I OSK 140/13

Naczelny Sąd Administracyjny2014-08-19
NSAAdministracyjneWysokansa
drogi publiczneparkowanieopłata dodatkowastrefa płatnego parkowaniaodwołanieniedopuszczalnośćdecyzja administracyjnaprawo miejscoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą dopuszczalności odwołania od wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie, uznając, że obowiązek ten wynika z mocy prawa, a wezwanie nie jest decyzją administracyjną.

Sprawa dotyczyła dopuszczalności odwołania od wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Skarżący kwestionował postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Sąd I instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA uznał, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa (ustawy o drogach publicznych i uchwały rady miasta), a wezwanie do jej zapłaty nie jest decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie. Prawo do zaskarżenia nie zostało naruszone, gdyż istnieją inne środki kwestionowania legalności opłaty, np. w postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania od wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie. Skarżący argumentował, że wezwanie do zapłaty opłaty dodatkowej powinno być traktowane jako decyzja administracyjna, od której przysługuje odwołanie, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 78 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych oraz uchwały rady miasta, stanowiąc akt prawa miejscowego. Wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., a jedynie potwierdzeniem obowiązku powstałego z mocy prawa. Sąd wskazał, że dla realizacji tego obowiązku nie jest konieczna jego konkretyzacja w drodze decyzji, a samo 'pobranie' opłaty nie oznacza wydania aktu administracyjnego. NSA zaznaczył, że wyłączenie możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego kończącego się decyzją nie narusza konstytucyjnego prawa do sądu, ponieważ kontrola działalności administracji obejmuje również inne formy działania, a legalność opłaty można kwestionować np. w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 13f ustawy o drogach publicznych) i przepisów postępowania (art. 127 § 1 k.p.a., art. 78 Konstytucji) zostały uznane za chybione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej nie jest decyzją administracyjną, a obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa. Od takiego wezwania nie przysługuje odwołanie w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych i uchwały rady miasta. Wezwanie jest jedynie potwierdzeniem tego obowiązku, a nie aktem rozstrzygającym sprawę co do istoty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.d.p. art. 13 f

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Przepis ten nie upoważnia zarządcy drogi do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie poboru opłaty dodatkowej. 'Pobranie' oznacza podjęcie czynności egzekucyjnych.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.p. art. 13 b § ust. 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Cel ustalania stref płatnego parkowania - zwiększenie rotacji, realizacja polityki transportowej.

k.p.a. art. 127 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie tylko do jednej instancji.

k.p.a. art. 1 § pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja decyzji administracyjnej.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązywanie prawa miejscowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie wynika z mocy prawa, a wezwanie do zapłaty nie jest decyzją administracyjną. Brak możliwości odwołania od wezwania nie narusza prawa do zaskarżenia, gdyż istnieją inne środki prawne do kwestionowania opłaty.

Odrzucone argumenty

Wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej jest decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie. Naruszenie art. 78 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek wynikający z mocy samego prawa nie jest ono decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego pobiera się

Skład orzekający

Joanna Runge-Lissowska

przewodniczący

Irena Kamińska

członek

Mirosław Wincenciak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja statusu wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej za parkowanie jako aktu niebędącego decyzją administracyjną oraz brak naruszenia prawa do zaskarżenia w takich przypadkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłat za parkowanie w strefach płatnego parkowania, ale zasady dotyczące braku decyzji administracyjnej mogą mieć zastosowanie w innych podobnych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za parkowanie i możliwości ich kwestionowania, co jest interesujące dla wielu kierowców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Czy wezwanie do zapłaty za parkowanie to już decyzja? NSA wyjaśnia!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 140/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-08-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1186/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-09-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
art. 13 f
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia WSA del. Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1186/12 w sprawie ze skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 września 2012 r. (VII SA/Wa 1186/12), po rozpoznaniu skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, oddalił skargę. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem znak: [...] wydanym [...] marca 2012 r., na podstawie art. 127 § 2 i art. 17 § 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.J. od pisma Starszego Inspektora w Zarządzie Dróg Miejskich w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...], stanowiącego wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu nie uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu o nr rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego w W., - stwierdziło niedopuszczalność w/w odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na treść przepisu art. 13 f ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. ,Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) oraz uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. w sprawie ustalenia stref płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat ( Dz. Woj. [...].), w której został m.in. w załączniku 2 w § 4 określony sposób pobierania opłaty dodatkowej, postępowanie reklamacyjne i odwoławcze. Zgodnie z tymi przepisami kierujący lub właściciel pojazdu kwestionujący zasadność wystawienia dokumentu opłaty dodatkowej lub zasadność wezwania do uiszczenia opłaty może wnieść reklamację w terminie 7 dni od dnia wystawienia dokumentu opłaty dodatkowej i umieszczenia go na przedniej szybie pojazdu samochodowego pod wycieraczką lub doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty. Reklamację wnosi się do zarządzającego SPPN, którego pracownicy przeprowadzają postępowanie wyjaśniające. W przypadku uznania reklamacji dokument opłaty dodatkowej nie rodzi skutków prawnych. W przypadku nieuwzględnienia reklamacji służy prawo wniesienia odwołania do Komisji Odwoławczej, powołanej przez Prezydenta m. [...]. Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem zarządzającego SPPN w terminie 7 dni od dnia otrzymania powiadomienia o nieuwzględnieniu reklamacji. Do odwołania winny być dołączone w szczególności dokumenty uzasadniające jego wniesienie, m.in. bilet kontrolny, kopia abonamentu, kopia karty. Jeżeli odwołania nie wniesiono, opłatę dodatkową należy uiścić w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o nieuwzględnieniu reklamacji. O wyniku rozpatrzenia odwołania przez Komisję Odwoławczą odwołujący się zostanie powiadomiony pisemnie. Stanowisko Komisji jest ostateczne. Nieuwzględnienie złożonego odwołania skutkuje obowiązkiem uiszczenia opłaty dodatkowej w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 8.
Wobec powyższego, mając na uwadze, iż pismo z dnia [...] stycznia 2012r., stanowi wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej, od którego służy reklamacja w trybie wyżej opisanym, a w tym samym nie jest ono decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organ orzekł o niedopuszczalności odwołania.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J.J., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej je decyzji Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia [...] stycznia 2012r. skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 78 w związku z art. 8 ust.2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez niewłaściwą interpretację oraz nieprawidłowe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę zauważył, że obowiązek ponoszenia opłat został określony w przepisach ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy "korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów osobowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust.1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: " Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej".
Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania( art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3). Za nieziszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób pobierania również określa rada gminy (art.13f ust. 1 i 2).
Opłaty te, a wiec zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania jak i opłatę dodatkową za nieziszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi ( art. 13b ust.7 i art. 13f ust.3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta( art.19 ust.5).
Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów , obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej – w myśl art. 87 ust 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił.
Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieziszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane lub określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku.
Sporządzane przez inspektorów Strefy Płatnego Parkowania (działających z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania – których oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi zatem dokument potwierdzający nieziszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z drogi dodatkową informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Ani przepisy ustawy o drogach publicznych, ani postanowienia uchwały Rady Miasta W. nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru", nie można też uznać, by taki sposób dodatkowego informowania korzystającego ze strefy płatnego parkowania naruszał prawa gwarantowane w Konstytucji, tym bardziej, iż dokument ten nie nakłada na korzystającego z parkingu jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju. Obowiązek poniesienia opłaty dodatkowej powstał bowiem z mocy prawa w momencie postawienia pojazdu w strefie bez uiszczenia opłaty parkingowej.
Zdaniem Sądu I instancji, w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a wezwanie do jej uiszczenia powinno być kierowane do właściciela pojazdu, bowiem opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem ww. przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia logiczna i celowościowa wykładnia. Sąd podkreślił, iż przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawiania pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie – a taki stan przekreśla cele wprowadzenia stref płatnego parkowania, określone w przytoczonym powyżej art. 13b ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Wobec powyższego w ocenie Sądu prawidłowo organ uznał, że wobec tego, iż zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. środek zaskarżenia przysługuje jedynie od decyzji (postanowień) administracyjnych – odwołanie nie jest dopuszczalne od innych form działania administracji publicznej.
W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę ww. przepisy wezwanie – z dnia [...] stycznia 2012 r. do uiszczenia opłaty dodatkowej nie stanowiło rozstrzygnięcia organu od którego przysługuje odwołanie, a jedynie potwierdzenie powstania wynikającego z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej.
W przypadku kwestionowania zasadności wystawienia dokumentu opłaty dodatkowej lub zasadności wezwania do jej zapłaty kierujący lub właściciel pojazdu (zgodnie z przepisami prawa miejscowego – w rozpoznawanej sprawie z przepisami uchwały Rady m. W. z dnia [...] czerwca 2008r. w sprawie ustalenia stref płatnego parkowania, wysokość stawek opłaty dodatkowej oraz określenie) może wnieść reklamację do zarządzającego SPPN w terminie 7 dni od dnia wystawienia dokumentu opłaty dodatkowej lub doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty. O takim trybie kwestionowania opłaty dodatkowej skarżący został pouczony w doręczonym mu wezwaniu z dnia [...] stycznia 2012r.
Sąd I instancji nie podzielił zarzutów sprzeczności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uchwała Rady Miasta [...] W. z dnia [...] czerwca 2008 r. ustalająca obowiązek uiszczania opłaty za parkowanie wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania została podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego wyrażonego w art. 13b ust.4 i 13f ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych jest (co wynika z przepisu art. 87 Konstytucji) aktem prawa miejscowego, który obowiązuje na obszarze działania organu, który go ustanowił.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wywiódł J.J. opierając ją na obu podstawach kasacyjnych. Skarżący zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zwanej dalej "ustawą", poprzez nietrafne przyjęcie, że na podstawie tego przepisu organ nie wydaje decyzji administracyjnej;
2) norm zawartych w art. 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez niewłaściwą interpretację oraz nieprawidłowe zastosowanie (niezastosowanie) - mające istotny wpływ na wynik sprawy;
3) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi – art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 127 § 1, ewentualnie z art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał, że stronie nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci odwołania (ewentualnie zażalenia).
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że w art. 13 f ustawy prawodawca nie określa jaka ma być kwota opłaty dodatkowej wskazując jedynie jej górną granicę, co powoduje, że organ stanowiący gminy musi rozstrzygnąć w kwestii wysokości opłaty dodatkowej. W związku z czym ustawodawca nie nakłada bezpośredniego obowiązku w wymiarze przez siebie ustalonym, wymiaru tego dokonuje organ gminy określając kwotę opłaty dodatkowej. Organ ustalając na kogo nałożyć obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wydaje więc decyzję. Uchwała Rady Miasta [...] również, jako akt normatywny, nie nakłada obowiązku na indywidualnego adresata. Adresat ten musi być skonkretyzowany w drodze decyzji (ewentualnie postanowienia), przy czym, o tym czy mamy do czynienia z decyzją (postanowieniem) nie przesądza nazwa, a treść aktu.
Uzasadniając zarzut naruszania art. 78 Konstytucji wskazano, że nawet jeżeli przepis szczególny (materialny czy procesowy) nie przewiduje możliwości wniesienia odwołania od decyzji to organ ma obowiązek zastosować bezpośrednio art. 78 Konstytucji, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Powołany przepis obejmuje swym zakresem nie tylko postępowanie sądowe ale również administracyjne. Ustrojodawca posłużył się w tym przepisie ogólnym sformułowaniem "zaskarżenie" nie precyzując charakteru i właściwości środków prawnych służących urzeczywistnieniu tego prawa. Zastosowanie ogólnego pojęcia "zaskarżenie" pozwoliło na objęcie jego zakresem różnych specyficznych dla danej procedury środków prawnych, których cechą wspólną jest umożliwienie stronie uruchomienia weryfikacji podjętego w pierwszej instancji orzeczenia bądź decyzji. Biorąc pod uwagę treść art. 78 Konstytucji Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było rozstrzygnąć merytorycznie sprawę przeniesioną do drugiej instancji na mocy wniesionego odwołania a nie stwierdzać jego niedopuszczalność.
Skarżący wskazał, że według art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei według art. 104 k.p.a. organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. W niniejszej sprawie nastąpiło rozstrzygnięcie organu o obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Zdaniem Skarżącego został on pozbawiony w przedmiotowej sprawie prawa do odwołania, pomimo że prawo to gwarantują zarówno przepisy k.p.a., jak i Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji. Stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do istoty problemu w niniejszej sprawie, tj. do poprawności poglądu Sąd pierwszej instancji w zakresie niedopuszczalności odwołania w sprawie.
Strefę płatnego parkowania ustala organ stanowiący gminy - art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób jej pobierania - art. 13b ust. 4 pkt 1) i 3) ustawy o drogach publicznych. Natomiast zgodnie z art. 13f ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych - za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania określa również rada gminy (rada miasta), przy czym jej wysokość nie może przekroczyć 50,00 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego użycie w powołanym art. 13 f ustawy zwrotu "pobiera się" nie oznacza, że przepis ten zawiera upoważnienie dla zarządcy drogi do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie poboru opłaty dodatkowej, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej nie jest wymagana jego konkretyzacja w drodze decyzji, gdyż wspomniana wysokość opłaty dodatkowej wynika z postanowień uchwały Rady miasta [...]. "Pobranie" nie oznacza więc wydania aktu administracyjnego o ustaleniu opłaty, lecz podjęcie czynności egzekucyjnych w przedmiocie wyegzekwowania tej należności. Analogiczny pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki: WSA w Szczecinie z 15.03.2012 r., I SA/Sz 1085/11 WSA w Gliwicach z 28.04.2014 I SA/Gl 1045/13 ). Zatem nie było podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w rozumieniu art.1 pkt 1 k.pa., bowiem jak już wspomniano obowiązek uiszczenia opłaty wynika z mocy powołanej regulacji przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Powyższe rozwiązania prawne nie naruszają postanowień art. 78 Konstytucji w zakresie prawa do zaskarżenia orzeczenia, gdyż wezwanie z 17 stycznia 2012 r., skierowane do Skarżącego, do uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty nie aktem administracyjnym rozstrzygającym o obowiązku Skarżącego. Zauważyć też należy, że wyłączenie przez prawodawcę możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej nie narusza konstytucyjnego prawa do sądu. Po pierwsze dlatego, że załatwienie określonej sprawy w formie innej niż decyzja administracyjna nie oznacza zamknięcia drogi do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg także na inne niż decyzje administracyjne formy działania administracji, w tym na przykład na: postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3); akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4). Po wtóre, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że podmiot podważający legalność twierdzeń zarządcy drogi o obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za naruszenie przepisów o parkowaniu ma prawo do kwestionowania stanowiska organu poprzez złożenie zarzutów na etapie postępowania egzekucyjnego (por. na przykład wyroki NSA: z 04.06.2014 r.,II GSK 661/13; z 29.01.2014 r. II GSK 1769/12). W konsekwencji za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, jak i zarzut błędnej wykładni art. 13 f o drogach publicznych.
Wobec wyrażonego powyżej poglądu także zarzut określony w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia prawa procesowego, to jest: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 127 § 1, ewentualnie z art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, - poprzez błędne uznanie, że stronie nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci odwołania ewentualnie zażalenia – należało uznać za nietrafny. Art. 127 § 1 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei wskazany jako "ewentualnie" naruszony art. 141 § 1 k.p.a. stanowi, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Skoro, jak już wykazano, obowiązek uiszczenia opłaty wnika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, to od przesłanego Skarżącemu wezwania do uiszczenia opłaty nie przysługiwał środek zaskarżenia w postaci odwołania, w rozumieniu przepisów k.p.a. Nie mógł także zostać naruszony art. 141 § 1 k.p.a., bowiem wspomniane wezwanie nie jest również postanowieniem wydanym w toku postępowania administracyjnego, na które przysługuje zażalenie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
-----------------------
1

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI