I OSK 1332/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-12-01
NSAAdministracyjneWysokansa
oświatalikwidacja szkołyprawo oświatowegminakurator oświatyNSApostępowanie administracyjnekontynuacja nauki

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy w sprawie likwidacji szkoły, uznając, że organ prowadzący nie zapewnił uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej placówce publicznej.

Gmina Stoszowice zaskarżyła postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu dotyczące likwidacji szkoły i przedszkola. Organ administracji uznał zamiar likwidacji za niezgodny z prawem, wskazując na brak zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej placówce publicznej oraz brak powiadomienia rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Stoszowice od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę gminy na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Postanowienie to utrzymało w mocy decyzję Kuratora Oświaty o negatywnej opinii w sprawie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej. Głównym zarzutem organów było niezapewnienie przez gminę możliwości kontynuowania nauki przez uczniów w innej placówce publicznej oraz brak zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji, co jest wymogiem określonym w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Gmina argumentowała, że uchwała o likwidacji nie została podjęta, a opinia kuratora była bezprzedmiotowa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że opinia kuratora jest warunkiem koniecznym do likwidacji placówki i musi być poprzedzona spełnieniem wymogów ustawowych, w tym zapewnieniem kontynuacji nauki dla uczniów. Sąd odrzucił argumentację gminy, że można likwidować placówki bez wskazania konkretnych miejsc kontynuacji nauki, wskazując na potrzebę zapewnienia ciągłości edukacji i ochrony praw uczniów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ prowadzący szkołę jest zobowiązany zapewnić uczniom możliwość kontynuowania nauki w innej placówce publicznej tego samego typu lub o zbliżonym profilu.

Uzasadnienie

Ustawa o systemie oświaty w art. 59 ust. 1 jednoznacznie stanowi, że likwidacja szkoły może nastąpić po zapewnieniu uczniom możliwości kontynuowania nauki. Wskazanie nieistniejącej placówki lub takiej, której status prawny nie jest określony, nie spełnia tego wymogu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.o.s. art. 59 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Szkoła może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący, po zapewnieniu przez ten organ dzieciom możliwości kontynuowania nauki w innej placówce publicznej tego samego typu, a także odpowiednio o tym samym lub zbliżonym profilu kształcenia. Organ prowadzący jest zobowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o tym zamiarze rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego.

u.o.s. art. 59 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Organ prowadzący szkołę może podjąć uchwałę o likwidacji placówki dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.o.s. art. 5 § ust. 5

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Gmina ma zadanie zakładania i prowadzenia szkół.

p.p.s.a. art. 106 § § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego uzupełniania dowodów, uznany za niezasadny.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego oceny dowodów, uznany za niezasadny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prowadzący nie zapewnił uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej placówce publicznej. Organ prowadzący nie powiadomił rodziców o zamiarze likwidacji szkoły na 6 miesięcy przed terminem. Opinia kuratora oświaty jest warunkiem koniecznym do likwidacji szkoły.

Odrzucone argumenty

Uchwała o likwidacji nie została podjęta, a zatem opinia kuratora była bezprzedmiotowa. Obowiązek utworzenia nowych placówek powinien nastąpić po likwidacji starych. Naruszenie przepisów postępowania dotyczących dowodów i oceny materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

podjęcie zamiaru likwidacji wszystkich szkół i placówek oświatowych w gminie z przyczyn ekonomicznych i demograficznych jest rozwiązaniem radykalnym nie jest możliwe realizowanie zadania określonego w art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty w drodze przekazania prowadzenia wszystkich szkół gminnych utworzonej w tym celu fundacji nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, iż w świetle art.59 ust.1 ustawy nie jest wymagane, aby już w dacie podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji istniała inna placówka, która mogłaby przejąć zadania zlikwidowanej jednostki.

Skład orzekający

Izabella Kulig-Maciszewska

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Jaśkowska

sędzia

Anna Lech

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących likwidacji szkół publicznych, w szczególności wymogów proceduralnych i materialnych, takich jak zapewnienie kontynuacji nauki i uzyskanie opinii kuratora."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji likwidacji szkół publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów lokalnych – likwidacji szkół, co ma bezpośredni wpływ na społeczność lokalną i rodziców. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur prawnych w takich sytuacjach.

Gmina chciała zlikwidować szkołę, ale sąd stanął po stronie uczniów. Kluczowe wymogi proceduralne.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1332/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Jaśkowska
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1576/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-05-11
Skarżony organ
Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska /spr./ Sędziowie Małgorzata Jaśkowska NSA Anna Lech Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Stoszowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1576/05 w sprawie ze skargi Gminy Stoszowice na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 22 czerwca 2005 r. nr DKOS-1-KK-5010-93/05 w przedmiocie likwidacji szkoły i placówki oświatowo- wychowawczej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1576/05 oddalił skargę Gminy Stoszowice na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 22 czerwca 2005 r. Nr DKOS-1-KK-5010-93/05, w przedmiocie likwidacji szkoły i placówki oświatowo-wychowawczej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Edukacji Narodowej i Sportu postanowieniem z dnia 22 czerwca 2005 r., nr DKOS-1-KK-5010-93/05, po rozpoznaniu zażalenia Gminy Stoszowice, utrzymał w mocy postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 22 marca 2005 r., nr 111 w sprawie negatywnej opinii w przedmiocie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2005 r. Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej wchodzących w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Przedborowej.
Organ odwoławczy podniósł, że podjęcie zamiaru likwidacji wszystkich szkół i placówek oświatowych w gminie z przyczyn ekonomicznych i demograficznych jest rozwiązaniem radykalnym i w ocenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, budzi niepokój o realizację nałożonych przez ustawę zadań edukacyjnych przez Gminę Stoszowice.
Organ odwoławczy uznał, że działanie władz Gminy Stoszowice polegające na zamiarze zlikwidowania Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej, wchodzących w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Przedborowej oraz przekazania wszystkich szkół i przedszkoli na terenie gminy utworzonej przez siebie fundacji, jest niezgodne z prawem. Zdaniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, nie jest możliwe realizowanie zadania określonego w art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty w drodze przekazania prowadzenia wszystkich szkół gminnych utworzonej w tym celu fundacji. Przepis ten precyzuje zadanie gminy jako "zakładanie i prowadzenie szkół", zatem jest tu wskazana organizacyjna forma realizacji ciążącego na gminie obowiązku. Dotowanie przez gminę szkół publicznych prowadzonych przez inne osoby prawne i fizyczne stanowi odrębne zadanie i nie może zastąpić obowiązku realizowania zadania określonego w art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Należy także wziąć pod uwagę, że niezgodność zamierzonego przez Gminę Stoszowice rozwiązania dodatkowo uwypukla okoliczność, iż status szkół publicznych prowadzonych przez inne osoby prawne lub osoby fizyczne różni się w istotny sposób od statusu szkół publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.
W ocenie Organu, argumenty natury ekonomicznej nie mogą być główną przesłanką zamiaru likwidacji szkół i przedszkoli na terenie Gminy Stoszowice. Istnieje obawa, że nastąpi zaburzenie realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego w szkołach i przedszkolach. Nie może także pozostać obojętnym społeczny protest wobec likwidacji placówek oświatowych.
Na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu Gmina Stoszowice wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 59 ust. 1 oraz art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 126, 140 i 144 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieodniesienie się do okoliczności faktycznych i prawnych wskazanych w zażaleniu, jak również art. 35 § 3 w związku z art. 36 § 1 k.p.a. przez niezałatwienie zażalenia w terminie 30 dni od daty jego wniesienia i niepowiadomienie strony o przyczynie zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 powołanej ustawy o systemie oświaty, szkoła może być zlikwidowana przez organ ją prowadzący po zapewnieniu uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej o tym samym lub zbliżonym profilu. Organ prowadzący szkołę jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić rodziców uczniów i kuratora oświaty o zamiarze likwidacji. Z brzmienia ust. 2 tego przepisu wynika natomiast, że do likwidacji szkoły może dojść jedynie po uprzednim uzyskaniu przez organ prowadzący szkołę pozytywnej opinii kuratora oświaty. W świetle tak jednoznacznej treści powołanych przepisów poza wszelką dyskusją pozostają rozważania skargi, czy przedmiotem opinii Kuratora zawartej w postanowieniu z dnia 22 marca 2005 r. była uchwała Rady Gminy Stoszowice w kwestii zamiaru likwidacji oznaczonych placówek oświatowych, czy też nieistniejąca uchwała o likwidacji tych placówek. Nie jest też przydatna dla istoty sprawy konstatacja strony skarżącej, że omawiany przepis nie ustanawia obowiązku podejmowania przez radę gminy uchwały o zamiarze likwidacji szkoły.
Zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Przedszkola w Przedborowej, wchodzących w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Przedborowej wyrażony został w uchwale Rady Gminy Stoszowice z dnia 28 lutego 2005 r. i przekazany do wiadomości kuratora oświaty.
Negatywna opinia Kuratora w sprawie zamiaru likwidacji placówek oparta została na przepisie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty i wskazywała na brak zapewnienia przez organ zamierzający likwidację możliwości kontynuowania przez uczniów nauki w innej placówce publicznej. Organ prowadzący nie wskazał bowiem placówek, w których dzieci uczęszczające do Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej miałyby podjąć naukę od 1 września 2005 r. W tym stanie faktycznym nie było żadnych wątpliwości, że w dniu wydawania opinii przez Kuratora nie była spełniona przesłanka wymieniona w powołanym przepisie. Dodać należy, że zabrakło także drugiej z materialnych przesłanek ustawowych - o zamiarze likwidacji nie zostali powiadomieni rodzice dzieci. Niedostrzeżenie tego nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
Jak wskazał sąd I instancji te same okoliczności faktyczne legły u podstaw rozstrzygnięcia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia Kuratora z powodu nieistnienia szkoły, w której uczniowie mogliby kontynuować naukę począwszy od września 2005 r. Rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem. Zdaniem Sądu tryb przeprowadzenia likwidacji placówek był wadliwy, bowiem organ prowadzący podjął zamiar ich likwidacji przed powstaniem nowych placówek, w których dzieci mogłyby kontynuować naukę. Należy się zgodzić z Ministrem Edukacji Narodowej i Sportu, że zamiar równoczesnej likwidacji placówek publicznych prowadzonych dotychczas przez gminę jest rozwiązaniem radykalnym i wymaga odpowiednich przygotowań, w tym także zapoznania rodziców z zarówno z zamiarem likwidacji jak i planowanym rozwiązaniem nowej organizacji sieci oraz charakteru mających powstać placówek.
Jednocześnie sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika że, o zamiarze likwidacji poza Kuratorem nie został powiadomiony nikt z kręgu osób tak żywotnie zainteresowanych procesem edukacji jak rodzice uczniów. W świetle powyższego negatywna opinia w przedmiocie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej była uzasadniona. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej organy opiniujące nie przekroczyły granic swobodnego uznania przy podejmowaniu zaskarżonych postanowień. Argumentacja prawna negatywnej opinii mieści się w zakresie przesłanek ustalonych przez ustawodawcę w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, na które powołały się organy w wydanych orzeczeniach. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Edukacji Narodowej i Sportu wskazał, że przedstawiony przez Gminę zamierzony sposób likwidacji placówek, bez zabezpieczenia dzieciom możliwości kontynuacji nauki grozi niewykonaniem konkretnego, wyraźnie wskazanego w art. 5 ust. 5 i 7 ustawy o systemie oświaty obowiązku zakładania i prowadzenia placówek oświatowych przez gminę. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można zatem zarzucić arbitralności.
Gmina Stoszowice złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 1996 r. Nr 67 poz. 329 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż bez jakiegokolwiek znaczenia prawnego pozostaje, czy przedmiotem opinii Dolnośląskiego Kuratora Oświaty była intencyjna uchwała Rady Gminy Stoszowice dotycząca zamiaru likwidacji oznaczonych placówek oświatowych, czy też nigdy nie podjęta (a zatem nieistniejąca) uchwała Rady Gminy Stoszowice o likwidacji tychże placówek. Ponadto naruszenie wskazanego przepisu polega na uznaniu, że Gmina Stoszowice miała obowiązek utworzenia nowych placówek oświatowych jeszcze przed datą podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji dotychczas działających placówek oraz ścisłego wskazania w uchwale o zamiarze likwidacji placówek oświatowych, gdzie i w jaki sposób będzie realizowany obowiązek szkolny przez dzieci z likwidowanych placówek; oraz naruszenie przepisów postępowania, konkretnie przepisu art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) poprzez dowolne, a to z uwagi na brak oparcia na jakichkolwiek dokumentach, ustalenie, iż Skarżąca zaniechała powiadomienia rodziców dzieci Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej o planowanej likwidacji tych placówek.
Skarżąca zaznaczyła, Rada Gminy Stoszowice nie podjęła uchwały w przedmiocie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej i nie wystąpiła do Dolnośląskiego Kuratora Oświaty o wydanie opinii w rozumieniu przepisu art. 59 ust. 1 w/w ustawy. Tym samym negatywna opinia Dolnośląskiego Kuratora Oświaty zawarta w postanowieniu z dnia 22 marca 2005 r. była od początku bezprzedmiotowa jako podjęta bez stosowanego wniosku Gminy Stoszowice. Okoliczność ta uszła uwadze Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, który podtrzymał w/w postanowienie w mocy. Ta relewantna prawnie okoliczność została zupełnie zignorowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w sposób sprzeczny z brzmieniem przepisu art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, uznał, że nie ma znaczenia, czy organ administracji wydał postanowienie odnoszące się do nieistniejącej (bo nigdy nie podjętej) uchwały o likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej.
Ponadto zaprezentowana przez Sąd I instancji interpretacja przepisu art. 59 ust. 1 w/w ustawy, praktycznie uniemożliwia skuteczne przeprowadzenie likwidacji szkoły. Zupełnie uszło uwadze Sądu I instancji, że zasady racjonalnej gospodarki finansowej (wynikające z założenia, że sam ustawodawca postępuje racjonalnie) nakazują najpierw dokonanie likwidacji placówki oświatowej, a następnie - utworzenie w oparciu o istniejącą bazę materialną - nowej placówki. Kilkuetapowa procedura zmierzająca do likwidacji szkoły (oraz podana, ale mogąca ulec przesunięciu, data przewidywanej likwidacji szkoły) winna ponadto zapewnić właściwe poinformowanie rodziców o tym fakcie, a organowi prowadzącemu szkołę umożliwić utworzenie bądź wskazanie nowej placówki. Szkoła, zgodnie z przepisem art. 59 ust. 2 w/w ustawy, może być bowiem zlikwidowana dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie można w żadnym przypadku z przepisu art. 59 ust. 1 w/w ustawy wyciągnąć innego wniosku, a w szczególności takiego, że przepis ten wymaga, aby już w dacie podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji szkoły istniała inna placówka, która mogłaby przejąć zadania likwidowanej szkoły. Taką interpretację należy uznać za sprzeczną nie tylko z wykładnią językową, ale i funkcjonalną. Przepis art. 59 ust. 1 w/w ustawy wyraźnie stanowi, że szkoła może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego, pozostawiając organowi prowadzącemu szkołę kompetencję do skonkretyzowanie roku, w którym szkoła ma być zlikwidowana. Tym samym proces likwidacji szkoły nie jest ograniczony datą końcową, która wynikałby wprost z w/w przepisu ustawy. Sam obowiązek wskazania data likwidacji szkoły aktualizuje się zatem dopiero na etapie podejmowania uchwały o likwidacji szkoły, a nie na etapie podejmowania uchwały o zamiarze jej likwidacji. Uchwała w sprawie likwidacji nie została jednak, co wskazano wyżej, podjęta. Skoro tak, to dokonana przez Sąd I instancji analiza prawna przepisu art. 59 ust. 1 w/w ustawy odnosząca się do kwestii terminu od którego zadania Publicznej Szkoły Podstawowej w Przedborowej i Publicznego Przedszkola w Przedborowej miałby przejąć inne placówki, pozostaje bezprzedmiotowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Z uwagi na fakt, iż jej autor zarzucił wyrokowi WSA w Warszawie zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznał ostatni wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego /por. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005r s.455/.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut naruszenia prawa procesowego w postaci art.106 §5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DzU Nr 153, poz.1270 ze zm./, powoływanej dalej jako ppsa, w zw. z art. 233 §1 kpc poprzez pozbawione jakichkolwiek dowodów przyjęcie, że skarżąca gmina zaniechała powiadomienia rodziców likwidowanej placówki o zamiarze jej zlikwidowania. Przepis ten, przewidujący stosowanie przepisów kpc, odnosi się bowiem do sytuacji określonej w art.106§3 ppsa, tj możliwości przeprowadzenia przez sąd z urzędu lub na wniosek strony uzupełniającego dowodu z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przepis art.106§3 ppsa nie był zaś w ogóle stosowany przez sąd wojewódzki. Sąd ten nie przeprowadzał bowiem uzupełniającego postępowania dowodowego, ani strony o takie postępowanie nie wnosiły. Stąd zarzut naruszenia art.106 §5 ppsa nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj art. 59 ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991r o systemie oświaty / DzU 2004r Nr 256 poz. 2572 ze zm/.przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż zawarte w tym artykule warunki odnoszą się do uchwały w sprawie zamiaru likwidacji publicznego przedszkola.
Zgodnie z art.59 ust.1 ustawy o systemie oświaty, przedszkole publiczne może być zlikwidowane z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący, po zapewnieniu przez ten organ dzieciom możliwości kontynuowania nauki w innej placówce publicznej tego samego typu, a także odpowiednio o tym samym lub zbliżonym profilu kształcenia. Jak zaś podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r sygn. K 29/2000 /OTK-A 2002 nr 3 poz.30/ placówka publiczna jest szkołą , która spełnia wymagania określone w art. 7 ustawy, m. inn. zapewnia bezpłatne nauczanie w zakresie ramowych programów nauczania , przeprowadza rekrutację uczniów w oparciu o zasadę powszechnej dostępności , zatrudnia nauczycieli posiadających odpowiednie kwalifikacje , realizuje ramowy plan nauczania i programy nauczania uwzględniające określone podstawy programowe, realizuje ustalone przez właściwego ministra zasady oceniania, kwalifikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów . Umożliwia ona uzyskanie świadectw i dyplomów państwowych. Stąd ustawa przewiduje szereg rygorów dla szkół i innych placówek publicznych, co wynika stąd, że szkoła taka stwarza pewność uzyskania świadectwa państwowego gwarantując jednocześnie porównywalny poziom wykształcenia. Organ prowadzący placówkę jest zobowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem jej likwidacji zawiadomić o tym zamiarze likwidacji: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkoły czy innej placówki danego typu.
Na podstawie art. 59 ust.2 ustawy organ prowadzący szkołę a także placówkę publiczną prowadzoną przez jednostkę samorządu terytorialnego może podjąć uchwałę o likwidacji placówki dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Opinia ta podejmowana jest w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie/art.59 ust.2b ustawy/.
Opinia kuratora oświaty wydawana jest więc w oparciu o konkretny przepis prawa/ art.59 ust.2/ i pozostaje w ścisłym związku z innymi przepisami ustawy określającymi kompetencje powyższego organu. Kurator oświaty w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami, który polega m. inn. na ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkół, placówek i nauczycieli. Realizuje on ponadto politykę oświatową państwa, jak również współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizowaniu regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, zgodnych z celami oświatowymi państwa oraz w zakresie kształtowania i rozwoju bazy materialnej szkół i placówek/ art.31 i 33 ustawy/.
Kurator oświaty jest zatem, jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powoływanego wyroku, organem odpowiedzialnym za jakość oświaty oraz posiadającym w stosunku do szkół publicznych i niepublicznych szereg wynikających z przepisów prawa uprawnień kontrolnych.
W podobnych granicach wyznaczonych konkretnymi normami prawnymi kurator oświaty wydaje opinie przewidziane w art.59 ust.2 ustawy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2006r sygn. akt I OSK 1128/05 , kurator nie może przy tym działać arbitralnie. Niewydajnie pozytywnej opinii o likwidacji szkoły czy innej placówki oświatowej samorządowej może mieć miejsce tylko w razie niedochowania wymogów określonych w art.59 ust.1 ustawy oraz w innych przepisach prawa. Podkreślił to również w powoływanym wyroku TK. Oznacza to m. inn., iż warunkiem opinii pozytywnej jest spełnienie wymogów z art.59 ust.1 ustawy, w tym zapewnienie uczniom możliwości kontynuowania nauki w szkole/ placówce/ publicznej oraz zawiadomienie o zamiarze likwidacji szkoły/placówki/ kuratora. Przemawia za tym zarówno wykładnia gramatyczna jak i celowościowa. Art. 59 ust.1 wiąże bowiem obowiązek zawiadomienia kuratora z zamiarem likwidacji placówki na 6 miesięcy przed terminem likwidacji. Artykuł ten określa jednocześnie termin możliwej likwidacji i jej przesłanki. Przesłanki te podlegają kontroli właśnie w ramach nadzoru kuratora i warunku wynikającego z ust.2 który przewiduje, że faktyczna likwidacja może nastąpić dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora. W konsekwencji oznacza to, że likwidacja jako czynność faktyczna musi być zawsze poprzedzona opinią pozytywną kuratora, który podejmuje ją w stosunku do uchwały o zamiarze likwidacji szkoły/ o tym się go bowiem zawiadamia na podstawie art.59 ust.1/.Przedmiotem opinii jest więc zamiar likwidacji, gdyż po samej likwidacji opinia byłaby już bezprzedmiotowa. Jak też wskazał TK w powoływanym orzeczeniu w ten sposób znajduje ograniczenia zasada wykonywania przez gminy zadań publicznych na własną odpowiedzialność "gdyż w przewidzianych ustawą sytuacjach dochodzi wskutek braku pozytywnej opinii kuratora do udaremnienia zamiaru likwidacji gminnej szkoły / placówki/ samorządowej, ale – w ocenie Trybunału Konstytucyjnego –mamy w tym przypadku do czynienia z dopuszczalnym "współdziałaniem fachowym"... mieszczącym się w granicach ustanowionej konstytucyjnie zasady współdziałania władz /preambuła do konstytucji.
Nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, iż w świetle art.59 ust.1 ustawy nie jest wymagane, aby już w dacie podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji istniała inna placówka, która mogłaby przejąć zadania zlikwidowanej jednostki.
Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w powoływanym wyroku , do odmowy wydania pozytywnej opinii może prowadzić zarówno niewykonanie jak i realna groźba niewykonania wskazanych w ustawie obowiązków. Wskazanie możliwości kontynuowania nauki w nieistniejącej dotąd placówce, która dopiero miałaby zostać założona, a której status prawny nie jest jeszcze określony, nie stanowi wykonania obowiązku wynikającego z art.59 ust.1 ustawy. Jednocześnie w świetle art. 58 ust.5 ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 marca 2004r w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną lub fizyczną /DzU Nr 46, poz.438/ założenie takiej placówki ma służyć poprawie warunków kształcenia a także korzystnie uzupełniać sieć szkół publicznych. Nie ma więc w założeniu całkowicie ich zastępować. Regulacji tej nie może zmieniać art.9 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r o samorządzie gminnym /tj DzU 2001r Nr 142, poz.1591 ze zm./ przewidujący możliwość realizacji zadań gminy poprzez inne tworzone przez nią jednostki organizacyjne a także zawieranie umów z innymi podmiotami w tym organizacjami pozarządowymi. Formy te mogą być bowiem wykorzystywane w różnym stopniu w zależności m. inn. od rodzaju prowadzonych zadań i odnoszących się do nich regulacji prawnych.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DzU Nr 153, poz.1270 ze zm./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI