I OSK 1359/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-19
NSAnieruchomościWysokansa
dekret warszawskiodszkodowanienieruchomościnastępstwo prawnestrona postępowaniazawieszenie postępowaniazagadnienie prawneRzecznik Praw Obywatelskichsądy administracyjne

NSA zawiesił postępowanie w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość dekretową do czasu rozstrzygnięcia przez poszerzony skład sądu kluczowego zagadnienia prawnego dotyczącego następstwa prawnego nabywców roszczeń.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej żądanie odszkodowania za nieruchomość dekretową, kwestionując stanowisko sądu niższej instancji, że uprawnionym do odszkodowania może być tylko właściciel z daty wejścia w życie dekretu. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały w poszerzonym składzie NSA w sprawie statusu prawnego nabywców roszczeń dekretowych. W związku z tym, NSA, uznając zależność rozstrzygnięcia od wyniku postępowania przed poszerzonym składem, zawiesił postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość objętą dekretem z 1945 r. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dekretu oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, która doprowadziła do zanegowania jej statusu strony postępowania. Kluczowy zarzut dotyczył odmowy uznania jej za stronę, ponieważ nie była właścicielem nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu, mimo nabycia jej wraz z roszczeniami przez poprzednika prawnego w 1946 r. Równocześnie, Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do NSA o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów w celu wyjaśnienia rozbieżności w orzecznictwie dotyczących przymiotu strony dla nabywców roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego. Wobec tego, skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wydania tej uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uznał, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt I OPS 1/23, które ma wyjaśnić kluczowe zagadnienie prawne. W związku z tym, postanowił zawiesić postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania przed poszerzonym składem NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd zawiesił postępowanie do czasu wydania uchwały przez poszerzony skład NSA, co sugeruje, że odpowiedź na to pytanie jest kluczowa dla rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez poszerzony skład NSA, dotyczącego statusu prawnego nabywców roszczeń dekretowych, może mieć bezpośredni wpływ na wynik rozpoznawanej skargi kasacyjnej, w której kwestionowane jest odmówienie skarżącej statusu strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

P.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

K.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Dotyczy następstwa prawnego nabywców roszczeń dekretowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zależność rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyniku postępowania w przedmiocie uchwały NSA dotyczącej statusu prawnego nabywców roszczeń dekretowych.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania następstwo prawne singularne nabywcy roszczeń dekretowych

Skład orzekający

Elżbieta Kremer

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania w sprawach dotyczących dekretu warszawskiego, gdy kluczowe zagadnienie prawne jest przedmiotem postępowania przed poszerzonym składem NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretem warszawskim i potrzebą ujednolicenia orzecznictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznych roszczeń do gruntów w Warszawie i ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego następstwa prawnego, które może mieć wpływ na wiele osób.

Czy nabywca roszczeń dekretowych z Warszawy ma prawo do odszkodowania? NSA zawiesza sprawę, by rozstrzygnąć kluczowe zagadnienie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1359/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2316/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 125 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku K. D. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2316/22 w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania postanawia: zawiesić postępowanie sądowe do czasu zakończenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postępowania w sprawie o sygn. akt I OPS 1/23.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2316/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania.
Wnioskiem z dnia 6 lutego 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wystąpił o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozstrzygnięcia następującego zagadnienia prawnego: "Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) przysługuje przymiot strony – w rozumieniu art. 28 K.p.a. – w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając m.in. naruszenie art. 7 ust. 1 i 5 i art. 8 oraz art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), dalej powoływanej jako "u.g.n." oraz z art. 28 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że uprawnionym do odszkodowania może być wyłącznie osoba legitymująca się prawem własności nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu, a tym samym zanegowanie długoletniej i ugruntowanej wykładni przepisów dekretowych oraz orzecznictwa dopuszczającego następstwo prawne singularne nabywcy roszczeń dekretowych skutkujące odmową uznania skarżącej i jej poprzednika prawnego za stronę postępowania, które to naruszenie skutkowało odmową uznania skarżącej za stronę postępowania administracyjnego o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła, z uwagi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 6 lutego 2023 r. z wnioskiem o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych mogącej mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (sygn. akt I OPS 1/23), o zawieszenie postępowania do czasu wydania przedmiotowej uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, udzielenie odpowiedzi na przedstawione powyżej przez Rzecznika Praw Obywatelskich pytanie prawne może mieć znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej, gdyż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że przesłanką uzyskania odszkodowania za nieruchomość dekretową jest legitymowanie się prawem własności na datę wejścia w życie dekretu. Tymczasem, zdaniem Sądu, skoro poprzednik prawny skarżącej nabył sporną nieruchomość w 1946 r. a więc już po wejściu w życie dekretu, to nie jest uprawniony jako "właściciel dekretowy" do odszkodowania.
W tej sytuacji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skoro skarżąca kasacyjnie wywodzi swoje prawa z faktu nabycia nieruchomości wraz z roszczeniami przez jej poprzednika prawnego na podstawie aktu notarialnego z dnia 25 maja 1946 r., rozstrzygnięcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego o kwestii objętej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI