I OSK 1365/13

Naczelny Sąd Administracyjny2013-10-18
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznadostęp do informacjiprzedsiębiorstwo energetycznezadania publiczneobowiązek udostępnianiaskarga kasacyjnaNSAprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki dystrybucyjnej, potwierdzając jej obowiązek udostępniania informacji publicznej dotyczącej budowy infrastruktury energetycznej.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność spółki dystrybucyjnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej budowy infrastruktury energetycznej na prywatnej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał spółkę za zobowiązaną do udzielenia informacji. Spółka wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej i że żądane dane stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że przedsiębiorstwa energetyczne, wykonując zadania publiczne związane z bezpieczeństwem energetycznym, są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

Sprawa wywodzi się ze skargi J.O. i J.O. na bezczynność spółki Dystrybucja S.A. w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawcy domagali się udostępnienia decyzji administracyjnych i innych dokumentów dotyczących budowy infrastruktury energetycznej na ich nieruchomości, powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną, zobowiązując spółkę do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie. Sąd I instancji podkreślił, że przedsiębiorstwa energetyczne, wykonując zadania publiczne związane z bezpieczeństwem energetycznym, są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej. Spółka Dystrybucja S.A. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym kwestionując swój status jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz twierdząc, że żądane dane stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że pojęcie 'zadania publiczne' jest szersze niż 'zadania władzy publicznej' i obejmuje działalność przedsiębiorstw energetycznych w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. NSA stwierdził, że spółka miała obowiązek rozpoznać wniosek zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, poprzez udzielenie informacji lub wydanie decyzji odmownej, a jej bezczynność była nieuzasadniona. Sąd odrzucił również argument o tajemnicy przedsiębiorstwa, wskazując na możliwość wydania decyzji administracyjnej w takiej sytuacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące zadania publiczne związane z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

Uzasadnienie

Pojęcie 'zadania publiczne' jest szersze niż 'zadania władzy publicznej' i obejmuje działalność przedsiębiorstw energetycznych w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, które ma znaczenie dla obywateli i państwa. Działalność ta jest użyteczna dla ogółu i sprzyja realizacji celów konstytucyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu. Dotyczy to także podmiotów wykonujących zadania publiczne.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony jest na władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.

P.e. art. 9c § ust. 3

Prawo energetyczne

Wymienia obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego, których realizacja dotyczy spraw publicznych.

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do informacji publicznej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit "a"

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Termin na udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia złożenia wniosku.

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji.

u.d.i.p. art. 17 § ust. 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Do rozstrzygnięć podmiotów niebędących organami władzy publicznej o odmowie udostępnienia informacji lub umorzeniu postępowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji.

u.g.n. art. 6 § pkt 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej stanowi cel publiczny.

P.p.s.a. art. 106 § § 3 i 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów; w takim przypadku stosuje się przepisy KPC.

u.z.n.k. art. 11 § ust. 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa.

Konstytucja RP art. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące zadania publiczne jest zobowiązane do udostępniania informacji publicznej. Dostęp do zasobów energetycznych ma znaczenie dla społeczeństwa i państwa, co uzasadnia status zadań publicznych. Dokumenty dotyczące budowy infrastruktury energetycznej stanowią informację publiczną. Bezczynność w udostępnianiu informacji publicznej lub wydawaniu decyzji odmownej jest nieuzasadniona.

Odrzucone argumenty

Spółka dystrybucyjna nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ Skarb Państwa nie posiada pozycji dominującej. Żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd I instancji naruszył przepisy procesowe, stosując przepisy KPC bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

termin 'zadania publiczne' jest pojęciem szerszym od terminu 'zadań władzy publicznej' zadania publiczne cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności [...] oznacza, że pozostaje on w bezczynności

Skład orzekający

Małgorzata Jaśkowska

przewodniczący

Małgorzata Pocztarek

sprawozdawca

Marian Wolanin

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że przedsiębiorstwa energetyczne są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej dotyczącej ich działalności związanej z zadaniami publicznymi, nawet jeśli nie są organami władzy publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki przedsiębiorstw energetycznych i ich zadań publicznych. Interpretacja pojęcia 'zadania publiczne' może być stosowana analogicznie do innych podmiotów wykonujących zadania o charakterze publicznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa dostępu do informacji publicznej w kontekście sektora energetycznego, który ma kluczowe znaczenie dla społeczeństwa. Rozstrzyga o tym, czy prywatne firmy realizujące zadania publiczne muszą być transparentne.

Czy energetyka musi być transparentna? NSA rozstrzyga o dostępie do informacji publicznej.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1365/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
I OSK 2415/14 - Wyrok NSA z 2016-05-06
II SAB/Kr 21/13 - Wyrok WSA w Krakowie z 2013-04-17
II SA/Wa 1365/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-04-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 1, art. 4 i art. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [..] Dystrybucja S.A. z siedzibą w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Kr 21/13 w sprawie ze skargi J.O. i J.O. na bezczynność [..] Dystrybucja S.A. z siedzibą w [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 21/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał Dystrybucja S. A. Oddział w Krakowie do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku J.O. i J.O. z dnia 18 września 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w sprawie ze skargi J.O. i J.O. na bezczynność Dystrybucja S.A z siedzibą w Krakowie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż w dniu 18 września 2012 r. J.O. i J.O. wystąpili do Dystrybucja S.A. w Krakowie z wezwaniem do podjęcia negocjacji w celu zawarcia umowy w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomości stanowiącej ich własność położonej w [..] składającej się z działek ewid. nr [..] i [..] obręb [,.] [..], gmina [..], powiat [..], woj. [..]. W treści wezwania zwrócili się o udostępnienie wszelkich, ewentualnych decyzji administracyjnych i innych stosownych dokumentów dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy urządzeń usytuowanych na ich nieruchomości, powołując się na przepisy art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit "a" tiret pierwszy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.), podnosząc, że spółka jest zobowiązana do udzielenia żądanej informacji z uwagi na przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, której zakres obejmuje także podmioty wykonujące zadania publiczne.
W dniu 4 lutego 2013 r. J.O. i J.O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dystrybucja S.A. w Krakowie w przedmiocie niezałatwienia ich wniosku z dnia 18 września 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie wskazanym w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy. Wnieśli o stwierdzenie bezczynności ww. spółki oraz zobowiązanie do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że kwestią wymagającą komentarza na gruncie rozpatrywanej skargi jest zagadnienie obowiązku stosowania przez skarżoną spółkę prawa handlowego, zajmującą się dystrybucją energii elektrycznej, ustawy o dostępie do informacji publicznej. Argumentem jednoznacznie przemawiającym za słusznością takiego stanowiska jest, w ocenie ,skarżących, brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, który stanowi, iż zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Skarżący wyjaśnili, że "zadania publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są "zadaniami publicznymi". W świetle powyższych rozważań, żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy "sprawy publicznej" i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy.
W dalszej kolejności skarżący wskazali, że nie jest wymagane poprzedzenie skargi żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej a do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie otrzymali jakichkolwiek wnioskowanych dokumentów, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Dystrybucja S.A. w Krakowie wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc, że skarga jest całkowicie bezzasadna.
Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Obejmuje ono, między innymi, dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r., II SAB/Wa 166/04, opub. w LEX nr 164699). Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., II SA/Wa 1009/05, opub. w LEX nr 188310). Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Bez znaczenia jest również i to w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2006 r., II SA/Wa 2043/05, opub. w LEX nr 196314). Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich
Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, iż kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego, a konkretnie Enion S.A. w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej była badana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.) wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Sąd I instancji podzielił w całości pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, LEX nr 737513, że termin ""zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi" i jedynie działalność przedsiębiorstwa energetycznego nie mieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego jeżeli dotyczy "sprawy publicznej" nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej".
Zdaniem Sądu I instancji, przedsiębiorstwo energetyczne, do którego skarżący zwrócili się z wnioskiem z dnia 18 września 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej miało obowiązek rozpoznania tego wniosku w przewidzianej prawem formie.
W ocenie Sądu udostępnienie żądanych dokumentów ma charakter informacji publicznej. Nie powinno być zaliczane do informacji przetworzonej z tego względu, że ich sporządzenie nie prowadzi do powstania nowych informacji, składających się z cząstkowych informacji prostych. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i stanowią ją nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez dany podmiot, lecz również te, których używa on do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Niewątpliwie decyzje i dokumenty dotyczących budowy linii energetycznych są dokumentami, w których posiadaniu pozostaje inwestor, a jeżeli inwestorem jest podmiot realizujący zadania publiczne, to i decyzje te i dokumenty służą realizowaniu zadań publicznych przez taki podmiot. Z tego względu dostęp do tego dokumentu należy traktować jako dostęp do informacji publicznej.
Z art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio, a wnioskodawca może wystąpić do takiego podmiotu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 cyt. ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, wniosek skarżących, Dystrybucja S.A. w Krakowie Oddział w Krakowie powinien rozpoznać na zasadach przewidzianych w ww. ustawie o dostępie do informacji publicznej. Żądana przez nich informacja ma bowiem charakter informacji publicznej, a podmiot, do którego się zwrócili jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. A zatem o ile Dystrybucja S.A. w Krakowie Oddział w Krakowie jest w posiadaniu wskazanych przez skarżących dokumentów -powinien zakończyć wszczęte ww. wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić informacji publicznej albo wydać decyzję o jej odmowie w sytuacji gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dystrybucja S. A. Oddział w Krakowie zarzucając mu:
1. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności przepisów art. 106 § 5
P.p.s.a. w związku z art. 232 kpc w związku art. 227 kpc oraz art. 233 § 1 kpc
poprzez uznanie, iż:
- uczestnik dysponuje informacją publiczną w niniejszej sprawie
- uczestnik nie udzielił informacji,
- treść wniosku złożonego przez skarżącego determinuje kwalifikację danej
sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej
2. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów:
art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie
i uznanie, że informacje, których udostępnienia domagają się skarżący są
informacją publiczną,
art. 4 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 1 ust. 2 u.d.i.p. poprzez
niezastosowanie i uznanie, że uczestnik jest podmiotem zobowiązanym do
udostępniania informacji publicznej
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na bezczynność oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów u.d.i.p. Przede wszystkim uczestnik podniósł, iż nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 u.d.i.p.. Uczestnik -spółka Dystrybucja S.A. jest spółką prawa handlowego, której ponad 99% akcji jest w posiadaniu spółki Polska Energia S.A. w Katowicach (pozostałe ok. 1% akcji jest w rękach osób fizycznych ). Z kolei Polska Energia S.A. jest spółką publiczną notowaną na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Stan prawny poprzednika prawnego uczestnika - spółki ENION S.A. był już przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I OSK 851/10 ( LEX nr 737513 ). Wówczas ENION S.A. był podmiotem kontrolowanym pośrednio przez Skarb Państwa jako właściciela spółki Polska Energia S.A. (w tym czasie -jednoosobowej spółki Skarbu Państwa ). W chwili obecnej jednak Polska Energia S.A. jest podmiotem notowanym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, a udział Skarbu Państwa w akcjonariacie wynosi ok. 30%.
Dodano również, iż skarżący mają możliwość zapoznania się z treścią stosownych przepisów prawa, a nadto mają również możliwość pozyskania na podstawie przepisów kpa stosownych informacji z archiwum organów prowadzących stosowne postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali zaś, iż nie mieli możliwości pozyskania tychże informacji z innych źródeł.
Ponadto skarżąca kasacyjnie spółka wskazała, iż informacje, których udostępnienia domagali się skarżący, stanowiłyby tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji związaną z realizacją jej interesów gospodarczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, przy czym zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego zmierzają do podważenia stanowiska Sądu I instancji co do kwalifikacji żądanych przez skarżącą dokumentów jako informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz faktu, że uczestnik postępowania jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Rozpatrując podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało w pierwszej kolejności ustalić status prawny uczestnika postępowania Dystrybucja S. A. Oddział w Krakowie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Z treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne".
Dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Przedsiębiorstwa energetyczne w związku z powierzeniem im zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jak wskazał w powołanym wyroku NSA "obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi". Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w ww. przepisie, realizuje ono zadania publiczne, a zatem informacje odnoszące się do tych zadań są informacjami publicznymi. Ponadto przedsiębiorstwo energetyczne ma obowiązek udzielenia informacji na temat sprawy niemieszczącej się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, ale jedynie wówczas, gdy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie spółki, że skoro Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, to spółka ta nie jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej. Jako podmiot spoza kategorii władzy publicznej spółka ta właśnie z uwagi na wykonywanie zadań publicznych staje się podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Ponadto jak wskazano na wstępie, obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie można również zapomnieć, iż budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz.651 ze zm.).
Fakt, że skarżąca kasacyjnie spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej oznacza, że spółka ta była zobowiązana do załatwienia wniosku skarżącej w sposób określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej poprzez:
1) dokonanie czynności materialno - technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej, lub;
2) wystosowanie pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać, lub;
3) wystosowanie pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje również przypadki, które wymagają załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2, następują w tej właśnie formie.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, LEX nr 236545). Termin określony w art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy wynosi – z wyjątkami w nim wymienionymi – 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Skarżący we wniosku domagali się udostępnienia wszelkich, ewentualnych decyzji administracyjnych i innych stosownych dokumentów dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy urządzeń usytuowanych na ich nieruchomości. Jeśli spółka miała w tym zakresie wątpliwości to powinna zwrócić się do wnioskodawców o sprecyzowanie żądania w tej mierze. Należy mieć także na uwadze art. 5 u.d.i.p., zawierający ograniczenia prawa do informacji publicznej. Nie każdy dokument znajdujący się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego może posiadać walor informacji publicznej, dlatego koniecznym może być wezwanie wnioskodawcy do uściślenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej tj. jakich konkretnie dokumentów żąda, gdyż może to mieć istotne znaczenie dla ustalenia zakresu przedmiotowego stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli natomiast skarżąca kasacyjnie spółka doszłaby do wniosku, iż żądane informacje, mimo ich publicznego charakteru nie mogą być udostępnione np. z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy , to powinna rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Mając na uwadze wskazane przepisy stwierdzić należy, że słusznie Sąd I instancji stwierdził, że skarga na bezczynność, polegająca na nierozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej w formie przewidzianej w u.d.i.p. jest zasadna. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wniosek ten nie został rozpoznany w ustawowym terminie, a okoliczności wskazywane przez spółkę nie usprawiedliwiają jej bezczynności. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 u.d.i.p. oraz art. 4 i art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie mogły więc odnieść oczekiwanego skutku.
Treść wniosku złożonego przez skarżących determinowała kwalifikację danej sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej i zarzut skargi kasacyjnej w tym względzie tj. art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 232 kpc w związku art. 227 kpc oraz art. 233 § 1 kpc jest również bezzasadny. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W przypadku przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego, stosownie do art. 106 § 5 P.p.s.a. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, a co za tym idzie w ogólne nie stosował i nie mógł stosować przepisów kpc dotyczących postępowania dowodowego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI