I OSK 1348/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-07-03
NSAAdministracyjneŚredniansa
świadczenie przedemerytalnebezrobocierynek pracymiejsce zamieszkaniazameldowaniepowiat zagrożony bezrobociemustawa o promocji zatrudnieniaKodeks cywilnyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie świadczenia przedemerytalnego, uznając, że skarżąca nie wykazała zamieszkiwania w powiecie zagrożonym wysokim bezrobociem strukturalnym, mimo okresowego pobytu w takiej gminie.

Skarżąca ubiegała się o świadczenie przedemerytalne, spełniając większość przesłanek, jednak organy i sądy uznały, że nie wykazała zamieszkiwania w powiecie zagrożonym szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Kluczowe było rozróżnienie między faktycznym pobytem (opieka nad rodzicami) a zamieszkaniem z zamiarem stałego pobytu, co potwierdzało jej status bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy w K., a nie w gminie B. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego I. W., byłej pracownicy państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej. Skarżąca spełniała warunki dotyczące wieku, stażu pracy i okresu uprawniającego do emerytury, jednak organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że nie wykazała ona zamieszkiwania w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Kluczowym elementem sporu było rozróżnienie między faktycznym, okresowym pobytem w miejscowości G. (gmina B.), gdzie opiekowała się schorowanymi rodzicami, a prawnym pojęciem miejsca zamieszkania z zamiarem stałego pobytu, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego. Skarżąca była zameldowana w K. i zarejestrowana jako bezrobotna w tamtejszym urzędzie pracy, regularnie potwierdzając gotowość do podjęcia pracy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA, że pobyt w G. miał charakter czasowy i nie można go było utożsamiać z zamieszkaniem w rozumieniu przepisów. NSA podkreślił, że status bezrobotnego, będący warunkiem przyznania świadczenia, jest związany z rejestracją w urzędzie pracy właściwym dla miejsca zameldowania, co w tym przypadku wskazywało na K. jako centrum życiowe skarżącej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, okresowy pobyt nie może być utożsamiany z zamieszkaniem w rozumieniu art. 25 k.c. dla celów świadczenia przedemerytalnego, zwłaszcza gdy skarżąca była zameldowana i zarejestrowana jako bezrobotna w innej miejscowości, co wskazuje na centrum życiowe w tej drugiej lokalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla przyznania świadczenia przedemerytalnego kluczowe jest wykazanie zamieszkania w powiecie zagrożonym bezrobociem strukturalnym. Okresowy pobyt w takiej gminie, związany z opieką nad rodzicami, nie spełnia kryterium zamieszkania z zamiarem stałego pobytu, szczególnie gdy skarżąca utrzymywała status bezrobotnej w miejscu stałego zameldowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.z.i.i.r.p. art. 150b

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

u.z.i.p.b. art. 37k § ust. 9

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Określa cztery przesłanki przyznania świadczenia przedemerytalnego, w tym zamieszkiwanie w powiecie zagrożonym szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Pomocnicze

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Definiuje miejsce zamieszkania osoby fizycznej jako miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała zamieszkiwania w powiecie zagrożonym szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, mimo okresowego pobytu w takiej gminie, ponieważ jej centrum życiowe i status bezrobotnego były związane z K.

Odrzucone argumenty

Okresowy pobyt w miejscowości G. (gmina B.) powinien być uznany za zamieszkiwanie w rozumieniu art. 25 k.c. dla celów świadczenia przedemerytalnego. Organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. (art. 7, 8, 75, 76, 77, 80) poprzez niewłaściwe zebranie i ocenę materiału dowodowego, w tym niezweryfikowanie oświadczeń świadków. Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przedstawienie stanu sprawy.

Godne uwagi sformułowania

miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić tylko wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej pobyt skarżącej w G. nie pozwala na ocenę, iż miejscowość ta stała się centrum życiowym skarżącej ustawowej przesłanki zamieszkania w kontekście prawa do świadczenia przedemerytalnego nie można rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych przesłanek uprawniających do tego świadczenia, w szczególności statusu bezrobotnego

Skład orzekający

Irena Kamińska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

członek

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zamieszkania' w kontekście świadczeń publicznych, zwłaszcza świadczeń przedemerytalnych, oraz rozróżnienie między faktycznym pobytem a miejscem zamieszkania z zamiarem stałego pobytu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących świadczeń przedemerytalnych dla byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz konkretnego stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji pojęcia 'zamieszkania' w kontekście prawa do świadczeń, co jest istotne dla wielu osób i prawników. Choć stan faktyczny jest specyficzny, rozstrzygnięcie opiera się na fundamentalnych zasadach prawa cywilnego.

Czy opieka nad rodzicami w "bezrobotnej" gminie daje prawo do świadczenia? NSA wyjaśnia pojęcie 'zamieszkania'.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1348/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Sygn. powiązane
II SA/Sz 727/06 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2007-05-30
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
art. 150 b
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Tomasz Zbrojewski Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 727/06 w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. oddalił skargę I. W. z dnia [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy.
Starosta K., na skutek pisma I. W. o wypłatę świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, decyzją z dnia [...]. odmówił I. W. przyznania przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ odnosząc się do wymogów określonych przez ustawę stwierdził, że wnioskodawczyni w okresie od dnia [...] 2002 r. do dnia [...] 2004 r. posiadała status osoby bezrobotnej, osiągnęła wiek [...] lat oraz udokumentowała okres uprawniający do emerytury w wymiarze [...] lat [...] miesięcy i [...] dni. W ocenie organu I. W. nie udowodniła natomiast zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej [...] lat w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, albowiem według załączonych dokumentów okres ten wyniósł [...] lat [...] miesięcy i [...] dni. Ponadto wnioskodawczyni w okresie od [...] 2002 r. do [...] 2004 r. zamieszkiwała w K., który nie jest powiatem uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, a po dokonaniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy w dniu [...] nie informowała o zmianie miejsca pobytu, jak też regularnie zgłaszała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Organ I instancji stwierdził również, że przedłożone przez I. W. oświadczenia świadków o jej pobycie w miejscowości G. nie stanowią podstawy do uznania, że zamieszkiwała na tym terenie, albowiem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest - zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego - miejsce, w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Od decyzji tej I. W. wniosła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że wbrew ustaleniom organu I instancji posiada [...] - letni okres zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej oraz, że w okresie od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. zamieszkiwała u swoich rodziców w G. uznanej za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Odwołująca się wskazała ponadto, że pomimo złożenia Staroście świadectwa pracy potwierdzającego jej zatrudnienie w okresie od [...] 1984 r. do dnia [...] 1991 r. w Przedsiębiorstwie [...], organ ten nie zaliczył tego zakładu do państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej pomimo posiadania przez ten zakład profilu produkcji typowo rolniczej. I. W. potwierdziła ponadto, że nie podała organowi, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi, informacji o zmianie miejsca zamieszkania. Wskazani przez nią świadkowie potwierdzili jednak, że faktycznie zamieszkiwała pod adresem wskazanym w karcie rejestracyjnej. Przebywała w G., z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad rodzicami i ta miejscowość od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. stanowiła jej centrum życiowe.
Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, że pomiędzy [...] 2002 r. a [...] 2004 r., I. W. spełniła niektóre przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego i według ustaleń organu na dzień [...] ww. ukończyła 50 lat, legitymowała się ponad 20-letnim okresem uprawniającym do emerytury, spełniała warunek, co najmniej 10-letniego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej oraz była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako bezrobotna. Skarżąca nie spełniała natomiast warunku dotyczącego zamieszkiwania w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony, szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, albowiem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym wśród tych powiatów (gmin) nie wymienia miasta K. Organ odwoławczy stwierdził również, że chociaż I. W. w miejscowości G. zamieszkiwała tylko czasowo, w okresie od [...] 2003 r. do dnia [...] 2003 r., opiekując się rodzicami, nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Na pobyt stały była zameldowana w K. i jako osoba bezrobotna, zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., potwierdzała w tym organie, w wyznaczonym terminie gotowość do podjęcia pracy.
I. W. wniosła skargę na decyzję Wojewody Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając tej decyzji naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji w tym między innymi art. 25 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Miejsce zameldowania osoby fizycznej nie świadczy jeszcze o miejscu jej zamieszkania. O miejscu zamieszkania nie decyduje ta miejscowość, w której osoba ta jest zameldowana, ale ta miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 maja 2007 r. wskazał, że okolicznością w sprawie bezsporną jest spełnienie przez skarżącą w dniu [...] trzech z czterech przesłanek określonych w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. dotyczącej wieku, okresu uprawniającego do emerytury oraz 10-letniego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. Organy orzekające w sprawie zgodnie zaś, zdaniem Sądu, uznały fakt niespełnienia przez skarżącą I. W. przesłanki określonej w pkt 4 powołanego wyżej przepisu, dotyczącej zamieszkiwania w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, albowiem miejscowość G. w gminie B., jakkolwiek ujęta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz. U. Nr 110, poz. 1264 ze zmianami) nie została uznana za miejsce zamieszkania skarżącej. I. W. była zameldowana w K., zarejestrowana w tamtejszym Powiatowym Urzędzie Pracy, do którego regularnie zgłaszała się w celu potwierdzenia gotowości do świadczenia pracy. Fakt ten potwierdza załączony do akt administracyjnych terminarz wizyt.
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jak i ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie definiują pojęcia ,,miejsce zamieszkania". Podkreślenia jednak wymaga to, że świadczenie przedemerytalne dla byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej przyznawane na podstawie art. 150b ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest szczególnym rodzajem świadczenia z tytułu bezrobocia, o które mogą ubiegać się bezrobotni. Status bezrobotnego uzależniony jest jednak między innymi od rejestracji w urzędzie pracy właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego tej osoby. Formułując zaś przesłanki przyznania świadczenia ustawodawca miał w szczególności na uwadze bezrobotnych zamieszkujących (czyli zameldowanych na stałe lub czasowo) teren powiatu (gminy) zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, czyli w miejscowościach, w których możliwości znalezienia pracy są znacznie ograniczone przede wszystkim ze względu na ilość potencjalnych pracodawców na danym terenie, strukturę zatrudnienia czy przygotowanie zawodowe bezrobotnych. Zdaniem Sądu, ustawowej przesłanki zamieszkania w kontekście prawa do świadczenia przedemerytalnego nie można rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych przesłanek uprawniających do tego świadczenia, w szczególności statusu bezrobotnego oraz realizacji ustawowych obowiązków z niego wynikających. Skarżąca okresowo przebywała w miejscowości G. na terenie gminy B. zaliczonej do gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym i organy orzekające w sprawie okoliczności tej nie zakwestionowały. Niemniej jednak pobytu tego nie można utożsamiać z zamieszkiwaniem w rozumieniu art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można więc mówić tylko wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z dnia 30.03.2006 I OW 265/05 LEX nr 198360). Stosując to kryterium uznać należało, że pobyt skarżącej w G. nie pozwala na ocenę, iż miejscowość ta stała się centrum życiowym skarżącej. Pobyt I. W. nie wynikał z przeniesienia głównego ośrodka działalności skarżącej z K. do G. lecz był spowodowany wykonywaniem przez skarżącą powinności, które ciążą na dzieciach wobec swoich rodziców szczególnie w sytuacji gdy są one w podeszłym wieku i są schorowani. I. W. przebywając w G. nie dowiodła w żaden sposób, że zamierza związać na dłużej swoje interesy życiowe z pobytem w tej miejscowości, nie dopełniła obowiązku meldunkowego, który mógłby, chociaż częściowo przesądzić o zamiarach skarżącej, a przede wszystkim nie uregulowała swoich spraw dotyczących statusu osoby bezrobotnej, tym bardziej, że zmiana miejsca zamieszkania nie powodowała w żaden sposób utraty tego statusu.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła skarżąca.
Zarzucając w niej naruszenie przez Sąd I instancji:
art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym,
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a - ustawy Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe
zastosowanie art. 36k ust.9 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i
przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 25 k.c. poprzez
łączenie pojęć "zamieszkiwania" i "zameldowania", oraz 145 § 1
pkt 1 lit. c - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez
organy administracyjne art. 7, 8, 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie pełnomocnika skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny, błędnie uznał, że skarżąca na podstawie obiektywnej oceny zebranych dowodów oraz okoliczności sprawy nie spełniła przesłanki zawartej w art. 37k ust. 9 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Starosta K. naruszył art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie podjął bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ I instancji powinien był, w ocenie pełnomocnika I. W., sprawdzić wszelkie okoliczności, wyjaśnić wszelkie wątpliwości, nie zaś kierować się wyłącznie faktem zameldowania i zgłaszaniem gotowości do pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. Oświadczenia świadków złożone wraz z wnioskiem powinny być zweryfikowane w toku postępowania administracyjnego. Okoliczność nie zawezwania świadków mogących zaświadczyć o zamiarze stałego pobytu wnioskodawczyni w miejscowości G. doprowadził w istocie do stwierdzenia, że wnioskodawczyni nie zamieszkiwała w tej miejscowości. Jest to oczywiste naruszenie procedury, bowiem wyjaśnienie tej kwestii obligowałoby organ administracji do przyznania wnioskodawczyni należnego jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zarówno organy obu instancji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny oparły się na niedopełnieniu obowiązku meldunkowego, na zameldowaniu stałym w K., na zgłaszaniu gotowości do pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., zaś orzecznictwo sądowe jak i doktryna jasno i zgodnie rozdzielają materialno -techniczny charakter zameldowania i zupełnie niezwiązane z tym pojęcie miejsca zamieszkania. Powtarzając za Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy wskazać, że "miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle ww. przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Zwrócić należy uwagę, że ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w żadnym miejscu nie formułuje warunków przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego w postaci zameldowania w powiecie (gminie) uznanym za szczególnie zagrożonym wysokim bezrobociem strukturalnym, jak również nie odwołuje się do okoliczności potwierdzania gotowości do pracy w powiecie (gminie) uznanym za szczególnie zagrożonym wysokim bezrobociem strukturalnym.
Warunkiem jest zamieszkiwanie na terenie takiego powiatu lub gminy. Zakładając racjonalność ustawodawcy nie jest potrzebne ani celowe formułowanie dodatkowych warunków, lub doprecyzowywanie jasnych i oczywistych pojęć. Pojęcie miejsca zamieszkania powstałe na gruncie prawa cywilnego odnosi się także do innych gałęzi prawa i zostało wprost wyrażone w przepisie art. 25 Kodeksu cywilnego. W sytuacji, gdy pojęcie budzi wątpliwości, należałoby się odwołać do orzecznictwa oraz ustalonego już w tym przypadku stanowiska doktryny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw prawnych.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę tylko enumeratywnie wymienione przesłanki nieważności postępowania wymienione w § 2 tego przepisu, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie występują. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną kierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego można, zgodnie z art. 174 P.p.s.a., oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego polegającej na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pełnomocnik skarżącej w złożonej skardze kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 36 k ust. 9 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 25 k.c. poprzez łączenie pojęć ,,zamieszkiwania" i ,,zameldowania".
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 150 b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 39, poz. 1001 ze zm.) pracownikowi byłego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. spełniał warunki określone w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 r., z wyłączeniem wyrazów,,w dniu 7 listopada 2001 r.". Warunki, o których mowa w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a od których uzależnione jest przyznanie pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej świadczenia przedemerytalnego z art. 150b ustawy wymienione zostały enumeratywnie w jego treści. Osoba występująca o przyznanie jej tego rodzaju świadczenia musi legitymować się statusem bezrobotnego oraz spełniać łącznie cztery, wymienione poniżej, warunki z tego artykułu, tj.
1) osiągnąć wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna,
2) posiadać okres uprawniający do emerytury - wynoszący, co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
3) być zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres, co najmniej 10 lat,
4) zamieszkiwać w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
W niniejszej sprawie bezspornym było, że skarżąca spełniała trzy z czterech przesłanek wymienionych powyżej. Sąd I instancji podzielił stanowisko właściwych organów zajmujących się sprawą skarżącej, że w stosunku do niej uwzględniając przesłanki z art. 37 k ust. 9 ustawy, nie zostało wykazane spełnienie przesłanki z punktu 4 tego przepisu, czyli nie zostało wykazane zamieszkiwanie przez skarżącą w gminie uznaną za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Zauważyć należy, iż świadczenie przedemerytalne, o którym mowa w art. 150b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jest szczególnym rodzajem świadczenia, o które mogą się ubiegać osoby posiadające status osoby bezrobotnej. Status bezrobotnego, jak słusznie wywiódł Sąd I instancji, jest uzależniony między innymi od rejestracji konkretnej osoby w urzędzie pracy właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo przyjął, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ustawowe przesłanki zamieszkania w kontekście świadczenia przedemerytalnego z art. 150b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od pozostałych przesłanek uprawniających do tego świadczenia, w szczególności statusu bezrobotnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca I. W. jest zameldowana w K. i zarejestrowana w tamtejszym Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto regularnie, w okresie w którym wystąpiła o przyznanie przedmiotowego świadczenia, zgłaszała się w tym Urzędzie w celu potwierdzenia swej gotowości do świadczenia pracy, a okoliczność ta została potwierdzona załączonymi do akt administracyjnych terminarzami wizyt. W takich okolicznościach, trzeba było podzielić stanowisko Sądu I instancji co do tego, że wątpliwym był zamiar skarżącej stałego zamieszkiwania w G. i przeniesienia swej działalności życiowej z K. do tej właśnie miejscowości zagrożonej szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Pełnomocnik skarżącej w założonej skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji łączenie pojęć ,,zamieszkiwania" i ,,zameldowania". Podkreślił, że pojęcie miejsce zamieszkania powstałe na gruncie prawa cywilnego odnosi się także do innych gałęzi prawa i zostało wprost wyrażone w przepisie art. 25 Kodeksu cywilnego. Zdaniem pełnomocnika I. W. skarżąca od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. zamieszkiwała w G. w gminie B. uznanej za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać trzeba, że istotnie zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz. U. z 1999 r. Nr 110, poz. 1264 ze zm.) miejscowość G. w Gminie B. należy do gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Tyle tylko, że w sprawie skarżącej najpierw organy w ramach postępowania administracyjnego, a następnie Sąd badając legalność kwestionowanej decyzji uznali, iż I. W. w gminie B. przebywała tylko okresowo zajmując się tam schorowaną matką. Tak, więc uznali, że jej pobytu w tej miejscowości nie można było utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.
,,Miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 25 k.c. jest pojęciem prawnym z zakresu prawa cywilnego. Używając go dokonuje się m.in. indywidualizacji określonej osoby fizycznej. Nie jest ono jednak - o czym należy pamiętać - pojęciem jednoznacznym. Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, czyli w rozumieniu komentowanego przepisu, konieczne jest ustalenie występowania łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu. O miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. nie stanowi występowanie tylko jednej przesłanki, polegającej na samym tylko zamieszkiwaniu w sensie fizycznym, jednakże bez zamiaru stałego pobytu chociażby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas. Warto, na tle tej sprawy, podkreślić, iż o ile pierwsza przesłanka z reguły nie jest trudna do ustalenia, o tyle ta druga jest znacznie trudniejsza. Ustalenie zamiaru jest rzeczą zawsze niełatwą. O zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu mówi się wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącej, że samo zameldowanie na pobyt stały nie wystarczy do przyjęcia zamieszkiwania w rozumieniu art. 25 k.c. Może jednak ono stanowić jedną z przesłanek do wyciagnięcia prawidłowego wniosku co do rzeczywistego zamieszkiwania osoby, a więc ułatwić jej ustalenie.
W niniejszej sprawie, kwestia zameldowania skarżącej pozwala na wyciągnięcie wniosku o niewykazaniu przez I. W. zamiaru zamieszkiwania w miejscowości G. w rozumieniu komentowanego powyżej przepisu. Godzi się zauważyć, że warunkiem koniecznym do objęcie konkretnej osoby świadczeniem przedemerytalnym z art. 150 b ustawy jest legitymowanie się statusem bezrobotnego. Tak jak to już zostało zauważone powyżej, wpływ na ten status ma między innymi rejestracja danej osoby w konkretnym urzędzie pracy. Skarżąca zarejestrowana jest w Urzędzie Pracy w K. i w nim też regularnie się zgłasza wyrażając swoją gotowość do podjęcia ewentualnej pracy. Okoliczność ta daje podstawy do uznania, że skarżąca za centrum swych spraw życiowych uznawała jednak K., a nie miejscowość, w której pojawiała się aby zając się starszą i chora już matką. Należało się zgodzić z Sądem I instancji, że I. W. w miejscowości G. przebywała okresowo, na co może między innymi wskazywać nieuregulowanie przez nią w tamtym okresie kwestii związanych ze statusem osoby bezrobotnej, albowiem zmiana miejsca zamieszkania niepowodowałaby w żaden sposób utraty tego statusu. W tych okolicznościach uzasadnionym było stwierdzenie Sądu o niewykazaniu przez skarżącą przesłanki z art. 37 k ust. 9 pkt 4 ustawy, czyli zamieszkiwania w gminie uznanej za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. polegającego na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organy art. 7, 8, 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu sądowoadministracyjnym ocenia przede wszystkim prawidłowość rozstrzygnięcia, a więc przy tym proces wnioskowania sądu wojewódzkiego. Analizując ten proces, Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę prawidłowość oceny dokonanej przez Sąd I instancji działań podejmowanych przez organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, a mających oparcie między innymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ustalił, że organy administracji rozpoznając sprawę skarżącej nie naruszyły określonych przepisów k.p.a., również tych wymienionych w skardze kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut dotyczący uchybień w ustaleniu stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego na etapie postępowania administracyjnego jest nietrafny. Sąd I instancji rozpoznając przedmiotową sprawę nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., ponieważ w sprawie skarżącej nie zachodziły postawy do uwzględnienia skargi, z uwagi na naruszenie przez organy wymienionych przez autora skargi kasacyjnej przepisów k.p.a.
Niezasadny jest także podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku tego Sądu zawiera przedstawienie części historycznej rozpoznawanej sprawy, wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia jak też skrupulatne wskazanie podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącą, a mających istotny wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że uzasadnienie Sądu, którego rozstrzygnięcie jest następnie weryfikowane przez Sąd wyższej instancji ma za zadanie przede wszystkim powołać w nim argumenty, które są przekonywujące i trafne w danych okolicznościach tak, aby strona była przeświadczona, że Sąd rozpoznający jej sprawę był przekonany o słuszności swego rozstrzygnięcia, nawet gdyby ona się z nim nie zgadzała. Dlatego też uzasadnienie Sądu I instancji ma być jasne oraz zwięzłe, stanowiące konsekwentną i logiczną całość, czego uzasadnieniu kwestionowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można odmówić.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI