II SA/Łd 807/24

II SA/Łd 807/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Piotr Mikołajczyk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 16 § 1, art. 44, art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2, art. 77 § 1, art. 129 § 2, art. 134, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1640
art. 17
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 151, art. 153, art. 250 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 763
§ 3, § 4 ust. 3, § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu  terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Sentencja
Dnia 11 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2024 roku nr SKO.4111.41.2024 SKO.4111.45.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji uznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oraz orzekającej o ich zwrocie 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc
Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r., nr SKO.4111.41.2024 SKO.4111.45.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 123 w związku z art. 134, art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: k.p.a. - odmówiło M.J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (pkt 1) i stwierdziło uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania (pkt 2) od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r., nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA, o uznaniu za nie należnie pobrane przez M.J. świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r. w kwocie 500,00 zł oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ww. okres.
Kolegium wyjaśniło, że powyższa decyzja organu I instancji została wysłana stronie, a następnie uznana za prawidłowo doręczoną w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego - na adres Ł., ul. [...] m. [...], [...] Ł.. Decyzja powyższa stała się ostateczna.
Dalej organ II instancji wskazał, że pismem z 27 czerwca 2022 r. M.J. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skutkującego możliwością odwołania się oraz ustosunkowania się wobec treści decyzji. W treści wniosku strona podniosła, że wnosi o przywrócenie terminu z możliwością odwołania się oraz ustosunkowania się do skutków prawnych, wynikających z treści powyższych decyzji. Powyższe decyzje w żaden sposób skuteczny nie zostały dostarczone do jej rąk własnych, a skutki z tych decyzji mogą być nie do pogodzenia. Strona wyjaśniła, że od 1 maja 2022 r. do 21 czerwca 2022 r. w jej skrzynce pocztowej nie było żadnej przesyłki dostarczonej przez Pocztę Polską, zarówno zwykłej jak i poleconej. Strona podała w wątpliwości czy prawidłowo zostały nadane przesyłki i stwierdziła w związku z tym, że na podstawie art. 58 k.p.a. zasadny jest jej wniosek o przywrócenie terminu z powodu, że uchybienie jakie nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie strona oświadczyła, że złożyła wniosek o dostarczenie powyższych przesyłek oraz złożyła reklamacje na Poczcie Polskiej na okoliczność wyjaśniającą prawidłowe niedostarczenie przesyłki.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazało, że postanowieniem z 28 lipca 2022 r., nr SKO.4111.42- 43.2022, odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 845/22 (prawomocny od dnia 12 czerwca 2024 r.) uchylił zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane i o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Na powyższy wyrok Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1334/23, oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.
W powyższym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ administracyjny właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - do usunięcia braku w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wniosek o przywrócenie terminu powinien posiadać minimalne wymogi formalne określone w art. 63 § 1-3 k.p.a. Za "inne wymaganie", o którym mowa w § 2 in fine powołanego przepisu, należy uznać powinność jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której był określony termin przy wniesieniu prośby o przywrócenie terminu".
Ponadto, w ślad za wyrokiem WSA, NSA podkreślił, że organ powinien przekonująco wyjaśnić na jakiej podstawie i z jaką datą uznał skuteczność doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 44 k.p.a.
Będąc związanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w zakresie niedopełnienia obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. uznało, że brak formalny został uzupełniony przez stronę, która pismem z 10 lipca 2024 r. uzupełniła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do ww. pisma załączyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r., nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA.
Odnosząc się do doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. stronie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi ustaliło, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r., nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA, została nadana w urzędzie pocztowym listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres do doręczeń wskazany przez M.J. tj. ul. [...] m. [...], [...] Ł.. Strona o konieczności odbioru powyższej przesyłki została powiadomiona przez urząd pocztowy w formie awiza dwukrotnie: - po raz pierwszy 10 marca 2022 r.; - po raz drugi 18 marca 2022 r. Po czym 25 marca 2022 r. urząd pocztowy dokonał zwrotu przesyłki do organu pierwszej instancji jako przesyłki nie podjętej w terminie.
Zdaniem organu odwoławczego okoliczności powyższe wynikają wprost zarówno z informacji zamieszczonej na zwróconej do organu pierwszej instancji przesyłki nr [...] (koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru) jak i z wydruku ze strony internetowej Poczty Polskiej śledzenie przesyłek: emonitoting.poczta-polska.pl znajdujących się w aktach sprawy.
Organ II instancji uznał zatem, że zaskarżona decyzja została doręczona M.J. w trybie art. 44 k.p.a. 24 marca 2022 r., a więc termin jej zaskarżenia (liczony od 25 marca 2022 r.) upłynął 7 kwietnia 2022 r. Z kolei odwołanie strony zostało złożone w organie pierwszej instancji 27 czerwca 2022 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do zaskarżenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA. W ocenie organu odwoławczego za nieuprawnione uznać również należało żądanie strony o ponowne doręczenie decyzji organu I instancji nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA.
Kolegium odniosło się również do reklamacji złożonej przez stronę na Poczcie Polskiej 27 czerwca 2022 r. dotyczącej okresu od 27 maja 2022 r. do 21 czerwca 2022 r.uznając, że powyższa okoliczność pozostaje bez wpływu na wynik sprawy bowiem dotyczy innego okresu niż okres doręczenia (awizowania) przedmiotowej decyzji stronie.
Organ odwoławczy stwierdził, że M.J. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w ustawowym 7 dniowym terminie bowiem tytuł wykonawczy wystawiony 27 maja 2022 r., nr [...], został jej doręczony 22 czerwca 2022 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony 27 czerwca 2022 r. Przyjąć zatem należy, iż wnioskodawca dowiedział się o wydaniu decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego 22 czerwca 2022 r. Także brak formalny wniosku został przez stronę uzupełniony bowiem wraz z pismem z 10 lipca 2024 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA.
Według Kolegium analiza stanu faktycznego przedmiotowej sprawy pozwala na stwierdzenie, iż złożony przez M.J. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. Uchybienie terminu ustawowego powoduje zatem bezskuteczność czynności procesowej, jaką jest w tym przypadku wniesienie odwołania. Wraz z upływem terminu do złożenia odwołania decyzja staje się bowiem ostateczna.
Na koniec organ II instancji wskazał, że przepisy postępowania administracyjnego przewidują, iż postanowienie wydane przez organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. oraz w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania art. 59 § 2 k.p.a. są ostateczne i służy na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego. Skoro na oba te postanowienia służył ten sam środek zaskarżenia, mając na względzie ochronę procesowego interesu strony wynikającą z zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), wskazanym było w przypadku odmownego załatwienia prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załatwienie go przez organ odwoławczy jednym postanowieniem, z równoczesnym stwierdzeniem wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.
Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M.J., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym, w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. praz pominięcie prawomocnego wyroku WSA w powyższej sprawie o sygn. akt II SA/Łd 845/22 oraz wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1334/23.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z 14 sierpnia 2024 r. (nr SKO.4111.41.2024 SKO.4111.45.2024).
Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o wydarzenie, które zdarzyło się ponad dwa lata temu. Dotyczy odmówienia terminu wniesienia odwołania, ponieważ przesyłka, nie została dostarczona. Przesyłka, która powinna dotrzeć do jej rąk faktycznie została zwrócona do nadawcy. Pomimo tego utrzymywane jest stanowisko wygodne dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że na podstawie art. 44 k.p.a. przesyłka została doręczona. Organ w swoim uzasadnieniu nie uwzględnił faktu składania przez nią reklamacji, tym bardziej w żaden sposób nie odniósł się do wyjaśnienia reklamacji Poczty Polskiej, która w stanowisku operatora dostarczania jednoznacznie nie potwierdza ani nie zaprzecza, że zostały dokonane wszystkie czynności w celu prawidłowego dostarczenia. Trudno jest jednoznacznie stwierdzić czy osoba, która dostarcza przesyłki prawidłowo ją pod wskazany adres dostarczyła. Pismo z Poczty polskiej z 14 października 2022 r. [...] zostało złożone przez adwokata skarżącej do akt o sygn. II SA/Łd 845/22. Natomiast ten fakt, a wraz z nim uzasadnienie Poczty Polskiej nie znalazło poparcia w bieżącym postanowieniu SKO.
Skarżąca oświadczyła, że nie otrzymała do dnia dzisiejszego decyzji ani też nie otrzymała odpowiedzi na jakiej podstawie odmówiono jej wydania dostarczenia decyzji organu pierwszej instancji SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA.
Skarżąca podkreśliła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie zignorowało bądź nie zauważyło pisma z Poczty Polskiej z 14 października 2022 r., w którym Poczta Polska nie potwierdza z całą pewnością ani nie wyklucza prawidłowego dostarczania, ponieważ czynności związane z doręczeniem nie wymagają uwierzytelnienia.
Do skargi skarżąca załączyła odpowiedź Poczty Polskiej z 14 października 2022 r. na reklamację w sprawie niedoręczenia przesyłki o numerze [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o oddalenie skargi.
Pismem z 10 kwietnia 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci:
a) kopii pisma procesowego z 22 lutego 2023 r. złożonego przez pełnomocnika skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 845/22 wraz z załącznikiem - na okoliczność złożenia w toku postępowaniu o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. (..) dowodu z dokumentu w postaci odpowiedzi Poczty Polskiej na złożoną przez skarżącą M.J. reklamację na niedoręczenie przesyłki o n[...], który to dowód stanowi część materiału dowodowego sprawy i powinien być uwzględniony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania;
b) kopii odpowiedzi poczty Polskiej S.A. w przedmiocie złożonej przez skarżącą reklamacji na niedoręczenie przesyłki o nr [...] na okoliczność braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta a Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z uwagi na brak informacji o podjętej próbie doręczenia korespondencji i możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym (niepozostawienie tzw. awizo);
Pełnomocnik skarżącej wniósł nadto o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając przy tym, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części.
W uzasadnieniu ww. pisma pełnomocnik skarżącej stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało dokonania wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności sprawy i całości materiału dowodowego, gdyż w ogóle nie odniosło się do dowodu z dokumentu w postaci odpowiedzi Poczty Polskiej na złożoną przez skarżącą reklamację dotyczącą przesyłki o nr [...], (który to numer przesyłki został wskazany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako ten, pod którym wysłana została do skarżącej decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń). Pełnomocnik skarżącej wskazał, że wyżej wymieniona odpowiedź Poczty Polskiej została złożona wraz z pismem pełnomocnika skarżącej z dnia 22 lutego 2023 r. złożonym w toku sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pod sygn. akt II SA/Łd 845/22. Do wymienionego pisma załączony został odpis pisma wraz z załącznikiem dla strony przeciwnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II wyrokiem z 23 lutego 2023 r. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 28 lipca 2022 r. nr SKO.4111.42-43.2022. Niniejsze postępowanie stanowi kontynuację postępowania w przedmiocie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r., które zostało zainicjowane złożonym przez nią wnioskiem z 27 czerwca 2022 r. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze kierując się wytycznymi zawartymi w wyżej wymienionym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dokonując merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu powinno wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i całość materiału dowodowego, w tym również złożoną przez pełnomocnika skarżącej odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na złożoną przez skarżącą reklamację. Całkowite pominięcie tego dowodu przesądza w ocenie pełnomocnika skarżącej o tym, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadło z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu rażącym i mającym oczywisty wpływ na treść wydanego orzeczenia. Niewzięcie pod uwagę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożonej do akt sprawy odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację, spowodowało błędną ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ bowiem merytoryczną ocenę złożonego przez skarżącą wniosku sprowadził jedynie do stwierdzenia, że ponieważ pierwotnie we wniosku skarżąca wskazała jedynie, że w okresie od 1 maja 2022 r. do 21 czerwca 2022 r. nie otrzymała jakiejkolwiek przesyłki dostarczonej przez pocztę, to mając na względzie to, że proces doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. miał miejsce wcześniej (tj. w okresie 10 marca 2022 r. - 24 marca 2022 r.) wniosek o przywrócenie terminu należy uznać za niezasadny.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania 27 czerwca 2022 r. będąc związana ustawowym siedmiodniowym terminem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 k.p.a.). W chwili składania wniosku nie wiedziała o tym, w jakim okresie prowadzona była procedura związana z doręczeniem korespondencji obejmującej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. Dlatego też po uzyskaniu informacji o numerze przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję Prezydenta Miasta Łodzi, wszczęła przed Pocztą Polską procedurę reklamacyjną w związku z nieprawidłowościami dotyczącymi sposobu przeprowadzenia doręczenia, tj. nie pozostawieniem informacji o podjętej próbie doręczenia i możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym (niepozostawienie tzw. awizo). Reklamacja dotyczyła już konkretnego okresu i konkretnej przesyłki, gdyż skarżąca wbrew wymogom wynikającym z art. 44 § 2 k.p.a. nie otrzymała informacji o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Złożona odpowiedź udzielona przez Pocztę Polską jest dowodem, który powinien być wzięty pod uwagę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a zaniechanie jego uwzględnienia stanowi rażące naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.
W ocenie pełnomocnika skarżącej zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r., pomimo wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, które warunkują przywrócenie stronie terminu do dokonania określonej czynności.
W ocenie pełnomocnika skarżącej, w niniejszej sprawie M.J. uprawdopodobniła fakt, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi doszło z przyczyn przez nią niezawinionych. Skarżąca wskazała, że nie wiedziała o tym, że decyzja została wydana (nie miała bowiem informacji o tym, że toczy się jakiekolwiek postępowanie z jej udziałem), a sama decyzja nie została jej doręczona. Jednocześnie poinformowała organ, że wbrew wymogom wynikającym z art. 44 § 2 k.p.a. nie pozostawiono w jej pocztowej skrzynce oddawczej, (ani w innym miejscu wskazanym w powołanym przepisie), zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej i możliwości jej odbioru. Jednocześnie skarżąca wszczęła procedurę reklamacyjną przed operatorem pocztowym. Z odpowiedzi udzielonej przez Pocztę Polską S.A. wynika, że poczta nie jest w stanie jednoznacznie ustalić, czy osoba odpowiedzialna za doręczenie przesyłki i awizację zaniedbała swoje obowiązki, gdyż czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia. W świetle udzielonej przez pocztę odpowiedzi na reklamację, należy uznać, że wskazane przez skarżącą okoliczności związane z faktem niepozostawienia awizo w skrzynce pocztowej rzeczywiście mogły mieć miejsce. W szczególności z treści pisma Poczty Polskiej nie wynika, aby ustalono, że konkretny pracownik, który podjął próbę doręczenia korespondencji skarżącej pozostawił w pocztowej skrzynce oddawczej zawiadomienie o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru, na co wskazują użyte w piśmie sformułowania: pracownik każdorazowo podejmuje próbę doręczenia przesyłki, a dopiero w razie nieobecności adresata pozostawia zawiadomienie (..) Ze swej strony skarżąca nie ma innych możliwości dowodowych, które pozwoliłyby na wykazanie, że ze strony pracownika operatora pocztowego doszło do zaniechania. Należy mieć jednak na względzie, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie wymaga udowodnienia, lecz uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W oceny pełnomocnika skarżącej, M.J. w sposób dostateczny uprawdopodobniła, że nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania z własnej winy. Nie miała wiedzy o tym, że podjęto próbę doręczenia jej jakiejkolwiek korespondencji urzędowej i że pozostawiono ją w placówce pocztowej, w której może ją odebrać. Skarżąca nie wiedząc z przyczyn od siebie niezależnych i niezawinionych o tym, że została wydana decyzja administracyjna, która jej dotyczy, nie mogła je zaskarżyć w przewidzianym w ustawie terminie.
Pełnomocnik skarżącej podniósł, że nieprawidłowości związane z doręczaniem korespondencji urzędowej (w tym także sądowej), nie są sytuacjami wyjątkowymi. Dość powszechnie mówi się o rozmaitych uchybieniach związanych chociażby z niepozostawieniem informacji o podjętej próbie doręczenia i możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej. Wielokrotnie sytuacje takie były przedmiotem analizy w toku postępowań sądowych, w tym przed sądami administracyjnymi.
Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które otrzymało od skarżącej informacje o tym, że nie otrzymała zawiadomienia o próbie doręczenia przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej, nie podjęło jakichkolwiek czynności, zmierzających do zweryfikowania, czy doręczenie zastępcze w trybie art. 44 k.p.a. było przeprowadzone prawidłowo i jest skuteczne.
Pełnomocnik skarżącej nadmienił, że skarżąca nie wiedziała o tym, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w stosunku do niej w sprawie o uznanie za nienależnie pobrane przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jest to inna sytuacja niż wtedy, gdy określona osoba wie o tym, że toczy się postępowanie administracyjne z jej udziałem. Wówczas - przynajmniej teoretycznie - ma nawet możliwość monitorowania stanu sprawy, wie, że musi pilnować odbioru korespondencji, a gdy ma wątpliwości czy decyzja została już wydana czy też nie, ma możliwość samodzielnego odbioru decyzji w siedzibie organu. W niniejszej sprawie skarżąca M.J. nie miała żadnej informacji o tym, że toczy się dotyczące jej postępowanie administracyjne i w sytuacji braku prawidłowego doręczenia jej decyzji, w istocie pozbawiona została możliwości jej zaskarżenia w terminie prawem przewidzianym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W pierwszym kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi mianowicie, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przechodząc natomiast do kwestii merytorycznych podkreślić należy, że zaskarżonym postanowieniem organ II instancji rozstrzygnął dwie kwestie. Po pierwsze odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania (pkt 1), po drugie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania (pkt 2).
W związku z tym należało oddzielnie ocenić prawidłowość kontrolowanego postanowienia w zakresie zawartych w nim poszczególnych rozstrzygnięć.
Materialnoprawną podstawę odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowiły przepisy art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.).
Instytucja przywrócenia terminu ma na celu zapewnienie jednostce ochrony przed ujemnymi skutkami niedopełnienia w terminie określonej czynności procesowej. Umożliwia ona podmiotowi, który z przyczyn przez niego niezawinionych nie dotrzymał terminu do dokonania określonej czynności procesowej, skuteczne jej dokonanie. Jednocześnie podkreślić trzeba, że ma ona charakter wyjątkowy ponieważ stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej i pewności obrotu. Warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie czterech przesłanek. Po pierwsze, zainteresowany złożył prośbę (wniosek) o przywrócenie terminu. Po drugie, prośba o przywrócenie terminu została złożona w ustawowym terminie. Po trzecie, uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego podmiotu i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony. Po czwarte, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu wnioskodawca powinien dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca uprawdopodobniła okoliczność, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Przy ocenie braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, nie jest wobec tego możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko wówczas gdy zainteresowany podmiot nie mógł usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że nie otrzymała żadnego zawiadomienia o próbie doręczenia przesyłki (awizo) zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r., nr SOCVI.554.342AR.2022.198741.FA, o uznaniu za nie należnie pobrane przez M.J. świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r. w kwocie 500,00 zł oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ww. okres
Dodała, że o wydaniu ww. decyzji dowiedziała się dopiero w związku z faktem doręczenia jej 22 czerwca 2022 r. tytułu wykonawczego z 27 maja 2022 r., nr [...].
Na wykazanie powyższej okoliczności skarżąca załączyła do skargi kopię odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. z 14 października 2022 r. na jej reklamację pocztową o numerze [...] dotyczącą braku jej awizacji. We wspomnianej odpowiedzi operator pocztowy poinformował, że czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania. W związku z tym trudno jest jednoznacznie stwierdzić, aby osoba odpowiedzialna za doręczenie i awizację przesyłki zaniedbała swoje obowiązki służbowe.
Jednakże w ocenie Sądu powyższy dokument nie świadczy o wadliwym działaniu ani operatora pocztowego ani jego pracownika, zajmującego się doręczaniem korespondencji. Z treści powołanego pisma Poczty Polskiej S.A. wynika jedynie, że nie można potwierdzić zarzutów skarżącej, co do wadliwego doręczenia i awizacji przesyłki. Skoro zatem dokument ten nie stanowi dowodu na okoliczność nieprawidłowego świadczenia usług pocztowych, ani nawet nie uprawdopodabnia takiej okoliczności, to zdaniem Sądu nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Co prawda zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącej, że organ II instancji bezcelowo odwoływał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do reklamacji pocztowej wystosowanej przez skarżącą 27 czerwca 2022 r., tj. zaraz po dowiedzeniu się o niedoręczeniu jej decyzji organu I instancji. Jak bowiem słusznie podniesiono, w dacie pierwszej reklamacji pocztowej skarżąca nie dysponowała ani numerem niedoręczonej jej przesyłki ani datą w jakiej miała miejsce próba jej doręczenia i w związku z tym nie mogła precyzyjnie sformułować zarzutów co do braku awizacji tej przesyłki. Potwierdza to również odpowiedź Poczty Polskiej S.A. z 15 lipca 2022 r., w której podkreślono, że brak wskazania numeru nadawczego przesyłki pocztowej uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie i określenie zakresu nieprawidłowości świadczonych usług.
Niemniej jednak również pismo Poczty Polskiej S.A. z 14 października 2022 r. nie wyjaśnia wątpliwości w zakresie prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, o czym była już wyżej mowa.
W związku z tym należało przeanalizować inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, zwłaszcza zwróconą do organu przesyłkę listową o n[...] i ocenić ten dowód w świetle obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowania przez organ fikcji doręczenia, o której mowa w art. 44 k.p.a.
Stosownie zatem do art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy zwróconej przesyłki listowej o nr [...] wszystkie określone przepisami art. 44 k.p.a. wymogi zostały spełnione. Na kopercie, obok numeru przesyłki, znajdują się bowiem pieczęcie pocztowe wskazujące na datę pierwszej awizacji 10 marca 2022 r., ponownej awizacji 18 marca 2022 r., a także datę zwrotu przesyłki do nadawcy 25 marca 2022 r. Potwierdzenie próby doręczenia przesyłki jest również każdorazowo parafowane przez doręczyciela obok odcisku pieczęci. Te same informacje znajdują się także na załączonym do ww. przesyłki zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Z tego dokumentu wynika, że 10 marca 2022 r. przesyłki nie doręczono, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata ze wskazaniem właściwej placówki pocztowej. Próbę doręczenia bezskutecznie ponowiono 18 marca 2022 r. Powyższe informacje znajdują również odzwierciedlenie w internetowym systemie śledzenia przesyłek Poczty Polskiej: emonitoting.poczta-polska.pl.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w myśl art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 1640 ze zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez operatora wyznaczonego oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pobrane samodzielnie z systemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych lub przekazów pocztowych mają moc dokumentów urzędowych.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła dowodu, który mógłby w jakimkolwiek stopniu podważyć okoliczności wynikające z ww. dokumentów urzędowych (koperty opatrzonej pieczęciami operatora pocztowego wraz podpisami doręczyciela oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru). W związku z tym zarzut naruszenia art. 58 § 1 w zw. z naruszeniem art. 44 § 2 k.p.a. uznać należy za bezzasadny.
Nie można się również zgodzić z pełnomocnikiem skarżącej, że organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia dodatkowych czynności, zmierzających do zweryfikowania, czy doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. było przeprowadzone prawidłowo i jest skuteczne. Kolegium oparło się bowiem o znajdujące się w sprawie dokumenty urzędowe, natomiast ewentualne podważenie ich wiarygodności nie mieści się w ramach nałożonego na organ obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W tym zakresie ciężar obalenia dowodu został przerzucony na stronę postępowania, która ten dowód kwestionuje.
W ocenie Sądu nie jest również zasadny argument, że skarżąca nie wiedziała o tym, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w stosunku do niej w sprawie o uznanie za nienależnie pobrane przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich zwrotu, a więc nie miała możliwość monitorowania stanu sprawy i nie wiedziała, że musi pilnować odbioru korespondencji. Co prawda zgodzić się należy, że w aktach organu I instancji brak jest zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich zwrotu, jednak informacja taka znajduje się w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 26 sierpnia 2021 r., nr SOCIII.520.099582.2020.198741.000001.KMP 22/07.2021, zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 13 stycznia 2021 r., nr SOCIII.520.099582.2020.198741.000001.KMP 22/07/2021, w której w pkt 2 odmówiono M.J. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 września 2021 r. W powołanej decyzji wskazano, że: "Równocześnie informujemy, iż w trybie art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w niniejszej sprawie zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń.". Zatem wbrew twierdzeniom pełnomocnika M. J. skarżąca miała świadomość o kolejnym postępowaniu, którego wszczęcie miało nastąpić z urzędu.
Odnośnie natomiast do drugiego rozstrzygnięcia kontrolowanego postanowienia wskazać należy, że jego materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (vide: wyrok z 25 lutego 2025 r., I OSK 1285/23 - Lex nr 3834749) stwierdzić należy, że przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego w szczególności na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, w tym także, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Wskazuje się przy tym jednoznacznie, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy więc od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania i to niezależnie od przyczyny tego uchybienia. Wydanie decyzji merytorycznej pomimo stwierdzonego uchybienia terminu oznaczałoby wydanie takiej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z powyższym wniesienie odwołania z uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym stanowi art. 129 § 2 k.p.a., obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie przez organ II instancji odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznaczałoby bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym ostatecznej decyzji, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a.
Reasumując organ II instancji zgromadził kompletny materiał dowodowy, który poddał wnikliwej i rzetelnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydania zaskarżonego postanowienia. Podejmując wspomniane rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wyłącznie stwierdzenie tego rodzaju uchybień obligowałyby Sąd do jego usunięcia z obrotu prawnego.
Przede wszystkim organ odwoławczy, związany art. 153 p.p.s.a., wykonał wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 845/22, w tym jednoznaczne ustalił, że decyzja organu I instancji została skarżącej skutecznie doręczona 24 marca 2022 r. w trybie art. 44 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 3 i § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 763 ze zm.).
dc