I OSK 1344/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję SKO w sprawie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego. WSA uznał, że zwrot świadczenia wymaga ustalenia winy lub złej wiary strony, interpretując pojęcie 'świadczenia nienależnie pobranego' jako wymagające udowodnienia określonych działań lub zaniechań świadczeniobiorcy. NSA, uchylając wyrok WSA, przyjął odmienną wykładnię art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd kasacyjny stwierdził, że przepis ten jest jednoznaczny i przewiduje obowiązek zwrotu świadczenia w przypadku uchylenia decyzji przyznającej je w wyniku wznowienia postępowania, bez konieczności wykazywania winy czy świadomości strony o nienależności pobranego świadczenia. NSA podkreślił, że taka interpretacja wynika z literalnego brzmienia przepisu i jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście obowiązku zwrotu świadczeń pobranych w wyniku wznowienia postępowania, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy wymagane jest udowodnienie winy lub złej wiary świadczeniobiorcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji przyznającej świadczenie w wyniku wznowienia postępowania. Nie dotyczy innych przypadków nienależnego pobrania świadczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, przyznanego decyzją uchyloną w wyniku wznowienia postępowania, wymaga udowodnienia winy lub złej wiary świadczeniobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu świadczenia powstaje w przypadku uchylenia decyzji przyznającej je w wyniku wznowienia postępowania, niezależnie od winy czy świadomości strony o nienależności pobranego świadczenia.
Uzasadnienie
NSA zinterpretował art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako przepis jednoznaczny, który nie wymaga badania stanu świadomości czy winy strony. Skutek w postaci obowiązku zwrotu jest wynikiem samego faktu uchylenia decyzji przyznającej świadczenie w trybie wznowienia postępowania.
Czy Sąd I instancji prawidłowo uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, opierając się na błędnej wykładni art. 30 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy, wymagając od organu ustalenia winy strony, podczas gdy przepis ten nie zawiera takiej przesłanki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 ust. 1 i 2 pkt 4 u.ś.r. są zasadne, ponieważ WSA przyjął, że zwrot świadczenia wymaga wykazania winy strony, co nie wynika z treści przepisu.
Przepisy (9)
Główne
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definiuje pojęcie 'nienależnie pobrane świadczenie rodzinne'.
u.ś.r. art. 30 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa przypadki uznania świadczenia za nienależnie pobrane, w tym uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
u.ś.r. art. 30 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
pkt 4 - świadczenie przyznane decyzją uchyloną w wyniku wznowienia postępowania.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
lit. c) - uchylenie decyzji organu odwoławczego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Oddalenie skargi.
P.p.s.a. art. 207 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Odstąpienie od zasądzenia kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 ust. 1 i 2 pkt 4 u.ś.r. - NSA uznał, że przepis ten nie wymaga wykazania winy strony dla obowiązku zwrotu świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'nienależnie pobranego świadczenia' odnosi się do cechy czynności ('pobrania'), a nie cechy świadczenia ('nienależnego') • obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy • do okoliczności tych nie należy świadomość beneficjenta świadczeń rodzinnych co do pobrania nienależnych świadczeń ani wina w doprowadzeniu do pobrania takiego świadczenia • obowiązek zwrotu świadczenia rodzinnego powstaje w sytuacji, gdy świadczenie to zostało przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność [...] albo która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, chociażby strona takiego postępowania nie miała świadomości nienależności pobieranego świadczenia ani nie przyczyniła się do wydania decyzji przyznającej nienależne świadczenie.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście obowiązku zwrotu świadczeń pobranych w wyniku wznowienia postępowania, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy wymagane jest udowodnienie winy lub złej wiary świadczeniobiorcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji przyznającej świadczenie w wyniku wznowienia postępowania. Nie dotyczy innych przypadków nienależnego pobrania świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu pomocy społecznej i interpretacji przepisów dotyczących zwrotu świadczeń. Wyjaśnia, kiedy można żądać zwrotu pieniędzy od obywatela, nawet jeśli nie popełnił on świadomego błędu.
“Czy musisz zwrócić zasiłek, jeśli popełniono błąd urzędniczy? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1261,84 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.