I OSK 1395/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu weterynaryjnego, uznając, że WSA prawidłowo uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie immisji, gdyż skarżący mógł mieć interes prawny wynikający z prawa własności.
Wojewódzki Lekarz Weterynarii zaskarżył wyrok WSA, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszeń przepisów i zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt. Organ argumentował, że skarżący S.Ł. nie miał interesu prawnego, a jego żądanie opierało się na przepisach prawa cywilnego, do których prawo administracyjne nie odsyłało. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że WSA prawidłowo uznał, iż organy przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania, a interes prawny mógł wynikać z prawa własności i przepisów dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący S.Ł. domagał się wszczęcia postępowania w sprawie naruszeń przepisów i potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt w związku z działalnością W.H., wskazując na uciążliwe immisje (składowanie obornika, hałas) przekraczające przeciętną miarę i uniemożliwiające korzystanie z jego nieruchomości. Organy weterynaryjne odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że S.Ł. nie posiada statusu strony, a jego interes prawny nie może wynikać z przepisów prawa cywilnego. WSA uchylił te postanowienia, uznając, że organy przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania i że interes prawny może wynikać z prawa własności (art. 140 i 144 k.c.) oraz przepisów unijnych i krajowych dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. jest dopuszczalna tylko w przypadku oczywistych przeszkód. W tej sprawie, gdzie skarżący powoływał się na prawo własności i przepisy dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, należało wszcząć postępowanie i ocenić merytorycznie jego interes prawny, a nie od razu odmawiać wszczęcia. Sąd wskazał, że kwestia, czy przepisy prawa cywilnego mogą być źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, jest złożona i niejednolicie oceniana w orzecznictwie, a prawo własności jest prawem chronionym konstytucyjnie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny może wynikać z prawa własności i przepisów dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, a organy przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy weterynaryjne przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego, uznając, że skarżący S.Ł. nie posiadał interesu prawnego. Sąd podkreślił, że interes prawny może wynikać z prawa własności (art. 140 i 144 k.c.) oraz przepisów dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, a kwestia ta nie jest oczywista i wymaga merytorycznego rozpatrzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interes prawny może wynikać z prawa własności i przepisów dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Organy przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego, nie wykazując oczywistych przeszkód. Kwestia dopuszczalności wywodzenia interesu prawnego z prawa cywilnego w postępowaniu administracyjnym jest złożona i niejednoznaczna.
Odrzucone argumenty
Skarżący S.Ł. nie posiadał interesu prawnego, a jego żądanie opierało się wyłącznie na przepisach prawa cywilnego. Postanowienie zabezpieczające sądu powszechnego stanowiło podstawę do wywodzenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., ponieważ brak było przesłanek do wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna wyłącznie z powodu "oczywistych" przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego prawo własności jest prawem chronionym konstytucyjnie
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony, która powołuje się na interes prawny wynikający z prawa własności i przepisów dotyczących ochrony środowiska/zdrowia, nawet jeśli organy początkowo odmawiają wszczęcia postępowania z powodu braku interesu prawnego lub odsyłania do prawa cywilnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca powołuje się na immisje i przepisy dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych przepisów i okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie interesu prawnego przez organy administracji i jak prawo własności może być podstawą do wszczęcia postępowania, nawet w sprawach dotyczących przepisów specjalnych.
“Czy sąsiad może zablokować Twoją działalność? Sąd wyjaśnia, kiedy masz prawo do wszczęcia postępowania administracyjnego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1395/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-08-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Łd 15/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-04-09 Skarżony organ Lekarz Weterynarii Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 145 § 1 pkt 1 lit c w zw z art 61 a w zw z art 28 kpa Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: Starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 15/21 w sprawie ze skargi S. Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 30 listopada 2020 r. nr 4/2020 znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszeń przepisów i potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Łd 15/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – orzekając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") i po rozpoznaniu skargi S. Ł. - uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] znak: [...] oraz utrzymane przez nie w mocy postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 13 października 2020 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszeń przepisów wspólnotowych i potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt w związku z działalnością prowadzoną przez W. H. zam. w [...] przy ul. [...]. W skardze kasacyjnej, zaskarżając w/w wyrok w całości, Wojewódzki Lekarz Weterynarii w [...] - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, to jest: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.- poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i jednocześnie: a) przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaistniały oczywiste przeszkody do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, podczas gdy brak było spełnienia przesłanek przymiotu strony, w tym przede wszystkim istnienia interesu prawnego po stronie S. Ł., b) przyjęcie, że organy obu instancji przedwcześnie uznały, że S.Ł. nie przysługuje przymiot strony i interes prawny w postępowaniu, podczas gdy organy obu instancji dokonały analizy istnienia przymiotu strony, w tym w szczególności interesu prawnego S. Ł., c) przyjęcie, że S. Ł. może wywodzić swój interes prawny z przepisów prawa cywilnego, podczas gdy oparcie orzeczenia przez organ administracji publicznej na przepisach prawa cywilnego może nastąpić jedynie, gdy norma prawa administracyjnego odsyła do określonego przepisu z zakresu prawa cywilnego, co w przypadku niniejszej sprawy nie miało miejsca, d) pominięcie okoliczności, iż S. Ł., składając podanie o wszczęcie postępowania, dążył do wykonania przez organy Inspekcji Weterynaryjnej postanowienia sądu powszechnego wydanego w sprawie rozpoznawanej pod sygn. akt [...] w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia cywilnego, na mocy którego W.H. zobowiązany jest do usunięcia sterty obornika znajdującej się na nieruchomości położnej w [...] przy ul. [...], a zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz, na mocy którego zakazano W. H. składowania obornika na czas procesu i emitowania przez czas trwania procesu hałasu z chłodni, podczas gdy zarówno Powiatowy Lekarz Weterynarii jak i Wojewódzki Lekarz Weterynarii nie są organami, które zostały powołane do wykonywania orzeczeń sądów powszechnych, zaś z orzeczenia w przedmiocie zabezpieczenia nie sposób wywodzić interesu prawnego Ł. do wszczęcia postępowania administracyjnego i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego przez Ł. postanowienia Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i jednocześnie przyjęcie, że organy nieprawidłowo uznały, iż zachodziły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż nie wystąpiły oczywiste przesłanki przesądzające o braku możliwości przyznania przymiotu strony, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do wszczęcia wnioskowanego postępowania, a fakt, że p. Ł. jest właścicielem nieruchomości bezpośrednio graniczącej z nieruchomością, na której prowadzona jest działalność związana z wykonywaniem czynności z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego lub produktami pochodnymi nie skutkuje przyjęciem, iż przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu, gdyż żadna norma prawa administracyjnego nie odsyłała do zastosowania instytucji prawa cywilnego, z której organ miałby wywodzić interes prawny wnoszącego podanie, zaś w przypadku odmowy wszczęcia postępowania brak było podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i poszukiwania tego interesu przez organ. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi - wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych. Ponadto skarżący wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna została w niniejszej sprawie oparta wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. to jest na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a w zw. z art. 28 k.p.a. i okazała się nieuzasadniona. Zaskarżone do Sądu Wojewódzkiego postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 30 listopada 2020 r. utrzymywało w mocy postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 13 października 2020 r., wydane na podstawie art. 61a k.p.a. W ocenie bowiem organów obu instancji, S. Ł. (wnioskujący o wszczęcie postępowania w sprawie naruszeń przepisów wspólnotowych i potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt w związku z działalnością prowadzoną przez W.H. zam. w [...] przy ul. [...]) nie posiadał statusu strony w tym postępowaniu. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, powyższe stanowisko organów było jednak co najmniej przedwczesne i w związku z tym Sąd ten uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem: art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. Uzasadniając swój pogląd Sąd Wojewódzki wskazał, że S. Ł. złożył powyższy wniosek z uwagi na prowadzoną przez W. H. "działalność nadzorowaną o nr wt. [...]", a z którą m. in. wiązało się: składowanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (u.p.p.z.), w postaci kału i moczu tuż przy granicy działki wnioskodawcy, wylewaniu u.p.p.z. na teren położony w bezpośrednim sąsiedztwie domu S. Ł., generowanie "notorycznego" hałasu z chłodni, w której były składowane u.p.p.z. Powyższe bowiem – jak podnosił wnioskodawca – było dla niego źródłem uciążliwych i szkodliwych immisji, przekraczających przeciętną miarę oraz uniemożliwiających mu normalne korzystanie z jego nieruchomości. W związku z tym, jak wywodził Sąd I instancji, wnioskodawca wiązał w tym przypadku istnienie swojego interesu prawnego z przysługującym mu prawem własności nieruchomości, wynikającym z treści art. 140 i art. 144 kodeksu cywilnego (k.c.). Sąd Wojewódzki podkreślił zatem, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że interes prawny strony może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 stycznia 1995 r. sygn. akt I SA 1326/93 i 19 stycznia 1982 r. sygn. akt SA/Kr 517/81, ONSA 1/82, poz. 11). Źródłem interesu prawego może być bowiem, wynikające z art. 140 k.c. prawo własności, gdyż właściciel określonej nieruchomości ma prawo wymagać, aby sąsiednia zabudowa nie oddziaływała z naruszeniem prawa na jego nieruchomość, np. przez hałas i zapylenie, które wynikają z charakteru działalności planowanej czy też już istniejącej na nieruchomości sąsiedniej. Przytaczając zatem treść art. 140 i art. 144 k.c., Sąd Wojewódzki stał na stanowisku, że właściciel nieruchomości zagrożonej zarówno immisją bezpośrednią jak i pośrednią, jeśli ta ostatnia zakłócała by korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, będzie posiadał interes prawny a zatem będzie mógł być stroną - w rozumieniu art. 28 k.p.a. – w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tego rodzaju naruszeń. Ponadto Sąd Wojewódzki wskazał również, że przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 21 października 2009 r. nr 1069/2009, określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi a także ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (na które także powoływał się S. Ł.) nie przesądzały o tym, że stroną postępowania o zawieszenie, wycofanie lub zakaz wykonywania czynności jest wyłącznie przedsiębiorstwo lub zakład zatwierdzone lub zarejestrowane zgodnie z w/w rozporządzeniem. Poza tym, Sąd Wojewódzki zwrócił też uwagę, że w piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Weterynarii w [...] poinformował wnioskodawcę o podejmowanych przez organy inspekcji czynnościach w sprawie prowadzonej przez W.H. "Hodowli Zwierząt Zoologicznych" a w związku z tym uczestnik postępowania - S. Ł. zasadnie mógł oczekiwać, że również wniosek, złożony przez niego w dniu 25 czerwca 2020 r., zostanie przez organ we właściwy sposób się załatwiony, zwłaszcza, że przesłanką wydania decyzji w oparciu o art. 46 rozporządzenia nr 1069/2009 jest ryzyko dla zdrowia ludzi i zwierząt. W rezultacie więc Sąd Wojewódzki stwierdził, że z uzasadnień postanowień, wydanych przez organy w niniejszej sprawie, nie wynikało, że przepisy prawa materialnego zostały w tym przypadku poddane analizie. Ponadto, akcentując, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalne wyłącznie z powodu "oczywistych" przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku, Sąd Wojewódzki zaakcentował, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, aby takie oczywiste przeszkody zaistniały. W konkluzji Sąd Wojewódzki sformułował pogląd, że – jego zdaniem – organy (z naruszeniem art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a.) nie wyjaśniły i nie ustaliły zakresu żądania wnioskodawcy a co również świadczyło o niedostatecznym wyjaśnieniu przez organy administracji stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do podjęcia właściwych czynności i mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej, skarżący - Wojewódzki Lekarz Weterynarii w [...] nie zgodził się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, że odmowa posiadania przez S. Ł. przymiotu strony w postępowaniu objętym jego wnioskiem, nastąpiła przedwcześnie. Zdaniem skarżącego, organy dały temu wyraz w treści uzasadnień wydanych postanowień, a które spełniały wymogi, wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Ze względu bowiem na fakt, że postanowienie, wydawane w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego, organy nie były w tym przypadku zobligowane do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego sensu stricte - tak jak wydaje się wskazywał na to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Ponadto, w ocenie skarżącego organu, przepisy prawa cywilnego mogły być uwzględnione przy wyprowadzeniu interesu prawnego strony tylko wówczas, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyłał by do instytucji prawa cywilnego (np. prawa własności, użytkowania wieczystego). Samoistnie natomiast normy prawa cywilnego nie dawały podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego strony, bowiem przedmiotem regulacji tych norm są stosunki cywilne, a nie stosunki administracyjne. Ponadto (w kontekście przywoływanego przez S. Ł. postanowienia zabezpieczającego Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt [...]), skarżący organ podnosił, że - jak podkreśla się w doktrynie - nie powinno się interesu prawnego wywodzić z toczących się w innych sprawach postępowań administracyjnych, sądowoadministracyjnych, cywilnych, karnych lub dyscyplinarnych. Dlatego też, Wojewódzki Lekarz Weterynarii w [...] stał na stanowisku, że S. Ł. nie miał interesu prawnego w postępowaniu objętym jego wnioskiem a miał jedynie interes faktyczny. W związku z powyższym skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 § 1 (tj. żądanie strony) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Po myśli § 2 tegoż artykułu, na postanowienie to przysługuje zażalenie. Celem regulacji, zawartej w art. 61a k.p.a. jest zatem odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Powyższy przepis ustanawia też przesłankę podmiotową odmowy wszczęcia postępowania a zatem organ musi wcześniej zbadać, czy wnioskodawcy przysługuje w danym postępowaniu status strony – w rozumieniu art. 28 k.p.a. W myśl zaś tego ostatniego przepisu, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak podnosi się przy tym w doktrynie, dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a., należy wyróżnić dwie sytuacje: pierwsza dotyczy przypadku, gdy w żądaniu wszczęcia postępowania wnioskodawca powołuje się na swój interes prawny w załatwieniu danego rodzaju sprawy a druga – gdy żądanie takie jest oparte tylko na ogólnych wartościach, braku zasadności w działaniu organów administracji publicznej, poczuciu sprawiedliwości społecznej i.t.p. argumentach. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. ma zaś zastosowanie tylko do tej drugiej sytuacji. Natomiast w przypadku, gdy we wniosku wnioskodawca wyprowadza jednak swój interes prawny, organ winien wszcząć postępowanie, objęte wnioskiem a jeśli nie podzieli poglądu wnioskodawcy w tej mierze, postępowanie takie organ powinien (po dokładnym wyjaśnieniu przedmiotowego zagadnienia) następnie umorzyć (vide: Barbara Adamiak, Janusz Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H.BECK, 15 wydanie str. 382 – 384). Odnosząc zatem powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, uczestnik postępowania – S. Ł. powoływał się na fakt uciążliwych immisji pośrednich jakich doznawała jego nieruchomość z powodu prowadzenia "działalności nadzorowanej" przez W.H. zam. w [...] przy ul. [...]. W związku z tym, zdaniem składu orzekającego - w takiej sytuacji należało wszcząć objęte wnioskiem postępowanie a następnie ocenić merytoryczną zasadność poglądu wnioskodawcy, co do posiadania przez niego w tym postępowaniu interesu prawnego, gdyż słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest ugruntowany pogląd, iż wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (cyt.): "jest dopuszczalne wyłącznie z powodu < > przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku". Okoliczność bowiem, że organy obu instancji stały na stanowisku, że przepisy prawa cywilnego nie mogą generalnie być źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym ( o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej), nie stanowiła takiej kwestii "oczywistej". Powyższe zagadnienie jest w orzecznictwie zagadnieniem mocno złożonym i niejednolicie ocenianym, zwłaszcza, że wielokrotnie występuje w postępowaniach mających zupełnie różny charakter. Częstokroć też wyrażony w określonym orzeczeniu pogląd zawiera w sobie swego rodzaju pewien skrót myślowy, który wprawdzie może wywoływać wrażenie, że zajęte stanowisko dotyczy wszystkich postępowań administracyjnych, podczas, gdy w rzeczywistości pogląd ten był uzasadniony jedynie w realiach sprawy, w której został przytoczony. Pamiętać też trzeba, że wykładnia prawa, dokonywana w danej sprawie musi uwzględniać również prawa chronione konstytucyjnie, a takim prawem jest oczywiście prawo własności i związane z nim prawo do jego ochrony. Dlatego też w sytuacji, w której strona wnioskująca wywodzi swój interes prawny w danej sprawie z przysługującego jej prawa własności nieruchomości, a ponadto powołuje się przy tym również na inne przepisy materialnoprawne, regulujące kwestię produkcji zwierzęcej, nie można bez należytego wyjaśnienia całości zagadnienia, w tym treści samego żądania, odmawiać stronie wszczęcia wnioskowanego postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Całość zagadnienia, związanego z interesem prawnym wnioskodawcy, winna zostać bowiem w takim przypadku dokładnie rozważona. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego organu, że wnioskodawca wywodził w tym przypadku swój interes prawny z faktu, że Sąd Apelacyjny w Łodzi wydał w dniu 17 stycznia 2019 r. (sygn. akt [...]) postanowienie zabezpieczające powództwo S. Ł., a w którym to postanowieniu nakazał W. H. usunięcie obornika i zakazał mu dalsze jego składowanie oraz eliminację emitowania hałasu w sposób negatywnie oddziaływujący na nieruchomość S. Ł.. Fakt istnienia tego postanowienia jak i jego treść stanowiły bowiem jedynie element stanu faktycznego niniejszej sprawy a nie źródło interesu prawnego wnioskodawcy, uzasadniającego jej wszczęcie. Skoro też uczestnik postępowania powoływał się w toku postępowania zarówno na regulacje prawne cywilnoprawne (immisje) jak i instytucje prawa europejskiego czy administracyjnego (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 21 października 2009 r. nr 1069/2009 określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt) to zgodzić się trzeba również z Sądem Wojewódzkim, że w takim przypadku nie można było twierdzić, iż sprawa została należycie wyjaśniona, to jest z poszanowaniem art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. W rezultacie więc, wprawdzie podzielić należy stanowisko organu, że w związku z wydaniem w analizowanym przypadku postanowienia formalnego, w trybie art. 61a § 1 k.p.a., brak było podstaw do zarzucania organowi istotnego naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., iż uzasadnienie tego orzeczenia nie odpowiadało wymogom proceduralnym, z uwagi jednak, że samo wydanie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego nie było prawidłowe, zarzut kasacyjny oparty na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., pozostawał bez wpływu na ocenę zasadności przedmiotowej skargi kasacyjnej. Pozostałe bowiem zarzuty nie były usprawiedliwione. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI