I OSK 14/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając dopuszczalność wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.P. od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego o wywłaszczeniu nieruchomości pod odkrywkę. WSA uznał, że wywłaszczenie jest uzasadnione, ale Wojewoda uchylił decyzję I instancji, uznając za rażące naruszenie prawa wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia odszkodowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny możliwe jest wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego o wywłaszczeniu nieruchomości pod odkrywkę. WSA w Łodzi uznał, że wywłaszczenie nieruchomości pod odkrywkę było uzasadnione, a brak porozumienia co do ceny zakupu uzasadniał wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie jest dopuszczalne, gdy prawa nie można nabyć w drodze umowy. Kluczowym zagadnieniem stała się interpretacja art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dopuszcza wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny. Wojewoda Łódzki uchylił decyzję organu I instancji, uznając za rażące naruszenie prawa wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia odszkodowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, iż wniosek spółki PGE KWB [...] S.A. o wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu, złożony na rozprawie administracyjnej, spełnił przesłankę z art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy, legalizując wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia wysokości odszkodowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi wyjątek od zasady obligatoryjnego ustalenia odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu. Wniosek podmiotu realizującego cel publiczny o wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu spełnia przesłankę legalizującą wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia wysokości odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.g.n. art. 119 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Obligatoryjnym elementem decyzji o wywłaszczeniu jest ustalenie wysokości odszkodowania.
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dopuszcza wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości.
Pomocnicze
u.g.n. art. 112 § ust. 1, ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa warunki dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości.
u.g.n. art. 6 § pkt 8
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definiuje cel publiczny, w tym wydobywanie i składowanie kopalin.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
u.g.n. art. 114 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Obowiązek przeprowadzenia rokowań przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dopuszczalność wywłaszczenia jedynie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny (art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n.).
Odrzucone argumenty
Wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia wysokości odszkodowania stanowi rażące naruszenie prawa (stanowisko organu II instancji i skarżącej kasacyjnie).
Godne uwagi sformułowania
Wolą ustawodawcy wyjątki określone w ust. 5 art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymagają spełnienia dodatkowych przesłanek. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest instytucją prawa administracyjnego. Stanowi jedną z form zadośćuczynienia za szkody wynikające z władczej i zgodnej z prawem działalności organów administracji, a więc ze stosunku administracyjnego.
Skład orzekający
Joanna Runge - Lissowska
przewodniczący
Małgorzata Pocztarek
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście możliwości wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy podmiot realizujący cel publiczny złożył wniosek o wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń, jakim jest odszkodowanie, i wyjaśnia niuanse proceduralne związane z wydawaniem odrębnych decyzji.
“Wywłaszczenie bez odszkodowania? NSA wyjaśnia, kiedy jest to możliwe.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 14/12 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2013-05-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-01-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/ Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Łd 907/11 - Wyrok WSA w Łodzi z 2011-09-30 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 119 ust. 1 pkt 7 i art. 129 ust. 5 pkt 2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 907/11 w sprawie ze skargi PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział [...] na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 21 czerwca 2011 r. nr [..] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 907/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi [...] S.A. Oddział KWB [...] na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 21 czerwca 2011 roku nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskiem z dnia 24 listopada 2009 r. PGE KWB [...] S.A. obecnie - [...] S.A. Oddział KWB [...] - wystąpiła do Starosty Powiatu [...]o wszczęcie z urzędu postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa w sprawie nieruchomości niezbędnych do zajęcia pod działalność górniczą na odkrywce [...] (wydobywanie węgla brunatnego metodą odkrywkową), oznaczonej jako działki: nr 40 o pow. 0,17 ha, nr 41 o pow. 0,51 ha, nr 270/1 o powierzchni 2,10 ha, obr. [...], gm. [...] (KW Nr 13430). W dniach 14 stycznia 2010 r. odbyły się rokowania w sprawie wykupu gruntów położonych na terenach projektowanego zewnętrznego zwałowiska odkrywki "[...]", lecz strony nie doszły do porozumienia co do ceny nabycia od M.P. udziału wynoszącego 1/2 części we współwłasności nieruchomości. Podczas kolejnych rozpraw administracyjnych (w dniach 18 sierpnia 2010r. i 8 grudnia 2010r.) ustalono, że strony nie doszły o porozumienia w kwestii wysokości odszkodowania. Na rozprawie administracyjnej w dniu 8 grudnia 2010 r. [...]S.A. Oddział KWB [...] wniosła o kontynuowanie procedury wywłaszczeniowej i wydanie odrębnej decyzji o należnym odszkodowaniu po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją z dnia 17 lutego 2011 r. organ I instancji orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa pod zewnętrzne zwałowisko odkrywki "[...]", przez pozbawienie M.P. udziału wynoszącego 1/2 części w prawie własności nieruchomości gruntowej, położonej w obr. [...], gm. [...], oznaczonej jako działki: nr 40 o pow. 0,17 ha, nr 41 o pow. 0,51 ha i nr 270/1 o powierzchni 2,10 ha. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż wątpliwości budzą ustalone przez rzeczoznawców rozbieżne wartości tej samej nieruchomości, dlatego zachodzi konieczność wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzonych operatów szacunkowych określających wartość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny. W ocenie Starosty – także w obliczu wniosku strony o wydanie odrębnych decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania - powyższe wymaga przeprowadzenia przez organ dodatkowych czynności i wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.P. Strona zarzuciła przede wszystkim brak podjęcia decyzji co do ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości oraz wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych celem dokonania oceny prawidłowości sporządzonych operatów szacunkowych. Strona nie kwestionowała potrzeby wywłaszczenia nieruchomości na cel publiczny, lecz wskazała, iż ani organ wydający decyzję ani [...]S.A. Oddział KWB [...], nie zrobiły wszystkiego, aby Kopalnia mogła stać się właścicielem spornej nieruchomości w drodze jej nabycia przez umowę cywilnoprawną. Decyzją z dnia 21 czerwca 2011r. znak: [...]Wojewoda Łódzki, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.P., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w [...]Nr XXXVII/71/2001 z dnia 9 października 2002 r. ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Łódzkiego Nr 286 z dnia 25 listopada 2002 r., poz. 3765, działki: nr 40, nr 41 i nr 270/1 obr. [...]znajdują się w terenach projektowanego zewnętrznego zwałowiska odkrywki "[...]" /lZZ/. Dalej Wojewoda podniósł, iż w przedmiotowej sprawie negocjacje prowadzone przez Kopalnię z M.P. oraz rokowania ze Starostą w sprawie nabycia ww. działek nie dały rezultatu, o czym świadczą protokoły z dnia 11 i 13 sierpnia 2009 r., 14 stycznia 2010 r. i 14 kwietnia 2010 r., dlatego pismem z dnia 23 lipca 2010 r. wszczęto postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie organ odwoławczy zauważył, że wniosek [...]S.A. Oddział KWB [...] zgłoszony na rozprawie administracyjnej w dniu 8 grudnia 2010 r. o kontynuowanie procedury wywłaszczeniowej i zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydanie odrębnej decyzji o należnym odszkodowaniu po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia. Wojewoda wskazał, że odszkodowanie należne właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub podmiotowi posiadającemu inne prawa rzeczowe do tej nieruchomości gruntowej określa się w drodze decyzji administracyjnej - decyzji orzekającej łącznie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego. Decyzja łączna orzekająca o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania może być wydana pod warunkiem, że istnieje możliwość oszacowania powstałej szkody na mieniu, czyli określenia tego odszkodowania i poszanowania unormowań zawartych w ust. 5 art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Wojewody wydanie jedynie orzeczenia o wywłaszczeniu bez określenia wysokości odszkodowania stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji w tym przedmiocie. Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie mógł wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, spowodowałoby to bowiem naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wynikającej z art. 15 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi [...]S.A. z/s w [...]zaskarżonej zarzuciła: 1) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania, 2) sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i przyjęcie, że decyzja o wywłaszczeniu nie mogła być wydana bez jednoczesnego określenia w niej wysokości odszkodowania. Strona skarżąca stanęła na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie nie było żadnych przeszkód prawnych do tego, aby wysokość odszkodowania ustalona była w odrębnej decyzji, czyli bez konieczności zawierania postanowień w tym względzie w decyzji wywłaszczeniowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż Istotą sporu nie jest sama zasadność wywłaszczenia nieruchomości (bowiem tej żadna ze stron nie kwestionuje), lecz czy w realiach w niniejszej sprawy dopuszczalne było odrębne orzeczenie wywłaszczenia oraz odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz uczestniczki postępowania. Niemniej jednak wyjaśnić warto, iż zasady wywłaszczania nieruchomości i orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości uregulowane są w przepisach art. 112 – 127 oraz art. 128 - 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651, ze zm.). W myśl art. 112 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przepisy rozdziału 4 dotyczące wywłaszczenia stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Z kolei z art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż celem publicznym w szczególności jest poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową. Sąd I instancji wskazał, iż wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, chociaż może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny (art. 115 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Z załączonego do akt sprawy wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wydanego w dniu 17 listopada 2009r r. przez Urząd Gminy [...]wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...]Nr XXXVII/71/2001 z dnia 9 października 2002 r. w sprawie zmiany fragmentów miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (Dz. Urzędowy Woj. Łódzkiego Nr 286, poz. 3765 z dnia 25 listopada 2002 r.) działki: nr 40, nr 41, nr 270/1 , obręb [...], gmina [...]stanowią tereny przeznaczone dla potrzeb projektowanego zewnętrznego zwałowiska odkrywki "[...]". W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż w świetle przytoczonych przepisów uzasadnione stało się wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego a następnie wywłaszczenie działek : nr 40, nr 41, nr 270/1, obręb [...], gmina [...], przeznaczonych w planie miejscowym na cel publiczny określony w art. 6 pkt 8 ustawy po gospodarce nieruchomościami jako poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową. Ponadto nie budzi zastrzeżeń przeprowadzenie rokowań przed Starostą, których uprzednie przeprowadzenie jest obligatoryjne (art. 114 ust. 1 wskazanej ustawy) oraz fakt, iż nie doprowadziły one do zawarcia umowy pomiędzy uczestniczką postępowania Mariolą Pabich i podmiotem realizującym cel publiczny, co stanowi jedną z ustawowych przesłanek do wywłaszczenia nieruchomości (art. 112 ust. 3 ustawy). W tym miejscu Sąd podkreślił, że podstawową przesłankę wywłaszczenia określa art. 21 ust. 2 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Odszkodowanie powinno być słuszne, co oznacza, że powinno stanowić ekwiwalent wartości wywłaszczonej nieruchomości (wyrok TK z dnia 19 marca 1990 r. sygn. akt K 2/90, OTK 1990, nr 1, poz. 3). Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest instytucją prawa administracyjnego. Stanowi jedną z form zadośćuczynienia za szkody wynikające z władczej i zgodnej z prawem działalności organów administracji, a więc ze stosunku administracyjnego. Tym stosunkiem jest wywłaszczenie - jednostronna, publicznoprawna, władcza ingerencja państwa w prawa rzeczowe jednostki w interesie publicznym. I choć ingerencja ta powoduje bezpośrednio skutki cywilnoprawne, to odszkodowanie, będące nieodłącznym elementem wywłaszczenia jako instytucji publicznoprawnej, znajduje podstawę w stosunku publicznoprawnym i ma charakter roszczenia publicznoprawnego (por. uchwała NSA z dnia 20 maja 2010r., sygn. akt I OPS 14/09, opubl. ONSAiWSA 2010/4/55). Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, iż na mocy art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami - co do zasady - obligatoryjnym elementem decyzji o wywłaszczeniu jest ustalenie odszkodowania. Powyższą konstrukcję potwierdza treść art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z której wynika, że odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Niemniej jednak wskazana zasada obligatoryjności ustalenia odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu doznaje wyjątków, określonych w ust. 5 art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przywołany przepis umożliwia wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu w ściśle określonych sytuacjach: po pierwsze - w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po drugie - na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości, oraz po trzecie - gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zaakcentowania wymaga, iż wolą ustawodawcy wyjątki określone w ust. 5 art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymagają spełnienia dodatkowych przesłanek. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż podczas rozprawy administracyjnej w dniu 8 grudnia 2010 r. [...]S.A. Oddział KWB [...] ( a więc podmiot realizujący cel publiczny), gdy strony po raz kolejny nie doszły do porozumienia, wniosła o kontynuowanie procedury wywłaszczeniowej i wydanie odrębnej decyzji o należnym odszkodowaniu po decyzji wywłaszczeniowej zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższa okoliczność została zaprotokołowana i nie była kwestionowana przez żadną ze stron ani organy administracji. Ponadto została ona przez organ I instancji podniesiona w uzasadnieniu decyzji i stanowiła podstawę do zastosowania wcześniej omówionego wyjątku od zasady obligatoryjności ustalenia odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu. W ocenie Sądu organ I instancji dokonał prawidłowej subsumcji przywołanego przepisu. Sąd I instancji dodał, iż w rozważanej sytuacji ustawodawca nie przewidział swobody dla organu orzekającego w sprawie, bowiem w przepisie użyto zwrotu "starosta (...) wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny", a nie "starosta może wydać odrębną decyzję". Jak już wyżej podniesiono omawiana konstrukcja stanowi wyłom od zasady, lecz jednocześnie sama nie doznaje wyjątków i nie ma charakteru uznaniowego. W obliczu powyższych rozważań, w ocenie Sądu, nie zasługuje na aprobatę stanowisko Wojewody, iż wydanie odrębnej decyzji o należnym odszkodowaniu po decyzji wywłaszczeniowej nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia. Równocześnie Sąd przypomniał, iż od dnia 11 kwietnia 2011r. obowiązuje nowe brzmienie art. 138 § 2 K.p.a.: organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec wcześniejszych wywodów odnoszących się do legalności rozstrzygnięcia organu I instancji nie sposób uznać, iż po stronie Wojewody zaistniał obowiązek zastosowania w sprawie art. 138 § 2 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.P., zaskarżając go w całości zarzuciła mu naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż w rozpatrywanej sprawie przepis ten powinien znaleźć zastosowanie. Ponadto skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, iż decyzja o wywłaszczeniu mogła zostać wydana bez jednoczesnego określenia w niej wysokości odszkodowania. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że zaskarżony wyrok stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, wyrażonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, szczególnie jej art. 119 ust. 1 pkt 7, gdzie ustawodawca wskazuje, że obligatoryjnym elementem decyzji o wywłaszczaniu nieruchomości jest ustalenie wysokości odszkodowania. Brak wydania decyzji w zakresie wysokości odszkodowania w postępowaniu wywłaszczeniowym powoduje, iż M.P. staje w zdecydowanie słabszej pozycji w odrębnym postępowaniu, mającym na celu wyłącznie ustalenie jego wysokości. Wywłaszczenie nieruchomości bowiem jest prawem szczególnym i wyjątkowym. Kiedy już do takiej sytuacji dochodzi, wywłaszczenie to musi odbyć się za słusznym odszkodowaniem i w tej konkretnej sytuacji wyłącznie wysokość tego odszkodowania jest sporna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie opiera się wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010r. Nr. 102, poz. 651 ze zm. ), poprzez jego błędne zastosowanie, zamiast zastosowania art. 119 ust. 1 w/wym. ustawy. Tak określona podstawa skargi kasacyjnej oznacza, że skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, a tym samym są one wiążące dla Naczelnego Sądu Administracyjnego przy dokonywaniu oceny opisanego w skardze kasacyjnej zarzutu materialnego. Istota problemu jaki pojawił się w sprawie dotyczy prawnej dopuszczalności nie uwzględnienia w decyzji o wywłaszczeniu jednego z obligatoryjnych elementów tj. ustalenia wysokości odszkodowania. Zgodnie z art. 119 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać: 1) ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana; 2) określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości; 3) określenie praw podlegających wywłaszczeniu; 4) wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości; 5) wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości; 6) zobowiązanie do zapewnienia lokali, o których mowa w art. 116 ust. 1 pkt 5; 7) ustalenie wysokości odszkodowania. Jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy z wnioskiem o wydanie odrębnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania należnego skarżącej za wywłaszczenie nieruchomości wystąpił podmiot realizujący cel publiczny – [...]K S. A. Oddział KWB [...]. Zgłoszenie wniosku uzasadnione było brakiem porozumienia pomiędzy stronami co do wysokości odszkodowania. Stosownie do art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Cytowany przepis przewiduje wyjątki od zasady ustalonej w art. 119 ust. 1 ustawy i dopuszcza w określonych w nim sytuacjach ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w odrębnej decyzji administracyjnej. Poza przypadkami wymienionymi w art. 129 ust. 5 w obowiązującym stanie prawnym nie jest możliwe wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia wysokości odszkodowania. Przepis art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami daje więc możliwość wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, jednak wyłącznie w ściśle określonych, wymienionych w nim sytuacjach. Do wydania takiej decyzji ( wyłącznie w przedmiocie odszkodowania ) dochodzi także w przypadkach uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na decyzję orzekającą o wywłaszczeniu i o odszkodowaniu, w części dotyczącej wyłącznie odszkodowania. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że odszkodowanie za wywłaszczenie ma skutek wtórny wobec samego wywłaszczenia i niejednokrotnie realizacja celu publicznego jakiemu służyło wywłaszczenie nie może zostać wstrzymana tylko wobec przedłużających się negocjacji związanych z wysokością odszkodowania, czy innych przeszkód jakie pojawiły się w tym zakresie. Sąd I instancji wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej właściwie uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ I instancji prawidłowo orzekł tylko o wywłaszczeniu nieruchomości, pozostawiając kwestię wysokości odszkodowania do ustalenia w osobnej decyzji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowił art. 129 ust. 5 pkt. 2 ustawy, zgodnie z którym wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu może nastąpić na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. W sprawie jest bezsporne, że na rozprawie administracyjnej w dniu 8 grudnia 2010r. [...]S.A. Oddział KWB [...] wniosła o wydanie odrębnej decyzji w przedmiocie odszkodowania. Tym samym spełniona została przesłanka legalizująca wydanie decyzji o wywłaszczeniu bez jednoczesnego ustalenia w niej wysokości odszkodowania. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI