I OSK 1396/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
nieruchomościdroga publicznanabycie z mocy prawaart. 73 ustawy wprowadzającejpostępowanie nadzorczestwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, potwierdzając prawidłowość decyzji organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. Ł. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2009 r., która stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Powiat Miński nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. NSA, podzielając stanowisko WSA i organów administracji, oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani istotnych uchybień proceduralnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2009 r., która stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Powiat Miński nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym niepełne postępowanie dowodowe i brak możliwości udziału w czynnościach dowodowych. NSA podkreślił ograniczoną kognicję sądu kasacyjnego i związek z podstawami skargi. Sąd zauważył tożsamość sprawy z inną, wcześniej rozpoznawaną przez NSA (I OSK 407/20), dotyczącą sąsiedniej działki, gdzie zapadło analogiczne rozstrzygnięcie. Analizując zarzuty, NSA stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma inny charakter niż postępowanie zwykłe i bada jedynie przesłanki z art. 156 k.p.a. Sąd uznał, że ustalenia Wojewody co do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i ponoszenia nakładów przez gminę miały oparcie w dokumentacji, a ewentualne wady mogły być podnoszone na etapie odwoławczym. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, NSA stwierdził, że opinia biegłego geodety została sporządzona na podstawie analizy akt sprawy, a skarżący nie wykazał istotnego wpływu ewentualnych uchybień na wynik sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nadzorcze bada jedynie przesłanki nieważności określone w art. 156 k.p.a., a nie prowadzi ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Ewentualne wady ustaleń faktycznych lub proceduralnych mogły być podnoszone na etapie odwoławczym od decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym, który ma na celu weryfikację decyzji pod kątem wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie jest to ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Zarzuty dotyczące wad postępowania zwykłego, które nie stanowią rażącego naruszenia prawa, nie mogą być skuteczną podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 73

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomość nabywa z mocy prawa jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną oraz pozostawała we władaniu publicznoprawnym.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka rażącego naruszenia prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada ograniczonej kognicji NSA w postępowaniu kasacyjnym.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).

p.p.s.a. art. 193 § zd. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Warunek uwzględnienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, iż Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia 5 marca 2019 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 20 listopada 2018 r. mocą której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r., pomimo rażącego naruszenia przez Wojewodę przepisów postępowania poprzez przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego, które nie mogło prowadzić do ustalenia podstawowych kwestii stanu faktycznego w sprawie, tj. wszystkich przesłanek warunkujących wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Powiat Miński z mocy prawa działki nr [...] w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, iż Minister Inwestycji i Rozwoju naruszył przepisy postępowania i nie wydał postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego geodety A. G., pomimo tego, że faktycznie przekazał sprawę geodecie w celu sporządzenia opinii geodezyjnej, czym Minister chciał niezasadnie uzupełnić wadliwie przeprowadzone przez Wojewodę postępowanie zwykłe i posłużyć się wytworzoną na etapie postępowania nadzorczego dokumentacją, celem wykazania spełnienia przesłanki władztwa publiczno-prawnego, jednocześnie uniemożliwiając stronom wzięcie udziału w postępowaniu dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie decyzja wydana w trybie postępowania zwykłego. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Dla dokonania oceny zasadności zgłoszonego zarzutu należało wziąć pod uwagę, że dla uznania, że dana nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu publicznoprawnym podstawowe znaczenie ma czy zostało wykazane, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, działając przez swoje jednostki organizacyjne, w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną wykonywały faktyczne czynności związane z zarządem drogi.

Skład orzekający

Zygmunt Zgierski

przewodniczący

Elżbieta Kremer

sprawozdawca

Anna Wesołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne oraz zasady prowadzenia postępowania nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z przepisami wprowadzającymi reformę administracji publiczną. Podkreśla ograniczoną kognicję NSA w postępowaniu kasacyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia nabycia nieruchomości z mocy prawa, co ma znaczenie dla samorządów i właścicieli. Interpretacja przepisów proceduralnych w kontekście postępowania nadzorczego jest istotna dla praktyków prawa administracyjnego.

NSA rozstrzyga o nabyciu nieruchomości pod drogę publiczną: kluczowe znaczenie ma władztwo publicznoprawne.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1396/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 811/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-24
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.156 § 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 811/19 w sprawie ze skargi R. Ł. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 5 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 811/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. Ł. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 5 marca 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzją z dnia 4 września 2009 r. stwierdził nabycie przez Powiat Miński z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w W. oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...]m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], zajętej pod drogę publiczną.
Pismem z dnia 29 marca 2017 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia 20 listopada 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Mazowieckiego.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił skarżący.
Decyzją z dnia 5 marca 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 listopada 2018 r., uznając że w stosunku do nieruchomości objętej postępowaniem, zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy, bowiem przedmiotowa nieruchomość 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną oraz pozostawała we władaniu publicznoprawnym.
Minister nie stwierdził aby decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r., rażąco naruszała prawo. Uznał także, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie dała podstaw do przyjęcia, aby kwestionowana decyzja obarczona była którąkolwiek z pozostałych wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.
Skarżący wniósł skargę na ww. decyzję z dnia 5 marca 2019 r., zarzucając naruszenie:
1) art. 7 i art. 77 § 1 i 80 k.p.a.;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a.;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a.;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił stanowisko Ministra, że w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r. zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, iż Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia 5 marca 2019 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 20 listopada 2018 r. mocą której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r., pomimo rażącego naruszenia przez Wojewodę przepisów postępowania poprzez przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego, które nie mogło prowadzić do ustalenia podstawowych kwestii stanu faktycznego w sprawie, tj. wszystkich przesłanek warunkujących wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Powiat Miński z mocy prawa działki nr [...] w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, iż Minister Inwestycji i Rozwoju naruszył przepisy postępowania i nie wydał postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego geodety A. G., pomimo tego, że faktycznie przekazał sprawę geodecie w celu sporządzenia opinii geodezyjnej, czym Minister chciał niezasadnie uzupełnić wadliwie przeprowadzone przez Wojewodę postępowanie zwykłe i posłużyć się wytworzoną na etapie postępowania nadzorczego dokumentacją, celem wykazania spełnienia przesłanki władztwa publiczno-prawnego, jednocześnie uniemożliwiając stronom wzięcie udziału w postępowaniu dowodowym.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji Rozwoju z dnia 5 marca 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Inwestycji Rozwoju z dnia 20 listopada 2018 r.;
2) zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Zaznaczyć również należy, że rozpoznawana obecnie sprawa, tj. I OSK 1396/20 jest tożsama ze sprawą I OSK 407/20 w której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r. oddalił skargę R. Ł. W sprawie I OSK 407/20 R. Ł. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Powiat Miński z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...], wykazanego jako działka nr [...] o pow. [...]m2. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 stycznia 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku R. Ł. utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia 8 czerwca 2018 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 391/19 oddalił skargę R. Ł. Podkreślić należy, że działka nr [...] o pow. [...]m2 będąca przedmiotem sprawy I OSK 407/20 bezpośrednio graniczy z działką nr [...] o pow. [...]m2 będącą przedmiotem w rozpoznawanej sprawie, tj. I OSK 1396/20. W obu sprawach poprzednicy prawni złożyli w dniu 21 grudnia 2005 r. wnioski o wydanie decyzji w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w obu sprawach po tożsamych ustaleniach faktycznych zostały wydane w dniu 4 września 2009 r. decyzje Wojewody Mazowieckiego. W 2017 r. w obu sprawach R. Ł. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tych decyzji, ustalenia i argumentacja poczynione przez organ są tożsame. Również uzasadnienia wyroków Wojewódzkiego Sąd Administracyjnych w Warszawie, tj. wyroku w obecnie rozpoznawanej sprawie I SA/Wa 811/19 oraz w sprawie I OSK 407/20 (sygn. akt WSA w Warszawie I SA/Wa 391/19) w których oddalono skargi R. Ł. są praktycznie tożsame, skargi kasacyjne w obu sprawach zawierają identyczne zarzuty. Mając na uwadze tożsamość obu spraw, która dotyczy zarówno ustaleń faktycznych jak i stanu prawnego, Naczelny Sąd Administracyjnym w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, tj. I OSK 1396/20 w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie I OSK 407/20.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w których zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przedmiotem kontroli sądowej była decyzja wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie decyzja wydana w trybie postępowania zwykłego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności uregulowane w art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest zbadanie czy decyzja wydana w postępowaniu zwykłym nie jest obciążona wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Inny jest bowiem przedmiot i zakres postępowania administracyjnego, które toczy się w trybie zwykłego postępowania, a inny w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym organ rozpatrując odwołanie ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę, to w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, bada jedynie czy nie ziściła się żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie rozpoznaje ponownie sprawy, która w postępowaniu zwykłym zakończyła się decyzją ostateczną.
Mając na uwadze przedmiot i charakter postępowania nadzorczego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 , 80 k.p.a. w zw. art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Jak wynika z pisma Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 marca 2008 r. stanowiącego odpowiedź na pismo Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, dz. nr [...], wg stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. znajdowała się w pasie drogowym ul. [...] należącej do dróg publicznych, w pasie tym znajdowały się utwardzone pobocza, pasy zieleni oraz sieć teletechniczna. Wskazano, że do roku 1999 gmina W. ponosiła nakłady na prace utrzymaniowe w pasie ul. [...], Powiat Miński nie mógł sprawować władztwa nad nieruchomością, gdyż dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą powiatową. Nie bez znaczenia dla oceny przesłanki rażącego naruszenia prawa w okolicznościach badanej sprawy pozostaje nadto kwestia wniosku z dnia 21 grudnia 2005 r., którym poprzednicy prawni skarżącego kasacyjnie zwracali się do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego o wydanie decyzji w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności gruntu zajętego pod część ul. [...] w m. Warszawa - oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], a po podziale nr [...] w obrębie [...].
Dla dokonania oceny zasadności zgłoszonego zarzutu należało wziąć pod uwagę, że dla uznania, że dana nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu publicznoprawnym podstawowe znaczenie ma czy zostało wykazane, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, działając przez swoje jednostki organizacyjne, w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną wykonywały faktyczne czynności związane z zarządem drogi. Dla spełnienia przesłanki władztwa w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy istotne było jedynie to, by były to czynności związane z jej utrzymaniem, zapewnieniem przejezdności i bezpieczeństwa, naprawami, remontami, konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem, utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów, itp. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1471/07 oraz z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. I OSK 849/13). Dokumenty, które znajdują się w aktach sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia 4 września 2009 r., wykluczają zasadność stawianego Wojewodzie zarzutu - rażącego - naruszenia prawa. Natomiast wskazują, że wydając decyzję z dnia 4 września 2009 r. organ ten opierał się na konkretnych ustaleniach, udokumentowanych w aktach sprawy, które w owym czasie uzasadniały orzeczenie o nabyciu przez Powiat Miński z mocy prawa działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]) w trybie art. 73 ust. 1 ustawy. Zaznaczyć również należy, że postępowanie, które prowadzone było w trybie art. 73 ust. 1 ustawy zostało wszczęte na wniosek poprzedników prawnych z dnia 21 grudnia 2005 r., natomiast w dacie wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji z dnia 4 września 2009 r. właścicielami działki nr [...] z której powstała działka nr [...] byli R. Ł. i E. Ł., którym decyzja ta została doręczona i która wobec braku odwołania stała się ostateczna, zarówno wszczęcie postępowania na wniosek strony jak i niezłożenie odwołania dodatkowo potwierdza, że ustalenia faktyczne w sprawie nie były sporne.
Stąd też zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., są niezasadne. Nie ma bowiem wątpliwości, że ustalenia Wojewody co do tego, że sporna działka znajdowała się w pasie drogowym ul. [...] należącej do dróg publicznych i w pasie tym znajdowały się utwardzone pobocza, pasy zieleni i sieć teletechniczna, a gmina W. ponosiła nakłady na prace utrzymaniowe w pasie ul. [...] miały oparcie w dokumentacji akt sprawy. Ewentualne wady tych ustaleń mogły być podnoszone na etapie odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2009 r. Z kolei skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy administracji publicznej. Dokonana przez organ I instancji i zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. W okolicznościach badanej sprawy taka sytuacja nie ma miejsca.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu nieważnościowym przepisów tych nie naruszono w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku mogłoby dość do uwzględnienia skargi przez Sąd Wojewódzki. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że organ nadzorczy przeprowadził postępowanie dowodowe z opinii biegłego geodety uprawnionego A. G. o czym strona nie została zawiadomiona, co uniemożliwiło stronom wzięcie udziału w przeprowadzeniu dowodu, zadawaniu pytań biegłemu, jak również skarżący, natomiast podnosząc, że nie został zawiadomiony o sporządzeniu powyższej opinii nie wykazał w jaki sposób to naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Celem dopuszczenia przez organ dowodu z opinii geodezyjnej z dnia 25 października 2018 r. sporządzonej przez A. G. było wyłącznie poddanie analizie znajdujących się w aktach sprawy postępowania zwykłego map, a więc dokumentów, które były już dopuszczone jako dowody w sprawie, które były znane zarówno stronom jak i organowi prowadzącemu postępowanie zwykłe, który dokonał ich oceny wydając decyzję z dnia 4 września 2009 r. Minister Inwestycji i Rozwoju prowadząc postępowanie nadzorcze, który przed wydaniem decyzji z dnia 20 listopada 2018 r. zwrócił się o powyższą opinię, która wydana została na podstawie analizy akt sprawy, w rzeczywistości nie prowadził dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego. Biegła dokonała bowiem analizy znajdujących się w aktach sprawy map. Z mapy sytuacyjnej nieruchomości z wydzieleniem gruntu zajętego pod drogi publiczne, według stanu z dnia 31 grudnia 1998 r., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Miasta st. Warszawy w dniu 4 stycznia 2008 r., pod nr [...] wynika, że działka nr [...] była 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną oraz, że znajduje się poza ogrodzeniem posesji w pasie drogi ul. [...]. Biegła zanalizowała także kopię mapę inwentaryzacji powykonawczej budynku z dnia 12 marca 1997 r., z której wynika, że już wówczas teren obecnej działki nr [...] znajdował się w pasie ul. [...]. W przypadku zwrócenia się do biegłego o sporządzenie opinii na piśmie organ obowiązany jest poinformować stronę, że biegłemu zlecone zostało przygotowanie opinii pisemnej, stronie nie przysługuje natomiast prawo do skutecznego żądania dopuszczenia jej do udziału w czynnościach związanych z przygotowaniem przez biegłego opinii. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 977/10, istotą dowodu z opinii biegłego jest samodzielne, bez udziału stron i organu, przygotowanie i opracowanie opinii. Natomiast już po sporządzeniu opinii strona może, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym orzeczeniu, "wnosić stosowne uwagi do opinii, wnioskować o wyjaśnienie określonych kwestii, poszerzenie badań, uściślenie i wyjaśnienie wniosków". Skarżący po otrzymaniu decyzji z dnia 20 listopada 2018 r. złożył wniosek z dnia 11 grudnia 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z dnia 17 stycznia 2019 r. Minister poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwością składnia wyjaśnień i wniosków. Skarżący natomiast podnosząc, że nie został zawiadomiony o sporządzeniu powyższej opinii nie wykazał w jaki sposób to naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy.
Stąd też odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., art. 79 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. należy stwierdzić, że naruszenie to mogło by prowadzić do uwzględniania skargi w sytuacji, gdy strona wykaże – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - że zarzucane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A w rozpoznawanej sprawie skarżący poza stwierdzeniem, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, takiego wpływu nie wykazał. Niesłusznie zatem skarga kasacyjna szans powodzenia upatruje w art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., bowiem w niniejszym postępowaniu nieważnościowym przepisów tych nie naruszono w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku mogłoby dość do uwzględnienia skargi przez Sąd Wojewódzki. Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny.
Skarżący formułując zarzuty de facto zmierzające do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną nie dostrzegł, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzorczym, a nie postępowaniem prowadzonym w trybie zwykłym. W postępowaniu nadzorczym, jak już wyżej wskazano, organ kontroluje decyzję w kontekście przesłanek nieważnościwoych wskazanych w art. 156 k.p.a., a nie prowadzi merytorycznego postępowania w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI