I OSK 1398/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że brak powołania konkretnego przepisu w decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a jedynie zwykłe uchybienie formalne.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku WSA, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z 1960 r. WSA uznał, że decyzja wywłaszczeniowa naruszyła prawo rażąco, m.in. przez niepowołanie art. 3 ustawy z 1958 r. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że samo niewskazanie przepisu w podstawie prawnej decyzji nie jest rażącym naruszeniem prawa, a jedynie zwykłym uchybieniem formalnym, jeśli przepis ten był podstawą materialną rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Budownictwa odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z 1960 r. WSA uznał, że decyzja wywłaszczeniowa była dotknięta wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, w tym niepowołania w podstawie prawnej art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który określał przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. WSA wskazał również na brak dokumentacji planistycznej, co uniemożliwiło kontrolę zgodności wywłaszczenia z planem zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną. Sąd NSA stwierdził, że samo niewskazanie w decyzji konkretnego przepisu jako podstawy prawnej nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli przepis ten znajdował się w obowiązującej ustawie i stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Uchybienie to jest jedynie zwykłym naruszeniem art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z 1958 r., który wymagał szczegółowego uzasadnienia prawnego. NSA podkreślił, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzały zasadność wywłaszczenia na cele użyteczności publicznej, a brak kopii planów ogólnych nie był istotny, gdyż wywłaszczenie opierało się na art. 3 ust. 1, a nie ust. 2 ustawy z 1958 r. Sąd NSA uznał, że WSA naruszył przepisy postępowania, błędnie oceniając charakter naruszenia prawa przez organ administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo niewskazanie w decyzji wywłaszczeniowej przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a jedynie zwykłe naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, który wymagał szczegółowego uzasadnienia prawnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że jeśli przepis materialnoprawny (art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r.) był podstawą rozstrzygnięcia, to jego brak w podstawie prawnej decyzji jest uchybieniem formalnym, a nie rażącym naruszeniem prawa, które mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
ustawa z 1958 r. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Pomocnicze
ustawa z 1958 r. art. 23 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Wymaga szczegółowego uzasadnienia prawnego decyzji.
ustawa z 1958 r. art. 15 § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. oraz art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez stwierdzenie, że niepowołanie konkretnego przepisu jako podstawy prawnej jest rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku błędnej i wiążącej oceny prawnej. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że organ nie wyjaśnił całej sprawy i nieprawidłowo ocenił naruszenie prawa w zakresie podstawy prawnej decyzji wywłaszczeniowej.
Godne uwagi sformułowania
Samo niewskazanie w decyzji powyższego przepisu nie oznacza, że została ona wydana bez podstawy prawnej, gdyż w ustawie z 1958 r., stanowiącej podstawę jej wydania, znajdował się przepis upoważniający organ do rozstrzygania sprawy na jego podstawie. Nie można zatem mówić, że uchybienie to miało cechy rażącego naruszenia prawa. Brak niektórych dokumentów, jednak nie wpływających istotnie na ocenę zasadności wywłaszczenia, może wynikać ze znacznego upływu czasu oraz niemożności ich odnalezienia z tego powodu.
Skład orzekający
Maria Wiśniewska
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Pocztarek
członek
Leszek Leszczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście braków formalnych decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach wywłaszczeniowych i stosowania przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawa wywłaszczeniowego z lat 60. XX wieku i jego oceny w świetle późniejszych przepisów KPA i PPSA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście formalnych braków decyzji administracyjnych, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak NSA koryguje błędne oceny WSA dotyczące wadliwości decyzji.
“Czy brak przepisu w podstawie prawnej decyzji to od razu nieważność? NSA wyjaśnia granice 'rażącego naruszenia prawa'.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1398/08 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2009-09-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-11-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Leszek Leszczyński Małgorzata Pocztarek Maria Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 596/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-07-19 Skarżony organ Minister Budownictwa Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art.156 § 1, Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art.185 § 1,art.203 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek NSA Leszek Leszczyński Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 596/07 w sprawie ze skargi J. Ł. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...]stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od J. Ł. na rzecz Ministra Infrastruktury kwotę 180 (sto osiemdziesiąt ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 596/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości oraz decyzję ją poprzedzającą Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r., nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Ministra Budownictwa na rzecz skarżącego J. Ł. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1960 r., nr [...], działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 70, poz. 17), wywłaszczyło na rzecz Państwa, na wniosek Katowickiego Zarządu [...] w K., nieruchomość położoną w Cz., o powierzchni 1864 m2, nr hip. [...], stanowiącą własność C. Ł. Komisja Odwoławcza ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] sierpnia 1960 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania C. Ł., utrzymała wyżej wymienione orzeczenie w mocy. J. Ł., spadkobierca byłej właścicielki nieruchomości, wystąpił do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W toku prowadzonego postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury powołując się na art. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70, zwanej dalej ustawą z 1958 r.), zgodnie z którym, wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, a ubiegającym się mogło być m.in. przedsiębiorstwo państwowe, uznał, że skoro w sprawie wnioskodawcą było przedsiębiorstwo państwowe - Katowicki Zarząd [...] w K. to wymaganie to zostało spełnione. Organ wskazał, że z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż wywłaszczenia dokonano na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Nieruchomość była niezbędna dla realizacji celów statutowych wnioskodawcy - budowy bazy zaopatrzenia farmaceutycznego, gdyż miały na niej powstać magazyny dla przechowywania leków oraz budynki biurowe, co miało służyć wszystkim mieszkańcom powiatu częstochowskiego przez poprawę warunków przechowywania leków oraz zaopatrzenia w nie ludność. Fakt, że przedmiotowa nieruchomość była niezbędna na cel wywłaszczenia, potwierdzała treść opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 1957r., nr [...], a także pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Miejskiego Zarządu Architektoniczno - Budowlanego z dnia [...] października 1955 r., nr [...]. W związku z tym organ nadzoru przyjął, że została również spełniona przesłanka z art. 3 ustawy z 1958 r. Zrealizowany został także warunek z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej, bowiem przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ubiegający się o wywłaszczenie wystąpił do właścicielki nieruchomości o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, jednak ta nie zgodziła się na zawarcie umowy sprzedaży. Zgodnie z art. 15 ustawy z 1958 r., Katowicki Zarząd [...] złożył w dniu [...] listopada 1959 r. wniosek o wywłaszczenie nieruchomości wraz z wymaganymi załącznikami. Właścicielka nieruchomości C. Ł. została zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 16 ustawy z 1958 r.), co potwierdza pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] stycznia 1960 r., nr [...], którym zawiadomiono ją nie tylko o wszczęciu tego postępowania, ale także i o terminie rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej. Orzeczenie było wydane po przeprowadzeniu rozprawy, tak jak to przewidywał art. 20 powołanej ustawy. W jej trakcie badana była kwestia lokalizacji inwestycji. Odnosząc się do sprawy odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, organ nadzoru wskazał, że w rozprawie brał udział rzeczoznawca powołany na zlecenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, a w aktach sprawy znajduje się operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] grudnia1959 r. przez tego biegłego. Minister Infrastruktury na podstawie powyższych ustaleń decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach z dnia [...] kwietnia 1960 r., nr [...] oraz utrzymującej go w mocy decyzji Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1960 r., nr [...]. Ponownie rozpatrując sprawę na wniosek J. Ł., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. powtórzył w znacznym zakresie argumentację wyrażoną w decyzji z dnia [...] września 2005 r., podkreślając zarazem, że postępowanie wywłaszczeniowo - odszkodowawcze prowadzone w stosunku do nieruchomości położonej w C. o powierzchni 1864 m2, nr hip. [...], stanowiącej własność C. Ł., nie naruszało przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W szczególności stwierdzone zostało, że nieruchomość była niezbędna na cele określone w art. 3 tej ustawy oraz zachowane zostały zasady prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. J. Ł. decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że decyzja wywłaszczeniowo - odszkodowawcza dotknięta była wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia nie mógł być zrealizowany, gdyż plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony przez Prezydium Rządu w lutym 1952 r. nie przewidywał, aby grunt ten był przeznaczony pod budownictwo przemysłowe : budowę magazynów. Skarżący J. Ł. ponadto podniósł, że z decyzji wywłaszczeniowej nie wynika podstawa prawna przejęcia nieruchomości, ponieważ nie powołano w niej art. 3 ustawy z 1958 r. Brak ten stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2005 r. Sąd przyjął, że podstawowa dla oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej kwestia dopuszczalności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości powinna podlegać ocenie według przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z jej art. 3 ust. 1 wynikało, że wywłaszczenie nieruchomości mogło zostać dokonane, jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Teren podlegający wywłaszczeniu objęty był planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, opracowanym w latach 1950 -1952 i zatwierdzonym przez Prezydium Rządu, który przewidywał przeznaczenie tego terenu pod budownictwo domów jednorodzinnych i małych domów mieszkalnych ze środków własnych ludności. Natomiast samego planu w aktach sprawy brak, co uniemożliwiło w tym zakresie, jak stwierdził Sąd, kontrolę postępowania wywłaszczeniowego. Tym bardziej, że organ nie dokonał żadnej analizy ocenianej decyzji wywłaszczeniowej pod tym względem. W aktach sprawy brak jest też decyzji o lokalizacji ogólnej nr [...] wydanej przez Wojewódzki Komitet Planowania Gospodarczego w S. z dnia [...] listopada 1955 r., nr [...], na którą powoływało się Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Miejski Zarząd Architektoniczno - Budowlany w C. wydając zaświadczenie lokalizacyjne z dnia [...] października 1956 r., nr [...] i wyrażając zgodę na lokalizacje szczegółowe biur, magazynów i budynków gospodarczych Bytomskiej Hurtowni [...]. Uchybienie to uniemożliwiło Sądowi zbadanie istotnej dla sprawy okoliczności, a mianowicie, co było podstawą wydania decyzji o lokalizacji ogólnej: czy był to plan zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał za zasadny zarzut skarżącego niewyjaśnienia przez organ nadzorczy,: czy w chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej w celu wybudowania na wywłaszczonej nieruchomości magazynów dla hurtowni leków było to zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu. Organ podejmując rozstrzygnięcie w sprawie wywłaszczeniowej obowiązany był powołać w ramach podstawy prawnej przepis art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r., tymczasem w obu decyzjach wywłaszczeniowych - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 1960 r., jak i w utrzymującej ją w mocy decyzji Odwoławczej Komisji do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1960 r. - w podstawie prawnej nie powołano tego przepisu, co oznacza, że obie te decyzje naruszyły prawo w stopniu rażącym. Sąd uznał jednocześnie, że ocena legalności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie ustalenia odszkodowania została dokonana przez Ministra Budownictwa prawidłowo, bowiem o odszkodowaniu należnym wywłaszczonemu orzeczono na podstawie wyników rozprawy i po wysłuchaniu opinii powołanego w tym celu biegłego (art. 22 ustawy z 1958 r.), niemniej jednak "postanowił uchylić obie decyzje w całości mając na względzie dalszy tryb postępowania przed organami administracji publicznej w przedmiotowej sprawie.". Wskazał też, że "rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny uzupełnić brakujący materiał dokumentacyjny, a następnie dokonać wnikliwej analizy zgromadzonych dokumentów uwzględniając przy tym wymogi ustawy odnoszące się zarówno do przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, jak i niezbędnych elementów decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto organy powinny uwzględnić przedstawianą wyżej ocenę prawną dokonaną przez Sąd." Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Budownictwa, zaskarżając wyrok w całości. Jako podstawy kasacyjne wskazał na: I. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię tj.: 1. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. oraz art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez stwierdzenie, że niepowołanie konkretnego przepisu jako podstawy prawnej wydanej decyzji jest rażącym naruszeniem prawa, co miało zarazem potwierdzić niedostateczne wyjaśnienie sprawy przez Ministra Budownictwa; 2. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. oraz art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez stwierdzenie, że niepowołanie konkretnego przepisu jako podstawy prawnej wydanej decyzji jest rażącym naruszeniem prawa, co ma potwierdzać również nieprawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Ministra Budownictwa; 3. art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez uznanie, że przepis ten można rażąco naruszyć na skutek niewskazania go w decyzji wywłaszczeniowej; II. naruszenie przepisów postępowania, bowiem uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 153 P.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku błędnej a wiążącej organ oceny prawnej oraz zaleceń, nieuwzględniających całokształtu okoliczności sprawy, a która to ocena może mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 77 §1, art. 80 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że organ nie wyjaśnił całej sprawy oraz nieprawidłowo ocenił naruszenie prawa w zakresie podstawy prawnej decyzji wywłaszczeniowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, że niezależnie od treści decyzji oraz wypełnienia lub też nie przesłanek wywłaszczenia ujętych w art. 3 ustawy z 1958 r., przepis ten był podstawą prawną wydania decyzji. Zdaniem organu, brak jedynie jego powołania w podstawie prawnej decyzji nie może być uznany za rażące naruszenie prawa, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a przecież "Brak podstawy prawnej musi być rzeczywisty, a nie tylko polegający na braku przytoczenia w decyzji przepisu prawa jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA 556/00, LEX 55754). Ponadto - zdaniem skarżącego - przy dokonywaniu oceny legalności w trybie art. 156 § 1 K.p.a. organ opierał się na zebranym materiale dowodowym jaki był możliwy do uzyskania i dokonał tej oceny zgodnie z art. 80 K.p.a. Dysponując opinią Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 1957 r. oraz pismem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1955 r., organ wywłaszczeniowy mógł dokonać ustaleń co do zasadności wywłaszczenia. Również wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...] listopada 1959 r., skoro zawierał wymagane załączniki, w tym m.in. zaświadczenie z dnia [...] października 1956 r., nr [...] o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, potwierdzał zasadność w owym czasie dokonania wywłaszczenia mimo braku zgody właściciela. W świetle powyższych argumentów nie można mówić o oczywistej niezgodności działań organu z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa. Brak niektórych dokumentów, jednak nie wpływających istotnie na ocenę zasadności wywłaszczenia, może wynikać ze znacznego upływu czasu oraz niemożności ich odnalezienia z tego powodu. Sformułowane natomiast przez Sąd pierwszej instancji zalecenia co do dalszego postępowania wykraczają poza dopuszczalne ramy, gdyż Sąd nakazuje dokonać ustaleń, których nie musiał dokonywać nawet organ wywłaszczeniowy i na co nie wskazywały przepisy ustawy wywłaszczeniowej. Zgromadzone dokumenty i dokonane ustalenia przez organ nadzoru potwierdzały zasadność rozstrzygnięcia i nie można dokonać pełniejszych ustaleń dotyczących odpowiedniości, zbędności i dopuszczalności nieruchomości dla celów wywłaszczenia. W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot oceny Sądu pierwszej instancji stanowiła decyzja wydana w postępowaniu nadzorczym - dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1960 r., która utrzymała w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 1960 r., wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a którym na wniosek Katowickiego Zarządu [...] w K., wywłaszczono C. Ł. na rzecz Państwa z nieruchomości położonej w C., nr hip. [...]. Podkreślić więc należy, że zakres postępowania nadzorczego obejmuje jedynie zbadanie przesłanek przewidzianych w art. 156 K.p.a., organ nadzoru nie orzeka natomiast co do istoty sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, ani też nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących meritum sprawy. W przepisie art. 156 § 1 pkt 1- 7 K.p.a. przewidziano dwa rodzaje wadliwości decyzji: wadliwość polegającą na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwość polegającą na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w swojej ocenie przyjął, że Minister Budownictwa nie dostrzegł w badanej decyzji wskazanych wyżej wadliwości. Polegały zaś one na niepowołaniu, oprócz przywołanych przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowiących podstawę wywłaszczenia, również art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r., stanowiącego podstawę wywłaszczenia. W związku z takim stanowiskiem Sądu pierwszej instancji stwierdzić należy, że samo niewskazanie w decyzji powyższego przepisu nie oznacza, że została ona wydana bez podstawy prawnej, gdyż w ustawie z 1958 r., stanowiącej podstawę jej wydania, znajdował się przepis upoważniający organ do rozstrzygania sprawy na jego podstawie. Zasada praworządności wymaga wprawdzie, aby każdy akt władczej ingerencji organu administracji był oparty na konkretnie wskazanym przepisie, lecz niewskazanie w decyzji wywłaszczeniowej przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. stanowiło jedynie zwykłe naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z 1958 r., który stanowił, że decyzja o wywłaszczeniu powinna zawierać miedzy innymi szczegółowe uzasadnienie prawne. Nie można zatem mówić, że uchybienie to miało cechy rażącego naruszenia prawa. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. stanowił o dopuszczalności wywłaszczenia, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o jej wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Okoliczność, że nieruchomość była niezbędna na cel użyteczności publicznej potwierdzają dokumenty, takie jak: opinia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 1957 r., nr [...] oraz pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Miejskiego Zarządu Architektoniczno - Budowlanego z dnia [...] października 1955 r., nr [...]. Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do ustaleń organu, lecz ograniczył się do wskazania potrzeby zbadania planu zagospodarowania przestrzennego opracowanego w latach 1950 – 1952 i zatwierdzonego przez Prezydium Rządu, który to brak uniemożliwił Sądowi Wojewódzkiemu wyjaśnienie podstawy faktycznej wydania decyzji o lokalizacji ogólnej. Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji nie znajduje swojego oparcia w art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy z 1958 r. (w brzmieniu na dzień wydania badanej decyzji wywłaszczeniowej). Przepis ten przewidywał bowiem, że do wniosku o wywłaszczenie należy dołączyć: "zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, a w przypadku wywłaszczenia kompleksu nieruchomości na cele określone w art. 3 ust. 2 kopie planu urbanistycznego i odpis decyzji zatwierdzającej ten plan.". Przedmiotowe zaświadczenie lokalizacyjne, jak stwierdził Sąd Wojewódzki, znajduje się w aktach. Zostało wydane przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany w C. w dniu [...] października 1956 r., nr [...] i wyrażono w nim zgodę na lokalizację: biur, magazynów i budynków gospodarczych Bytomskiej Hurtowni [...]. W aktach wywłaszczeniowych nie ma kopii planów i decyzji o lokalizacji ogólnej, co jest zrozumiałe, gdyż podstawę prawną wywłaszczenia stanowił art. 3 ust. 1, a nie ust. 2 ustawy z 1958 r. W związku z czym dołączenie tych dokumentów do wniosku o wywłaszczenie nie było wymagane. Należy podkreślić, że Sąd drugiej instancji działając z urzędu nie dopatrzył się nieważności postępowania (art. 183 P.p.s.a). Stwierdzić jednak trzeba, że Sąd pierwszej instancji rzeczywiście naruszył przepisy wskazane w podstawach kasacyjnych. Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI