I OSK 1335/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą świadczenia wychowawczego, uznając, że organ właściwy do oceny zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest wojewoda, a nie organ gminy.
Skarga kasacyjna dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Skarżąca kwestionowała uznanie jej męża, przebywającego za granicą, za członka rodziny i zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie. NSA stwierdził, że organ gminy nie jest właściwy do badania zasadności ustaleń wojewody w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a kompetencje te należą do wojewody.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez I.Z. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że jej mąż, K.Z., przebywający za granicą, nie jest członkiem rodziny i nie powinny mieć zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz rozporządzeń unijnych, to wojewoda jest instytucją właściwą do ustalenia, czy w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ gminy (burmistrz) nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody w tym zakresie. NSA stwierdził, że WSA prawidłowo podzielił stanowisko organów administracji, iż informacja wojewody o zastosowaniu przepisów o koordynacji jest wystarczająca do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. Sąd kasacyjny zaznaczył, że ewentualne kwestionowanie statusu członka rodziny czy prawidłowości zastosowania przepisów o koordynacji powinno być podnoszone w postępowaniu przed wojewodą. NSA odniósł się również do zarzutów skarżącej o wprowadzeniu w błąd przez urzędnika, wskazując, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca została wprowadzona w błąd lub uchyliła się od swoich oświadczeń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ gminy nie jest właściwy do badania zasadności ustaleń wojewody w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kompetencje te należą wyłącznie do wojewody.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz rozporządzenia unijne wskazują wojewodę jako instytucję właściwą do ustalenia, czy w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ gminy nie ma swobody działania w tym zakresie i jest związany informacją przekazaną przez wojewodę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.p.w.d. art. 2 § 11
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 16 § 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 16 § 6
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 16 § 5
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 2 § 12
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 2 § 16
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wojewoda jest jedynym organem właściwym do ustalenia zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ gminy nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody w zakresie koordynacji.
Odrzucone argumenty
Ojciec dzieci przebywający za granicą nie jest członkiem rodziny i nie powinny mieć zastosowania przepisy o koordynacji. Organ I i II instancji oraz WSA nie zbadały prawidłowo stanu faktycznego i naruszyły zasady postępowania. Skarżąca została wprowadzona w błąd przez urzędnika przy składaniu wniosku.
Godne uwagi sformułowania
organ pomocy społecznej nie ma swobody działania w tym zakresie, w szczególności nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. ustawodawca wskazał że to wojewodowie są organami właściwymi rzeczowo i miejscowo w kwestii rozpoznania, czy zachodzi konieczność zastosowania w sprawie norm o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy a więc burmistrz, wójt lub prezydent nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania, czy w sprawie mają zastosowanie przepis o koordynacji zabezpieczeń społecznych czy też nie.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów w sprawach świadczeń rodzinnych podlegających koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń wychowawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia jurysdykcyjnego w kontekście świadczeń rodzinnych i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów od prawa socjalnego.
“Kto decyduje o świadczeniach rodzinnych, gdy w grę wchodzi zagranica? NSA rozstrzyga spór o kompetencje.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1335/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Maciej Dybowski Mariola Kowalska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane IV SA/Wr 529/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-02-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Dnia 17 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 529/21 w sprawie ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 8 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę I. Z. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (Kolegium) z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu: 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 6 pkt w zw. z art. 27 ust. 1 i uznanie za prawidłową decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2021 r. w zakresie, w jakim uchyla ona decyzję Nr [...][...]listopada 2017 r. w odniesieniu do prawa Skarżącej do świadczenia wychowawczego na O. Z. i M. Z. za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r., bez wyjaśnienia kluczowych przesłanek, bez uwzględnienia argumentacji strony, że ojciec dzieci – K. Z. nie jest członkiem rodziny Skarżącej, a ona przy składaniu w tym zakresie wniosku została wprowadzona przez urzędnika w błąd od którego skutków prawnych uchyliła się, przy jednoczesnym bezkrytycznym przyjęciu stanowiska Wojewody wyrażonego w piśmie nr [...], który bez wyjaśnienia sprawy, lakonicznie uznał, że K.Z. pracuje w N. i w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, pomimo, że w niniejszej sprawie w rzeczywistości przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w ogóle nie mogą mieć zastosowania, a co za tym idzie decyzja organu I instancji w ogóle nie powinna zostać wydana, a utrzymująca ją w mocy decyzja organu II Instancji uchylona; 2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazanego przez skarżącego w skardze, naruszenia prawa materialnego, bez odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, a także poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, b) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie dokonania kontroli działań organu II instancji pod względem zgodności z prawem, oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a co za tym idzie zaniechanie podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie i uznanie, że biologiczny ojciec dzieci K. Z. zatrudniony w N. jest członkiem rodziny, co nie polega na prawdzie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że biologiczny ojciec dzieci od wielu lat (ponad 7) nie tworzy z nią rodziny, razem z nią nie zamieszkuje, pozostaje w związku z inną kobietą. Podniosła, że ojciec dziecka niezamieszkujący wspólnie z dziećmi i dokonujący jedynie płatności zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego we W. alimentów, nie może zostać uznany za osobę uprawnioną do świadczenia wychowawczego lub za członka rodziny osoby uprawnionej do tego świadczenia. Rodzic dziecka w opisanej sytuacji nie tworzy bowiem z dzieckiem oraz z pozostałymi członkami rodziny "wspólnoty dochodowej", o której mowa w definicji legalnej z art. 2 pkt 16 w zw. z art. 2 pkt 12 ustawy. Skarżąca przywołała art. 1 lit. i pkt 1 oraz art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dalej Rozporządzenie 883/2004), i wyjaśniła, że w niniejszej sprawie organ I oraz II Instancji, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ograniczyły się wyłącznie do ustalenia, że biologiczny ojciec dzieci (O. i M.Z.) przebywa na stałe w N. (był zatrudniony na terenie N. w okresie od 28.05.2018 r. do 31.12.2018 r.), jako negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreśliła, że składając wniosek wskazała, że ojciec dzieci przebywa w N. oraz, że nie mieszka z córkami oraz odwołującą się. Pomimo tych informacji przyznano jej świadczenie, by następnie na podstawie podobnego oświadczenia, decyzją organu I Instancji uchylić prawo do tego świadczenia. Już to działanie organu, zdaniem skarżącej, narusza zasadę zaufania. Skoro skarżącej przyznano świadczenie na podstawie identycznej informacji bez jej weryfikowania, to nie miała ona podstaw do tego by sądzić by podobne informacje stały się podstawą uchylenia poprzedniej decyzji, Skarżąca zakwestionowała stanowisko organów obu instancji, a także WSA we Wrocławiu, które przyjęły, iż do zaliczenia danej osoby do rodziny wystarcza stwierdzenie, że jest ona rodzicem biologicznym dziecka, na które przyznane zostało świadczenie rodzinne. Podkreśliła, że w toku postępowania zarówno organ wydający decyzję, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie pominęły podnoszone przez nią okoliczności, które wykluczały zaliczenie ojca dziecka do rodziny. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej organy I oraz II Instancji oraz WSA we Wrocławiu nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń naruszając art. 7, 77 i 80 k.p.a., przy czym naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podniosła, że nie sposób również uznać, że organ I i II Instancji, był związany informacją Wojewody co do zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem Wojewoda nie weryfikował wskazanych przez organ informacji, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia, że w związku z oświadczeniem o pozostawaniu ojca dziecka w N., mają zastosowaniowe przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Podkreśliła, że przekazując taką informację Wojewoda nie weryfikował, czy osoba wskazana przez organ, jako członek rodziny osoby uprawnionej przebywający poza granicami kraju faktycznie posiada status członka rodziny. W tym zakresie Wojewoda polegał wyłącznie na informacji zawartej we wniosku organu o ustalenie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniła, że stanowisko wojewody może być uznane za wiążące wyłącznie wtedy, gdy informacja zawarta we wniosku organu dotycząca tego, że osobę przebywającą za granicą uznano za członka rodziny osoby uprawnionej, jest prawidłowa. (WSA w Gliwicach wyrok z 8 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1115/19). Zwróciła uwagę, że zgodnie z wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim organ właściwy nie może poprzestać jedynie na bezkrytycznym przyjęciu informacji od wojewody, uchylając się od wystąpienia do tego organu o wyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności prawnych i faktycznych, istotnych z punktu widzenia ustalenia zasadniczej przesłanki do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Zakresem informacji, o której mowa w art. 16 ust. 2 i 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci muszą być objęte pełne dane co do nabycia oraz okresu pobierania świadczeń w państwie obcym, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 maja 2022 r. - sygn. akt II SA/Go 777/21). Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania Skarżąca wskazała, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera nie tylko błędne ustalenia faktyczne, ale przede wszystkim uzasadnienie to nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że Sąd Wojewódzki w ogóle nie ustalał w toku postępowania, czy ojciec dzieci – K.Z. może być potraktowany jako członek rodziny. Jak bowiem wskazał Sąd wszelkie argumenty podnoszone w skardze należy uznać za chybione, gdyż nie dotyczą sprawy rozstrzyganej zaskarżoną decyzją Kolegium. Powyższe spowodowało, że WSA we Wrocławiu całkowicie zaniechał w wyroku odniesienia się do podniesionych w skardze zarzutów. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem wadliwe uzasadnienie orzeczenia nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7 k.p.a. Skarżąca wskazała, że jej zdaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok naruszył powyższe przepisy poprzez zaniechanie wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego organ II Instancji, podobnie jak WSA w żaden sposób merytorycznie nie odniósł się do podnoszonych zarzutów naruszenia prawa materialnego i podnoszonego przez skarżącą zarzutu, iż ojciec dzieci K. Z., w ogóle nie powinien zostać potraktowany jako członek rodziny, albowiem takowej nie tworzył i nie tworzy on ze skarżącą od ponad 7 lat, tym samym zdaniem skarżącej doszło w tym przypadku do naruszenia wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Zaistniały w sprawie spór dotyczy prawidłowości decyzji organów obu instancji w zakresie w jakim uchylają one decyzję Burmistrza Miasta i Gminy J. (Burmistrz) przyznającą Skarżącej świadczenie wychowawcze na córki, O. i M., na okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów była w tym zakresie informacja zawarta w postanowieniu Wojewody D. (Wojewoda) z [...] lutego 2021 r. o zastosowaniu w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2020 r. do 31 maja 2021r. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organy wskazały art. 2 pkt 11, art. 16 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. po. 2407, dalej "ustawa"). Sąd pierwszej instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a podzielił stanowisko organów, że uzyskanie przez organ pierwszej instancji informacji Wojewody w formie postanowienia, że - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Sąd podkreślił, że organ pomocy społecznej nie ma swobody działania w tym zakresie, w szczególności nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. Ustawodawca wprost w przepisie art. 16 ust. 2 i ust. 6 ustawy określił że to wojewoda (a nie inny organ) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Innymi słowy, ustawodawca wskazał że to wojewodowie są organami właściwymi rzeczowo i miejscowo w kwestii rozpoznania, czy zachodzi konieczność zastosowania w sprawie norm o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana badaniu i ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Uchylenie decyzji przyznającej świadczenie nie niesie jeszcze ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu - czyli na wojewodę (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 633/17). Sąd Wojewódzki wskazał również, że zarzuty Skarżącej odnoszące się do zagadnień materialnoprawnych i procesowych w związku z kwestionowaniem przez nią, że ojciec dzieci może być uznany za członka rodziny - nie mogły być badane przez orzekające organy w kontrolowanym postępowaniu skoro nastąpiła zmiana organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Postanowienie zaś Wojewody jest niezaskarżalne (nie służy bowiem na nie zażalenie) i w tym postępowaniu nie podlegało ono w ogóle kontroli instancyjnej, albowiem wiązało inne niż wojewoda organy po myśli art. 16 ust. 6 ustawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma ocena informacji zawartej w postanowieniu Wojewody z [...] lutego 2021 r. zgodnie z którym w sprawie Skarżącej znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do 1 czerwca 20108 r. do 31 grudnia 2018 r. i od 1 czerwca 2020 r. do 31 maja 2021 r. Ustalenia zawarte w powyższym postanowieniu stały się bowiem podstawą dla uchylenia decyzji Burmistrza z [...] listopada 2018 r. przyznającej Skarżącej świadczenie wychowawcze na córki za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje, że w ramach postępowania rozpoczętego wystąpieniem właściwego organu do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 2 ustawy), dla zastosowania art. 16 ust. 6 ustawy, to jest dla uchylenia decyzji właściwego organu przyznającej świadczenie wychowawcze, wiążące znaczenie ma informacja przekazana przez wojewodę. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, to wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej. Organ ten staje się organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego przewidzianego ustawą (art. 16 ust. 5 ustawy). Przywołane przepisy powodują zatem przeniesienie kompetencji do rozpoznania sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego z organu właściwego w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy na organ wskazany w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. To w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 16 ust. 5 ustawy, przez organ wskazany w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy możliwe jest podnoszenie zarzutów dotyczących prawidłowości przyjęcia, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym co do prawidłowości uznania danej osoby za członka rodziny w rozumieniu art. 1 pkt i rozporządzenia 883/2004. Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela zatem wyrażonego w skardze kasacyjnej poglądu, co do konieczności badania przez organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy czy ustalenia przedstawione przez organ wskazany w art. 11 ust. 1 pkt 11 ustawy to jest w tym przypadku – wojewodę – są prawidłowe czy też nie. Za brakiem kompetencji organu właściwego w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy przemawia przede wszystkich fakt, że to organ wskazany w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy uznany został przez ustawodawcę krajowego za instytucję właściwą w związku z koordynacją systemów zabezpieczeń społecznych. W konsekwencji, to ten organ korzysta z uprawnień przewidzianych przez ustawodawcę unijnego dla ustalenia instytucji i ustawodawstwa właściwych w sprawie jak również rozstrzygnięcia ewentualnych sporów (por. pkt 9, 10 i 11 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 284, str. 1 z późn. zm., dalej zwane "rozporządzeniem 987/2009). Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że zgodnie z postanowieniami rozporządzenia 987/2009 odpowiednie instytucje państw członkowskich niezwłocznie dostarczają lub wymieniają między sobą wszystkie dane niezbędne dla ustanowienia i określenia praw i obowiązków osób, do których ma zastosowanie rozporządzenie 883/2004. Przekazywanie tych danych między państwami członkowskimi odbywa się bezpośrednio pomiędzy samymi instytucjami lub za pośrednictwem instytucji łącznikowych (art. 2 ust. 2 rozporządzenia 987/2009). Cytowane rozporządzenie określa również zakres i zasady wymiany danych między zainteresowanymi a instytucjami (art. 3), wartość prawną dokumentów i dowodów potwierdzających w innymi państwie członkowskim (art. 5). Zawiera również przepisy szczególne dotyczące poszczególnych rodzajów świadczeń, w tym świadczeń rodzinnych, o których mowa w rozporządzeniu 883/2004 (art. 58-61 rozporządzenia 987/2009). Z powyższego wynika, że organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy a więc burmistrz, wójt lub prezydent nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania, czy w sprawie mają zastosowanie przepis o koordynacji zabezpieczeń społecznych czy też nie. Organem tym jest wyłącznie wojewoda jako organ będący instytucją właściwą w związku z udziałem Rzeczpospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji, to ten organ jest uprawniony i obowiązany do rozpoznania sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego (art. 16 ust. 5 ustawy). Uzasadniając konieczność skontrolowania przez organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy ustaleń co do zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemu zabezpieczeń społecznych poczynionych przez wojewodę a więc organ pełniący funkcję instytucji właściwe w tych sprawach Skarżąca wskazywała, że Wojewoda nie weryfikował wskazanych przez organ twierdzeń a jedynie ograniczył się do stwierdzenia że w związku z oświadczeń o pozostawaniu ojca dzieci w N .nie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Odnosząc się do tego argumentu Sąd kasacyjny wskazuje, że jak wynika z akt sprawy Wojewoda pierwotnie, to jest postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. ustalił, że w sprawie Skarżącej nie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego względem wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2019/2020 w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r. oraz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2020 od 1 stycznia 2020 r. do 31 maja 2021 r. Dopiero kolejnym postanowieniem, wydanym [...] lutego 2021 r., na podstawie dodatkowego materiału dowodowego ustalił, że przepisy o koordynacji mają zastosowanie wobec Skarżącej od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2020 r. do 31 maja 2021 r. Oznacza to, że Wojewoda, jako instytucja właściwa przed wydaniem postanowienia prowadził postępowanie dowodowe do którego uprawniony był na podstawie przepisów rozporządzenia 987/2009. W konsekwencji, niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania objęte punktem 2a i b petitum skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji nie naruszył przywołanych przepisów podzielając stanowisko organów obu instancji, iż informacja zawarta w postanowieniu Wojewody z [...] lutego 2021 r. jest wystarczająca do dla uznania, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 16 ust. 6 ustawy i uchylenia decyzji Burmistrza – to jest organu właściwego w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy. Sąd nie naruszył również przywołanych przepisów uznając, że brak było podstaw do prowadzenia w postępowaniu zakończonym decyzją Kolegium z [...] kwietnia 2021 r. ustaleń czy ojciec córek Skarżącej może być uznany za członka rodziny i czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji przepisów o zabezpieczeniu społecznym. Sąd kasacyjny podkreśla w tym miejscu, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ani organy obu instancji ani Sąd Wojewódzki nie uznały, że fakt przebywania ojca córek Skarżącej stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia wychowawczego. Zaskarżona do Sądu Administracyjnego decyzja uchylała przyznane prawo do świadczenia wychowawczego wyłącznie z tego powodu, że w sprawie organem właściwym stawał się organ wskazany w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy to jest Wojewoda. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że to w postępowaniu przed Wojewodą Skarżąca będzie mogła podnosić argumenty skutkujące odmową uznania ojca jej córek za członka rodziny w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy. W świetle powyższych uwag niezasadne są również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego objęte punktem 1 petitum skargi kasacyjnej. Podstawą faktyczną dla zastosowania art. 16 ust. 6 ustawy była informacja zwarta w postanowieniu Wojewody z [...] lutego 2021 r. nie zachodziła zatem ani konieczność ani możliwość badania w niniejszej sprawie, czy K.Z.mógł być uznany za członka rodziny Skarżącej w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze (to jest [...] listopada 217 r. ), a co za tym idzie, czy Wojewoda prawidłowo uznał, że znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Obszerna argumentacja dotycząca tego zagadnienia będzie mogła być podnoszona przez Skarżącą - jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji - na etapie rozpoznawania przez Wojewodę jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Sąd kasacyjny wskazuje, że podnoszone przez Skarżącą argumenty dotyczące wprowadzenia jej w błąd przez urzędnika przy składaniu wniosku i uchylenia się przez nią od skutków prawnych tegoż błędu są w stanie faktycznym niniejszej sprawy niezrozumiałe. W aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi znajduje się wniosek Skarżącej z [...] sierpnia 2017 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2017/20108 na O. i M. Z. Jako członków rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze Skarżąca wskazała oprócz córek – męża, K. Z. W oświadczeniu z [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca wskazała, że w skład rodziny wchodzą córki i ona. W sporządzonym tego samego dnia formularzu dotyczącym pobytu za granicą wskazała, że K. Z. zamieszkuje tymczasowo od 20 maja 2018 r. w N. W oświadczeniu z tej samej daty wyjaśniła, że jest w sytuacji w której nie żyje z mężem i sama mieszka z dziećmi, mąż mieszka za granicą, pracuje tam od 20 maja 2018 r. na kontrakcie. W kolejnym piśmie, z [...] grudnia 2019 r. zgłosiła zmianę sytuacji zawodowej męża wyjaśniając, że jest on osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy i przebywa na terenie P. Z kolejnego pisma Skarżącej (datowanego na 17 grudnia 2019 r.) wynika, że jej mąż podjął w P. pracę od dnia 16 grudnia 2019 r. Kolejne wyjaśnienia dotyczące okresów pracy męża za granicą Skarżąca składała w piśmie z [...] grudnia 2020 r. W piśmie z [...] grudnia 2020 r. wyjaśniła, że ma ograniczony kontakt z byłym mężem, który nie chce z nią współpracować. Z żadnego z przywołanych dokumentów nie wynika, by Skarżąca została wprowadzona w błąd przy składaniu wniosków, nie wynika z nich również by uchylała się od któregoś ze swoich oświadczeń. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI