I OSK 1384/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nieruchomości leśnych, potwierdzając, że sprawy o przejęcie lasów na własność Skarbu Państwa należą do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych.
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie, czy działki leśne o dużej powierzchni podpadają pod dekret o reformie rolnej. Sądy administracyjne, w tym NSA, konsekwentnie orzekały, że takie grunty leśne przechodziły na własność Skarbu Państwa na mocy dekretu o przejęciu lasów, a nie dekretu o reformie rolnej. W związku z tym postępowanie administracyjne w przedmiocie reformy rolnej było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu, a wszelkie spory dotyczące własności lasów powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne.
Sprawa dotyczyła wniosku R. M. o stwierdzenie, czy działki stanowiące poprzednio własność H. M. podpadają pod działanie dekretu o reformie rolnej z 1944 r. oraz o wydanie tych nieruchomości. Organy administracji i sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, wielokrotnie orzekały, że sporne nieruchomości stanowiły lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha i w związku z tym przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie odrębnego dekretu z 1944 r. o przejęciu niektórych lasów, a nie dekretu o reformie rolnej. W konsekwencji, postępowanie administracyjne w przedmiocie reformy rolnej było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną R. M., podkreślając, że sprawy dotyczące przejęcia lasów na własność Skarbu Państwa należą do właściwości sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych, zwłaszcza po uchyleniu dekretu o przejęciu lasów. Sąd uznał, że zaskarżony wyrok WSA nie naruszył przepisów prawa i był zgodny z wcześniejszym orzecznictwem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie administracyjne w przedmiocie reformy rolnej jest niedopuszczalne w przypadku lasów o powierzchni powyżej 25 ha, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przejęciu lasów. Spory dotyczące takich nieruchomości należą do właściwości sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Lasy o powierzchni powyżej 25 ha podlegały nacjonalizacji na podstawie odrębnego dekretu o przejęciu lasów, a nie dekretu o reformie rolnej. Po uchyleniu dekretu o przejęciu lasów, spory dotyczące tych nieruchomości mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sądy powszechne. Postępowanie administracyjne w przedmiocie reformy rolnej jest w takich przypadkach bezprzedmiotowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (29)
Główne
P.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa art. 1
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 15
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 187 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 10
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 8 § ust.2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej § § 5
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej § § 5 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej § § 5 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej § § 6
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny art. 6
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomości leśne o powierzchni powyżej 25 ha podlegają nacjonalizacji na podstawie dekretu o przejęciu lasów, a nie dekretu o reformie rolnej. Spory dotyczące przejęcia lasów na własność Skarbu Państwa należą do właściwości sądów powszechnych. Postępowanie administracyjne w przedmiocie reformy rolnej jest bezprzedmiotowe dla nieruchomości leśnych. Uchwała NSA dotycząca nieruchomości ziemskich nie ma zastosowania do nieruchomości leśnych.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej, mimo że jest lasem o dużej powierzchni. Organ administracji powinien wydać decyzję stwierdzającą niepodpadanie nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej. Wpis w księdze wieczystej na podstawie dekretu o reformie rolnej stanowi domniemanie prawne, które można obalić w postępowaniu administracyjnym. Zaskarżony wyrok narusza uchwałę NSA i prawo do sądu.
Godne uwagi sformułowania
spory mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sąd powszechny nie mogą mieć do nich zastosowania przepisy dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przechodziły one na własność Państwa z mocy prawa nie w trybie przepisów o reformie rolnej lecz dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa żadne przepisy prawa nie dopuszczają możliwości merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gruntów leśnych
Skład orzekający
Jolanta Rajewska
przewodniczący sprawozdawca
Izabella Kulig- Maciszewska
członek
Ewa Kwiecińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu w sprawach dotyczących nacjonalizacji lasów na podstawie dekretów z okresu PRL oraz rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i powszechnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami o reformie rolnej i przejęciu lasów, a także orzecznictwa z okresu sprzed nowelizacji przepisów dotyczących sądów administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych dekretów nacjonalizacyjnych i rozgraniczenia kompetencji sądów, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Lasy przejęte przez państwo – kto ma rację: sąd administracyjny czy powszechny?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1384/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2009-03-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-08-31 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kwiecińska Izabella Kulig - Maciszewska Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6290 Reforma rolna Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Sygn. powiązane IV SA/Wa 113/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-05-15 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 183, art. 153, art. 269 § 1, art. 15, art, 187 § 2, art. 174, art. 134 § , art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 141 § 4 , art. 187 § 1, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 1944 nr 4 poz 17 § 5 Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dz.U. 1944 nr 4 poz 17 art. 2 ust. 1 lit. e, § 5 Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 45 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 113/07 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 113/07 oddalił skargę R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy. R. M. pismem z dnia [...] stycznia 2002r wystąpił o stwierdzenie, czy wskazane przez niego działki, stanowiące poprzednio własność H. M., podpadają pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944r o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wnioskodawca domagał się także wydania tych nieruchomości oraz wypłacenia wynagrodzenia za ich użytkowanie przez Skarb Państwa. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., wydaną. na podstawie § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51, ze zm.), stwierdził, iż działki o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] z ówczesnego artykułu [...] B., o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] z ówczesnego artykułu [...] W. oraz nr [...] z ówczesnego artykułu [...] N., opisane w Księdze wieczystej tom [...] "[...]" nie podpadały pod działanie art. 2 ust.1 lit.e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r., nr 3, poz. 13, ze zm.), natomiast w pkt 2 decyzji umorzył postępowanie w pozostałym zakresie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2003 r., podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej powoływana jako kpa), uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt IV SA 4424/03 uchylił powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając, że z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a nie wykazano w niej, by niezbędne było uchylenie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego oraz ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi sam powinien przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz na tej podstawie ustalić areał i charakteru działek stanowiących poprzednio własność H. M. Dokonanie takiej oceny było niezbędne, gdyż z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe grunty stanowiły las o powierzchni powyżej 25 ha. Przechodziły one na własność Państwa z mocy prawa nie w trybie przepisów o reformie rolnej lecz dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Ten ostatni dekret został uchylony i nie może obecnie stanowić podstawy żadnych decyzji administracyjnych. Zatem postępowanie administracyjne dotyczące wspomnianych lasów i gruntów leśnych podlega umorzeniu, a wszelkie spory mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sąd powszechny. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. złożył skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 260/05 oddalił. NSA podkreślił przy tym, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż sporne nieruchomości stanowiły lasy o powierzchni ok. 1 200 ha. Tym samym nie mogły mieć do nich zastosowania przepisy dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, ani też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (w tym zarówno § 5 jak i § 6 tego rozporządzenia), gdyż grunty te podlegały nacjonalizacji na podstawie odrębnego aktu, tj. dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15 poz. 82 ze zm.). Ponadto stosownie do powołanych przepisów o reformie rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone były tylko nieruchomości ziemskie, a nie wszelkie inne rodzajowo nieruchomości. Przepis § 6 powołanego rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie może więc stanowić samoistnej podstawy do stwierdzania, że dana nieruchomość, o charakterze innym niż ziemska (np. grunt leśny), nie podlega działaniu tego dekretu o reformie rolnej. Zdaniem NSA Sąd I instancji miał prawo i powinność ocenić, czy w postępowaniu administracyjnym ustalony został prawidłowy stan prawny sprawy, w szczególności, czy organ właściwie uznał, iż przedmiotowa nieruchomość podlegała dekretowi o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, nie zaś przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W konsekwencji niezasadny jest zarzut kasatora, iż WSA w Warszawie z naruszeniem art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozszerzył granice rozpoznania sprawy o ustalenie podstawy prawnej znacjonalizowania działek należących kiedyś do H. M. NSA stwierdził również, że sam skarżący w skardze kasacyjnej i piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2005 r. przyznał, że przepisy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa oraz rozporządzenia wykonawczego do tego dekretu z dnia 20 stycznia 1945 r.- z uwagi na uchylenie tych aktów prawnych - nie mogą mieć zastosowania do spraw wszczętych po dniu 1 października 1990 r. Z faktu tego strona wyciąga jednak błędny wniosek o możliwości wydawania przez właściwe organy administracji publicznej zaświadczeń o niepodleganiu danej nieruchomości przepisom innego aktu nacjonalizacyjnego, jakim był dekret z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej. Żądanie przez skarżącego wydania zaświadczenia o niepodleganiu nieruchomości, należącej do H. M., przepisom dekretu o reformie rolnej nie może prowadzić do obejścia art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. 2001 r. Nr 124 poz. 1361 ze zm.). Przepis ten stanowi zaś materialnoprawną podstawę do ustalenia przez sąd powszechny w drodze procesu cywilnego prawidłowego stanu prawnego nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta. Skoro dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. został bowiem uchylony, to obecnie nie może wchodzić w rachubę wydawanie na jego podstawie decyzji administracyjnej - nawet o charakterze deklaratoryjnym-o przejęciu na własność Skarbu Państwa lasów i gruntów leśnych. Natomiast spór co do takiego przejścia (lub jego braku) może być rozstrzygnięty tylko w postępowaniu sądowym, stosownie do charakteru tego postępowania, tj. przed sądem powszechnym w trybie usuwania niezgodności pomiędzy stanem prawnym, określonym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po raz kolejny rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2003 r. w części dotyczącej pkt 1 i w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu swej decyzji Minister stwierdził, iż zgodnie z art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przyjęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82) lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych, przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem ogłoszenia dekretu. W aktach sprawy znajduje się protokół w sprawie przekazania Nadleśnictwu Państwowemu M. (obecnie C.) terenów przeznaczonych na cele Państwowego Gospodarstwa Leśnego z majątków: N., N. F., W. las B. oraz B. o łącznej pow. 1 370,0345 ha. Z protokołu tego wynika, że przekazanie powyższych gruntów nastąpiło na podstawie powołanego dekretu o lasach, a wymienione obiekty leśne znajdowały się w administracji Państwowego Gospodarstwa Rolnego od chwili ustąpienia okupanta. Nadto protokół z dnia [...] lutego 1945 r., dotyczący przejęcia na rzecz Nadleśnictwa M. części majątku należącego do H. M., zapisanego w KW W. tom[...], k-[...], wskazuje, iż powierzchnia przejętego lasu wynosiła ponad 1 000 ha. Wskazane protokoły, jak i odpisy ksiąg katastralnych, jednoznacznie dowodzą, iż działki objęte wnioskiem, to jest zapisane przed przejęciem na własność Państwa w Księdze wieczystej [...] tom [...], następnie zaś Księdze wieczystej [...] Tom [...], k-[...], były gruntami leśnymi i spełniały normy obszarowe, o jakich stanowił dekret o lasach, a zatem przeszły na własność Państwa z mocy prawa na podstawie przepisów dekretu o lasach. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważył również, że w myśl rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 4, poz. 16), przejęcia lasów i gruntów leśnych podlegających powyższemu dekretowi, dokonywała Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych przez właściwe okręgowe dyrekcje lasów państwowych. Z czynności przejęcia należało spisać protokół w obecności dotychczasowego właściciela lub jego pełnomocnika oraz dwóch świadków. Protokół taki nie był warunkiem nabycia przez Skarb Państwa lasów czy też gruntów leśnych, a stanowił jedynie dowód tego, że w stosunku do określonej nieruchomości zastosowane zostały przepisy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o jej przejęciu na własność Skarbu Państwa. Powyższy dekret został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321). Strona, która kwestionuje objęcie lasów i gruntów leśnych działaniem dekretu o lasach, może zatem dochodzić swych roszczeń wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 1994r., sygn. akt III CZP 50/94 oraz w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994r, sygn. akt III CZP 54/94. Organ dodał także, iż podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że podstawą wpisu w KW [...] tom [...] - k [...] - Skarbu Państwa, jako właściciela opisanej tam nieruchomości o powierzchni 2 650,1638 ha był dekret o reformie rolnej, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wymieniona księga wieczysta, oprócz przedmiotowych nieruchomości stanowiących lasy, obejmuje również inne nieruchomości, których nie dotyczy niniejsze postępowanie. W rozpoznawanej sprawie należało więc jedynie zbadać czy przedmiotowe grunty stanowiły las o powierzchni przekraczającej 25 ha. Okoliczność ta w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest bezsporna, bowiem nie zaprzecza jej także sam wnioskodawca. Organ nie może zatem orzekać, że sporne grunty nie podlegały pod działanie dekretu o reformie rolnej. W tej sytuacji oraz mając na uwadze wytyczne zwarte w wyrokach sądów administracyjnych orzekających w sprawie niniejszej, a którymi organ był związany, decyzję organu I instancji we wskazanej części należało uchylić oraz postępowanie przed tym organem jako bezprzedmiotowe umorzyć. Decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi R. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarzucił błędne przyjęcie, że organ związany wyrokami Sądów I i II instancji zobowiązany był do umorzenia postępowania. Zdaniem skarżącego związanie to dotyczyło tylko poglądu prawnego, nie zaś ustaleń faktycznych. W niniejszej sprawie akta sprawy zostały uzupełnione przez dołączenie do nich odpisu z Tomu [...][...] księgi [...], z którego wynika, że przedmiotowe grunty przejęto na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a nie na podstawie przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów. Organ nie uwzględnił tych nowych ujawnionych okolicznościach faktycznych oraz pominął utrwalone i jednolite orzecznictwo (przede wszystkim Sądu Najwyższego), zgodnie z którym jeśli w księdze wieczystej wpisano prawo własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, to do obalenia tego domniemania prawnego koniecznym jest przedstawienie decyzji administracyjnej, iż dane grunty nie podpadały pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Minister Rolnictwa I Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 113/07, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), oddalił skargę R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r. W pisemnych motywach tego orzeczenia wskazano, iż zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd pierwszej instancji, związani są oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r., które to rozstrzygnięcie podzielił NSA w wyroku z dnia 16 grudnia 2006 r. Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą tylko w przypadku takiej zmiany stanu prawnego, który powoduje poprzednio wyrażony pogląd sądu staje się nieaktualny. Podobny skutek może spowodować zmiana istotnych okoliczności fatycznych. Żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, a w szczególności wbrew twierdzeniom skarżącego nie uległ w niej zmianie materiał dowodowy. Uwadze skarżącego umknęło, iż powoływany odpis z księgi wieczystej od początku wchodził w skład materiału dowodowego sprawy, bowiem został on dołączony przez samego skarżącego już do wniosku inicjującego postępowanie. Dokument ten był przedmiotem oceny w postępowaniach administracyjnych i sądowych, odniesiono się do niego także w zaskarżonej decyzji. W poprzednim wyroku z dnia 6 października 2004 r. WSA w Warszawie wyraźnie wskazał, że w przypadku ustalenia, że sporne grunty stanowiły las o powierzchni powyżej 25 ha, wszczęte postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, gdyż takie grunty przechodziły na własność Państwa z mocy prawa na podstawie przepisów dekretu o lasach, a zatem nie można orzekać, czy grunty te podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej. Taką ocenę prawną i wskazania Sądu pierwszej instancji w pełni podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając w uzasadnieniu swego wyroku, że na podstawie akt sprawy nie ulega wątpliwości, że omawiane nieruchomości stanowiły lasy o pow. ok.1200 ha, a zatem nie miały do nich zastosowanie przepisy dekretu i rozporządzenia o reformie rolnej, gdyż grunty podlegały nacjonalizacji na podstawie odrębnego dekretu z dna 12 grudnia 1944 r. Organ odwoławczy prawidłowo dostosował się do oceny i wskazań zawartych w powołanych orzeczeniach sądów administracyjnych oraz prawidłowo umorzył postępowanie po ustaleniu na podstawie konkretnych dowodów, iż wnioskowane działki były lasem o powierzchni powyżej 25 ha i ich przejęcie nastąpiło na podstawie dekretu o lasach. Skoro wspomniany dekret został uchylony i obecnie nie ma przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych, to wydawanie w tym zakresie decyzji administracyjnych jest niemożliwe. Zdaniem WSA w Warszawie niezasadny jest ponadto zarzut, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zamyka skarżącemu drogę do sądu i jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro niewątpliwie zostało stwierdzone, iż sporne grunty nie były nieruchomościami mogącymi służyć celom reformy rolnej (do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej sadowniczej), to brak jest podstaw do zastosowania do nich dekretu o reformie rolnej oraz rozporządzenia wykonawczego do niego, a w konsekwencji do orzekania w drodze decyzji administracyjnej w przedmiocie podpadania pod działanie tego dekretu. W tej sytuacji skoro do przedmiotowych nieruchomości miał zastosowanie jedynie dekret o lasach, to spory dotyczące takich gruntów mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. M., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając orzeczenie w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a, zarzucił naruszanie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 269 §1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku sprzecznie ze stanowiskiem zajętym w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2006 r.sygn. akt I OPS 2/06 (ONSAiWSA 2006/5/123), bez uprzedniego przedstawienia całej Izbie Ogólnoadministracyjnej zagadnienia dopuszczalności orzekania przez organy administracji o podpadaniu nieruchomości pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, mimo że wskazana uchwała wyraziła inne stanowisko w tej kwestii, niż to przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku; 2. art. 153 w zw. z art. 269 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pomimo wymogu zawartego w § 1 art. 269 P.p.s.a. "ocena prawna traci moc wiążącą w sytuacji zmiany stanu prawnego lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych, niemniej jednak w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z tych sytuacji", czyli, że również nie zmieniła się sytuacja procesowa Sądu orzekającego w sprawie niniejszej po wydaniu wyżej powołanej uchwały 7 sędziów NSA. 3. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzyganie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poza granicami sprawy, co wyraża się w badaniu i oparciu wyroku na: a. kwestiach faktycznych, tj. na samym faktycznym przejęciu i protokole przejęcia przedmiotowych nieruchomości oraz stwierdzeniu, iż "przedmiotowe grunty podpadały pod przepisy dekretu o przejęciu lasów ", choć NSA w swoim wyroku stwierdził, że kwestia przejścia (lub jego braku) własności tych nieruchomości na podstawie dekretu o przejęciu lasów winna być przedmiotem orzeczenia przez sąd powszechny, a nie może być rozstrzygana we własnym zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny lub organy administracji, i w innym miejscu Sąd I instancji sam przyznał, że problem prawny ewentualnego przejścia samej własności należy wyłącznie do kompetencji sądów powszechnych; b. jakichś potencjalnych "chęciach" wnioskodawcy, przyjmując, że "jeżeli strona chce kwestionować ich przejecie to-może to uczynić tylko na drodze postępowania cywilnego", podczas gdy przedmiotem wniosku i sprawy niniejszej, wyznaczającym jednocześnie granice tej sprawy, była wyłącznie chęć wyjaśnienia kwestii prawnej, sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie: czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. (1) pkt e) dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, i to bez względu na to, w jaki sposób, czy, przez kogo i kiedy została ona w ogóle faktycznie przejęta; 4. art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z: a. § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10 poz. 51 późn. zm.) poprzez przyjęcie, że tylko ze względu na powierzchnię danej nieruchomości może ona nie podpadać pod działanie przepisów art. 2 ust. (1) pkt e) dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy § 5 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia takiego ograniczenia nie zawiera, jak również nie wynika ono z innych przepisów tego rozporządzenia; b. art. 107 §1 kpa wyrażające się w przyjęciu, że umorzenie postępowania przez organ II instancji stanowi rozstrzygnięcie (art. 107 §1 kpa) sprawy poprzez - zdaniem Sądu - "niewątpliwe stwierdzenie", iż sporne grunty nie zostały przejęte na podstawie dekretu o reformie rolnej, jako że nie były nieruchomościami mogącymi służyć celom reformy rolnej (do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej), tym samym brak było podstawy do zastosowania do nich dekretu o reformie rolnej, c. art. 6 i art. 7 kpa oraz art. 7 (w zw. z art. 8 ust.2) Konstytucji poprzez przyjęcie, że w sprawie nieruchomości, co do której organ administracji publicznej uzyskał wpis w księdze wieczystej o nabyciu tej nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (art. 2 ust. 1 lit. e) strona nie może uzyskać decyzji o niepodpadaniu danych nieruchomości pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu pomimo, iż prawo to wprost zostało jej przyznane przez § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; d. art. 45 ust. 1 Konstytucji, gdyż odmowa wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej kwestię podpadania nieruchomości pod działanie przepisów art. 2 ust.1 pkt e dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej unicestwia stronie możliwość skutecznego wystąpienia o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych) poprzez wykreślenie niezgodnego z prawem wpisu o nabyciu przez Skarb Państwa własności tej nieruchomości, na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a co jednocześnie powinno skutkować przywrócenie poprzedniego wpisu. 5. art. 141 §4 P.p.s.a. poprzez brak podania w ramach wyjaśniania podstawy prawnej wyroku znaczenia faktu i trybu przejęcia spornych nieruchomości co do dopuszczalności badania i oceny stricte prawnej kwestii czy nieruchomości te - które zgodnie z wpisem w księdze wieczystej miały przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - w ogóle podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu. Autror skargi kasacyjnej podnosząc powyższe zarzuty, domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Kasator wniósł również o przedstawienia w trybie art. 187 § 1 P.p.s.a. składowi siedmiu sędziów NSA następującego zagadnienia prawnego: "co jest przedmiotem rozpoznania w sprawie prowadzonej z wniosku złożonego na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10 poz. 51 późn.zm.) to, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, czy też to, czy dana nieruchomość, ale jedynie taka, która podpada pod działanie przepisów dekretu PKWN z 6 września 1945r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podpada pod działanie przepisów art. 2 ust.1 pkt e tego dekretu. Inaczej rzecz ujmując czy aby zbadać i orzec o podpadaniu danej nieruchomości pod działanie przepisów art. 2 ust. (1) pkt e) dekretu PKWN z 6 września 1945r. o przeprowadzeniu reformy rolnej najpierw (w bliżej nieokreślonym trybie) należy ustalić, że w ogóle podpada ona pod działanie przepisów tego dekretu, aby następnie orzec, że jednak nie podpada, czy też jeśli w toku postępowania ustalone zostało, że dana nieruchomość nie podpada pod żaden z przepisów dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w tym pod cały art. 2 ust. 1 tego dekretu, to tym samym istnieje już podstawa do stwierdzenia i wydania decyzji, że (również) nie podpada ona pod działanie przepisów art. 2 ust. (1) pkt e) tego dekretu. W istocie chodzi więc o ustalenie celu i ratio legis § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej ustawy P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art.183 § 2 P.p.s.a. przyczyn nieważności postępowania nie zachodzi, a zatem sprawa podlegała rozpoznaniu w graniach wyznaczonych przez kasatora. Rozpoznając skargę kasacyjną w tym zakresie, NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy sprowadza się przede wszystkim do oceny czy i ewentualnie, jakie znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma uchwala składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2006r sygn. akt I OPS 2/06 oraz czy nastąpiła kolizja normy z art.153 P.p.s.a. z normą wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. W pierwszej jednak kolejności należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 15 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do podejmowania uchwał mających na celu ujednolicenie orzecznictwa sądów administracyjnych. Przepisy te wyróżniają dwa rodzaje uchwał: uchwały abstrakcyjne (art.15 § 1 pkt 2), których przedmiotem są wątpliwości prawne niemające bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadmnistracyjnej oraz uchwały konkretne podejmowane w celu rozstrzygnięcia zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadmninistracyjnej. Kwestia mocy wiążącej zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak również podjętych w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej została uregulowana w art. 269 P.p.s.a. W świetle tego przepisu, w sytuacji, gdy jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku niepodzielenia stanowiska wyrażonego w uchwale siedmiu sędziów NSA i przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi ponowną uchwałę podejmuje także skład siedmiu sędziów, a nie – jak sugeruje kasator - cała Izba NSA. Z art.269 P.p.s.a wynika także, że zarówno uchwały abstrakcyjne, jak i uchwały konkretne, indywidualne posiadają moc ogólnie wiążąca. Stanowisko zajęte przez NSA w formie uchwały wiąże więc pośrednio wszystkie składy sądów administracyjnych do momentu zmiany wykładni określonego przepisu przez inną uchwałę. Uchwała z dnia 5 czerwca 2006r sygn. akt I OPS 2/06 została wydana na skutek pytania prawnego zadanego w konkretnej sprawie dotyczącej przejęcia określonej nieruchomości ziemskiej na własność Państwa na cele reformy rolnej w trybie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r., nr 3, poz. 13, ze zm.), zatem - zgodnie z art. 187 § 2 P.p.s.a.- tylko w tej sprawie Sąd był nią bezwzględnie związany. Odnośnie innych postępowań powyższa uchwała ma moc pośrednio wiążącą. Sąd może nie zgodzić się z wykładnią norm prawnych zawartą w uchwale, ale wówczas musi przedstawić zagadnienie prawne odpowiedniemu poszerzonemu składowi NSA. Sformułowanie "stanowisko zajęte w uchwale", o jakim mowa w art. 269 § 1 P.p.s.a., obejmuje jedynie sentencję uchwały i tylko w granicach uzasadnionych treścią wniosku lub postanowienia o podjęcie takiej uchwały. Uchwała podjęta w trybie art. 187 § 2 P.p.s.a, pośrednio wiąże zatem sądy administracyjne w ściśle określonych sprawach i tylko w zakresie wykładni zawartej w sentencji uchwały. We wskazanej uchwale skład siedmiu sędziów NSA wyraził następujący pogląd: "Przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Treść przytoczonej uchwały nie budzi żadnych wątpliwości. Uchwała ta, czego zdaje się nie dostrzegać autor skargi kasacyjnej, dotyczyła tylko zastosowania § 5 powołanego rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., a zatem aktu wykonawczego do dekretu PKWN z 6 września 1945r. o przeprowadzeniu reformy rolnej a nie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Z uchwały tej jednoznacznie wynika również, że odnosi się ona wyłącznie do nieruchomości ziemskich w rozumieniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie zaś do wszystkich nieruchomości, a ponadto, że powołany w niej § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. ma zastosowanie do sytuacji, gdy strona ubiega się o uznanie, że dana nieruchomość ziemska jest wyłączona spod działania dekretu z dnia 6 września 1944 r. Treść uchwały nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia by wskazany przepis mógł stanowić samoistną podstawę do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących wszystkich nieruchomości podlegających przejęciu z mocy prawa na własność Państwa, a zatem także do orzekania przez organ administracji publicznej czy nieruchomość o innym charakterze niż ziemska (np. grunt leśny), nie podlega działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dodać przy tym należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego ugruntowany jest pogląd, że ziemski charakter w rozumieniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej miały tylko te nieruchomości, które mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej, czyli te które mogły być wykorzystywane przez inne podmioty niż ich dotychczasowi właściciele do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej. W związku z powyższym nie można uznać by zaskarżony wyrok pozostawał w jakiejkolwiek kolizji z omawianą uchwałą oraz by w sprawie zachodziła w ogóle konieczność uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 P.p.s.a. przez przedstawienie powstałego zagadnienia prawnego celem podjęcia w nim przez skład siedmiu sędziów NSA nowej uchwały. Uchwała z dnia 5 czerwca 2006r sygn. akt I OPS 2/06, co wymaga ponownego podkreślenia, zapadła w sprawie nieruchomości ziemskiej. Tymczasem zaskarżony wyrok nie dotyczył nieruchomości o takim charakterze. Przedmiotem rozstrzygnięcia były bowiem lasy i grunty leśne - jak wynika z niedpodważonych w sprawie ustaleń faktycznych - o powierzchni znacznie przekraczającej 25 ha. W powołanym orzeczeniu Sąd I instancji nie negował dopuszczalności orzekania w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Przyjął jedynie, że do spornej nieruchomości taki tryb nie ma zastosowania, gdyż lasy o powierzchni powyżej 25 ha nie podlegają w ogóle przepisom o reformie rolnej, a tym samym nie odnosi się do nich ani dekret z 6 września 1944 r. ani akt wykonawczy do tego dekretu, czyli rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r. Nacjonalizacja takich nieruchomości leśnych następowała bowiem w odrębnym trybie, to jest dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie przejęcia na własność Państwa lasów o omawianej powierzchni, nawet decyzji o charakterze deklaratoryjnym. Stanowisko to zasługuje na aprobatę. Wbrew twierdzeniom kasatora nie jest ono sprzeczne z uchwalą siedmiu sędziów NSA, a ponadto w pełni respektuje ocenę prawną wyrażoną w niniejszej sprawie we wcześniejszych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skoro oceny prawnej wyrażonej w tych orzeczeniach, wbrew twierdzeniom kasatora, nie wyłączyła omawiana uchwała, to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy byli nią związani zarówno Sąd I instancji jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 269 § 1 i art. 153 w zw. z art. 269 § 1 P.p.s.a. są zatem całkowicie chybione. Z powyższych względów usprawiedliwionych podstaw nie zawierają również pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, gdyż w istocie stanowią one niedopuszczalną polemikę z oceną prawną wynikającą z wcześniej wydanych w sprawie wyroków sądów administracyjnych obu instancji, a przede wszystkim w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 260/05. Ponadto zarzuty te zostały niewłaściwie skonstruowane. Zauważyć bowiem należy, że w stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach naruszenia prawa materialnego (pkt 1) lub naruszenia przepisów postępowania (pkt 2). Złamanie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni przepisu lub jego niewłaściwym zastosowaniu. Również naruszenie przepisów postępowania może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie, skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Art. 174 pkt 2 P.p.s.a nie przewiduje zatem naruszenia przepisów postępowania wyrażającego się "w przyjęciu" czy "poprzez nietrafne przyjęcie", a przy użyciu takich sformułowań autor skargi kasacyjnej skonstruował większość zarzutów kasacyjnych. Niezależnie od tego zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art.134 § 1 P.p.s.a. jest całkowicie chybiony. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, oceniając legalność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniu postępowania, zobowiązany był ocenić stanowisko organu odwoławczego, że przedmiotowa nieruchomość podlegała przepisom dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a nie przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sądowi I instancji nie można zatem wytknąć rozszerzenie granic rozpoznania sprawy o ustalenie podstawy prawnej znacjonalizowania przedmiotowych nieruchomości. Zamierzonego skutku autor skargi kasacyjnej nie mógł osiągnąć również przez zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z przepisami wskazanymi w petitum skargi kasacyjnej. Ponownie podkreślić jednak trzeba, że rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r. jest aktem wykonawczym do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a więc jego przepisy, w tym § 5 ust.1, nie mają zastosowania do nieruchomości, podlegających przejęciu na własność Państwa w trybie innego dekretu nacjonalizacyjnego. Skoro przedmiotowa nieruchomość nie miała charakteru ziemskiego i nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a objęta była dekretem z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, to nie może ulegać wątpliwości, że wszczęte w tej sprawie postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu. Dopuszczalność orzekania w trybie decyzji administracyjnej ograniczona jest bowiem tylko do nieruchomości ziemskich i to wyłącznie do nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Żadne przepisy prawa nie dopuszczają natomiast możliwości merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gruntów leśnych. Takiej podstawy, nie daje w szczególności dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, gdyż został on z dniem 1 października 1990r uchylony. Wyklucza to wydawanie z powołaniem się na ten akt prawny jakichkolwiek orzeczeń administracyjnych, nawet decyzji deklaratoryjnych. W tej sytuacji skarżący, jako następca prawny byłej właścicielki spornych gruntów, może dochodzić swych roszczeń wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, w trybie art.10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Był już o tym wielokrotnie informowany, jak również o tym, że jego działania nie mogą prowadzić do obejścia regulacji przewidzianej w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. Skarżący w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym nie może więc skutecznie realizować roszczeń, w sprawach należących jedynie do właściwości sądów powszechnych a nie organów administracji publicznej i sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też stanowiska kasatora dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust.1 Konstytucji. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co wynika z art. 6 kpa oraz art. 7 Konstytucji. Działanie na podstawie przepisów prawa to działanie w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 Konstytucji RP). Sąd I instancji, nie uchylając zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego, w nie naruszył powołanych przepisów, gdyż żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisy o reformie rolnej, nie przewidują dopuszczalności wydawania merytorycznych decyzji dotyczący nieruchomości niemających charakteru ziemskiego a stanowiących grunty leśne o powierzchni ponad 25 ha. Takie rozwiązanie nie pozbawia strony ochrony sądowej, o jakiej mowa w art.45 Konstytucji Skarżący z prawo do sądu zresztą skorzystał przed sądami administracyjnymi I i II instancji. Może też dochodzić swych roszczeń przed sądem powszechnym. Niezasadne są również zarzuty dotyczące złamania przez WSA w Warszawie art.141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżony wyroku spełnia wymogi przewidziane w powołanym przepisie, w tym zawiera wyjaśnienie podstawy podjętego rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Kwestie niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jako należące do właściwości sadu powszechnego wykraczały zaś poza zakres rozpoznania sprawy sadowoadministracyjnej wyznaczonym przedmiotem zaskarżonej decyzji, a tym samym nie mogły być one przedmiotem rozważań w pisemnych motywach wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił też wniosku o przedstawienie składowi siedmiu sędziów NSA zagadnienia prawnego sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej. Warunkiem wystąpienia z takim pytaniem jest bowiem wyłonienie się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości składu orzekającego a nie strony. Naczelny Sąd Administracyjny takich wątpliwości nie powziął, dlatego też nie uznał by przed rozpatrzeniem niniejszej skargi kasacyjnej niezbędne było uruchomienie trybu przewidzianego w art.187 § 1 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI