I OSK 1374/06

I OSK 1374/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /sprawozdawca/
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1579/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-26
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 6 poz 39
art.1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1579/05 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Ministra Budownictwa kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1579/05 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...], którą odmówiono potwierdzenia posiadania przez Stanisława Krawańskiego uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez Z. K..
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Wojewoda [...] ustalił, iż Z. K. repatriowała się do Polski w dniu 28 września 1959 r., a zatem zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.), nie była osobą uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Minister Infrastruktury jako organ odwoławczy decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji wskazując, że ze znajdującej się w aktach sprawy Karty Ewidencyjnej Repatrianta Nr 81681, wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w Punkcie Repatriacyjnym w Przemyślu, wynika, iż Z. K. wraz z synem S. przekroczyła granicę Polski w dniu 28 marca 1959 r.
Umowa z dnia 25 marca 1957 r. zawarta pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222) umożliwiła powrót do Polski osobom narodowości polskiej, które nie skorzystały z prawa do repatriacji na podstawie wcześniejszych umów. Repatriacja wymienionej nastąpiła właśnie na podstawie tej umowy. Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. nie wymieniała tej umowy, a więc słusznie Wojewoda Lubuski odmówił S. K. potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K.i domagał się uchylenia powyższej decyzji Ministra Infrastruktury oraz wskazania aktu prawnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Zwrócił uwagę, iż układ z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczący ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.S.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski, nie określa terminu ewakuacji. Nadto art. 8 pkt b umowy z dnia 25 marca 1957 r. przyznaje prawo do dobrowolnej sprzedaży pozostawionego mienia, natomiast art. 11 umowy wyraźnie wskazuje, że repatriacja zostanie zakończona w dniu 31 grudnia 1958 r. Zatem, umowa ta nie obowiązywała w dniu 28 marca 1959 r. Poza tym dotyczyła osób narodowości polskiej repatriujących się z terenów ZSRR, a nie z terenu Ukrainy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zakwestionował dokonaną przez organy administracyjne wykładnię przepisu art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Z treści przepisów art. 1 i 2 powołanej ustawy – w brzemieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji – wynika, że spadkobierca właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego jest uprawniony do prawa zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w tzw. układach republikańskich oraz umowie z dnia 6 lipca 1945 r., jeżeli posiada obywatelstwo polskie i stale zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. od dnia 30 stycznia 2004 r. Spadkobierca może skutecznie domagać się realizacji prawa do zaliczenia, gdy właściciel pozostawionego mienia zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na terenach, o których mowa w art. 1 w/w ustawy, był w tym dniu obywatelem polskim i opuścił te tereny w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Przeszkodą w skorzystaniu przez spadkobiercę z tego prawa jest nabycie przez właściciela pozostawionego mienia lub przez jego spadkobiercę własności albo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w ramach świadczeń przewidzianych w umowach wymienionych w art. 1 w/w ustawy.
W ocenie sądu pierwszej instancji przy interpretacji art. 1 wskazanej ustawy nie można poprzestać jedynie na wykładni językowej, ale należy uwzględnić relacje istniejące pomiędzy umowami o których mowa w tym przepisie a umową z dnia 10 lipca 1957 r. oraz wzajemny stosunek art. 1 do art. 2 ustawy.
Art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. przewiduje, że prawo do rekompensaty uzależnione zostało od treści umów międzynarodowych. Przepis ten wyraźnie odsyła do postanowień układów zawartych przez PKWN w dniu 9 września 1944 r. z Rządami Ukraińskiej SRR i Białoruskiej SRR oraz w dniu 22 września 1945 r. z Rządem Litewskim SRR o ewakuacji obywateli polskich z terytorium tych republik oraz postanowień umowy z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczpospolitej Polski a Rządem ZSRR o prawie zmiany obywatelstwa osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do ZSRR. Układy te nie zezwalały osobom ewakuowanym na dysponowanie ich majątkiem nieruchomym, co było jednoznaczne z pozbawieniem obywateli polskich repatriowanych z ZSRR prawa własności tych nieruchomości.
Stosownie do postanowień każdego z wymienionych wyżej układów z 1944 r., zawartych w art. 3 pkt 6, osobom ewakuowanym zwracana była wartość pozostawionego po ewakuacji dobytku ruchomego i nieruchomego (w przypadku układu z Litewską SRR z wyjątkiem ziemi) według oceny ubezpieczeniowej lub oceny pełnomocników i przedstawicieli stron, zgodnie z ustawami obowiązującymi w Polsce i przygranicznych republikach radzieckich. Celem tych regulacji było zapewnienie świadczeń ekwiwalentnych za mienie pozostawione, bez różnicowania sytuacji prawnej repatriantów w zależności od przyczyny pozostawienia mienia na terenie ZSRR. Postanowienia wskazanych układów zostały włączone do polskiego prawa wewnętrznego i z tej racji mogą stanowić dla obywatela polskiego źródło praw podmiotowych (por. uchwała SN z dnia 30 maja 1990 r. III CZP 1/90, ONSC 1990/10-11/129).
Inaczej prawa majątkowe obywateli polskich repatriowanych do kraju uregulowane zostały w umowie z dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem PRL i Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji ze Związku Radzieckiego osób narodowości polskiej, ratyfikowanej w Warszawie w dniu 23 maja 1957 r. Umowa ta zapewniała osobom narodowości polskiej, posiadającym w dniu 17 września 1939 r. obywatelstwo polskie, prawo do repatriacji w trybie indywidualnym, a przy tym zezwalała na wywóz mienia osobistego użytku oraz na rozporządzenie mieniem, jak również na zbycie nieruchomości i przekazanie uzyskanych środków pieniężnych na ich rachunek w Narodowym Banku Polskim. Zakończenie repatriacji określono na dzień 31 grudnia 1958 r. Treść tej umowy pozwala na stwierdzenie, że repatrianci utracili własność pozostawionych na terenie ZSRR nieruchomości, gdy nie mogli nimi rozporządzać w sposób przewidziany postanowieniami umowy, tj. zbycie nieruchomości i przekazanie uzyskanych środków pieniężnych na rachunek zbywającego w NBP (art. 8 pkt b i c umowy). Cytowana umowa nie zawierała odpowiednika art. 3 pkt 6 układów republikańskich, jednakże była kontynuacją uprzednio zawartych umów ewakuacyjnych, których zasadniczych postanowień nie zmieniała. Uzupełniający w stosunku do układów republikańskich charakter umowy wynika z celów umowy o regulowaniu terminu i trybu dalszej repatriacji osób narodowości polskiej, które nie wyjechały do Polski na podstawie poprzednio zawartych umów. Sąd stwierdził, iż zasady ekwiwalentności za pozostawione mienie nie uchyliły postanowienia art. 8 umowy z dnia 25 marca 1957 r., dotyczące możliwości rozporządzenia przez repatriantów ich mieniem, przede wszystkim ze względu na faktyczne i prawne ograniczenia. Chodziło głównie o niedopuszczalność obrotu gruntami, które stały się własnością państwa radzieckiego (por. uchwała SN z dnia 10 kwietnia 1991 r. III CZP 84/90, ONSC 1991/8-9/97). Można zatem bronić poglądu, że prawo do zaliczenia przysługuje również osobom repatriowanym na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r., jeżeli nie rozporządziły one swym mieniem.
Sąd pierwszej instancji powołując się na orzeczenia Sądu Najwyższego wskazał, iż podstawowe znaczenie w sprawach o potwierdzenie prawa do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego ma ustalenie przesłanek o charakterze podmiotowym wynikających z art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Natomiast postanowienia umów, na podstawie których za pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego miały przysługiwać świadczenia, mają znaczenie drugorzędne i porządkowe.
Jako kolejny argument przemawiający za prezentowaną wykładnią rozważanego przepisu sąd wskazał na zasadę równości obywateli wobec prawa, która zapisana jest w art. 2 i 32 Konstytucji. Kierując się tą zasadą należy odrzucić taką wykładnię przepisów, która prowadziłaby do zróżnicowania sytuacji prawnej obywateli, dawnych mieszkańców terenów wschodnich. Polacy ci po II Wojnie Światowej opuszczali tereny ZSRR w różny sposób, jednak równe ich traktowanie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i powołanej wyżej zasadzie konstytucyjnej.
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy administracyjne rozpatrujące sprawę naruszyły prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W końcowej części uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż organy ponownie rozpatrujące sprawę winny ustalić, czy S. K. spełnia kryteria, o których mowa w art. 2 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. oraz wyjaśnić, czy spadkodawca skarżącego repatriował się w okresie obowiązywania umowy z dnia 25 marca 1957 r., tj. pomiędzy dniem 10 października 1957 r. a dniem 31 grudnia 1958 r., a jeżeli tak, to czy na terenie nie wchodzącym w składa obecnego państwa polskiego nie rozporządził z przyczyn od siebie niezależnych pozostawionym tam majątkiem nieruchomym. Sąd jednocześnie zaznaczył, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), organy uwzględnią nowy stan prawny.
Minister Budownictwa reprezentowany przez radcę prawnego S. J. złożył skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję z dnia 17 czerwca 2005 r., oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Minister Budownictwa zarzucił wyrokowi:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. naruszenie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, poprzez przyjęcie, iż ustawa daje prawo do zaliczenia wartości nieruchomości osobom, które przybyły na teren Polski na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej
2) naruszenia przepisów postępowania - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – w skrócie p.p.s.a.), które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący organ wskazał tutaj na naruszenie:
- art. 145 § 1 lit. c i art. 152 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż obowiązkiem organów było dokonanie ustalenia czy spadkodawca skarżącego rozporządził swoim majątkiem nieruchomym przed repatriacją, a jeżeli nie, czy wynikało to z przyczyn niezależnych, oraz czy repatriacja nastąpiła w okresie obowiązywania umowy z dnia 25 marca 1957 r.
- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wskazanie jakie znaczenie dla sprawy ma kwestia ustalenia, że matka skarżącego nie repatriowała się w okresie obowiązywania umowy z dnia 25 marca 1957 r., a przez to nie rozstrzygnięcie o istocie sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Budownictwa uznał za błędny pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. nie zawierał warunku związanego z poddaniem się repatriacji na podstawie układów i umów wymienionych w art. 1. Zdaniem organu przepis art. 1 niniejszej ustawy ma znaczenie prawne, a nie stanowi jedynie deklaracji. Wyznacza on zakres stosowania przepisów ustawy tylko i wyłącznie do nieruchomości, za pozostawienie których właściciele mieli otrzymać świadczenia przewidziane w zamkniętym katalogu układów. Inna interpretacja stanowi wykładnię contra legem. Art. 2 tej ustawy precyzuje, iż prawo do zaliczenia za nieruchomości, o których mowa w art. 1 nie przysługuje każdemu. Organ nie akceptuje poglądu wyrażonego w zaskarżonym wyroku, iż powyższe przepisy dają podstawy do przyznania uprawnień osobom, nie objętym układami republikańskimi. Organ podkreślił, że gdyby ustawodawca chciał rzeczywiście rozszerzyć katalog osób, którym ma przysługiwać prawo do zaliczenia, zastosowałaby taką samą konstrukcję, jaka znajduje się w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Art. 1 ust. 2 tej ustawy stanowi, że jej postanowienia stosuje się do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem organu cytowane przez sąd pierwszej instancji orzeczenia Sądu Najwyższego zapadły w innym stanie prawnym. Zatem, nie ma podstaw do posługiwania się nimi przy interpretacji ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Ponadto uchwała 7 sędziów SN z dnia 30 maja 1990 r. III CZP 1/90, była wydana na tle odmiennego stanu faktycznego niż zaistniał w rozpatrywanej sprawie.
Minister Budownictwa zwrócił uwagę, iż umowa z dnia 25 marca 1957 r. nie stanowiła o ewakuacji obywateli polskich, lecz o prawie do repatriacji prowadzonej w trybie indywidualnym, na podstawie specjalnych zaświadczeń. W założeniu osoby wyjeżdżające w tym trybie mogły dysponować swoim mieniem według własnego uznania – odmiennie niż to wynikało z układów republikańskich, a w razie potrzeby władze radzieckie zobowiązane były okazywać pomoc w zbyciu nieruchomości. Tak więc, pod względem omawianych praw, nie można traktować tak samo osób objętych umową z dnia 25 marca 1957 r. i osób objętych układami republikańskimi.
Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r. K 2/04 (OTK-A 2004/11/117) nie odnosił się do kwestii związanych z zakresem przedmiotowym, ale podmiotowym oraz do wysokości prawa do zaliczenia. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny nie uznał za niezgodny z Konstytucją art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Odnośnie zawartych w zaskarżonym wyroku wytycznych dla organów rozpatrujących ponownie sprawę Minister Budownictwa stwierdził, że jeśli omawiane prawo do zaliczenia przysługuje tylko osobom repatriowanym na podstawie układów republikańskich, to brak jest podstaw do czynienia dalszych ustaleń w zakresie dysponowania nieruchomościami przez spadkodawcę skarżącego.
Dla organu niezrozumiałe jest działanie sądu pierwszej instancji, który uchylając decyzje nakazał ustalenie niekwestionowanej daty przybycia do Polski Z. K.. Data ta jest podana w Karcie Ewidencyjnej Repatrianta nr 81681. Nie wiadomo jak ta okoliczność miałaby wpłynąć na rozstrzygniecie sprawy, skoro nastąpiło to już po wskazanym przez sąd okresie obowiązywania umowy z dnia 25 marca 1957 r.
Przy prezentowanej przez sąd pierwszej instancji wykładni przedmiotowych przepisów nieistotna w sprawie jest podstawa przybycia repatrianta do Polski, a jedynie fakt pozostawienia przez niego nieruchomości i niemożności dysponowania nią. Idąc konsekwentnie za tym stanowiskiem można by przyznać prawo do zaliczenia również osobom przybyłym do Polski później np. po 1990 r.
Organ zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, że w podstawie prawnej wyroku wskazał jedynie na art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a., natomiast z uzasadnienia wynika, że zarzuty stawiane organom i wytyczne sądu dotyczą braków postępowania dowodowego, co odpowiada treści art. 145 § 1 lit. c. p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są trafne.
Zasadny jest zarzut organu błędnej wykładni art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.).
Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia niniejszych przepisów nie znajduje uzasadnienia w ich treści.
Z treści art. 1 cytowanej ustawy wynika, iż zawarta w nim norma określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w układach republikańskich oraz umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
W art. 2 omawianej ustawy zawarto natomiast warunki, jakie musiała spełniać osoba ubiegająca się o prawo zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Zatem zgodnie z ustawą z dnia 12 grudnia 2003 r. uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje osobom, które repatriowały się do kraju na podstawie układów wymienionych w art. 1 ustawy. Trafnie organ zauważył, że regulacje zawarte w art. 1 i 2 ustawy należy odczytywać łącznie, gdyż dopiero w taki sposób prawidłowo można ustalić zakres przedmiotowy i podmiotowy niniejszej regulacji. Przepis art. 1 reguluje zakres przedmiotowy ustawy, stanowiąc, iż ustawa ma zastosowanie do nieruchomości, za pozostawienie których właściciele mieli otrzymać świadczenia przewidziane w określonym w nim katalogu układów. Natomiast przepis art. 2 określa zakres podmiotowy, wskazując przesłanki, jakie powinna spełnić osoba, która pozostawiła nieruchomości, o których mowa w art. 1.
Jednocześnie należy podkreślić, iż gdyby uznać, że przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia art. 1 i 2 ustawy z 12 grudnia 2003 r. jest trafna, to konsekwentnie należałoby przyjąć, że uregulowanie zawarte w art. 1 ust. 2 ("Przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej") ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) jest całkowicie zbędne. Takie zaś rozumowanie pozostawałoby w ewidentnej sprzeczności z jedną z podstawowych reguł wykładni językowej, która stanowi: "Niedopuszczalne jest takie ustalenie znaczenia normy, przy którym pewne jej zwroty traktowane są jako zbędne". Trafnie więc podniesiono w skardze kasacyjnej, że gdyby nadać przepisom ustawy z 12 grudnia 2003 r. takie znaczenie, jakie przyjęto w zaskarżonym wyroku, to nie byłoby różnicy między tą regulacją, a unormowaniem zawartym w art. 1 ustawy z 8 lipca 2005r. Przedstawiony wyżej pogląd wyrażono równie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 200 r. (sygn. akt I OSK 1230/06), które to stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela.
Sam Sąd I instancji wskazał w wytycznych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż organ ponownie rozpatrując sprawę winien uczynić to na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wskazać zatem należy, iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która uchyliła ustawę z dnia 12 grudnia 2003 r., stanowiącą podstawę orzekania w rozpatrywanej sprawie, zawiera odmienną konstrukcję prawną, określającą krąg osób uprawnionych. Stosownie do art. 1 ust. 1 tej ustawy dotyczy ona "realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie" wymienionych następnie porozumień międzynarodowych. Przepis ten stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy). Oznacza to, że przepis ten określa zakres podmiotowy jak i przedmiotowy prawa do rekompensaty, jako wynikający bezpośrednio z wymienionych porozumień, a więc w szczególności dotyczy osób, które repatriowały się w ich ramach lub podlegały wypędzeniu. Dopiero treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zawiera zapisy, które pozwalają na takie określenie kręgu podmiotowego osób uprawnionych do nabycia uprawnień określonych tą ustawą, o jakim mowa w zaskarżonym wyroku. Zmiana dokonana tą ustawą dotyczy zakresu przedmiotowego i podmiotowego, gdyż pozwala osobom nie objętym działaniem ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. uzyskać prawo do rekompensaty.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona do Sądu I instancji decyzja była zgodna z przepisami ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. i brak było podstaw do jej uchylenia.
Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w postępowaniu kasacyjnym nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W warunkach niniejszej sprawy za szczególnie uzasadniony przypadek Sąd uznał fakt trwającego już dziesięciolecia nieuporządkowania legislacyjnego sytuacji "zabużan", co zmusza ich do poszukiwania ochrony prawnej na drodze sądowej. W tych okolicznościach zasądzanie od nich kosztów postępowania na rzecz organów Państwa, które nie dopełniło ciążących względem nich obowiązków byłoby swoistym paradoksem, a w każdym razie działaniem nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym.