I OSK 1377/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-10-25
NSAAdministracyjneWysokansa
pas drogowykara pieniężnazezwoleniedrogi publicznepostępowanie administracyjneart. 153 p.p.s.a.wskazania sąduorgan administracjiskarżący kasacyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podkreślając wiążący charakter wskazań sądu administracyjnego co do dalszego postępowania i konieczność należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Po uchyleniu przez WSA decyzji SKO, NSA rozpoznał skargę kasacyjną SKO. Sąd podkreślił, że organ administracji jest zobowiązany do stosowania się do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia, co w tym przypadku nie zostało należycie wykonane.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę A. L. za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia. Po wcześniejszych postępowaniach i uchyleniu decyzji przez WSA, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO). Kluczowym zagadnieniem stała się interpretacja art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że ocena prawna i wskazania sądu wiążą sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. NSA uznał, że SKO nie zastosowało się w pełni do wskazań zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku NSA, który nakazywał dokładniejsze wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym kwestii ewentualnego wprowadzenia w błąd przez urzędnika. Sąd podkreślił, że organ administracyjny musi rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej sądu, a nie apriorycznie rozstrzygać problemy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami sądu, zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. nakłada na organ obowiązek stosowania się do wytycznych sądu zawartych w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia, co ma na celu zapobieżenie błędom w przyszłym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

u.d.p. art. 40 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Pomocnicze

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych art. 11 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych art. 2 § ust. 1

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami sądu zawartymi w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia (art. 153 p.p.s.a.). SKO nie zastosowało się w pełni do wskazań NSA z poprzedniego wyroku, co uzasadnia uchylenie jego decyzji.

Odrzucone argumenty

SKO zarzuciło naruszenie prawa materialnego (art. 40 ust. 4 u.d.p.) i procesowego (art. 12 § 1 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) przez WSA. SKO twierdziło, że dalsze czynności dowodowe są zbędne i nie wpłyną na obowiązek zapłaty kary.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ nie dostosował się w pełni do wskazań co do dalszego postępowania wątek korupcyjny powinien być zbadany w odrębnym postępowaniu przedwcześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżący nie działał w wyniku błędnego pouczenia

Skład orzekający

Leszek Włoskiewicz

przewodniczący

Henryk Ożóg

sprawozdawca

Małgorzata Stahl

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter wskazań sądu administracyjnego dla organów administracji publicznej oraz obowiązek należytego wyjaśniania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji nie zastosował się do wytycznych sądu z poprzedniego orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą relacji między sądem a organem administracji, a także pokazuje, jak istotne jest dokładne wyjaśnianie stanu faktycznego w sprawach o nałożenie kar.

Czy organ administracji może zignorować wytyczne sądu? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 15 397,92 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1377/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Ożóg /sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Stahl
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Po 3054/02 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2005-09-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Henryk Ożóg (spr.) Małgorzata Stahl Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Po 3054/02 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje adw. G. R. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – obejmującą stawkę 22% podatku od towarów i usług – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonych przez Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Dyrektor Wydziału Komunikacji w Starostwie Powiatowym w [...], działający z upoważnienia Zarządu Powiatu w [...], decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 3, art. 20 pkt 7, art. 21 ust. 1a i art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14 poz. 60 ze zm.) oraz § 10"b" i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6 poz. 33 ze zm.), obciążył Zakład Instalacji Sanitarnej CO i Gazu A. L. w [...] karą pieniężną w wysokości 15 397,92 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej nr 29231 w D. bez zezwolenia od 17 lipca do 24 lipca 1999 r. na powierzchni 400 m2 (chodnik) oraz w dniu 25 lipca 1999 r. na powierzchni 500 m2 (chodnik).
W odwołaniu od tej decyzji A. L. stwierdził, że dyrektor Zarządu Dróg Publicznych w [...] poinformował go, że prowadzenie robót bez zezwolenia podlega karze pieniężnej, ale obiecał odstąpić od naliczenia kary, pod warunkiem, że odwołujący się zleci mu wykonanie dokumentacji potrzebnej do uzyskania zgody na zajęcie pasa drogowego. A. L. zgodził się na tę propozycję. Dyrektor Zarządu Dróg Publicznych wywiązał się ze zobowiązania i wydał potrzebną decyzję.
A. L. zarzucił, że nie zna przepisów określających kompetencje urzędników, a w związku z dalszymi decyzjami poczuł się wprowadzony w błąd i oszukany.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. L., decyzją z dnia 21 września 2000 r. Nr [...], utrzymało w mocy decyzją Zarządu Powiatu w [...] z dnia 18 lipca 2000 r. Nr [...] podzielając stanowisko organu I instancji, że nastąpiło zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] w D. bez wymaganego zezwolenia.
Decyzję organu II instancji A. L. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Po rozpoznaniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt II SA/Po 2834/00 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 września 2000 r. Nr [...].
Sąd nie zaakceptował stanowiska organu odwoławczego, że
przedstawione przez skarżącego w odwołaniu okoliczności nie mają
znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Powołując się na
wyjaśnienie skarżącego Sąd wskazał, że w dniu złożenia wniosku o
pozwolenie na zajęcie pasa drogowego nie został on pouczony o tym, że do
czasu wydania decyzji nie może zajmować drogi bez narażania się na
konsekwencje finansowe otrzymując jednocześnie zapewnienie, że
korzystna dla niego decyzja zostanie wydana. Sąd stwierdził ponadto, że
wątek korupcyjny powinien być zbadany w odrębnym postępowaniu.
Gdyby zarzuty skarżącego okazały się prawdziwe, o czym świadczy treść
pierwotnej decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego, także za okres
wsteczny, obciążenie skarżącego karami naruszałoby ogólne zasady
postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 9 kpa. Sąd
zwrócił uwagę, że skarżący działał zgodnie z pouczeniem otrzymanym od urzędnika państwowego, o kompetencjach którego do załatwienia sprawy był przekonany i który faktycznie wydał decyzję. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że znajomość przepisów prawnych, którą powinien się wykazać jako osoba prowadząca przedsiębiorstwo nie obejmowała skomplikowanych przepisów dotyczących organu decyzyjnego. W konkluzji Sąd stwierdził, że ustalenie, iż skarżący został
wprowadzony w błąd, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 9 kpa, uniemożliwiałoby obciążenie go konsekwencjami tego błędu.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania A. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wydziału Komunikacji w Starostwie Powiatowym w [...] z dnia 18 lipca 2000 r. Nr [...] w sprawie wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że po przesłuchaniu A. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, iż zdawał on sobie sprawę, że na prowadzenie robót drogowych w pasie drogowym konieczne jest zezwolenie właściwego organu, a mimo to rozpoczął takie roboty bez uzyskania zezwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dało wiary twierdzeniom A. L., że wystąpił on z wnioskiem o zezwolenie na roboty w pasie drogowym w dniu 17 lipca 1999 r. i uzyskał na to ustną zgodę Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych z uwagi na to, że nie posiadał on w tym dniu dokumentów koniecznych do uzyskania zezwolenia. Wykonanie tych dokumentów A. Langner zlecił Dyrektorowi Zarządu Dróg Powiatowych w późniejszym terminie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego okoliczności zlecenia wykonania tych dokumentów oraz sposób zapłaty za nie wskazują, że działanie A. L. miało w tym zakresie cechy ukrytej łapówki za odstąpienie przez przedstawiciela organu powiatu od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W związku z tym organ odwoławczy nie uznał, że A. L. działał w wyniku błędnego pouczenia przez przedstawiciela organu administracji i nie zdawał sobie sprawy ze skutków podjętych przez siebie działań. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. L. co najmniej do 26 lipca 1999 r. świadomie zajmował pas drogowy bez zezwolenia ponieważ dopiero w tym dniu otrzymał decyzję zezwalającą na jego zajęcie. Notatka pracowników Zarządu Dróg Powiatowych z dnia 20 lipca 1999 r. podważa wiarygodność oświadczenia A. L. co do daty złożenia wniosku o zajęcie pasa drogowego i uzyskanie ustnej zgody na prowadzenie robót.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. L. zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wypowiedzi skarżącego zinterpretowało w sposób jednostronny, dochodząc do wniosków zgoła odmiennych od intencji skarżącego i stanu faktycznego. Ponadto skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do wytycznych, zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczących braku pouczenia go o niemożliwości zajęcia pasa drogowego do czasu wydania decyzji zezwalającej na zajęcie drogi. Jak stwierdził skarżący, w dalszym ciągu czuje się pokrzywdzony działaniem władz powiatowych, których przedstawiciel wprowadził go w błąd, co w konsekwencji doprowadziło do obciążenia wysokimi karami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. Sygn. akt 4/II SA/Po 3054/02 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego.
W uzasadnieniu wskazano, że art. 153 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracyjny jest zobowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylając wyrokiem z dnia 4 lipca 2002 r. sygn. II SA/ Po 2834/00 decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] wskazał w uzasadnieniu tego wyroku na naruszenie przepisów art. 7, art. 9 i art. 77§ 1 kpa mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 7 i art. 77§ 1 kpa organy administracji publicznej są zobligowane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokonanie wnikliwej oceny tych dowodów. Rzetelnie przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoli dopiero na prawidłowe załatwienie sprawy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że organ odwoławczy w dalszym ciągu nie wyjaśnił w sposób należyty okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przedwcześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżący nie działał w wyniku błędnego pouczenia przez przedstawiciela organu administracyjnego i zdawał sobie sprawę ze skutków podjętych przez siebie działań.
Wręcz koniecznym, zdaniem Sądu jest przesłuchanie w niniejszej sprawie dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w [...], który według twierdzeń skarżącego udzielił mu ustnego zezwolenia na prowadzenie robót oraz sporządzał dokumentację potrzebną do uzyskania pozwolenia na zajęcie pasa drogowego. Ponadto organ odwoławczy winien zapoznać się z wynikiem postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] w związku z niniejszą sprawą, o czym mówił skarżący w trakcie przesłuchiwania go w dniu 23 października 2002 r. przez członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zapoznanie się z tym materiałem dowodowym jest tym bardziej konieczne, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze sugerowało, iż postępowanie skarżącego "miało cechy wręczenia ukrytej łapówki za odstąpienie przez przedstawiciela organu powiatu od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia". Takie stanowisko nie znajduje w chwili obecnej żadnego oparcia w materiale dowodowym. Przeprowadzenie co najmniej powyższych dowodów umożliwi dopiero dokonanie oceny wiarygodności twierdzeń skarżącego w niniejszej sprawie.
Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno mieć także na uwadze treść art. 9 kpa.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 § 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 17 lipca 1999 r. - dacie złożenia wniosku inicjującego postępowanie w sprawie) w zw. § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33 ze zm.) poprzez odmowę ich zastosowania w sprawie, mimo zaistnienia wszelkich przesłanek faktycznych i prawnych do orzeczenia o karze pieniężnej za zajęcie przez A. L. pasa drogowego bez zezwolenia, oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 12 § 1 kpa poprzez wskazanie na konieczność podejmowania w postępowaniu dalszych czynności dowodowych, których wynik pozostaje bez wpływu na przedmiot postępowania - orzeczenie o karze pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie orzeczenia uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z powodu naruszenia przez Kolegium przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, podczas gdy naruszenie takie nie miało miejsca, a wskazywane przez Sąd dalsze czynności dowodowe pozostają bez wpływu na wynik sprawy.
Zarzucając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że stosownie do treści art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w 1999 r., prowadzenie wszelkich robót w pasie drogowym wymagało zezwolenia zarządcy drogi. Zgodnie z art. 40 ust. 4 za zajęcie pasa stosownie do zezwolenia należało uiścić odpowiednią jednorazową opłatę, a za zajęcie pasa bez zezwolenia - karę pieniężną. Wreszcie, po myśli ust. 6 tego przepisu, zajmujący pas drogowy zobowiązany był do zapewnienia bezpiecznych warunków ruchu. Dopełnieniem zapisów ustawowych były unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33 ze zm.). Paragraf 2 ust. 1 tego rozporządzenia wymaga, aby wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego był złożony z 3 - miesięcznym wyprzedzeniem. Natomiast na miesiąc przed planowanym zajęciem pasa, zajmujący winien m.in. przedstawić zarządcy drogi projekt organizacji ruchu drogowego w rejonie objętym zajęciem, zatwierdzony przez właściwy dla danej drogi organ zarządzający ruchem.
Z materiałów postępowania wynika, że: 1) Alojzy Langner w okresie od 17 lipca 1999 r. do 25 lipca 1999 r. prowadził roboty w pasie drogowym drogi powiatowej nr 29231 w D. (dowody: zeznanie w charakterze strony, wniosek o wydanie zezwolenia, notatka służbowa Zarządu Dróg Publicznych z dnia 20 lipca 1999 r.), 2) o wydanie zezwolenia na zajęcie tego pasa drogowego A. L. wystąpił nie wcześniej niż w dniu 17 lipca 1999 r., a więc w dniu rozpoczęcia robót (dowody: wniosek o wydanie zezwolenia, zeznanie w charakterze strony), 3) wraz z wnioskiem nie przedłożono projektu organizacji ruchu (dowody: zeznanie w charakterze strony), 4) wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nastąpiło w dniu 26 lipca 1999 r. (dowód: decyzja nr [...] dyrektora Zarządu Dróg Publicznych, następnie unieważniona jako wydana przez organ nieuprawniony).
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że w okresie od 17 lipca do 25 lipca 1999 r. A. L. zajmował pas drogowy bez zezwolenia. Wobec tego, stosownie do przepisów wymienionych wyżej winien zapłacić karę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W kontekście powyższych ustaleń rozstrzygnięcia wymaga, czy i jakie fakty lub okoliczności mogły spowodować w rozpoznawanej sprawie, że A. L. nie podlegałby obowiązkowi zapłaty kary pieniężnej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego taką okolicznością mogłoby być ustalenie, że A. L. został wprowadzony w błąd przez dyrektora Zarządu Dróg Publicznych w [...] i nie zdawał sobie sprawy ze skutków podejmowanych przezeń działań.
Jak wynika z materiałów postępowania, a w szczególności zeznań A. L. w charakterze strony, prowadzi on zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie m.in. instalacji gazu od ponad 20 lat, posiada niezbędne uprawnienia budowlane, a zatem zawodowo zajmuje się działalnością związaną m.in. z wykonawstwem robót w pasie drogowym. Zbędne zatem są jakiekolwiek środki dowodowe dla ustalenia, czy wiedział on o konieczności uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, tym bardziej, że sam - zeznając w charakterze strony - przyznał, że wiedzę taką posiadał. Mimo tej wiedzy, A. L. złożył wniosek o wydanie zezwolenia dopiero w dniu, od którego planował rozpoczęcie robót, i to niekompletny, a nadto rozpoczął roboty nie czekając na doręczenie zezwolenia. Uzasadniona przy tym jest wątpliwość co do daty złożenia wniosku, albowiem nie ma na nim daty wpływu, a kontrolujący budowę w dniu 20 lipca 1999 r. pracownik Zarządu Dróg Publicznych niczego o nim nie wiedział. Jeśli zatem nawet A. L. rozmawiałby z dyrektorem Zarządu Dróg Publicznych - w dniu 17 lipca 1999 r., a w czasie tej rozmowy dyrektor ustnie zezwolił mu na zajęcie pasa, a następnie — przy okazji kolejnej rozmowy zaproponował nienaliczanie kary, jeśli zleci mu opracowanie organizacji ruchu, to takie "porozumienia" A. L. i dyrektora Zarządu Dróg Publicznych - jako całkowicie bezprawne nie mogą prowadzić do tezy, że ich zaistnienie uniemożliwia wymierzenie A. L. kary pieniężnej.
W opisanym stanie faktycznym i prawnym, przy zaistnieniu oczywistych obiektywnych przesłanek do wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylający decyzję Kolegium jest pozbawiony słuszności. Wskazywane przez Sąd dalsze czynności dowodowe nie mogą wpłynąć na obiektywnie istniejący obowiązek zapłaty kary, a zatem są zbędne. Wobec powyższego, zaskarżony wyrok został wydany z obrazą wskazanych na wstępie przepisów prawa materialnego i procesowego, a skarga niniejsza jest w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik procesowy skarżącego wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Art. 153 ustawy zawiera postanowienie o wiążącym charakterze "wskazań co do dalszego postępowania", jako drugiego – obok oceny prawnej – elementu wiążącego uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś aprioryczne rozstrzygnięcie problemów związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia organu ponownie rozpoznającego sprawę. (zob. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 475-476).
Reasumując, wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Naruszenie zaś przez organy administracyjne postanowień art. 153 ustawy uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje jej uchylenie przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1981 r., II SA 364/81, niepubl.).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 4 lipca 2002 r. Sygn. akt II SA/Po 2834/00 wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydając decyzję z dnia 21 września 2000 r. Nr [...] naruszyło przepisy art. 7, art. 9 i art. 77 §1 kpa. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób należyty okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przedwcześnie bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że skarżący nie działał w wyniku błędnego pouczenia przez przedstawiciela organu administracyjnego i zdawał sobie sprawę ze skutków podjętych przez siebie działań. Sąd stwierdził ponadto, że wątek korupcyjny powinien być zbadany w odrębnym postępowaniu.
Należy wskazać, że powyższy wyrok Sądu z dnia 4 lipca 2002 r. nie został zakwestionowany w drodze rewizji nadzwyczajnej przewidzianej przepisami obowiązującej wówczas ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), co obligowało organ odwoławczy do uwzględnienia zawartych w nim wytycznych.
Z uzasadnienia kolejnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] wynika, że wprawdzie organ odwoławczy przesłuchał ponownie skarżącego A. Langnera, lecz nie dostosował się w pełni do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2002 r., co słusznie skutkowało uchyleniem tej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku z dnia 6 września 2005 r., odmawiając jednocześnie przymiotu zasadności skardze kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Za bezprzedmiotowe bowiem należało uznać rozważanie zastosowania przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzucie skargi kasacyjnej.
W związku z tym, na zasadzie art. 184 ustawy orzeczono jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oparte zostało na podstawie §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI