I OSK 1347/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-07-29
NSAnieruchomościWysokansa
ewidencja gruntówgranice nieruchomościprawo własnościpostępowanie administracyjnesąd administracyjnydokumentacja geodezyjnamapa ewidencyjnarozgraniczenie nieruchomości

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą sporu o przebieg granic nieruchomości, podkreślając, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a spory graniczne rozstrzyga postępowanie rozgraniczeniowe.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków, gdzie skarżący domagali się zmiany przebiegu granic swojej działki, aby odzwierciedlały one stan faktyczny i prawny wynikający z dokumentacji z 1967 r. WSA w Kielcach oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, wskazując, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów o prawo własności. Spory graniczne wymagają odrębnego postępowania rozgraniczeniowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. i M. P. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił ich skargę na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków. Skarżący domagali się zmiany przebiegu granic swojej działki nr [...] w ewidencji, aby odzwierciedlały one stan faktyczny i prawny wynikający z dokumentacji geodezyjnej z 1967 r., twierdząc, że późniejsze pomiary i zmiany w ewidencji są błędne. WSA w Kielcach oddalił skargę, argumentując, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a zmiany w niej nie mogą rozstrzygać o prawie własności ani przedmiocie własności. Spory dotyczące przebiegu granic nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu ewidencyjnym, a jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego (§12 ust 1 rozporządzenia) i procesowego (art. 151 ppsa) za niezasadne. Sąd podkreślił, że rozgraniczenie nieruchomości jest odrębnym postępowaniem, a przepisy dotyczące ewidencji gruntów określają jedynie dokumenty mogące stanowić podstawę ujawnienia stanu prawnego, a nie rozstrzygania sporów granicznych. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów o prawo własności ani o przebieg granic. Spory te wymagają odrębnego postępowania rozgraniczeniowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że granica nieruchomości wyznacza zasięg prawa własności, a spór o nią jest sporem o zasięg tego prawa, który nie należy do postępowania ewidencyjnego, lecz rozgraniczeniowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

rozp. MRRiB art. 12 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pomocnicze

ppsa art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.e.g.b. art. 29 § 1

Ustawa o ewidencji gruntów i budynków

u.e.g.b. art. 29 § 3

Ustawa o ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB art. 36

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków

p.g.i.k. art. 29

Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. nast.

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów o prawo własności ani o przebieg granic. Spory dotyczące przebiegu granic nieruchomości wymagają odrębnego postępowania rozgraniczeniowego. Przepisy dotyczące ewidencji gruntów określają dokumenty mogące stanowić podstawę ujawnienia stanu prawnego, a nie rozstrzygania sporów granicznych.

Odrzucone argumenty

Zmiana przebiegu granic w ewidencji powinna nastąpić na podstawie dokumentacji z 1967 r., odzwierciedlającej stan prawny i faktyczny nieruchomości w momencie jej nabycia przez skarżących. Późniejsze pomiary geodezyjne i zmiany w ewidencji są błędne i nie uwzględniają rzeczywistego stanu granic i położenia budynków. Organy ewidencyjne i sąd pierwszej instancji naruszyły prawo materialne, nie korygując błędów w ewidencji na podstawie istniejącej dokumentacji źródłowej.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności ani przedmiocie własności. Wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące między innymi przebiegu granic nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu z zakresu ewidencji gruntów. Granica nieruchomości wyznacza zasięg przysługiwania do niej prawa własności, dlatego spór o tę granicę jest w istocie sporem o zasięg prawa własności, którego rozstrzygnięcie nie należy do postępowania ewidencyjnego, lecz rozgraniczeniowego.

Skład orzekający

Jolanta Rajewska

przewodniczący

Jan Paweł Tarno

sędzia

Marian Wolanin

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że spory o przebieg granic nieruchomości rozstrzygane są w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie w postępowaniu ewidencyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z ewidencją gruntów i budynków oraz sporami granicznymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia kluczową różnicę między technicznym charakterem ewidencji gruntów a rozstrzyganiem sporów prawnych o własność, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości.

Ewidencja gruntów to nie sąd: dlaczego spory o granice nieruchomości wymagają odrębnego postępowania?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1347/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
II SA/Ke 136/10 - Wyrok WSA w Kielcach z 2010-04-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 § 1, art 134 § 1, art 145 § 1 i 2, art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. P. i M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 136/10 w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. P. i M. P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] października 1999 r. M. i R. P. wystąpili o dokonanie pomiaru działek nr [...],[...],[...],[...] i [...] położonych w obrębie W., podnosząc, że działki te na mapie wykonanej przez [...] w 1996 r. nie pokrywają się ze stanem faktycznym. W dniu [...] kwietnia 2000 r. w tej samej sprawie wniosek złożyli A. i H. małżonkowie F. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2001 r. orzekającą o skorygowaniu położenia budynków i przebiegu granic na mapie ewidencji gruntów miasta W. w systemie Ew-mapa odnośnie działki nr [...] i [...], zgodnie z mapą sytuacyjną nr [...]. Decyzje te zostały jednak uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2004r. sygn. II SA/Kr 2606/0, który stwierdził, że organy za podstawę rozstrzygnięcia przyjęły dwa różne opracowania geodezyjne. Przedmiotem ewidencji jest przede wszystkim stan prawny w zakresie danych przedmiotowych. Natomiast z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...] marca 2000 r. wynika, że zostało ono wszczęte w celu doprowadzenia do zgodności danych na mapie ewidencyjnej ze stanem istniejącym na gruncie, co nie znajduje prawnego uzasadnienia, dlatego zachodzi konieczność uściślenia żądania strony. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, małżonkowie P. wyjaśnili, że domagają się zmiany w ewidencji gruntów i budynków miasta W. przebiegu granic między działkami [...],[...],[...] i [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Starosta S. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W., polegającej na zmianie przebiegu granic pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], działkami nr [...] i [...] a działką nr [...], działkami nr [...] i [...] a działką nr [...] (rzeka L.), jednakże Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach decyzją z dnia [...] marca 2009 r. uchylił powołaną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. wskazując, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił żądań wszystkich stron postępowania i rozstrzygnął tylko jeden z wniosków. Opracowanie geodezyjne sporządzone dla celów prowadzonego postępowania przyjęte do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. w dniu [...] kwietnia 2001 r. pod nr [...] zawiera wykaz zmian danych ewidencyjnych, co pozwala organowi prowadzącemu ewidencję na ewentualne wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 258/09 oddalił skargę M. P. na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] marca 2009 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta S. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencyjnym miasta W. zmian w zakresie danych ewidencyjnych określających położenie punktów granicznych i przebiegu granic ewidencyjnych pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], działką nr [...] a działką nr [...], działkami nr [...] i [...] a działką nr [...] (rzeka L.) oraz w zakresie danych określających pole powierzchni działki nr [...] zgodnie z dokumentacją geodezyjną i kartograficzną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w S. w dniu [...] kwietnia 2001 r. pod nr [...]. W wyniku złożenia odwołania przez M. P. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdzając, że ewidencja gruntów dla obrębu W. została założona w 1968 r. Dane z operatu ewidencyjnego nr [...] posłużyły do wydania tytułów prawnych dla przedmiotowej nieruchomości. Stan prawny dla działki nr [...] stanowiącej własność R. i M. małż. P. wynika z KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S., która została założona na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] czerwca 1979 r. oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z 1980 r. Natomiast stan prawny dla działki nr [...] stanowiącej własność A. i H. małż. F. wynika z KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S., która została założona na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1988 r. Rep. A nr [...] oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z 1988 r. W 1996 r. dla obrębu W. wykonana została mapa numeryczna w systemie Ew-mapa. W wyniku przeliczenia współrzędnych w tym opracowaniu uległa zmianie powierzchnia niektórych działek, w tym działki nr [...] oraz działki nr [...], zaś różnica w powierzchni między danymi z ewidencji a powierzchnią obliczoną w systemie Ew-mapa przekraczała wartość dopuszczalną przepisami. Na podstawie sporządzonej w oparciu o wyniki pomiaru kontrolnego mapy sytuacyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w S. w dniu [...] kwietnia 2000 r. pod nr [...] ustalono, że granice ewidencyjne odzwierciedlające stan prawny przedmiotowych nieruchomości znacznie odbiegają od granic faktycznego użytkowania na gruncie. Po raz kolejny wykonano dla potrzeb niniejszego postępowania dokumentację geodezyjno-kartograficzną, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w S. w dniu [...] kwietnia 2001 r. pod nr [...]. Za podstawę opracowania geodeta uprawniony przyjęła dokumentację z pomiarów wykonanych w 1968 r. do założenia ewidencji gruntów, ponownie obliczając współrzędne punktów załamania granic działek oznaczonych numerami [...],[...] i [...] oraz ponownie obliczając powierzchnię przedmiotowych działek z uwzględnieniem danych zawartych na szkicach polowych o nr: [...],[...] i [...] załączonych do operatu ewidencyjnego nr [...]. Pomiędzy wynikami obliczeń uprawnionego geodety oraz współrzędnymi punktów granicznych przedstawionych w opracowaniu mapy numerycznej w systemie Ew-mapa przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w K. pod nr [...] ujawniono rozbieżności. Starosta S. wydając decyzję o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków miasta W. zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2001 r. nr [...] nie naruszył prawa, albowiem dokumentacja ta odzwierciedla stan prawny przedmiotowych nieruchomości ustalony na podstawie dokumentacji geodezyjnej z 1968 r. Obowiązkiem Starosty jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dokumentami i materiałami źródłowymi. Organ odwoławczy pouczył przy tym strony o możliwości ustalenia nowego przebiegu granic w postępowaniu rozgraniczeniowym, o którym mowa w rozdziale 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wskazał również, że regulacja linii brzegowej rzeki L. wymaga odrębnego postępowania przeprowadzonego w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne.
Oddalając skargę R. i M. małż. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. stwierdził, że skarżący domagali się zmiany w ewidencji gruntów i budynków miasta W. przebiegu granic ich działki nr [...] oraz usytuowania budynków, tak aby odzwierciedlały one rzeczywisty stan na gruncie. Jednakże ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności ani przedmiocie własności. Wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące między innymi przebiegu granic nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu z zakresu ewidencji gruntów. Zmian w ewidencji gruntów w zakresie przebiegu granic dokonuje się tylko na podstawie dokumentów urzędowych. Mogą nimi być wpisy w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, czy dyspozycje zawarte w aktach normatywnych. Ewentualne kwestionowanie tych dokumentów może odbyć się w przepisanym trybie i nie należy do organów ewidencji gruntów. Prowadzenie ewidencji gruntów polega na utrzymaniu operatu ewidencji w stałej aktualności, tj. zgodności ze stanem faktycznym i prawnym. Utrzymanie ewidencji w stanie aktualności następuje przez wprowadzenie do operatu zmian, jakie zaszły w danych objętych ewidencją gruntów. Przez zmiany danych objętych ewidencją gruntów rozumie się m.in. zmianę granic działek wchodzących w skład jednostki rejestrowej i ich powierzchni. Zmiany w operacie ewidencji gruntów wprowadza się m.in. w wyniku zgłoszenia osób zainteresowanych, które są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia tych zmian. Skarżący, jako właściciele działki nr 3693 byli uprawnieni do złożenia wniosku o zmianę przebiegu granic tej działki. Jednak aby taki wniosek mógł zostać przez organ prowadzący ewidencję uwzględniony, musieliby oni przedstawić dokument w postaci wpisu w księdze wieczystej, prawomocnego orzeczenia sądowego, aktu notarialnego, ostatecznej decyzji administracyjnej, czy aktu normatywnego potwierdzającego zmianę przebiegu granicy pomiędzy wskazanymi we wniosku działkami. Skarżący dokumentu takiego nie przedstawili. Materiał dowodowy został przez organy administracji zebrany w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia decyzji. W aktach sprawy znajdują się dane z operatu ewidencyjnego z daty założenia ewidencji gruntów dla obrębu W. w 1968 r., dokumentacja geodezyjna z wykonanej w 1996 r. dla obrębu W. mapy numerycznej w systemie Ew-mapa, dokumentacja geodezyjna z wykonanego w 2000 r. pomiaru kontrolnego budynków i stanu użytkowania dla działek oznaczonych numerami [...],[...],[...],[...] i [...], wypisy z ewidencji gruntów oraz analiza ksiąg wieczystych przedmiotowych nieruchomości. Dodatkowo Starosta S. zlecił wykonanie opracowania dokumentacji geodezyjnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Uprawniony geodeta na podstawie dokumentacji dotyczącej pomiarów wykonanych w 1968 r. ponownie obliczył współrzędne załamania granic działek nr [...],[...] i [...] oraz ponownie obliczył powierzchnię przedmiotowych działek. Należy zatem uznać, że organy podjęły wszelkie działania niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący. Tym samym organy nie naruszyły przepisów art. 7 i art. 77 kpa. Dokumentacja geodezyjna z dnia [...] kwietnia 2001 r. odzwierciedla stan prawny przedmiotowych nieruchomości określony na podstawie dokumentacji geodezyjnej z 1968 r., która posłużyła do wydania tytułów prawnych dla tych nieruchomości. Organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do przesądzania o przebiegu granic nieruchomości. Kwestia przebiegu granic może być rozstrzygnięta jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Dopiero uzyskanie korzystnego orzeczenia w sprawie o rozgraniczenie stanowi podstawę do uwzględnienia wniosku skarżących. Zmiana wpisu w ewidencji gruntów co do przebiegu granic nie może być wprowadzona bez zmian w dokumentach źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Brak jest zatem podstaw do wprowadzania zmian przedmiotowych czy też podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli po dacie dokonania wpisu nie nastąpiły żadne zmiany w dokumentach źródłowych uzasadniające zmianę treści wpisu. Skarżący nie przedłożyli żadnych innych, nowych dokumentów geodezyjno-prawnych, które podważałyby dokumenty w oparciu o które organ dokonywał wpisu w ewidencji gruntów oraz w oparciu o które zakładana była księga wieczysta. Dokumentem takim nie jest dokumentacja powstała przed założeniem ewidencji gruntów i budynków, a więc przed 1968 r., skoro po tej dacie organ dokonywał wpisów w ewidencji gruntów w oparciu o kolejno powstającą po sobie dokumentację geodezyjno-prawną.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 kwietnia 2010 r. M. i R. małż. P. zarzucili naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj. §12 ust 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r. poprzez błędną interpretację, polegające na przyjęciu, iż brak jest podstaw do wprowadzenia zmian przedmiotowych w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy prawidłowy przebieg granic wykazany w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, powinien zostać odzwierciedlony w oparciu o wpisy w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oraz w oparciu o materiały źródłowe z ewidencji gruntów, która stanowiła podstawę wydania tytułów własności dla stron, nie zaś w oparciu o późniejsze błędne pomiary geodezyjne dokonywane bez udziału stron,
- prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy z materiałów źródłowych stanowiących podstawę wydania tytułów własności dla stron zgromadzonych w sprawie wynika przebieg granic odmienny niż wykazany ostatnio w ewidencji gruntów, na skutek błędnych działań organów ewidencyjnych, czego Sąd nie skorygował w toku postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z mapy ewidencyjnej z 1967 r. wynika, iż granica trzech działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...] i [...] zbiega się w miejscu połączenia budynków gospodarczych, znajdujących się na każdej z tych działek. Granicę pomiędzy działką nr [...] i [...] od strony działki [...] stanowi wspólna ściana budynków gospodarczych, a dalej w kierunku północnym, zachodnia ściana budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...]. Taki przebieg granic wynika z materiałów źródłowych z ewidencji gruntów, która stanowiła podstawę wydania tytułów własności dla stron (szkic nr [...] w operacie [...]) a nadto był sygnalizowany przez R. i M. P. w piśmie skierowanym do Starostwa Powiatowego z dnia [...] listopada 2000r. Po pomiarze kontrolnym w/w budynków z 1996 r. skorygowano ich położenie na numerycznej mapie ewidencyjnej opracowanej w 1996 r., w odniesieniu do wykazanego budynku mieszkalnego na działce nr [...], natomiast nie przeanalizowano prawidłowości przebiegu granicy opartej na tych budynkach. Mapa z 1996 r. jest konsekwencją zmian granicy ewidencyjnej oraz zmian na gruncie wprowadzonych po 1967 i 1968 r. Tak jak pomniejszona jest działka nr [...], tak pomniejszone są budynki posadowione w granicy z działką nr [...]. Budynek istniejący na działce od początku (od 1937 r.) został pomniejszony od strony wschodniej w odniesieniu do budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr [...] i mostu drogowego od strony północnej. Punkty graniczne od strony południowej (budynki) i słupek od strony północnej, stanowiące granicę z działką nr [...] są przesunięte o tą odległość w stronę zachodnią. Dodatkowo budynek gospodarczy jest pomniejszony łącznie z przesunięciem o wielkość pomniejszenia budynku starego. Budynek stodoły na działce [...] i budynek gospodarczy na działce [...] są o tą samą odległość przesunięte w stronę zachodnią. Na mapie z września 1998 r. opracowanej przez geodetę uprawnionego na zlecenie Starostwa, granica pomiędzy działką [...] i działką [...] (rzeczną) naniesiona jest w odniesieniu do pomniejszonego budynku starego, co powoduje pomniejszenie działki od strony wschodniej w kierunku południowym. Na wykazanym budynku na działce nr [...] przyległym do granicy z działką nr [...] wykazana jest odległość przesunięcia granicy ewidencyjnej w stronę zachodnią. W 1968 r. pomniejszono działkę nr [...] na rzecz drogi od strony północnej, nie korygując związku mapy z 1967 r. z mapą z 1948 r. Szkic polowy nr [...] (zarys szkicu polowego nr 4 i nr 10) nawiązuje do mapy z 1948 r. odnośnie budynku mieszkalnego. Na mapie dotyczącej przeniesienia własności gospodarstwa rolnego widnieje rok 1967. Roszczenie skarżących o przesunięcie na mapie z 1996 r. granic działki nr [...] w kierunku zachodnim jest uzasadnione i wynika z dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów w ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w §12 ust 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r. Skarżący nie mieli obowiązku w toku postępowania przedstawiać żadnych dodatkowych dokumentów stanowiących podstawę wpisu w ewidencji gruntów i budynków, bowiem podstawa korekty przebiegu granic istnieje w materiale dowodowym sprawy w postaci materiałów geodezyjnych z 1967 r. Stan granic, położenie budynków i powierzchnia działek winny być uwidocznione w ewidencji w takim stanie, w jakim znajdowały się według mapy z 1967 r. W takim stanie bowiem skarżący objęli na własność przedmiotową nieruchomość i takie było położenie budynków na nieruchomości, wyznaczające jej granicę, jak wykazane na w/w mapie. Do dnia dzisiejszego położenie budynków nie uległo zmianie, jedynie dobudowano murowaną przybudówkę, jednak znajduje się ona w odniesieniu do istniejących budynków i nie mogła zmienić punktów granicznych nieruchomości od strony południowej. Opracowanie geodezyjne autorstwa p. B. B., przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2001 r. pod nr [...], stanowiące podstawę wydania decyzji Starosty S. z dnia [...] listopada 2009 r., nie odzwierciedla stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości, określonego na podstawie dokumentacji geodezyjnej z 1968 r. do wydania tytułów własności. Opracowanie to bowiem różni się zasadniczo od opracowań wykorzystanych przy zakładaniu ewidencji gruntów dla obrębu Wąchock w 1968 r. Różnice dotyczą powierzchni gruntów, która na podstawie dokumentacji geodezyjnej z 1967 r. wynosi 1083 m2, zaś w oparciu o dokumentację nr [...] wynosi 1008 m2. W opracowaniu p. B. B. zatem istnieją błędy pomiarowe, które zniekształcają nie tylko stan faktyczny na gruncie, ale przede wszystkim stan prawny stanowiący podstawę korekty w ewidencji gruntów. Ponadto geodeta uprawniony p. B. B., opracowując dokumentację nr [...] czyniła to bez analizy stanu faktycznego na gruncie, bez wizji lokalnej z udziałem stron postępowania, a jedynie w oparciu o analizę dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Starosty S. Na podstawie tej analizy opracowała dokumentację, która błędnie przedstawia stan faktyczny oraz stan prawny, gdyż różnice w powierzchni działek są wynikiem błędnego wykazania granic oraz błędnego usytuowania budynków, których położenie przecież nie zmieniło się od początku ich istnienia (obecnie np. budynki są "doklejone" do granic ewidencyjnych, mimo że jest to niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy). Mimo to Starosta S. przyjął to opracowanie za podstawę wydania przedmiotowej decyzji, w drodze której nadal powiela błędy w ewidencji gruntów i budynków. Sąd nie uwzględnił stanu granic i położenia budynków na przedmiotowej nieruchomości, które wynikały z dokumentacji źródłowej z 1967 r., zatem niezgodnie z §12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r. Sąd uznał, iż wymagane są dodatkowe dokumenty, o których mowa w tym przepisie, na mocy których możliwe jest dokonanie wpisu korygującego błędy w ewidencji. Tymczasem błędy powstały na skutek niewłaściwych pomiarów i działań organów administracyjnych i strona nie ma możliwości przedstawienia innych podstaw wpisu do ewidencji, niż istniejące od 1967 r. i zawierające zgodny z rzeczywistością stan prawny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej ppsa, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa.
Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 ppsa nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ określa on jedynie kompetencję sądu do oddalenia skargi w przypadku niestwierdzenia zaistnienia naruszeń prawa dających podstawę do uchylenia tego aktu lub stwierdzenia jego nieważności. Naruszenie tego przepisu przez sąd może być bowiem efektem błędnych ustaleń lub nieprawidłowej oceny prawnej sądu, a zatem stawianie sądowi zarzutu naruszenia tego przepisu musi być powiązane ze wskazaniem na naruszenie przepisów procesowych, ponieważ to naruszenie przepisów procesowych mogłoby doprowadzić do niezasadnego zastosowania art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi. Takich zarzutów nie zgłoszono jednak w skardze kasacyjnej.
Niezasadny jest również zarzut kasacyjny błędnej wykładni §12 ust 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), który określa źródła wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących praw przysługujących do nieruchomości.
Skarżący kasacyjnie kwestionuje przebieg niektórych granic swojej nieruchomości uwidoczniony w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie więc z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjnej i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, ze zm.), rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów; rozgraniczenia dokonują zaś wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast, oraz w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Jakkolwiek w §36 powołanego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r. wskazano na dokumentowe źródła wykazywania w ewidencji gruntów i budynków przebiegu granic działek ewidencyjnych na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to przepis ten nie stanowi podstawy rozstrzygania sporów co do przebiegu granic nieruchomości, skoro o przebiegu granicy nieruchomości rozstrzyga się w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Granica nieruchomości wyznacza zasięg przysługiwania do niej prawa własności, dlatego spór o tę granicę jest w istocie sporem o zasięg prawa własności, którego rozstrzygnięcie nie należy do postępowania ewidencyjnego, lecz rozgraniczeniowego w sposób określony przez ustawodawcę w art. 29 i nast. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W tym znaczeniu rozumienia sporu granicznego, jako sporu o zasięg prawa własności, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował §12 ust 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r., jako określający dokumenty mogące stanowić podstawę ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków stanu prawnego obejmującego przebieg granic nieruchomości wyznaczających zasięg przysługiwania prawa własności.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI