I OSK 1396/21

II SA/Łd 157/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Ewa Cisowska-Sakrajda
Robert Adamczewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OSK 1396/21 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 104 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3, art. 132 ust. 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za zajęcie nieruchomości oddala skargę. B.A.
Uzasadnienie
II SA/Łd 157/20
Uzasadnienie
Wnioskiem z 28 czerwca 2018 r. S.N. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o ustalenie odszkodowania za zajęcie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 316, oznaczonej jako działka nr 25/7 w obrębie [...], przez napowietrzne linie energetyczne w wysokości obejmującej wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem urządzeń przesyłowych, włącznie ze zmniejszeniem wartości w/w nieruchomości.
Decyzją z [...] r. (znak [...]) Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł na podstawie art. 104 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3, art. 132 ust. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. 2018. 2204 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami] o odmowie ustalenia odszkodowania w związku z wybudowanymi liniami elektroenergetycznymi: 110 kV relacji B – P. i J. oraz 220 kV relacji A. – P. – J. przebiegającymi przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 316, oznaczoną w obrębie [...] jako działka nr 25/7, uregulowaną w księdze wieczystej KW [...].
W wyniku wniesionego odwołania przez S. N. Wojewoda [...] [...] r. wydał decyzję znak: [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda [...] wskazał m.in., iż w omawianej sprawie, nad działką nr 25/7 z obrębu [...] przebiegają dwie linie elektroenergetyczne. Pierwszą z nich jest linia elektroenergetyczna 110 kV relacji B – P. i J., będąca obecnie własnością spółki C S.A. Oddział Ł. Natomiast druga linia o napięciu 220 kV relacji A. – P. – J. stanowi własność spółki D S.A. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, iż linia elektroenergetyczna 110 kV została wybudowana w 1954 r., co potwierdza protokół odbioru technicznego tejże linii z 9 listopada 1954 r. Wyżej wskazanym protokołem wykonawca linii [...] przekazał linię Zakładowi Sieci Elektrycznych Ł. - Miasto.
Natomiast linia elektroenergetyczna 220 kV została przeprowadzona nad przedmiotową nieruchomością na podstawie decyzji Powiatowej Rady Narodowej w Ł. Wydział Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1964 r. (znak [...]) na wniosek Zakładów Energetycznych Okręgu Centralnego Przedsiębiorstwo Państwowe w W. Biuro Budowy Sieci Najwyższych Napięć w Ł..
Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone. Z roszczeniem tym mogą wystąpić właściciele nieruchomości, których prawo do nieruchomości zostało ograniczone w momencie budowy linii przesyłowej.
Zgodnie z Aktem Własności Ziemi z [...] kwietnia 1975 r. (znak [...]), wydanym przez Naczelnika Powiatu w Ł., Z. i D. małż. G., a więc wstępni skarżącej S.N., wnioskodawcy w niniejszej sprawie, nabyli przedmiotową nieruchomość położoną we wsi W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 25 oraz nr 30 o łącznej pow. 1,15 ha, na podstawie art. 1, 2, 5 i 12 ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. 1971 r., Nr 27, poz. 250). Z. i D. małż. G. nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości z mocy samego prawa od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym w/w ustawy, tj. od 4 listopada 1971 r. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej "nieruchomościami", i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku.
Zgodnie z ust. 2 ww. artykułu rolnicy, którzy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.
W myśl art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Wojewoda stwierdził więc, że w dniu wybudowania linii elektroenergetycznych na działce oznaczonej nr 25/7 Z. i D. małż. G. nie byli właścicielami ww. nieruchomości, co uniemożliwia skuteczne wystąpienie z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe w związku z przechodzącą przez przedmiotową nieruchomość linią energetyczną. Tym bardziej takiego uprawnienia nie posiada wnioskodawczyni S.N.
Jednocześnie wskazano, iż dokumenty złożone przez stronę w odwołaniu od decyzji z [...] r., tj. kopia decyzji z [...] lutego 1948 r. o przyznaniu gospodarstwa w W. Z. H. oraz kopia wniosku do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po nim, nie zmieniają faktu, iż D. i Z. małż. G. stali się właścicielami nieruchomości dopiero po wybudowaniu na niej linii elektroenergetycznych.
Wojewoda stwierdził, iż organ I instancji słusznie odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę, w związku z wybudowanymi liniami elektroenergetycznymi 110 kV relacji B – P. i J. oraz 220 kV relacji A. – P. – J. przebiegającymi przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 316, oznaczoną w obrębie [...] jako działka nr 25/7.
W skardze S. N. na powyższą decyzję zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i tym samym;
a) wydanie rozstrzygnięcia z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, tj. w szczególności poprzez:
- nieuwzględnienie w pełni wykazu właścicieli/użytkowników gruntów, przez które przeprowadzona zostanie budowa linii, nieuwzględnienie, iż ze zdjęcia wykazu działek przez które przebiegać ma linia elektroenergetyczna na dzień 17 marca 1964 r. wynika, iż właścicielem/użytkownikiem działki (uprzednio nr 22) w W. była H. H. - spadkodawczyni po Z. H. (dziadku S.N. i ojcu D. G.), a także nieuwzględnienie danych wynikających z aktu własności ziemi z [...] kwietnia 1975 r. a dotyczących pokrewieństwa wnioskodawczyni z H.H.;
- uznanie, że przedłożone w odwołaniu od decyzji z [...] r., dokumenty w postaci kopii decyzji z [...] lutego 1948 r. o przyznaniu gospodarstwa w W. Z. H. oraz kopii wniosku do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po nim, nie zmieniają faktu, iż D. i Z. małż. G. stali się właścicielami nieruchomości dopiero po wybudowaniu na niej linii elektroenergetycznych,
b) niedochowanie przez organ obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym w szczególności wyjaśnienia powiązań pomiędzy wskazaną w wykazie H.H., D.G. a S. N., a także kwestii co do zmiany ewidencyjnej ulic i adresów i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. i przyjęcie za organem I instancji, że:
- Z. i D. G. stali się właścicielami nieruchomości obciążonej dopiero z dniem 4 listopada 1971 r., tj. po wybudowaniu linii elektroenergetycznych i uznanie, że zarówno małżonkowie G. jak i wnioskodawczyni nie mieli legitymacji do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, podczas gdy działka, której dot. niniejsze postępowanie była w posiadaniu rodziny skarżącej już od lat powojennych, co potwierdza chociażby decyzja z [...] lutego 1948 r. dot. przyznania gospodarstwa Z. H. i wydania aktu nadania, zaś D. G. nabyła działkę w W. na mocy dziedziczenia ustawowego po Z. H. i w sprawie niniejszej mamy do czynienia z następstwem prawnym w zakresie prawa własności do nieruchomości obciążonej;
- Z. i D. małż. G. stali się właścicielami nieruchomości obciążonej dopiero na mocy Aktu Własności Ziemi z dniem 4 listopada 1971 r., podczas gdy ww. akt własności jedynie potwierdził prawo własności i posiadanie samoistne, które istniało przed rokiem 1971.
I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:
1) art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 1 oraz ust. 5 w zw. z art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarcze nieruchomościami poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawczyni jako spadkobierca po Z. G. nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania w związku z linią energetyczną, podczas gdy nieruchomość obciążona była w posiadaniu jej spadkodawców przed 1971 roku i tym samym posiada ona legitymację do wystąpienia z wnioskiem o ustalenia odszkodowania;
2) art. 1 w zw. z art. 5 w zw. z art. 12 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że Z. i D. małż. G. stali się właścicielami nieruchomości obciążonej dopiero na mocy Aktu Własności Ziemi z dniem 4 listopada 1971 r., podczas gdy ww. akt własności jedynie potwierdził powstałe prawo własności do nieruchomości, które istniało przed 1971 rokiem.
Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Uczestnik postepowania - C S.A. wniósł o oddalenie skargi i podzielił także stanowisko organu, że uprawnionym do spornego roszczenia jest wyłącznie tzw. osoba wywłaszczona, zaś z prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego nie wynika natomiast, by skarżąca była legitymowana czynnie jako osoba wywłaszczona.
Również kolejny uczestnik postępowania - D S.A. wniósł o oddalenie skargi argumentując, iż z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca nabyła własność przedmiotowej nieruchomości w drodze spadkobrania po Z. G. - adresacie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z [...] grudnia 1964 r. (znak: [...]). Powyższe prowadzi do wniosku, że nie jest ona osobą uprawnioną do skutecznego domagania się ustalenia i wypłaty na jej rzecz odszkodowania z tytułu wydania względem Jej poprzednika prawnego, na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, decyzji ograniczającej własność. Oczywiste w takiej sytuacji jest, że to nie jej prawo własności zostało uszczuplone, lecz Z.G. i D. G. (jej poprzedników prawnych). W związku z administracyjnoprawnym charakterem odszkodowania z tytułu "wywłaszczenia", nie weszło ono w skład spadku, a więc jej nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.).
Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie stała się decyzja Wojewody [...] z [...] r. (znak [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z [...] r. (znak [...]) o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz S.N. w związku z wybudowanymi liniami elektroenergetycznymi: 110 kV relacji B – P. i J. oraz 220 kV relacji A. – P. – J. przebiegającymi przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 316, oznaczoną w obrębie [...] jako działka nr 25/7, uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...].
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowił fakt, że wnioskiem z 28 czerwca 2018 r. skarżąca wystąpiła o wydanie decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 316, oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr 25/7, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] na podstawie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. 2018 r., poz. 2204 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami].
W ocenie skarżącej wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w związku z wydaniem decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. - Wydział Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1964 r. Powyższa decyzja oparta została na art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) [dalej: ustawa o trybie i zasadach wywłaszczania nieruchomości] i zezwalała na przeprowadzenie budowy linii energetycznej 220 kV A.-P.-J., przebiegającej m.in. przez nieruchomość należącą do poprzednika skarżącej. Równolegle skarżąca podnosi, że przez przedmiotową działkę przebiega także linia energetyczna 110kV, wybudowana w 1954 r., relacji B – P. – J.. W obydwu przypadkach fakt przebiegu wskazanych linii energetycznych przez teren nieruchomości skarżącej powoduje, jak stwierdziła, ograniczenie w zakresie możliwości zabudowy jej działki.
Podstawy prawnej dla ustalenia odszkodowania skarżąca upatruje w art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do ostatniego z tych przepisów starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
W ocenie Sądu, prawidłowo ustalił jednak organ, iż w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podstawę prawną wydania decyzji z [...] grudnia 1964 r. stanowił przepis art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przyjmuje się, że przepis art. 35 ust. 1 tej ustawy odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy obu przywołanych ustaw przewidują odszkodowanie za: straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 albo szkody powstałe wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 120 i 124-126. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił m.in. w wyroku z 16 kwietnia 2015 r., I OSK 2035/13, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 120 i art. 124-126 tej ustawy, gdyż odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1, jak i art. 128 ust. 4 tej ustawy. Co prawda ustawa rozróżnia pozbawienie praw (art. 129 ust. 5 pkt 3), wywłaszczenie (art. 128 ust. 1), zdarzenia, o których mowa w art. 120 i 124 - 126 (art. 128 ust. 4), wreszcie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1), to jednak sformułowanie "pozbawienie praw" nie oznacza tylko całkowitego pozbawienia prawa własności, a mieści w sobie również ograniczenie wynikających z niego uprawnień. W konsekwencji, jeśli mimo obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia praw (ograniczenia prawa własności) tego nie uczyniono pod rządami ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
O ile zatem w judykaturze nie budzi wątpliwości, iż art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie do spraw zaszłych, sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jednak wbrew twierdzeniu skarżącej nie sposób uznać, że w wyniku decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. - Wydział Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1964 r. doszło do pozbawienia lub ograniczenia prawa własności skarżącej (jej poprzednika prawnego) do nieruchomości w rozumieniu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W okolicznościach sprawy, trafnie bowiem organy obu instancji zauważają, że zarówno w 1954 jak i później 1964 r., w dacie wydania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. decyzji z [...] grudnia 1964 r., co łączyło się z podstawą dla zajęcia nieruchomości pod budowę linii elektroenergetycznej – D. G. i Z. G., poprzednicy prawni skarżącej, nie mieli tytułu prawnego do spornej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka w obrębie [...], nr 257. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, własność tejże nieruchomości D. G. i Z. G. nabyli dopiero z dniem 4 listopada 1971 r. z mocy samego prawa, tj. od dnia ogłoszenia ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. z z1971 r. nr. 27, poz. 250) - na mocy aktu własności ziemi Nr [...] wydanego [...] kwietnia 1975 r. Przed datą wejścia w życie wskazanej ustawy, tj. przed 4 listopada 1971 r. D. G. i Z. G. byli jedynie samoistnymi posiadaczami ww. nieruchomości. Dopiero akt własności ziemi potwierdzający prawo własności gruntów, stanowił podstawę ujawnienia uprawnień właścicielskich do nieruchomości w księdze wieczystej.
Zatem bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają ustalenia bądź braki w ustaleniach odnośnie do przechodzenia prawa własności na kolejnych członków rodziny skarżącej, skoro niewątpliwie ustalono, że w latach 1954 i 1964 (w datach posadowienia spornych linii energetycznych) poprzednicy prawni skarżącej nie byli właścicielami działki, przez którą przeprowadzone zostały sporne linie energetyczne, a pozostawali jedynie jej posiadaczami. Nie mieli zatem uprawnień właścicielskich i w tym zakresie ich uprawnienia nie uległy ograniczeniu. Ponadto należy mieć na uwadze, że w dacie uzyskania prawa własności (akt nadania ziemi z 1975 r.) nabywcy nieruchomości mieli świadomość istniejących, a powstałych już uprzednio ograniczeń na spornej nieruchomości.
Skoro zatem D. G. i Z. G. nie byli właścicielami spornej nieruchomości objętej wywłaszczeniem w dniu wydawania decyzji wywłaszczeniowej, lecz jedynie jej posiadaczami, brak jest tym samym podstaw prawnych do ubiegania się o ustalenie odszkodowania przez następcę prawnego D. G. i Z. G. nawet przy przyjęciu, że prawo do odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną (objętą quasi wywłaszczeniem) na następcę prawnego osoby wywłaszczonej przechodzi.
Na marginesie niniejszych rozważań zwrócić należy uwagę, że także Europejski Trybunał Praw Człowieka akcentuje konieczność uwzględnienia w tego rodzaju sprawach m.in. faktu zainstalowania urządzeń przesyłowych przed datą nabycia własności nieruchomości przez żądającego odszkodowania, jak też uciążliwości z tym związanych, a więc rozmiaru ingerencji i zakresu szkody (por. decyzję z [...] maja 2016 r., [...]).
Odnosząc się do argumentów strony skarżącej, a wskazujących na fakt wydania decyzji z [...] lutego 1948 r. o przyznaniu gospodarstwa w W. Z. H. oraz do faktu nabycia spadku po tej osobie przez D. G. i Z. G., zgodzić się należy z organem, że powyższe nie zmienia faktu, iż D. G. i Z. G. stali się właścicielami spornej nieruchomości dopiero na podstawie aktu nadania ziemi, tj. już po wybudowaniu spornych linii energetycznych.
W ocenie Sądu, organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto zrealizowały obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić także należy, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż strona skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
W tym aspekcie nie można także zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, że z samego faktu, że D. i Z. G. byli posiadaczami samoistnymi nieruchomości wynikało, jak twierdzi skarżąca, że tym samym byli właścicielami tej nieruchomości. Jest to błędne założenie, albowiem posiadanie samoistne jest stanem, w którym posiadacz zarówno faktycznie włada rzeczą (corpus), jak i przejawia wolę posiadania jej jak właściciel (animus rem sibi habendi). Finalnie posiadanie samoistne może dopiero doprowadzić do nabycia własności rzeczy, np. w drodze zasiedzenia, czy jak w tym przypadku na podstawie ustawy o uregulowaniu gospodarstw rolnych, która przewidywała, że nieruchomościami znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników. Innymi słowy, posiadanie to nie to samo co własność. Prawo własności jest najszerszym uprawnieniem związanym z rzeczą, posiadacz tych uprawnień ma mniej. Nie są to zatem pojęcia synonimiczne. Konieczne jest dodatkowe spełnienie określonych warunków do nabycia własności na bazie uprzedniego faktu pozostawania posiadaczem samoistnym. Z treści art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika natomiast bezspornie, że odszkodowanie wypłaca się osobie wywłaszczonej, zatem pozbawionej prawa do nieruchomości, które istniało w dniu orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.
Z opisanych powyżej powodów należało uznać, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] jest prawidłowa, a zatem nie można potwierdzić zasadności stawianych w skardze zarzutów, zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i norm materialnoprawnych.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę.
dc