I OSK 133/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną J.S. od wyroku WSA, uznając, że pisma MOPS nie były decyzjami administracyjnymi, a odwołanie od nich było niedopuszczalne.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.S. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania. J.S. wnioskowała o zasiłek celowy na remont domu, jednak MOPS wzywał ją do uzupełnienia wniosku o kosztorys i wskazanie wykonawcy. SKO uznało odwołanie od pism MOPS za niedopuszczalne, a WSA podtrzymało to stanowisko, wskazując, że pisma te nie były decyzjami administracyjnymi. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając argumentację WSA za prawidłową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29.10.2010 r. oddalił skargę J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 22.01.2010 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. J. S. wniosła o zasiłek celowy na drobne naprawy domu. Kierownik MOPS w Sulejówku poinformował ją, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po wskazaniu wykonawcy i przedstawieniu kosztorysu, a brak tych informacji do określonego terminu spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W międzyczasie SKO uznało zażalenie J. S. na bezczynność Burmistrza za nieuzasadnione. Wniosek J. S. został ostatecznie pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania od pism MOPS, uznając je za czynności materialno-techniczne, a nie decyzje administracyjne. WSA zgodził się z tym, wskazując, że skarżąca powinna korzystać ze środków zaskarżenia na wypadek bezczynności organu. J. S. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz przepisów postępowania, w tym art. 1 P.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pisma MOPS nie były decyzjami administracyjnymi, a odwołanie od nich było niedopuszczalne. NSA podkreślił, że prawo do sądu nie oznacza obowiązku merytorycznego rozpoznania każdej sprawy wbrew przepisom procesowym, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również uznał za nieusprawiedliwione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pisma te nie są decyzjami administracyjnymi i nie mogą być przedmiotem odwołania. Odwołanie od nich jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Pisma MOPS wzywające do uzupełnienia wniosku o zasiłek celowy, informujące o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania lub wzywające do uzupełnienia braków, nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 104 i 107 K.p.a. Są to czynności materialno-techniczne. W przypadku braku rozstrzygnięcia merytorycznego lub bezczynności organu, stronie przysługują inne środki prawne, np. skarga na bezczynność.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
P.p.s.a. art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
K.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
P.p.s.a. art. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 12a § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 37 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pisma MOPS wzywające do uzupełnienia wniosku nie są decyzjami administracyjnymi, a odwołanie od nich jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny w postępowaniu skargowym od postanowienia o niedopuszczalności odwołania nie bada zasadności wezwania do uzupełnienia braków wniosku. Odmowa wydania kserokopii akt nie narusza prawa do obrony, jeśli pełnomocnik miał dostęp do akt i dokumenty są znane stronie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 45 i 78 Konstytucji RP poprzez odebranie prawa do zaskarżenia czynności organu. Naruszenie art. 2 u.p.s. poprzez działanie sprzeczne z celem pomocy społecznej. Naruszenie art. 1 P.p.s.a. przez niezbadanie legalności działania organu. Naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przez nietrafne przyjęcie braku podstaw do środka zaskarżenia. Naruszenie art. 12a § 2 P.p.s.a. przez odmowę wydania kopii akt. Naruszenie art. 7 K.p.a. przez niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy. Naruszenie art. 64 K.p.a. przez bezpodstawne zastosowanie i pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Godne uwagi sformułowania
nie jest możliwe stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z tego powodu, że wniesione zostało po terminie. nie spełniają nawet tych minimalnych warunków, aby można byłoby uznać je za decyzje lub łącznie za jedną decyzję administracyjną powinna korzystać ze środków zaskarżenia przewidzianych na wypadek bezczynności organu. nie można odwołać się od działania organu administracji publicznej, które nie jest decyzją w rozumieniu art. 104 i 107 K.p.a., z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. czynność pozostawienia wniosku bez rozpoznania, podjęta w trybie art. 64 § 2 K.p.a. nie wymaga podjęcia decyzji, ani postanowienia, ponieważ jest czynnością materialno-techniczną
Skład orzekający
Anna Łukaszewska - Macioch
przewodniczący
Irena Kamińska
sprawozdawca
Jerzy Krupiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność odwołania od pism organów administracji, które nie są decyzjami lub postanowieniami. Rozróżnienie między czynnością materialno-techniczną a decyzją administracyjną. Środki prawne w przypadku bezczynności organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zasiłek celowy i sposobu jego procedowania przez MOPS. Interpretacja przepisów K.p.a. i P.p.s.a. w kontekście pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniu administracyjnym, dotyczące rozróżnienia między decyzją a czynnością materialno-techniczną oraz właściwych środków zaskarżenia. Jest to ciekawe dla prawników procesualistów.
“Kiedy pismo urzędnika nie jest decyzją? NSA wyjaśnia, jak odwołać się od odmowy pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 133/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2011-04-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-01-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łukaszewska - Macioch /przewodniczący/ Irena Kamińska /sprawozdawca/ Jerzy Krupiński Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 664/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-10-29 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 3 § 2, art. 183, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 664/10 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia (...) stycznia 2010 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 29.10.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 664/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 22.01.2010 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia 10.09.2009 r. J. S. zwróciła się do Burmistrza Sulejówka o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na drobne naprawy domu (oszklenie okien, naprawa dachu, rynien, zamków itp.). Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulejówku w piśmie z dnia 29.09.2009 r. skierowanym do J. S. (doręczonym w dniu 8.10.2009 r.) przypomniał, jakie wnioski złożyła ona do MOPS we wrześniu 2009 r. (na łączną kwotę 5.220 zł) i jaką pomoc w tym czasie uzyskała. Ponadto, odnośnie wniosku o pomoc "na drobne naprawy domu" poinformował, że rozpatrzenie tego wniosku będzie możliwe, jeśli wnioskodawczyni wskaże wykonawcę robót i przedstawi ich kosztorys. MOPS nie dysponuje bowiem pracownikami wykonującymi remonty, a wcześniej wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na wskazanego przez MOPS wykonawcę oszklenia okien. Konieczna jest też aktualizacja wywiadu środowiskowego. Brak wskazania wykonawcy robót, ich kosztorysu oraz sposobu płatności do 25.10.2009 r. spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W dniu 19.10.2009 r. J. S. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach na bezczynność Burmistrza Sulejówka w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku o zasiłek celowy na drobne naprawy domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach postanowieniem z dnia 13.11.2009 r. nr (...) uznało zażalenie za nieuzasadnione. SKO uznało, że MOPS w Sulejówku systematycznie wydaje decyzje w sprawie udzielenia żalącej się pomocy w postaci zasiłku stałego i zasiłków celowych i nie pozostaje w bezczynności. Natomiast do pozostawienia bez rozpoznania wniosku o naprawę domu przyczyniła się sama wnioskodawczyni, nie podejmując współpracy z organem pomocy społecznej. Nie wykonała bowiem zobowiązania wynikającego z pisma z dnia 29.09. 2009 r. Przed rozpatrzeniem przez SKO zażalenia na bezczynność, wniosek J. S. o przyznanie zasiłku celowego "na drobne naprawy domu" został pozostawiony bez rozpoznania, o czym J. S. została poinformowana pismem Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulejówku z dnia 28.10. 2009 r. nr (...) . W piśmie tym powołano się na art. 64 § 2 K.p.a. i stwierdzono, że do 25.10.2009 r. nie wpłynęły oczekiwane informacje, wymienione w piśmie z dnia 29.09.2009 r. W dniu 28.10.2009 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulejówku skierował do J. S. też inne pismo o nr (...) , w którym odniósł się do jej kolejnego wniosku, tym razem z dnia 5.10.2009 r., dotyczącego również przyznania zasiłku celowego na drobne naprawy domu. W piśmie tym zobowiązał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku analogicznie jak poprzednio w piśmie z dnia 29.09.2009 r., wyznaczając termin na uzupełnienie do dnia 30.11.2009 r. Obydwa pisma z 28.10.2009 r. J. S. otrzymała w dniu 23.11.2009 r. i pismem datowanym na dzień 30.11.2009 r. wniosła od nich odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach. W odwołaniu podniosła, że na jej wnioski o zasiłek celowy na remont domu organ I instancji od trzech lat odpowiada pismami i nie wydaje decyzji, a z powodu braku remontu dom ulega coraz większej dewastacji, co zagraża jej zdrowiu i życiu. W jej sytuacji życiowej remont domu jest obowiązkiem organu pomocy społecznej, z którego organ się nie wywiązuje. Zaskarżone pisma należy więc potraktować jako decyzje odmowne. Po skompletowaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach postanowieniem z dnia 22.01.2010 r. nr (...) w oparciu o art. 134 K.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że zaskarżonych pism nie można traktować jako decyzje, gdyż cyt. "wydanie przedmiotowych pism było jedynie czynnością materialno-techniczną, a nie miało na celu merytorycznego rozstrzygnięcia spraw i w związku z powyższym brak jest podstaw formalno prawnych do wniesienia odwołania". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła J. S. . Opisując swoją sytuację zdrowotną (znaczny stopień niepełnosprawności, niezdolność do pracy) oraz mieszkaniową (dewastacja domu spowodowana działaniem wandali i bezczynnością pomocy społecznej) podała podobnie jak w odwołaniu, że na jej wnioski o zasiłek celowy na remont domu organ I instancji od trzech lat odpowiada pismami i nie wydaje decyzji, a z powodu braku remontu dom ulega coraz większej dewastacji. W jej sytuacji życiowej remont domu jest obowiązkiem organu pomocy społecznej, który we własnym zakresie powinien znaleźć wykonawcę i ustalić z nim zapłatę. Skargę uważa więc za zasadną. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż nie jest możliwe stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z tego powodu, że wniesione zostało po terminie. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, która stała się ostateczna wskutek upływu terminu do wniesienia odwołania, jest odwołaniem wniesionym po terminie, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 K.p.a., bowiem termin ten może zostać stronie przywrócony i sprawa zostanie rozpatrzona przez organ odwoławczy. W zaskarżonym postanowieniu organ II instancji stwierdził, że rozstrzygnął sprawę "po zapoznaniu się w dniu 22.01.2010 r. z pismem z dnia 9.12.2009 r. zatytułowanym odwołanie". Data 9.12.2009 r. widnieje też na odwołaniu, jako data wpływu do SKO. Gdyby rzeczywiście odwołanie zostało wniesione w dniu 9.12.2009 r., byłoby wniesione po terminie, gdyż pisma będące przedmiotem odwołania skarżąca otrzymała (jak sama twierdzi) w dniu 23.11.2009 r. Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że za datę wniesienia odwołania należy uznać dzień 7.12.2009 r. Taka bowiem data widnieje na odwołaniu, jako dzień jego wpływu do organu I instancji, mimo że tam było adresowane jedynie do wiadomości Burmistrza Sulejówka. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO posługuje się dwoma datami wniesienia odwołania: raz pisze o dniu 9.12.2009 r. innym razem o dniu 7.12.2009 r. Nie jest jasne przy tym, czy do SKO odwołanie zostało wniesione osobiście, czy za pośrednictwem poczty. Przyjmując jednak jako datę wniesienia odwołania dzień 7.12.2009 r. (dzień wpływu do organu I instancji) Sąd pierwszej instancji uznał, że zostało ono wniesione w terminie. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem II instancji, że w niniejszej sprawie odwołanie było niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Niedopuszczalne jest bowiem odwołanie od czynności organu administracji publicznej, która nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 i 107 K.p.a., czyli z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. Zaskarżone odwołaniem pisma Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulejówku z dnia 28.10.2009 r. nie spełniają nawet tych minimalnych warunków, aby można byłoby uznać je za decyzje lub łącznie za jedną decyzję administracyjną (pomijając już fakt, że drugie z tych pism o numerze (...) dotyczyło odrębnego wniosku skarżącej z dnia 5.10.2009 r., mimo że w tym samym przedmiocie). Oba pisma nie zawierają bowiem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (art. 104 K.p.a.), jaką przedstawiła organowi skarżąca we wniosku z dnia 10.09.2009 r., ponowionym w dniu 5.10.2009 r. Jedno z tych pism informuje o pozostawieniu wniosku z dnia 10.09.2009 r. bez rozpoznania, a drugie wzywa do uzupełnienia wniosku z dnia 5.10.2009 r. Skarżąca zdaje się w odwołaniu łączyć te dwa postępowania, z których wcześniejsze zostało wszczęte wnioskiem z dnia 10.09.2009 r. Żadne z tych pism nie odmawiało lub też nie przyznawało skarżącej zasiłku celowego na remont domu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji jeśli skarżąca nie może uzyskać orzeczenie rozstrzygającego o istocie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na remont domu, co podnosiła zarówno w odwołaniu jak i w skardze do sądu, powinna korzystać ze środków zaskarżenia przewidzianych na wypadek bezczynności organu. Z zażalenia na bezczynność organu I instancji skarżąca już zresztą skorzystała, lecz po odmowie potwierdzenia bezczynności tego organu przez SKO w postanowieniu z dnia 13.11.2009 r. nr (...) , skarżąca nie wystąpiła już ze skargą na bezczynność organu I instancji do sądu administracyjnego, w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Tylko bowiem w takim przypadku sąd mógłby skontrolować, czy żądanie usunięcia braków wniosku o zasiłek celowy na remont domu – poprzez wskazanie wykonawcy robót, ich kosztorysu i sposobu zapłaty – było zasadne na gruncie art. 64 § 2 K.p.a. i czy w związku z niewykonaniem tego żądania przez skarżącą organ był uprawniony do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, czy też czyniąc tak pozostaje w bezczynności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. S. zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 45 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na odebraniu Skarżącej prawa do zaskarżenia czynności organu administracji publicznej; b) art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późniejszymi zmianami) przez działanie sprzeczne z celem pomocy społecznej; 2. naruszenie przepisów postępowania: a) art. 1 P.p.s.a. przez niezbadanie czy czynność organu administracji została podjęta z naruszeniem prawa; b) art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przez niezastosowanie przepisu i nietrafne przyjęcie, że brak jest formalno - prawnych podstaw do wniesienia środka zaskarżenia dotyczącego czynności organu innej niż decyzja lub postanowienie; c) art. 12a § 2 P.p.s.a. przez odmowę wydania Skarżącej kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy; d) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami, dalej "K.p.a.") przez niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy; e) art. 64 K.p.a. przez bezpodstawne zastosowanie, tj. bezzasadne zobowiązanie do uzupełnienia braków formalnych oraz pozostawienie sprawy bez rozpoznania. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji oparł się na błędnym założeniu, że nie można odwołać się od działania organu administracji publicznej, które nie jest decyzją w rozumieniu art. 104 i 107 K.p.a., z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. Tymczasem na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. skarżącej przysługuje środek zaskarżenia od pozostawienia wniosku bez rozpoznania – skarga na czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W świetle orzecznictwa WSA i NSA, bezsporny jest fakt, że czynność pozostawienia wniosku bez rozpoznania, podjęta w trybie art. 64 § 2 K.p.a. nie wymaga podjęcia decyzji, ani postanowienia, ponieważ jest czynnością materialno-techniczną, na poparcie czego przedstawiono stosowne orzecznictwo. Następnie skarżący wywodził, iż błędne jest stanowisko przyjęte w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, że skarżąca powinna korzystać ze środków zaskarżenia przewidzianych na wypadek bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie twierdzi, że w przypadku wystąpienia ze skargą na bezczynność organu, sąd administracyjny byłby uprawniony do kontroli zasadności żądania usunięcia braków wniosku o zasiłek celowy na remont domu. Zgodnie bowiem z art. 37 § 2 K.p.a. organ rozpoznający zażalenie na bezczynność nie jest zobowiązany kontrolować czy żądanie uzupełnienia braków wniosku było uzasadnione, a jedynie do stwierdzenia braku podejmowanych czynności i wyznaczenia dodatkowych terminów. Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, iż organ uznając zażalenie (na bezczynność) za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Nie jest zatem, jak twierdzi WSA, uprawniony do badania zasadności podjętych czynności lub zwolnienia wnioskodawcy z zobowiązań nałożonych przez organ niższego rzędu, który powinien załatwić sprawę w terminie. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd pierwszej instancji nie zbadał legalności działania organu, do czego był zobowiązany w świetle art. 1 P.p.s.a. Wyrok narusza ponadto art. 1 P.p.s.a., który nakłada na sądy administracyjne obowiązek kontroli legalności działania organów. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem sąd administracyjny w zakresie kontroli zobowiązany jest zbadać czy organ administracji publicznej podejmując czynności nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustosunkował się do zarzutów jakie podnosiła skarżąca w skardze i odwołaniu, dotyczących bezpodstawnego wezwania do wskazania wykonawcy i przedstawienia kosztorysu przez Kierownika MOPS w Sulejówku. Brak oceny legalności działania organu, do którego sąd jest zobowiązany przez ustawę miało wpływ na wynik postępowania i doprowadziło do niespełnienia jego roli procesowej. Skarżący podniósł również, iż Kierownik MOPS naruszył prawo wzywając skarżącą do uzupełnienia braków, które nie są brakami formalnymi w rozumieniu art. 64 § 2 K.p.a. Istotnie organ administracji publicznej zobowiązując skarżącą do uzupełnienia braków i pozostawiając wniosek bez rozpoznania uchybił przepisom postępowania. W toku postępowań w kolejnych instancjach skarżąca wielokrotnie wskazywała, iż wezwanie jej do uzupełnienia wniosku o kosztorys oraz wskazanie wykonawcy jest nieuzasadnione i nie jest brakiem formalnym w rozumieniu art. 64 § 2 K.p.a. Co więcej norma ta mówi o "wymaganiom ustalonym w przepisach prawa", natomiast Kierownik MOPS w wezwaniach do uzupełniania braków formalnych nie wskazał podstawy prawnej, nakładającej na skarżącą obowiązek podania informacji dotyczących wykonawców i kosztorysu. Takich wymagań nie nakłada również ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. Nr 175, poz. 1362). Skoro skarżąca nie była w żaden sposób zobowiązana do podawania tego typu informacji, brak podstaw, aby Kierownik MOPS był uprawniony do wzywania jej do uzupełnienia ich. Wezwanie ma na celu uzupełnienie braków formalnych, a takimi z pewnością nie jest brak kosztorysu ani wskazania wykonawcy, gdyż skarżąca nie była zobowiązana do podawania tego typu informacji. Zatem organ nie może zobowiązać wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o informacje lub dodatkowe dokumenty, jeśli obowiązek taki nie wynika z przepisów prawa. Ponadto zdaniem skarżącej w toku postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 12a § 2 P.p.s.a. przez odmowę wydania kserokopii akt sprawy. Skarżąca dwukrotnie w pismach z dnia 31 maja 2010 r. oraz 12 lipca 2010 r. wnosiła o wydanie kserokopii akt. Mając na uwadze ograniczenie dostępu do akt skarżącej, wbrew wyraźnym regulacjom P.p.s.a, uchybienie przepisom postępowania miało tak istotny wpływ na jego wynik, że może powodować nieważność postępowania przez pozbawienie strony możliwości obrony praw na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W omawianej sprawie brak jest przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. wobec czego granice rozpoznawania sprawy zakreślone zostały zarzutami skargi kasacyjnej. Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwione. Odnosząc się do zarzuconego naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, co następuje: Artykuł 45 Konstytucji RP przyznaje jedno z podstawowych praw w demokratycznym państwie prawnym, tj. prawo do usprawiedliwionego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Sądy rozstrzygają sprawy zgodnie z regułami zawartymi w przepisach prawa, przy czym aby ochrona prawa do sądu była realna, kontroli sądowej podlegają nie tylko rozstrzygnięcia merytoryczne ale i procesowe. Konstytucyjne prawo do sądu nie oznacza zatem, że sąd wbrew zapisom prawa procesowego ma obowiązek rozpoznać merytorycznie każdą sprawę. W okolicznościach niniejszej sprawy sąd administracyjny rozpoznając skargę J. S. na postanowienie wydane w trybie art. 134 K.p.a. realizuje jej prawo określone w art. 145 Konstytucji RP wobec czego zarzut naruszenia tego przepisu nie jest zasadny. Z kolei art. 78 Konstytucji stanowi, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a wyjątki od tej zasady określa ustawa. Wydane postanowienie będące przedmiotem badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym stwierdza jednak niedopuszczalność odwołania ponieważ akty, od których zostało ono wniesione nie są decyzjami administracyjnymi. Z poglądem tym trzeba się zgodzić wobec czego również zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji RP uznać należy za nieusprawiedliwiony, bowiem zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 kpa dotyczy orzeczeń administracyjnych a nie podejmowanych przez organy czynności Nie można też zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej co do tego, że Kierownik MOPS-u zobowiązując wnioskodawczynię do wskazania wykonawcy i ustalenia kosztorysu napraw remontowych naruszył art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca wcześniej nie zaakceptowała wykonawcy oszklenia okien wskazanego przez MOPS, a zgodnie z art. 4 ustawy zobowiązana jest do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Skoro wykonawcy zaproponowani przez organ pomocy budzą zastrzeżenia skarżącej jej współdziałanie powinno polegać na przedstawieniu własnych propozycji co do firm remontowych i przedłożeniu sporządzonych przez nie kosztorysów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego również nieusprawiedliwione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł naruszyć art. 7 i 64 K.p.a., bowiem nie stosował tych przepisów w swoim postępowaniu. Ponadto co do badania zasadności wezwania skarżącej do uzupełnienia braków wniosku to mogłoby się ono odbyć, jak trafnie wskazał Sąd I instancji w trakcie rozpoznawania skargi na bezczynność organu. Natomiast badanie takie w sprawie niniejszej było niedopuszczalne. Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 12a § 2 P.p.s.a. poprzez odmowę wydania skarżącej kopii wskazanych przez nią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Dokumentami tymi były m.in. pisma i orzeczenia skierowane do skarżącej, a więc będące w jej posiadaniu, bądź też korespondencja między organami nie zawierająca nowych istotnych dla sprawy nieznanych skarżącej okoliczności. Nadto trzeba dodać, że J. S. reprezentował pełnomocnik wyznaczony z urzędu, który miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy i podjęcia w razie potrzeby stosownych czynności. Możliwość obrony praw skarżącej została tym samym w pełni zagwarantowana i nie zagroziła jej odmowa sporządzenia żądanych kserokopii. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej trzeba też stwierdzić, iż Sąd Wojewódzki zbadał czynności organów administracji i słusznie stwierdził, że nie zostały one podjęte z naruszeniem prawa. Sformułowany przy tej okazji zarzut naruszenia art. 1 P.p.s.a. jest niezasadny również z tego powodu, że przepis ten określa przedmiotowy zakres działania ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stosując jej uregulowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie można go naruszyć. Przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarga kasacyjna nie dotyczy pism adresowanych do strony mających na celu ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wysyłanych w toku postępowania administracyjnego, wobec czego również ten zarzut uznać należy za nieusprawiedliwiony. Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI