I OSK 1343/05

I OSK 1343/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz
Joanna Runge - Lissowska /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1221/03 - Wyrok WSA w Krakowie z 2005-08-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Joanna Runge-Lissowska (spr.), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1221/03 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...]; 3. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz W. G. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2.08.2005 r., sygn. akt II SA/Kr 1221/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], którymi odmówiono W. G. przyznania świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że z dokumentacji sprawy wynika, iż W. G. w dacie składania wniosku – 17.01.2003 r. – miała 50 lat (ur. [...]), 30-letni staż pracy – 6.01.1969 r. – 30.09.1973 r. ( gospodarstwo rolne rodziców), 1.10.1973 r. – 7.09.1978 r. ([...]), 8.09.1978 r. – 6.11.1997 r. ([...]), w tym 8.09.1978 r. – 31.12.1995 r. praca w warunkach szczególnych, 11.11.2001 r. – 14.01.2003 r. u J. A. w [...] – (pomoc domowa), przy czym ten ostatni stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn ekonomicznych pracodawcy (świadectwo pracy z 15.01.2003 r.). Po przytoczeniu treści art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1984 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) Sąd uznał, że organy zasadnie przyjęły, że w sytuacji W. G. zastosowanie ma pkt 2 ust. 1 stanowiący, że świadczenie emerytalne przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Wojewódzki Sąd podkreślił, że warunki przewidziane w każdym z punktów ust. 1 art. 37k muszą być spełnione łącznie, a w przypadku W. G. nie został spełniony warunek zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, mająca łagodzić skutki bezrobocia, nie może być interpretowana niezależnie od innych regulacji ustawowych, zwłaszcza tych, których cele i funkcje są tożsame, a taką jest ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.) – wyjaśnił Sąd, stwierdzając, że analiza art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i art. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy prowadzi do wniosku, iż obie te regulacje mają na celu zapobieganie bezrobociu i łagodzenie jego skutków i obie mówią o przyczynach dotyczących zakładu pracy, a nie pracodawców. Nie można zatem przyjąć, że przepisy te mają zastosowanie do osób fizycznych, które nie prowadząc żadnej działalności gospodarczej lub innej w zorganizowanej formie, zatrudniają pracowników w gospodarstwie domowym lub w celu osobistej obsługi – podkreślił Sąd, uznając odmowę przyznania świadczenia, z powodu niespełnienia warunku zakończenia stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, za zasadną.
Reprezentowana przez adwokata, W. G. wniosła skargę od ww. wyroku, domagając się jego zmiany i uchylenia decyzji Wojewody lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez błędną wykładnię, polegającą, na przyjęciu, że prawo do świadczenia przedemerytalnego nie przysługuje osobie, z którą pracodawca będący osobą fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej lub innej działalności w zorganizowanej formie, rozwiązał stosunek pracy z powodu likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w ustawie tej nie zostało zdefiniowane pojęcie "zakład pracy", a tym pojęciem ustawa posługuje się wyłącznie jako elementem wyrażenia "przyczyn dotyczących zakładu pracy", gdyż konsekwentnie posługuje się pojęciem "pracodawca", definiując je w art. 2 ust. 1 pkt 17, zaś definicja ta nie wymaga, aby osoba fizyczna prowadziła działalność w zorganizowanej formie. Analiza art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 20a (których treść przytoczono) wskazuje, że konsekwencje rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy należy łączyć zarówno z zatrudnieniem u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną, jak i u pracodawcy będącego osobą fizyczną, a w tym ostatnim przypadku, wobec milczenia ustawodawcy, bez względu na to czy prowadził działalność w zorganizowanej formie czy nie, podniesiono, dodając, że w dacie orzekania przez organy ustawa o bezrobociu nie zawierała odniesienia do ustawy z 1989 r. i doszukiwanie się między nimi związku nie ma podstaw. Zdaniem skarżącej, spełniała ona warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Organy administracji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjęły, iż w sytuacji W. G., 50 lat wieku i 30 laty pracy w chwili składania wniosku o świadczenie przedemerytalne, zastosowanie ma art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), z czym należy się zgodzić.
Jednak zarówno organy, jak i Sąd uznały, że W. G. nie spełnia wszystkich przesłanek przewidzianych tym przepisem, bowiem nie można przyjąć, że w jej przypadku doszło do rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Z taka oceną nie można się zgodzić.
Cytowana ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art. 2 ust. 1 zawiera wyjaśnienie wyrażeń w niej użytych. Pkt 20a tego przepisu stanowi, iż ilekroć jest mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy, oznacza to rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejęcia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Przepis ten nie definiuje pojęcia zakładu pracy, natomiast określa w pkt 17 co należy rozumieć pod pojęciem pracodawcy. Pracodawca oznacza jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną, jeżeli zatrudniają one pracowników. Analiza tych definicji wyrażeń ustawowych prowadzi do wniosku, że pojęcie "zakład pracy" i "pracodawca" są tożsame, zwłaszcza, że ustawa nie wyjaśniając znaczenia "zakład pracy", w tym samym zakresie nie odsyła do przepisów innych aktów prawnych. Tak więc przyczyny leżące po stronie zakładu pracy, stanowiące jedną z przesłanek przyznania świadczenia przedemerytalnego, o której mowa w art. 37k ust. 1 pkt 2 tej ustawy dotyczą pracodawcy, rozumianego tak jak to wynika z art. 2 ust. 1 pkt 17.
Zgodnie z tym przepisem, pracodawcą może być jednostka organizacyjna posiadająca lub nie osobowość prawną, a także osoba fizyczna, pod warunkiem, że podmioty te zatrudniają pracowników. Przepis ten natomiast nie wymaga, aby pracodawca będący osobą fizyczną prowadził działalność gospodarczą lub inną w formie zorganizowanej. Pracodawcą w rozumieniu tej ustawy jest każdy, jeżeli zatrudnia pracownika. Osoba fizyczna może prowadzić działalność gospodarczą, ale może również, nie prowadząc takiej działalności, zatrudniać inną osobę, np. właśnie w charakterze pomocy domowej, zawierając z taką osobą umowę o pracę i wykonując związane z tym obowiązki spoczywające na pracodawcy. Osoba wykonująca taką pracę, będąca zatrudnioną i pobierającą wynagrodzenie, nie może być w gorszej sytuacji co do przysługujących praw tylko z tej przyczyny, że jej pracodawcą jest osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej. Naruszałoby to zagwarantowane Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej prawo równości (art. 32 ust. 1).
Pojęcie zakład pracy, jakim posługuje się ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie może być tłumaczone poprzez odwołanie się do ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.). Cele obu regulacji są zbieżne, bowiem chodzi o przeciwdziałanie skutkom bezrobocia, jednak ich zakres podmiotowy jest o tyle różny, że ustawa o przeciwdziałaniu bezrobociu ma zastosowanie do o wiele szerszego kręgu osób, podczas gdy ustawa o szczególnych zasadach reguluje właśnie szczególne przypadki.
Nie mają zatem racji organy administracji, ani Wojewódzki Sąd, utożsamiając pojęcie zakład pracy użyte w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z pojęciem użytym w ustawie o szczególnych zasadach, bowiem nie ma do tego żadnych podstaw, wobec zasięgu regulacji, a zwłaszcza definicji pracodawcy zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o bezrobociu.
Wobec tego, że tak organy jak i Sąd naruszyły prawo materialne, jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art.188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania przeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ustawy.