyzją administracyjną i może być podstawą do egzekucji administracyjnej, nawet w sytuacji sporu pracowniczego.
Godne uwagi sformułowania
organ Państwowej Inspekcji Pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych, ale może jedynie zobligować pracodawcę do rozwiązania występującej sytuacji spornej nakaz wypłaty wynagrodzenia wystawiony przez inspektora pracy, nie może stanowić dla pracownika podstawy do uruchomienia postępowania egzekucyjnego wkroczeniem administracji publicznej w zakres kompetencji, zastrzeżony przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych – sądów pracy
Skład orzekający
Małgorzata Jaśkowska
przewodniczący sprawozdawca
Janina Antosiewicz
sędzia
Jolanta Rajewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji Inspekcji Pracy w sprawach spornych dotyczących wynagrodzeń i świadczeń pracowniczych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje spór pracowniczy rozstrzygany przez sąd pracy. Nie dotyczy sytuacji, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jasno rozgranicza kompetencje organów administracji i sądów pracy w kwestii spornych roszczeń pracowniczych, co jest kluczowe dla wielu pracodawców i pracowników.
“Inspektor pracy nie jest sędzią! Kiedy organ może nakazać wypłatę pracownikowi, a kiedy sprawę rozstrzygnie sąd?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1400/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-07-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-12-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Janina Antosiewicz Jolanta Rajewska Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6198 Inspekcja pracy Hasła tematyczne Inspekcja pracy Skarżony organ Inspektor Pracy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska /spr./, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Jolanta Rajewska, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Ka 3135/03 w sprawie ze skargi R. .S na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia i innych świadczeń oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w Katowicach decyzją z dnia [...] (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 9 pkt 2 a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 124 poz. 362 ze zm.), którą nakazał R. S. – właścicielce firmy "R." Usługi Transportowe w J. wypłacić R. S.: 1. bezpodstawnie potrąconą - bez wyrażenia zgody na piśmie - kwotę pieniężną w wysokości 160 złotych; 2. wynagrodzenie za pracę w miesiącach od czerwca 2001 r. do lipca 2003 r. w wysokościach szczegółowo podanych w decyzji; 3. szczegółowo wskazane w decyzji kwoty tytułem diet w związku z odbywaniem przez R. S. podróży służbowych na terenie kraju w okresie od czerwca 2001 r. do grudnia 2002 r.; 4. świadczenia urlopowe należne za lata: 2001 w kwocie 620,54 złotych oraz za 2002 w kwocie 658,57 złotych. W uzasadnieniu decyzji Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w Katowicach przywołał treść przepisów art. 87 § 1 - 7 , art. 91, art. 85 § 1 - 5 i 86 § 1 Kodeksu Pracy. Nadto zacytował przepis § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2001 r. - w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. z 2001 r. Nr 151, poz. 1720). Przytoczył także przepis art. 3 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70 , poz. 335 ze zm.). Podkreślił, że podczas prowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że pracodawca nie wypłacił R. S. wynagrodzeń za pracę, diet związanych z odbyciem podróży służbowej, oraz świadczeń urlopowych za okresy wskazane w decyzjach, a ponadto pracodawca dokonał niezgodnego z prawem potrącenia R. S. z wynagrodzenia za pracę kwoty 160 złotych. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki warunkujące wypłatę wskazanych świadczeń. Z kolei powodem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji był fakt, iż termin wymagalności roszczeń już minął, a w interesie społecznym leży, by pracownicy terminowo otrzymywali należne im świadczenia. Niewypłacanie należności w terminie powoduje bowiem, że pracodawca dysponuje środkami, które od dnia wymagalności stanowią własność pracowniczą. Ponadto wskazano, że prawidłowe i terminowe wypłacanie wynagrodzeń za pracę należy, zgodnie z przepisem art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy, do podstawowych obowiązków pracodawcy. Organ wskazał również, iż podnoszona w toku postępowania przez R. S. okoliczność, że ona jako pracodawca, jak i jej pracownik żyli w konkubinacie, nie może mieć żadnego wpływu na wypłatę wynagrodzeń i innym świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Przepisy prawa pracy dotyczące wypłaty świadczeń należą bowiem do grupy przepisów bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że w żadnym wypadku nie mogą być zmodyfikowane wolą stron, a tym bardziej wyłączone. W opinii organu wyższego stopnia brak zatem było podstaw do twierdzenia, że inspektor pracy dopuścił się obrazy przepisów prawa i że nie dokonał wszechstronnej oceny stanu faktycznego. Okoliczności podnoszone przez pracodawcę nie miały wpływu na ocenę dokonanych naruszeń prawa pracy. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu złożenia w tej sprawie pozwu do sądu pracy Inspektor Pracy wskazał, że okoliczność ta nie uniemożliwia wydania decyzji administracyjnej. Są to bowiem dwa niezależne postępowania, które toczą się odrębnie. Skargę od w/w decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach złożyła R. S. żądając jej uchylenia lub zmiany. W uzasadnieniu środka odwoławczego powołała się na wiążący ją z R. S. stosunek konkubinatu, a także na fakt przekazywania R. S. środków pieniężnych, mających na celu pomoc finansową w wywiązywaniu się przez R. S. z zaciągniętych zobowiązań oraz utrzymanie jego oraz dwojga jego dzieci. Podniosła też, że w przypadku nieuchylenia zaskarżonej decyzji mogłyby zaistnieć w obrocie prawnym dwa sprzeczne orzeczenia – wyrok Sądu Pracy w [...], wydany w sprawie o sygn. akt IV P 593/03 oraz decyzja (nakaz) wydany przez Inspektora Pracy w Katowicach. Ponadto skarżąca przywołała dowody w postaci zeznań rocznych podatkowych, zaświadczeń o wynagrodzeniu wydanych przez pracodawcę, dowody spłat kredytów obciążających pracownika R. S., ponoszonych kosztów utrzymania oraz dokumenty Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące potrąconych i przesłanych kwot stanowiących składki ubezpieczenia społecznego pracownika. Szeroko opisała także istniejące między nią i R. S. zależności finansowe w okresie od roku 1996 do roku 2003. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną w uzasadnieniu decyzji argumentację. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która miała miejsce po dniu 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) skargę rozpoznawał nowopowstały Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wyrokiem z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt 4 II SA/Ka 3135/03, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a także poprzedzający ją nakaz z dnia [...] oraz określił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu orzeczenia WSA w Gliwicach podkreślił, iż w myśl art. 9 ust. 1 pkt 2 a ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm). w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Zdaniem Sądu przepis ten nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w pkt 2 § 3 kodeksu postępowania cywilnego, wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji sądu powszechnego i przenoszącym to uprawnienie do organu administracji publicznej - Państwowej Inspekcji Pracy. Oznacza to, iż jedynie sądy powszechne są właściwym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem i pracodawcą. Są to bowiem są sprawy cywilne w rozumieniu przepisów kodeksu, i jako takie podlegają kognicji sądów powszechnych. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż fakt zawisłości przed sądem pracy sprawy z powództwa R. S. obejmującej roszczenia mogące być tożsame z przedmiotem zaskarżonych decyzji administracyjnych nie uniemożliwia wydania przedmiotowych decyzji administracyjnych, gdyż są to dwa niezależne postępowania, które mogą toczyć się odrębnie. WSA wskazał jednakże na konieczność odmiennego pojmowania funkcji nakazu wystawianego przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie wskazanego przepisu, od pojmowania zaprezentowanego w niniejszej sprawie przez organ. Zdaniem Sądu zadaniem takiej decyzji jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych elementów umowy, które związane są z wynagrodzeniem np. świadczenia urlopowe. Z kolei z brzmienia art. 9 ust. 1 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że inspektor pracy może nakazać wypłacić należne pracownikowi wynagrodzenie. Oznacza to, że inspektor pracy nie posiada uprawnień do rozstrzygania w przypadku wystąpienia sytuacji spornej, gdyż kompetencja w tym zakresie przynależy do sądu powszechnego. W konsekwencji, zdaniem Sądu pierwszej instancji, istota przedmiotowego nakazu sprowadza się jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek jest wymagalny. W przypadku natomiast wystąpienia sytuacji spornej inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych, ale może zobligować pracodawcę do rozwiązania w określonym czasie występującej sytuacji spornej. Nakaz zobowiązujący pracodawcę do wypłaty wynagrodzenia wystawiony przez inspektora pracy, nie może zatem stanowić dla pracownika podstawy do uruchomienia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do postanowień art. 2 § 1 pkt 4 (obecnie art. 2 § 1 pkt 11) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 956 ze zm.) egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także inne świadczenia przysługujące pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy. Jednakże obowiązek ten podlega egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a zatem w ramach tej egzekucji nie jest możliwe wyegzekwowanie należnej pracownikowi kwoty. Reasumując, Sąd zauważył, iż w niniejszej sprawie organ Państwowej Inspekcji Pracy wystawiając nakaz stosownie do przeprowadzonej powyżej analizy prawnej jego charakteru, uprawniony był do zobowiązania pracodawcy, by ten we wskazanym terminie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku. Jednakże w rozpatrywanej sprawie inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy wystawił nakaz, w którym w jego osnowie wymienił osobę, której pracodawca jest zobowiązany wypłacić świadczenia (w konkretnych kwotach) wynikające ze stosunku pracy, a związane z wynagrodzeniem. Tak wystawiony nakaz jest w ocenie Sądu nieprawidłowy, ponieważ stwarza wrażenie istnienia tytułu wykonawczego dla pracownika do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i to w sytuacji, gdy roszczenia będące przedmiotem nakazu mogły być przedmiotem sporu, który zawisł przed właściwym sądem powszechnym – sądem pracy. Na marginesie WSA w Gliwicach zauważył także, iż decyzja organu I instancji nie zawierała praktycznie żadnego uzasadnienia prawnego (w sentencji przywołano jedynie numerację przepisów i ustaw stosowanych przez organ). Uchybienie to jednakże zostało skorygowane w decyzji organu odwoławczego, który przedstawił motywy jakimi kierował się przy podjęciu rozstrzygnięcia. Powyższy wyrok zaskarżył w całości Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach. We wniesionej w dniu 4 listopada 2005 r. skardze kasacyjnej zarzucił orzeczeniu obrazę prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 9 pkt. 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W uzasadnieniu skargi organ wyraził pogląd, iż z brzmienia art. 9 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wynika uprawnienie dla właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy do "nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi". Zdaniem PIP w Katowicach uprawnienie organu rozciąga się także na możliwość nakazania pracodawcy wypłaty konkretnego świadczenia konkretnemu pracownikowi. Zdaniem organu zarzut sformułowany przez WSA w Gliwicach, iż pracy nakaz stwarza wrażenie istnienia tytułu wykonawczego dla pracownika do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest chybiony o tyle, że nakaz inspektora pracy jest decyzją administracyjną, której adresatem jest zobowiązany do wykonania obowiązku pracodawca. Zatem osnowa decyzji musi być sformułowana w taki sposób, ażeby zapewnić jej wykonanie z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej w przypadku, gdy adresat nie podporządkuje się jej dobrowolnie. W konsekwencji podniesionych zarzutów Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie przez NSA skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach. W złożonej w dniu 30 listopada 2005 r. odpowiedzi na skargę kasacyjną R. S. wniosła o jej oddalenie podnosząc argumentację prezentowaną dotychczas w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona przez Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 września 2005 r. jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, - naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwą wykładnię art. 9 pkt. 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. 2001 r. Nr 124 poz. 1362 ze zm., dalej jako ustawa o PIP), a mianowicie przyjęcie przez Sąd, iż treść nakazu została niewłaściwie przez organ sformułowana. Tym samym istota zgłoszonego przez organ zarzutu sprowadza się do kwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny formy prawnej zaskarżonego nakazu wydanego przez Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach, w szczególności zaś oceny prawidłowej osnowy tego orzeczenia. Tymczasem zdaniem NSA kwestią zasadniczą, która powinna być wzięta pod uwagę już podczas rozpoznawania niniejszej sprawy przez WSA w Gliwicach, jest ocena dopuszczalności wydania przez Państwowego Inspektora Pracy takiego nakazu w przypadku, gdy w zakresie wzajemnych zobowiązań pomiędzy pracodawcą a pracownikiem toczy się spór przed sądem powszechnym. I w tym zakresie stwierdzić należy, iż rozważania WSA w Gliwicach zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 września 2005 r. są prawidłowe i nie naruszają art. 9 pkt. 2 a ustawy o PIP. Sąd pierwszej instancji zauważył bowiem, iż w przypadku wystąpienia sytuacji spornej inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty wynagrodzenia i innych składników z nim związanych, ale może jedynie zobligować pracodawcę do rozwiązania występującej sytuacji spornej, np. poprzez wniesienie stosownego powództwa do sądu pracy. Zaprezentowany w tym zakresie przez Sąd Wojewódzki w Gliwicach pogląd prawny jest prawidłowy. Artykuł 9 pkt 2 a powołanej ustawy stanowi bowiem, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się jednak jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek ten jest wymagalny. W przypadku wystąpienia sporu o roszczenie ze stosunku pracy inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia. Obowiązek ten nie ma bowiem charakteru wymagalnego, a to z uwagi na toczący się przed sądem powszechnym spór, którego przedmiotem jest to, czy pracodawca jest zobowiązany do wypłaty świadczeń na rzecz pracownika, a jeśli tak to w jakim rozmiarze. Inspektor pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie może zatem rozstrzygać o roszczeniu pracownika. W tym zakresie zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) kompetencja przynależy do sądu powszechnego – sądu pracy. Regulacja ta nie stoi w sprzeczności z art. 184 § 1 kodeksu pracy, który stanowi, iż nadzór i kontrolę przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy. Powyższa zasada znajduje zresztą potwierdzenie w art. 1 ustawy o PIP, zgodnie z którym tworzy się Państwową Inspekcję Pracy jako organ powołany do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. W konsekwencji, analizując dopuszczalność wydania nakazu, o którym jest mowa w art. 9 pkt 2 a ustawy o PIP, organy powinny zawsze rozróżniać dwie sytuacje faktyczne: pierwszą, gdy obowiązek pracodawcy wypłaty świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy na rzecz pracownika ma charakter wymagalny (np. w wyniku pisemnego uznania przez pracodawcę zgłoszonego przez pracownika roszczenia, prawomocnego wyroku sądu), oraz drugą, gdy mamy do czynienia ze sporem w tym zakresie. O ile w pierwszym wypadku wydanie takiego nakazu przez Inspektora Pracy ocenić należy jako w pełni uprawnione i pożądane z punktu widzenia zasad egzekwowania praw pracowniczych, o tyle w drugiej z sytuacji ewentualne wydanie nakazu będzie niczym innym, jak pozbawionym podstawy prawnej wkraczaniem administracji publicznej w zakres kompetencji, zastrzeżony przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych – sądów pracy. Z akt niniejszej sprawy jasno wynika, iż przed Sądem Rejonowym w [...] Wydział IV Pracy w dniu wydawania nakazu przez Inspektora Pracy w Katowicach (tj. [...]) toczyło się postępowanie sądowe z powództwa R. S. przeciwko R. S. o roszczenia pracownicze, które były przedmiotem wydanej decyzji. Okoliczność ta była podnoszona przez skarżącą od początku prowadzenia postępowania administracyjnego, a także w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego przed WSA w Gliwicach. Mimo to podniesiony przez R. S. zarzut nie został uwzględniony zarówno przez Inspektora Pracy w Katowicach, Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który uchylił zaskarżoną ostateczną decyzję z dnia [...] z przyczyn wyłącznie formalnych. W tym zakresie rozważania WSA w Gliwicach zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uznać należy za niezasadne. Sąd Wojewódzki przyznał bowiem, iż co do zasady istniała w niniejszej sprawie podstawa do wydania nakazu przez Inspektora Pracy. Z twierdzeniem tym NSA zgodzić się nie może, gdyż przy rozpoznawaniu sprawy ze skargi R. S. Sąd pierwszej instancji powinien był wziąć pod uwagę fakt, iż pomiędzy skarżącą a R. S. (na rzecz którego Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach wydał zaskarżony nakaz) toczyło się postępowanie, którego przedmiot był tożsamy ze świadczeniami, określonymi w zaskarżonej decyzji organu. WSA nie zrobił tego, uchylając zaskarżoną decyzję z zupełnie innych powodów, tj. z uwagi na nieprawidłową treść osnowy orzeczenia (m.in. brak wskazania przez organ istnienia obowiązku po stronie pracodawcy wypłaty świadczeń, na brak wymienienia osób, którym pracodawca zalegał z wypłatą świadczeń etc.). Tymczasem zasadniczym powodem uchylenia decyzji winno być to, że Okręgowy Inspektor Pracy wkroczył, jak już wskazano, w dziedzinę rozstrzygania sporów pracowniczych, do których rozpoznawania są wyłącznie sądy pracy. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut błędnej wykładni art. 9 pkt. 2 a ustawy o PIP zgłoszony we wniesionej skardze kasacyjnej jest niezasadny. WSA w Gliwicach w sposób prawidłowy zinterpretował bowiem zarówno ten przepis, jak i brak możliwości jego zastosowania przez organy PIP w sytuacjach wystąpienia sporu pomiędzy pracodawcą i pracownikiem. Wątpliwości budzi natomiast dalsza część uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego, w której oceniając możliwość wydania nakazu przez Inspektora Pracy w niniejszej sprawie, WSA w Gliwicach opowiedział się za dopuszczalnością wydania decyzji administracyjnej, ograniczając się do wskazania prawidłowej, jego zdaniem, treści osnowy rozstrzygnięcia. Tym samym Sąd zignorował fakt, podnoszony przez skarżąca R. S., iż przedmiot objęty zaskarżoną decyzją jest tożsamy z przedmiotem postępowania, które toczy się przed Sądem Rejonowym w [...] Wydział IV Pracy, oznaczonym sygn. akt IV P 593/03. Powyższa okoliczność nie może jednak stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku WSA w Gliwicach, bowiem NSA, jak już wspomniano, jest związany granicami zaskarżenia, określonymi przez wnoszącego skargę kasacyjną, w tym wypadku przez Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach. Poza tym rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku odpowiada prawu, zaś błędna część rozważań zawartych w uzasadnieniu nie może stanowić przyczyny uchylenia wyroku, a to z uwagi na art. 184 p.p.s.a. Wskazać należy również, iż konsekwencją błędnej subsumcji art. 9 pkt. 2 a ustawy o PIP do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, dokonanej przez WSA w Gliwicach, są niewłaściwe wskazania tego Sądu skierowane do organu. Sąd Wojewódzki powinien bowiem zalecić Okręgowemu Inspektorowi Pracy w Katowicach, aby ten przy ponownym rozpoznawaniu odwołania R. S. od wydanego przez Inspektora Pracy w Katowicach nakazu z dnia [...] (Nr [...]) wziął pod uwagę fakt, iż pomiędzy skarżącą a R. Ś. toczyło się postępowanie przed sądem pracy, wziął pod uwagę treść prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie IV P 539/03, a następnie w związku z tym rozważył ewentualną możliwość uchylenia decyzji organu niższego stopnia i umorzenia postępowania w sprawie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając, iż pomimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie WSA w Gliwicach odpowiadało prawu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI