I OSK 1373/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L.W. i J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości sprzedanej Skarbowi Państwa w 1989 r. na podstawie umowy cywilnoprawnej, twierdząc, że umowa ta była powiązana z zamiarem wywłaszczenia i powinny mieć zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. przewidywała nabywanie nieruchomości w drodze umowy jako standardowy tryb, a wywłaszczenie było środkiem ostatecznym. W niniejszej sprawie brak było dowodów na to, że umowa sprzedaży z 1989 r. została zawarta pod przymusem lub była bezpośrednio związana z zamiarem wywłaszczenia. Wskazanie w umowie decyzji lokalizacyjnej nie było wystarczające do uznania jej za zawartą w trybie przedwywłaszczeniowym, zwłaszcza że nie przeprowadzono procedury wywłaszczeniowej ani nie wyznaczono terminu do zawarcia umowy w trybie art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji za prawidłowe i niepozbawiające możliwości kontroli instancyjnej. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną, utrzymując w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście umów cywilnoprawnych zawartych w przeszłości i rozróżnienia między nabyciem w trybie wywłaszczeniowym a zwykłą umową.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 1989 r. oraz ich interpretacji w kontekście późniejszych zmian prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa cywilnoprawna nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, zawarta w okresie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r., może być uznana za zawartą w trybie przedwywłaszczeniowym, uzasadniającym zastosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa cywilnoprawna nabycia nieruchomości nie może być uznana za zawartą w trybie przedwywłaszczeniowym, jeśli nie ma dowodów na przymus, powiązanie z procedurą wywłaszczeniową lub wyznaczenie terminu do zawarcia umowy w tym trybie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cywilnoprawne nabycie nieruchomości było standardowym trybem, a brak dowodów na przymus lub powiązanie z procedurą wywłaszczeniową uniemożliwia zastosowanie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Samo wskazanie decyzji lokalizacyjnej w umowie nie jest wystarczające.
Czy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyczyn oddalenia wniosków dowodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zostało sporządzone prawidłowo i umożliwia kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest bezzasadny, ponieważ uzasadnienie wyroku zawierało niezbędne elementy i nie uniemożliwiało kontroli instancyjnej. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu nie stanowi podstawy do skutecznego zarzutu naruszenia tego przepisu.
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 216 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale tylko jeśli nabycie było związane z zamiarem wywłaszczenia lub nastąpiło w trybie przedwywłaszczeniowym.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, w tym zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawy prawnej i jej wyjaśnienie.
u.g.g.w.n. art. 8
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Nieruchomości niestanowiące własności państwowej miały być nabywane w drodze umowy.
u.g.g.w.n. art. 13 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Terenowe organy administracji tworzyły zasoby gruntów z gruntów państwowych i nabywanych w tym celu na własność Państwa.
u.g.g.w.n. art. 50 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Nieruchomość mogła być wywłaszczona, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej.
u.g.g.w.n. art. 53 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Wywłaszczenie mogło nastąpić na rzecz Państwa tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy.
u.g.g.w.n. art. 49 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Wymagał wyznaczenia właścicielowi terminu do zawarcia umowy w trybie przedwywłaszczeniowym.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania w celu prawdy obiektywnej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli zarzuty w niej zawarte są bezzasadne.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw.
p.p.s.a. art. 193 § zd. Drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej w 1989 r. nie było powiązane z zamiarem wywłaszczenia ani nie nastąpiło w trybie przedwywłaszczeniowym. • Brak dowodów na przymusowe zawarcie umowy lub przeprowadzenie procedury wywłaszczeniowej. • Uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i nie naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży nieruchomości z 1989 r. była powiązana z zamiarem wywłaszczenia i powinny mieć zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.). • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyczyn oddalenia wniosków dowodowych.
Godne uwagi sformułowania
nie do przyjęcia jest szerokie rozumienie ww. przepisu i objęcie zakresem zwrotu wszystkich nieruchomości nabywanych przez Skarb Państwa w trakcie obowiązywania tej ustawy • cywilnoprawna forma pozyskania nieruchomości była standardowym i pożądanym trybem nabywania nieruchomości na cele publiczne • polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sędzia
Joanna Skiba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście umów cywilnoprawnych zawartych w przeszłości i rozróżnienia między nabyciem w trybie wywłaszczeniowym a zwykłą umową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 1989 r. oraz ich interpretacji w kontekście późniejszych zmian prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zwrotu nieruchomości i interpretacji przepisów z przeszłości, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.
“Czy umowa sprzedaży z 1989 roku może być podstawą do zwrotu nieruchomości jako wywłaszczonej?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.