I OSK 1368/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-03
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościpodział nieruchomościdroga wewnętrznaplan miejscowyinteres prawnypostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościNSAskarżący kasacyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego podział nieruchomości na drogę wewnętrzną, uznając, że postępowanie to nie jest właściwe do kwestionowania zgodności z planem miejscowym w kontekście przyszłych inwestycji.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości na działkę drogową. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak uwzględnienia ich interesu prawnego jako sąsiadów oraz niezgodność podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie służy do nowych ustaleń faktycznych ani do oceny zgodności podziału z planem w kontekście przyszłych inwestycji, a kwestie te powinny być rozpatrywane na etapie realizacji inwestycji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. i A.S. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił ich skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Tuchowa opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 170, 171, 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 140, 144 k.c., twierdząc, że zostali pozbawieni przymiotu strony i że podział nieruchomości na działkę drogową narusza ich interes prawny oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Kwestionowali również wykładnię przepisów dotyczących podziału nieruchomości i odległości od dróg wewnętrznych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który nie służy do ponownego ustalania stanu faktycznego ani do weryfikacji zgodności podziału z planem w kontekście przyszłych inwestycji. Stwierdzono, że opinia Burmistrza dotycząca zgodności podziału z planem miejscowym była prawidłowa, a kwestie dotyczące linii zabudowy i możliwości inwestycyjnych na sąsiednich działkach nie mogły być rozstrzygane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Sąd wskazał również, że brak udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy do nowych ustaleń faktycznych ani do oceny zgodności podziału z planem w kontekście przyszłych inwestycji. Kwestie te powinny być rozpatrywane na etapie realizacji inwestycji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który ma na celu eliminację wadliwości decyzji wynikających z rażącego naruszenia prawa, a nie ponowne ustalanie stanu faktycznego czy badanie zgodności podziału z planem w kontekście przyszłych inwestycji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.g.n. art. 93 § ust. 4 i 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 97 § ust. 1 i 1 b

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § § 12 pkt 2

p.p.s.a. art. 170

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 171

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 94 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

MPZP art. 9 § ust. 5 pkt 3

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta Tuchowa

MPZP art. 5 § ust. 1 pkt 8 lit a, b, c, d, e

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta Tuchowa

MPZP art. 10 § ust. 11 pkt 2 lit. a

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta Tuchowa

MPZP art. 10 § ust. 1

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta Tuchowa

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy do nowych ustaleń faktycznych ani do oceny zgodności podziału z planem w kontekście przyszłych inwestycji. Brak udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. Opinia Burmistrza dotycząca zgodności podziału z planem miejscowym była prawidłowa, gdyż plan dopuszczał drogi wewnętrzne na terenach usługowych.

Odrzucone argumenty

Skarżący zostali bezpodstawnie pozbawieni przymiotu strony w sprawie o zaopiniowanie zgodności wstępnego projektu podziału. Podział nieruchomości na działkę drogową narusza interes prawny właścicieli sąsiednich działek i jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Niewłaściwa wykładnia przepisów dotyczących podziału nieruchomości i odległości od dróg wewnętrznych. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego przez SKO w postępowaniu nieważnościowym.

Godne uwagi sformułowania

tryb stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji wykładnia przesłanek nieważności decyzji musi mieć charakter ścieśniający instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję geodezyjny podział nieruchomości pełni służebną rolę wobec miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w postępowaniu nieważnościowym nie prowadzi się postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację uprzednio ustalonego stanu faktycznego sprawy brak udziału strony w postępowaniu [...] jest przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego [...] i nie może być uznany za przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji

Skład orzekający

Joanna Skiba

sprawozdawca

Karol Kiczka

członek

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ograniczenia trybu stwierdzenia nieważności, rozróżnienie między stwierdzeniem nieważności a wznowieniem postępowania, charakter opinii o podziale nieruchomości w kontekście planu miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości na drogę wewnętrzną i interpretacji przepisów o planowaniu przestrzennym oraz trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między trybami nadzwyczajnymi w postępowaniu administracyjnym i pokazuje, jakie argumenty są skuteczne, a jakie nie, w kontekście podziału nieruchomości i planowania przestrzennego.

Kiedy stwierdzenie nieważności nie działa? NSA wyjaśnia granice nadzwyczajnych środków prawnych w sprawach o podział nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1368/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Karol Kiczka
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1581/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-02-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 93 ust. 4 i 5, art. 97 ust. 1 i 1 b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1581/21 w sprawie ze skargi M.S. i A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1581/21, oddalił skargę M.S. i A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli M.S. i A.S. zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy tj. :
1. art. 170 i art. 171 p.p.s.a.. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. w zw. art. 28 k.p.a.. w zw. z art. 140 k.c., 144 k.c. poprzez:
a) niezastosowanie się do wiążących ustaleń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.07.2020 r., sygn. akt I OSK 3309/19, w który przesądził, że skarżący zostali bezpodstawnie pozbawieni przymiotu strony w sprawie o zaopiniowanie zgodności wstępnego projektu podziału dz. [...] miejscowym planem, co stanowi istotne naruszenie art. 28 k.p.a.. i. jest samoistną podstawą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Tuchowa z dnia [...].08.2017 r:. znak: [...],
b) utrzymanie w mocy postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...].06.2021 r., znak sprawy [...] oraz z dnia [...].06.2021 r., znak sprawy [...] - dalej SKO - o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Tuchowa z dnia [...].08.2017 r,: znak: [...] wydanego bez udziału skarżących, co stanowiło samoistną podstawę do stwierdzenia nieważności tego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 28 k.p.a. i art. 140 k.c. oraz 144 k.c.,
2. art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art 126 k.p.a. w zw. z art. 93 ust. 4 i 5 oraz art. 97 ust. 1 i 1 b u.g.n. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że opinia zatwierdzającą zgodność wstępnego projektu podziału nieruchomości z miejscowym planem nie przesądza o sposobie podziału danej nieruchomości i nie narusza interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich. Jest to wykładnia błędna, gdyż organ zatwierdzający podział nieruchomości jest przy wydawaniu decyzji związany wydaną wcześniej w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. pozytywną j prawomocną opinią zatwierdzającą zgodność wstępnego projektu podziału nieruchomości z miejscowym planem, wobec czego, strona ma prawo kwestionować w trybie art. art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. zgodność wstępnego projektu podziału z miejscowym planem jeszcze na etapie wydawania opinii,
3. art. 93 ust. 1 u.g.n. w zw. z art 94 ust. 1 pkt 1 u.g.n. poprzez błędną ich wykładnię polegająca na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania § 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie . (Dz.U. Nr 75, poz 690) tj. z dnia 17 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015, poz. 1422) - dalej Rozporządzenie. W rzeczywistości przepisy Rozporządzenia regulujące odległości budynków od dróg wewnętrznych 1 KDW będą miały zastosowanie, ponieważ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (Uchwała nr XLII/330/2014 Rady Miejskiej w Tuchowie z 29.01.2014 r., Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 25.02.2014 r., poz. 1164 ) - dalej MPZP., nie zawiera regulacji dotyczących podziału nieruchomości przeznaczonych na cele usługowe i w takim przypadku opinia w sprawie podziału nieruchomości nie może być sprzeczna z tymże Rozporządzeniem ,
4. art. 151 p.p.s.a.. w zw. art. 134 ust. 1 p.p.s.a.. poprzez oddalenie skargi mimo braku wcześniejszego należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez SKO, które odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Tuchowa z [...].08.2017 r. (znak [...]) bez uprzedniego przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w celu zweryfikowania czy wydzielenie z działki [...] działki drogowej o parametrach 1KDW nie narusza warunków zabudowy działek skarżących o nr [...] i [...] położonych w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej 48 MN zgodnie z wytycznymi § 5 ust. 1 pkt 8 lit a, b, c, d, e oraz §10 ust. 11 pkt 2 lit. a, MPZP oraz § 12 pkt 2 Rozporządzenia, a w szczególności poprzez zapoznanie się przez SKO z protokołem i szkicem z czynności przyjęcia granic dz. [...] z działkami [...] i [...] z dnia 07.08.2018 r. oraz poprzez zlecenie biegłemu geodecie dokonania pomiarów w terenie w celu ustalenia, czy projektowana droga nie narusza warunków zabudowy działek [...] i [...] wynikającej z MPZP i istniejącej linii zabudowy wyznaczonej przez budynki położone na działkach sąsiednich,
Skarżący kasacyjnie zarzucili także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
1. § 9 ust. 5. pkt 3 MPZP poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że przepis ten jest podstawą prawną do wydzielenia drogi wewnętrznej na terenach zabudowy usługowej 24 U, gdzie położona jest działka [...]. Wykładnia ta jest wadliwa, gdyż § 9 MPZP zatytułowany jest "Zasady i warunki scalania i podziału terenów na działki budowlane" i odnosi się do podziału działek budowlanych na obszarze zabudowy mieszkaniowej, a nie działek usługowych na terenie zabudowy usługowej,
2. nie zastosowanie § 5 ust. 1 pkt 8 lit a, b, c, d, e oraz §10 ust. 11 pkt 2 lit. a MPZP., z których wynika, że są to wytyczne planistyczne dla rady gminy w zakresie dopuszczalności wyznaczenia sieci dróg wewnętrznych 1 KDW (§5 ust. 1 pkt 8 lit. a-e MPZP.) w tym na obszarze 24U i wydzielenie z dz. [...] działki drogowej 1 KDW jest niedopuszczalne, gdyż nie jest ona objęta planem dróg wewnętrznych 1 KDW,
3. nie zastosowaniu §10 ust. 11. pkt 2 lit. a w zw. z § 5 ust. 1. pkt 8 lit a,b,c MPZP. z których wynika, że w terenie zabudowy usługowej 24 U w ramach istniejącej działki ewidencyjnej dopuszcza się utworzenie drogi wewnętrznej jako urządzenia towarzyszącego w ramach istniejącej działki, co wyklucza wydzielenie nowej działki ewidencyjnej o przeznaczeniu drogowym.
4. § 9 ust. 5 pkt 3 MPZP w zw. z art. §10 ust. 11 pkt 2a MPZP poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że "droga wewnętrzna" stanowi oddzielną nieruchomość, co nie jest prawdą, gdyż użyty w tych przepisach termin "droga wewnętrzna" odnosi się do urządzenia towarzyszącego stanowiącego przeznaczenie uzupełniające, będącego częścią składową działki usługowej tak jak place składowe, miejsca parkingowe i pozostałe przeznaczenie uzupełniające działki usługowej wymienione w wymienione w § 10 ust. 11 pkt 2 a, b, c, d, e. MPZP.
5. art. 28 k.p.a. w zw. z art 140 k.c. i 144 k.c. w zw. z §5 ust. 1 pkt 8 lit. a, b, c, d , e MPZP. w zw. z §10 ust. 1 MPZP oraz §10 ust. 11 pkt 2 lit. a MPZP w zw. z § 12 pkt 2 Rozporządzenia, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie mają interesu prawnego w postępowaniu o podział dz. [...], w sytuacji, gdy projektowana droga wewnętrzna ma przebiegać w niedopuszczalnej odległości od linii zabudowy działek skarżących o nr [...] i [...] wyznaczonej przez dwa budynki mieszkalne wzniesione na sąsiednich działkach nr [...] i [...] oznaczone numerem [...] przy ul . [...], co w konsekwencji pozbawia możliwości zabudowy działek nr [...] i [...] położonych w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej 48 MN zgodnie z istniejąca już linią zabudowy,
6.140 k.c. i 144 k.c. w zw. z art. 28 k.p.a.. poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że w sprawie o zatwierdzenie zgodności wstępnego projektu poddziału nieruchomości z miejscowym planem właściciele nieruchomości mają interes prawny jedynie w przypadku faktycznej ingerencji w ich uprawnienia właścicielskie, co jest nieprawdą, gdyż interes prawny zachodzi również w przypadku gdy sam wstępny projekt podziału jest niezgodny z miejscowym planem i jego zatwierdzenie może pozbawić właścicieli nieruchomości sąsiednich uprawnień do zabudowy ich nieruchomości zgodnie z planem miejscowym,
W oparciu o powyższe zarzuty wnieśli o:
1. uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Wydział II z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/RZ 1581/21;
2. uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...].08.2021 r., znak [...];
3. uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...].06.2021 r.; znak sprawy [...];
4. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krośnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważyło co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie skarżący oparli skargę kasacyjną na obu podstawach: naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Mimo wielości zarzutów (które w większości stanowiły powtórzenie zarzutów podniesionych już przed Sądem I instancji), ponadto niezależnie od tego czy wskazywano w skardze kasacyjnej na naruszenie prawa materialnego czy też naruszenie przepisów postępowania, zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się w istocie na wykazaniu wadliwości oceny Sądu Wojewódzkiego w zakresie braku podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanego postanowienia. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są ze sobą ściśle powiązane, co uzasadnia odniesienie się do wskazanych w nich naruszeń prawa łącznie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem oceny Sądu I instancji było postanowienie dotyczące odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Tuchowa z [...] sierpnia 2017 r., pozytywnie opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości położonej w Tuchowie oznaczonej jako działki: nr [...] oraz nr [...] (tu projekt dotyczył podziału m.in. na działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę wewnętrzną).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia przede wszystkim należy wyjaśnić, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji, stanowiącym odstępstwo od zasady trwałości decyzji, określonej w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Natomiast z mocy art. 126 k.p.a. trybem stwierdzenia nieważności objęto również m. in. postanowienia, od których przysługuje zażalenie. Na podstawie ww. przepisu do takich postanowień stosuje się odpowiednio art. 156-159 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie. Stwierdzenie nieważności zarówno decyzji, jak i postanowienia, o którym mowa wyżej, może nastąpić tylko w przypadkach enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a., albowiem zastosowanie tego nadzwyczajnego trybu jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy ciężar gatunkowy naruszenia prawa przeważa nad dobrem, jakie stanowi pewność obrotu prawnego. Nadto, z uwagi na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jako wyjątku od ogólnej zasady trwałości decyzji (postanowień) ostatecznych, wykładnia przesłanek nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., musi mieć charakter ścieśniający. Zatem instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, czy postanowienie ostateczne, abstrahując od stopnia tej wadliwości.
Z treści wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] sierpnia 2017 r. wynika, że zasadniczym zarzutem w stosunku do ww. rozstrzygnięcia jest twierdzenie, że wstępny projekt podziału działki nr [...] nie jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wnioskodawcy podnieśli, iż w wyniku planu podziału powstać ma działka drogowa nr [...]. Udzielenie zgody na przeprowadzenie drogi (dz. [...]) w projektowany sposób jest sprzeczne z treścią Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla miasta Tuchowa. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 8 c MPZP określa nieprzekraczalna linię zabudowy dla obszarów zabudowy w odległości 6 m od krawędzi jezdni. Działki nr [...] i [...] (stanowiące własność i współwłasność wnioskodawców) znajdują się w obszarze 48 MN - zabudowa 1 mieszkaniowa jednorodzinna. Linia zabudowy działek [...] i [...] wynosi 2 metry od północnej granicy tych działek, czyli 2 metry od południowej granicy mającej powstać działki drogowej [...]. Opisana linia zabudowy została wyznaczona poprzez wzniesione wcześniej dwa budynki mieszkalne na działkach nr [...] [...], sąsiadujących z działkami nr [...] i [...]. Krawędź nowo projektowanej drogi nie może przebiegać w linii południowej granicy mającej powstać działki nr [...], gdyż powinna być ona oddalona 6 metrów od istniejącej linii zabudowy, a więc 4 metry od północnej granicy działki [...] [...], tj. zgodnie z wyznaczoną wcześniej linią zabudowy przez budynki posadowione na działkach [...] i [...]. Jako podstawę swojego wniosku wskazali art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a., tj. postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz zawiera wadę powodująca jego nieważność z mocy prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy podkreślić, że podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowiły przepisy art. 93 ust.1, 4 i 5 u.g.n. Stosownie do treści art. 93 ust. 4 u.g.n. zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 ww. ustawy). Sporne rozstrzygnięcie jest takim właśnie postanowieniem, które wydał Burmistrz Tuchowa, opiniując wstępny projekt podziału ww. działek. Nie można zatem zarzucać mu, że zostało wydane bez podstawy prawnej.
Odnosząc się natomiast do przesłanki rażącego naruszenia prawa wskazać trzeba, że etap postępowania administracyjnego, mający na celu wydanie opinii dotyczy tylko i wyłącznie stwierdzenia, czy proponowany podział jest zgodny z planem. Badania takiej zgodności z planem Burmistrz dokonał, opiniując pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka [...] w oparciu o zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego Uchwałą Nr XL111/330/2014 Rady Miejskiej w Tuchowie z dnia 29 stycznia 2014 r. (ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 25 lutego 2014 r. poz. 1164). Wskazał, iż podział jest zgodny z jego ustaleniami, a działki nr [...] i [...] położone są w terenie: 24 U - przeznaczenie podstawowe - tereny zabudowy usługowej (komercyjnej i publicznej); 25 U - przeznaczenie podstawowe - tereny zabudowy usługowej (komercyjnej) i stacji paliw. Wyjaśnił, iż nowo wydzielone działki powstają w celu wydzielenia drogi wewnętrznej.
W tych okolicznościach organ nadzoru prawidłowo wywiódł, że całokształt czynności prowadzonych w ówczesnym postępowaniu przez Burmistrza Tuchowa, znajdujących oparcie w zebranym materiale dowodowym, pozwala na stwierdzenie, że pozytywnie zaopiniowany projekt podziału jest zgodny z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Odnośnie przeznaczenia badanych działek ww. plan wskazywał bowiem w § 10 ust. 11, że tereny oznaczone jako 24U mają przeznaczenie podstawowe: tereny zabudowy usługowej (komercyjnej i publicznej). Zgodnie z § 10 ust. 11 pkt 2a przeznaczenie uzupełniające tego terenu to urządzenia towarzyszące, w tym drogi wewnętrzne. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 12 m.p.z.p. teren oznaczony jako 25U ma przeznaczenie podstawowe: tereny zabudowy usługowej (komercyjnej) i stacji paliw. Zgodnie z § 10 ust. 12 pkt 1b m.p.z.p. przeznaczenie uzupełniające tego terenu to urządzenia towarzyszące, w tym drogi wewnętrzne. Wobec takich zapisów wskazanego zapisu planu miejscowego, brak jest podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane postanowienie rażąco narusza prawo.
W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu Wojewódzkiego odnośnie oceny, że analiza zaskarżonego postanowienie nie budzi zastrzeżeń i znajduje oparcie w zapisach planu. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że geodezyjny podział nieruchomości pełni służebną rolę wobec miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ opiniujący na tym etapie postępowania ma jedynie kompetencje do badania zgodności proponowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo badania spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1 u.g.n., a jego opinia wyrażona w formie postanowienia dotyczy tylko i wyłącznie tych kwestii. W opinii tej organ nie może ustosunkować się w innym przedmiocie niż wskazany w dyspozycji art. 93 ust. 4 u.g.n. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro właściciel dziali nr [...] planował wydzielić ją pod drogę wewnętrzna, to ustalenia zawarte w proponowanym projekcie podziału, nie niweczą przeznaczenia określonego w mpzp obejmującym nieruchomość poddaną podziałowi. Natomiast kwestia zachowania istniejącej linii zabudowy na działkach sąsiednich nie dotyczy postępowania, w którym opiniowana jest zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego. Uregulowania mpzp w tym zakresie należy bowiem uwzględnić nie w ramach ewidencyjnego podziału nieruchomości, lecz dopiero na etapie wdrażania procesu inwestycyjnego w odniesieniu do konkretnej wydzielonej działki gruntu. Słusznie zatem Sąd stwierdza, że skarżący nie mają racji podnosząc, iż w badanym postępowaniu nie została zbadana kwestia, czy przedstawiony projekt podziału nieruchomości jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w ten sposób, że nie narusza zapisów mpzp w zakresie dopuszczalności zabudowy działek wnioskodawców o nr [...] i [...] i tym samym przepisów regulujących prawo własności (art. 140 k.c. i art. 144 k.c.).
Za niezasadne należy uznać też zarzuty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do braku przeprowadzenia przez SKO w postępowaniu nieważnościowym postępowania dowodowego w celu zweryfikowania, czy wydzielenie z działki nr [...] działki drogowej nie narusza warunków zabudowy działek skarżących zgodnie z wytycznymi zawartymi w mpzp. Należy bowiem zauważyć, że w postępowaniu nieważnościowym nie prowadzi się postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację uprzednio ustalonego stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3283/17, te i niżej przywołane orzeczenia publik. CBOSA). Innymi słowy w postępowaniu nadzorczym nie prowadzi się postępowania dowodowego co do zaistnienia podstaw do wydania kwestionowanej decyzji - lecz weryfikuje się decyzję pod kątem jednoznacznie oczywistych wad wskazujących na rażące naruszenie prawa. Przesłanka rażącego naruszenia prawa co do zasady dotyczy przepisów prawa materialnego, zaś wzruszeniu ostatecznej decyzji z powodów proceduralnych służy tryb przewidziany w art. 145 k.p.a. (wznowienie postępowania). Podniesione obecnie w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego nie mogły zatem skutecznie podważyć wydanego przez organ rozstrzygnięcia ocenionego przez Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie nie zważają na specyfikę niniejszego postępowania, domagając się prowadzenia postępowania, tak jakby postanowienie wydawane było w trybie zwykłym. Zatem domaganie się badanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia opiniującego zgodności wstępnego podziału z planem pod kątem prawidłowości przyjęcia tej zgodności w myśl art. 93 ust. 1 u.g.n. również w kontekście możliwych do zrealizowania przyszłych inwestycji na działkach stanowiących własność skarżących kasacyjnie, oznaczałaby dokonywanie nowych ustaleń faktycznych, co w tym nadzwyczajnym trybie jest niedopuszczalne.
Na zakończenie za niezasadne należy uznać również zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 28 k.p.a. Procedura w sprawie wznowienia postępowania i w sprawie stwierdzenia nieważności są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ mają na celu usunięcie wyłącznie określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane łącznie lub zamiennie. Wada rażącego naruszenia prawa, określona w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., stanowiąca przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji musi istnieć w samej decyzji. Brak udziału strony w postępowaniu, zaistniały nawet nie z jej winy, jest przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją/postanowieniem i nie może być uznany za przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela (por. wyroki NSA z 6 lipca 2017 r., II OSK 2762/15, z 24 lipca 2018 r. II OSK 2132/16, z 22 czerwca 2020 r. II OSK 37/20 oraz z 24 listopada 2021 r., II OSK 2378/18).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI