I OSK 1344/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący nie wykazali swojego interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu mienia rolnego.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r. o przejęciu mienia rolnego, twierdząc, że ich poprzedniczka prawna, A.W., była właścicielką nieruchomości, a nie T.W. Sąd administracyjny pierwszej instancji oddalił ich skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA uznał, że przedstawione przez skarżących dokumenty (oświadczenie sołtysa, wyciąg z rejestru posiadania, protokół przejęcia) nie dowodzą prawa własności A.W. i tym samym nie wykazały one interesu prawnego do wszczęcia postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa mienia po osobach przesiedlonych do ZSRR. Skarżący twierdzili, że ich poprzedniczka prawna, A.W., była właścicielką przejętej nieruchomości, a nie T.W., co miało stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że skarżący nie wykazali swojego interesu prawnego do wszczęcia postępowania. Sąd uznał, że przedstawione przez nich dowody, takie jak oświadczenie byłego sołtysa, wyciąg z rejestru stanu posiadania oraz protokół przejęcia, nie stanowią wystarczającego dowodu na prawo własności A.W. Wskazano, że figurowanie w rejestrze posiadania nie dowodzi własności, a zgłoszenie zastrzeżeń w protokole jedynie świadczy o wysuwaniu roszczeń, a nie o istnieniu prawa własności. Oświadczenie sołtysa uznano za niewystarczające i złożone po wielu latach od zdarzenia. NSA podkreślił, że pojęcie strony postępowania wynika z prawa materialnego, a skarżący nie wykazali, aby prawo materialne dawało im legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zaskarżony wyrok za odpowiadający prawu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazali swojego interesu prawnego, ponieważ przedstawione przez nich dokumenty (oświadczenie sołtysa, wyciąg z rejestru posiadania, protokół przejęcia) nie stanowią wystarczającego dowodu na prawo własności A.W. do spornej nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyciąg z rejestru posiadania jedynie wskazuje na stan posiadania, a nie własności. Protokół przejęcia dowodzi jedynie zgłaszania roszczeń, a nie prawa własności. Oświadczenie sołtysa jest dowodem subiektywnym, złożonym po wielu latach i nie zastępuje dokumentów urzędowych potwierdzających prawo własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (20)
Główne
ppsa art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 1947 nr 59 poz. 318 art. 1
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Dz.U. 1947 nr 59 poz. 318 art. 2
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Dz.U. 1947 nr 59 poz. 318 art. 3
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Dz.U. 1928 nr 36 poz. 341 art. 75
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 157 § 2 kpa (niewłaściwe zastosowanie, brak podstaw do wszczęcia postępowania). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 28 kpa (odmówienie przymiotu strony, brak interesu prawnego). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 80 kpa (dowolna ocena dowodów, błędne ustalenia faktyczne dotyczące własności nieruchomości). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 kpa (niewłaściwe zastosowanie, brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r.). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 107 § 3 kpa (brak odniesienia się do zaniechania ustalenia jednostki archiwalnej). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 7 i 8 kpa oraz art. 78 kpa (zaniechanie ustalenia jednostki archiwalnej, ograniczenie się do zapytań, brak ustalenia dokumentów źródłowych). Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 1, 2, 3 dekretu z 1947 r. i art. 75 rozporządzenia z 1928 r.) przez błędną wykładnię, uznanie, że decyzja o przejęciu odpowiada prawu, mimo braku szczegółowych danych i oczywistych błędów.
Godne uwagi sformułowania
Figurowanie w rejestrze posiadania wskazuje wyłącznie, że określona osoba posiadała nieruchomość jako posiadacz samoistny lub zależny, a nie że była właścicielem tej nieruchomości. Zgłoszenie w protokole przejęcia zastrzeżeń wskazuje wyłącznie, że określona osoba wysuwała roszczenia w stosunku do nieruchomości wskazanej w protokole. Oświadczenie wiedzy niezastępujące dokumentów urzędowych potwierdzających prawo własności nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący
Iwona Bogucka
członek
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie interesu prawnego w postępowaniach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, znaczenie dowodów w postępowaniu administracyjnym (oświadczenia, rejestry posiadania), zakres kontroli NSA w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejęciem mienia po przesiedlonych oraz specyfiki dowodów w sprawach dotyczących własności nieruchomości z okresu PRL.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego i dowodów w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Choć fakty są historyczne, zasady prawne są aktualne.
“Jak udowodnić prawo własności sprzed dekad? NSA wyjaśnia znaczenie dowodów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1344/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka Maciej Dybowski /przewodniczący/ Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1719/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-21 I SA/Wa 767/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-22 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art.7,8,28,78,80,107 § 3 art 156 § 1 pkt 2 art 157 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 1947 nr 59 poz 318 art.1,2,3 Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. Dz.U. 1928 nr 36 poz 341 art.75 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem. Dz.U. 2023 poz 259 art.106 § 3 art 145 § 1 pkt 1 lit.c art 182 § 2art 183 § 1 i 2 art 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: NSA Iwona Bogucka NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 767/21 w sprawie ze skargi F.P. i D.P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2021 r. oddalił skargę F.P. i D.P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący. Zaskarżyli to rozstrzygnięcie w całości, wnieśli o jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo zrzekli się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie: 1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, z powodu jego niewłaściwego zastosowania prowadzącego do błędnego przyjęcia, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania na żądanie strony, a w konsekwencji umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 28 kpa wyrażające się w jego niewłaściwym zastosowaniu i odmówieniu skarżącym przymiotu strony w toczącym się postępowaniu, a w konsekwencji uznanie, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania z uwagi na brzmienie art. 157 § 2 kpa, podczas gdy ze złożonych przez skarżących do akt postępowania dokumentów wynika, że strony postępowania są spadkobiercami A.W., która w chwili wydania decyzji zamieszkiwała na nieruchomości objętej decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] lutego 1952 r. do chwili swojej śmierci i jako właścicielka zgłaszała do protokołu przejęcia zarzuty związane z roszczeniem sobie prawa do nieruchomości, a gruntów należących do jej spadkobierców dotyczy wykaz z rejestru starego stanu posiadania z [...] stycznia 1961 r., zatem skarżący posiadają interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu i domagania się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 80 kpa, który błędnie dokonał oceny dowodów w sposób dowolny, a która to ocena w głównej mierze dotyczy: wyciągu z rejestru stanu posiadania (gdzie figuruje spadkodawczyni skarżących A.W.), odpisu protokołu przejęcia z [...] listopada 1948 r. (w którym zostało określone, że matka ewakuowanego A.W. zgłasza roszczenia w zakresie prawa do nieruchomości) oraz poświadczenia Sołtysa Wsi C., S.T. (który stwierdził, że gospodarstwo należało do A.W., jako spadkobierczyni po swoim ojcu), co w konsekwencji doprowadziło do istotnego błędu w ustaleniach faktycznych organu, a polegającego na uznaniu, że A.W. nie była właścicielką gospodarstwa oraz błędnym przyjęciu, że T.W. był właścicielem przejętej nieruchomości, a wydana w sprawie decyzja odpowiada prawu; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 kpa, który to przepis został niewłaściwie zastosowany, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1952 r., podczas gdy nieruchomość nie stanowiła własności T.W., a decyzja nie dotyczyła osoby będącej właścicielem nieruchomości; e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 107 § 3 kpa sformułowanego z powodu uchybienia polegającego na braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zaniechania organów obu instancji dotyczącego ustalenia jednostki archiwalnej przechowującej dokumentację dotyczącą przedmiotowej sprawy, co w konsekwencji skutkowało brakiem zwrócenia się do Starostwa Powiatowego w B. o udostępnienie dokumentacji znajdującej się w zasobach jednostki; f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 7 i 8 kpa oraz art. 78 kpa przez zaniechanie ustalenia jednostki archiwalnej przechowującej dokumentację dotyczącą przedmiotowej sprawy, a w miejsce tego ograniczenie się do skierowania zapytania do Starostwa Powiatowego w S. oraz Archiwum Państwowego w B. w przedmiocie ustalenia dokumentacji uzupełniającej wadliwe postępowanie, podczas gdy przedmiotem analizy i poszukiwań winna być cała dokumentacja właścicielska i geodezyjna znajdująca się w posiadaniu Starostwa Powiatowego w B., Starostwa Powiatowego w S. oraz Archiwum Państwowego w B. dotycząca T.W. i A.W., jak również zaniechanie ustalenia podstaw i dokumentów źródłowych, na podstawie których został sporządzony [...] stycznia 1961 r. wykaz starego stanu posiadania gruntów należących do spadkobierców A.W.; 2) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1, art. 2 i art. 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. Nr 59 poz. 318, z późn. zm.) i art. 75 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. Nr 36 poz. 341, z późn. zm.) przez uznanie, że orzeczenie objęte skargą o stwierdzenie nieważności odpowiada prawu, podczas gdy z powodu nieuwzględnienia w sentencji decyzji szczegółowych danych dotyczących przejmowanego gospodarstwa i niedostrzeżenia oczywistych błędów, samo wymienienie w treści decyzji nazwiska T.W. nie pozwala na dokonanie ustaleń, którego gospodarstwa dotyczy przejęcie. Ponadto skarżący wnieśli o uzupełnienie materiału dowodowego przez zwrócenie się do Starostwa Powiatowego w B. o udostępnienie dokumentacji będącej w posiadaniu organu, a stanowiącej materiały źródłowe, które posłużyły do sporządzenia odpisu protokołu przejęcia, który znajduje się w aktach niniejszej sprawy oraz dokumentacji dotyczącej nieruchomości znajdujących się w obszarze wsi C. i K., gmina M., powiat B., związanych z prowadzoną sprawą. Z pisma Starosty B. z [...] października 2021 r. wynika, że powiat jest w posiadaniu oryginalnych akt odziedziczonych po innych urzędach, w tym protokołów w sprawie przejęcia na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR. Postanowieniem z 8 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną skarżącej jako niedopuszczalną z powodu niezłożenia przez nią wniosku o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. orzeczeniem z [...] lutego 1952 r. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa mienia po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., położonego na terenie gminy M. powiatu b., m.in. nieruchomości po T.W. we wsi K. Wnioskiem z [...] czerwca 2015 r. skarżący wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia w zakresie przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 11 ha, położonego we wsi K. (gromada S.) w związku z przesiedleniem T.W. do Z.S.R.R. Skarżący podnieśli, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ T.W. nigdy nie był prawnym właścicielem nieruchomości. Dodali, że nieruchomość należała do A.W., która nią władała, i zaznaczyli, że są jej następcami prawnymi. Stwierdzili też, że A.W. odziedziczyła nieruchomość po swoim ojcu J.W., a na poparcie swoich twierdzeń załączyli oświadczenie złożone [...] września 2008 r. przez S.T., który w latach 1948-1972 pełnił obowiązki sołtysa w miejscowości C. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanego powyżej orzeczenia, wskazując, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przejęta nieruchomość stanowiła własność T.W. Po rozpatrzeniu odwołania skarżących Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2021 r. uchylił zaskarżonego rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że o posiadaniu przymiotu strony postępowania decyduje wynikający z prawa materialnego interes prawny, a nie wola osoby pretendującej do bycia stroną. Podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby właścicielem nieruchomości przejętej była poprzedniczka prawna skarżących, w związku z czym nie można uznać, że wniosek o wszczęcie postępowania został złożony przez uprawnione osoby. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję, wskazując, że skarżący nie przedstawili właściwych dokumentów, z których wynikałoby, że poprzedniczka prawna skarżących była właścicielką spornej nieruchomości, a zatem nie wykazali przysługującego im interesu prawnego. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z niekwestionowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pojęcie strony, jakim posługuje się zacytowany powyżej przepis, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1626/21). W rozpoznawanej sprawie skarżący upatrują swojego interesu prawnego w następstwie prawnym po A.W., która według nich miała być właścicielką nieruchomości objętej skutkami orzeczenia z [...] lutego 1952 r. W celu wykazania swojego interesu prawnego skarżący powołali się na oświadczenie osoby pełniącej w latach 1948-1972 funkcję sołtysa właściwej jednostki terytorialnej, wyciąg z rejestru stanu posiadania oraz odpisu protokołu przejęcia z [...] listopada 1948 r. Należy wskazać, że wyciąg z rejestru posiadania, jak wskazuje jego nazwa, przedstawia stan posiadania w określonej dacie, a nie stan własnościowy nieruchomości. Figurowanie w tym rejestrze wskazuje wyłącznie, że określona osoba posiadała nieruchomość jako posiadacz samoistny lub zależny, a nie że była właścicielem tej nieruchomości. Z kolei zgłoszenie w protokole przejęcia zastrzeżeń wskazuje wyłącznie, że określona osoba wysuwała roszczenia w stosunku do nieruchomości wskazanej w protokole. Protokół jest bowiem dokumentem utrwalającym informacje o przebiegu określonej czynności i osobach w niej uczestniczących. Jako taki protokół przywołany przez skarżących stanowi wyłącznie dowód tego, że ich poprzedniczka prawna w toku czynności zgłaszała określone zastrzeżenia, a nie że przysługiwało jej prawo własności do spornej nieruchomości. Dokumenty te nie stanowią dowodów, że poprzedniczka prawna skarżących była właścicielką spornej nieruchomości, w związku z czym nie sposób wyłącznie z faktu następstwa prawnego skarżących wywieźć, że legitymują się oni interesem prawnym uprawniającym ich do żądania wszczęcia postępowania przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lutego 1952 r. Dowodu takiego nie stanowi też oświadczenie S.T. pełniącego w latach 1948-1972 obowiązku sołtysa w miejscowości C. Jest to oświadczenie wiedzy niezastępujące dokumentów urzędowych potwierdzających prawo własności nieruchomości. Zauważyć bowiem należy, że oświadczenie takie jest pochodną obserwacji poczynionych przez osobę je składającą i jako takie stanowi potwierdzenie jej przekonań wynikających z subiektywnie zaobserwowanej rzeczywistości. Zaważyć także należy, że oświadczenie to zostało złożone [...] września 2008 r., tj. ponad 56 lat po dacie wydania orzeczenia o przejęciu mienia i oczywiście nie ma mocy dokumentu urzędowego. Upływ czasu pomiędzy datą wydania orzeczenia i złożenia oświadczenia powoduje, że do dokumentu tego należy podchodzić wyjątkowo ostrożnie jako do ewentualnego dowodu w postępowaniu administracyjnym. W sytuacji takiej ocena wartości dowodowej oświadczenia może prowadzić do pominięcia go z powodu nikłej wartości dowodowej. Z uwagi na powyższe, należy stwierdzić, że niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 7 i 8 kpa oraz art. 78 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie przez Sąd skargi pomimo naruszenia przez organ art. 80 kpa. Organy, a w ślad za nimi Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówiły dokumentom przedstawionym przez skarżących decydującego znaczenia w przedmiocie wykazania ich interesu prawnego. Jednocześnie należy wskazać, że wnioski dowodowe skarżących o przeprowadzenie postępowania dowodowego zawarte w skardze kasacyjnej oraz w pismach procesowych z [...] lutego 2023 r., z [...] kwietnia 2023 r. i z [...] maja 2023 r. nie mogły być uwzględnione. Zgodnie z przepisem art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 ppsa, stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 ppsa. Ponadto co do zasady rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola ustaleń Sądu Wojewódzkiego, a nie zastępowanie tego Sądu. Zauważyć należy, że uwzględnienie nowych dowodów przedłożonych na etapie postępowania kasacyjnego implikowałoby nowe ustalenia faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na wynik oceny dokonanej przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny mógłby w takiej sytuacji przypisać naruszenie prawa WSA z przyczyn temu Sądowi nieznanych. Podczas procedowania kasacyjnego zakres badania legalności zaskarżonego wyroku, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyznacza, wynikająca z art. 183 § 1 ppsa, zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Przywołany przepis wyłącza zatem zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 106 § 3 w związku z art. 193 ppsa. Odmienne zapatrywanie byłoby ewidentnie sprzeczne z treścią art. 183 § 1 ppsa. Niezależnie od powyższego należy odnotować, że w toku postępowania administracyjnego organy zgromadził szereg dokumentów wskazujących, że pierwotnym właścicielem spornej nieruchomości był T.W. W sytuacji takiej organy prawidłowo kierując się zasadą szybkości i efektywności postępowania odstąpiły od poszukiwania dalszych dokumentów, które miałyby potwierdzać prawo własności poprzedniczki prawnej skarżących do spornej nieruchomości. W konsekwencji powyższego brak było podstaw do przyjęcia, że niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn zaniechania w zakresie ustalenia jednostki archiwalnej przechowującej dokumentację mającej związek ze sporną nieruchomością narusza art. 107 § 3 kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Tym samym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 107 § 3 kpa. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, że legitymują się oni interesem prawnym pozwalającym na uznanie ich za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa i żądania wszczęcia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lutego 1952 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 28 kpa, naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 157 § 2 kpa oraz naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa okazały się niezasadne. Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, należy wskazać, że ich zastosowanie przez organy, a następnie kontrola ich zastosowania przez sąd administracyjny była niemożliwa z uwagi na fakt, że rozpatrzenie merytoryczne sprawy uzależnione jest od spełnienia przesłanek formalnych, w tym w szczególności wszczęcia postępowania przez legitymowaną do tego stronę, co prawidłowo zaznaczył Sąd pierwszej instancji. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazali skutecznie swojej legitymacji do wszczęcia postępowania, sprawa nie mogła zostać rozpatrzona przez organy administracji publicznej, to nie mogło w niej dojść do zastosowania wskazanych w analizowanym zarzucie. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę na decyzję Ministra, dokonał kontroli sprawy w zakresie prawidłowości stwierdzenia braku legitymacji skarżących do żądania wszczęcia postępowania. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 dekretu o przejęciu na własność Państwa mienia po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. i art. 75 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem, których Sąd ten nie stosował. W konsekwencji powyższego zarzut ten należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie zarzut ten okazał się całkowicie niezasadny. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w podstawach skargi kasacyjnej należy powołać wyraźnie normę prawa materialnego lub procesowego, tj. wskazać właściwy artykuł lub paragraf, a także konkretny ustęp czy punkt, jeżeli w danym przepisie one występują. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie bada ponownie legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić sąd pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1788/06). Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że powyższy zarzut został sformułowany w sposób wadliwy, uniemożliwiający jego rozpoznanie. Przywołane w tym zarzucie przepisy dzielą się bowiem na dalsze jednostki redakcyjne, które nie zostały wskazane w treści analizowanego zarzutu, co powoduje, że nie jest oczywiste, które przepisy autor skargi kasacyjnej uczynił podstawą tego zarzutu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI