I OSK 1328/23

I OSK 1328/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Łd 1097/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-03-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Dokonano wykładni
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 158
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu o dokonanie wykładni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1328/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 1097/22 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.4135.14.22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie dotyczące nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia postanawia: dokonać wykładni uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1328/23.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1328/25 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 1097/22 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 11 października 2022 r. nr SKO.4135.14.22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie dotyczące nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu w piśmie z 15 kwietnia 2025 r. zwróciło się o wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1328/25. Kolegium wskazało, że wnosi o rozstrzygnięcie wątpliwości co do fragmentu uzasadnienia zawartego na stronie 9: "Inaczej natomiast wygląda sytuacja części członków spółdzielni mieszkaniowych, bowiem tym podmiotom prawa majątkowe do majątku pozostałego po wykreśleniu podmiotu z KRS nie wygasają w całości, jak w przypadku wspólników spółek prawa handlowego, ale ulegają przekształceniu w bezpośrednim związku z prawami nabywanymi przez Skarb Państwa, w trybie art. 9 ust. 2b ustawy. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2g, w przypadku gdy podmiotem, o którym mowa w ust. 2a, jest spółdzielnia mieszkaniowa, z chwilą nabycia przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b mienia spółdzielni mieszkaniowej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przekształca się w prawo najmu podlegające przepisom ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150), a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu lub we własność domu jednorodzinnego." oraz na stronie 10: "Niewątpliwe jest jednak, że zakres praw majątkowych członków spółdzielni, które ulegają przekształceniu na własność, zależy bezpośrednio od potwierdzenia ich przejścia na Skarb Państwa. Zatem ci członkowie spółdzielni mieszkaniowych mają interes prawny w tym, aby weryfikować zakres majątku nabywanego przez Skarb Państwa z mocy prawa (art. 9 ust. 2b w związku z art. 9 ust. 2g ustawy), bowiem od tego bezpośrednio zależy zakres praw majątkowych nabywanych przez nich samych. W takiej sytuacji za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 9 ust. 2b ustawy w związku z art. 28 K.p.a., a w konsekwencji także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. i art. 134 K.p.a., gdyż członkowie spółdzielni mieszkaniowej, którym przed wykreśleniem spółdzielni z KRS przysługiwały spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu, mają interes prawny w postępowaniu toczącym się w oparciu o art. 9 ust. 2b i ust. 2i ustawy. Inaczej wygląda jednak sytuacja członków, którym przed wykreśleniem spółdzielni z KRS przysługiwały spółdzielcze lokatorskie prawa do lokalu mieszkalnego. Te bowiem ulegają przekształceniu w najem, a więc w prawo o charakterze zobowiązaniowym, a nie rzeczowym. Taki charakter prawa nie rodzi natomiast interesu prawnego po stronie tych członków spółdzielni, w postępowaniu dotyczącym nabycia własności przez Skarb Państwa. Przed rozstrzygnięciem o dopuszczalności odwołania w tej sprawie organ będzie musiał więc ustalić charakter prawa do lokalu przysługującego odwołującemu się przed wykreśleniem spółdzielni mieszkaniowej z KRS. Od tego zależy bowiem jego interes prawny w sprawie nabycia mienia przez Skarb Państwa z mocy prawa.".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wniosku o wykładnię podkreśliło, że decyzja Starosty X. z 30 czerwca 2022 r. została wydana w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia spółdzielni rzemieślniczej, a nie spółdzielni mieszkaniowej. Ponadto, jak wskazało Kolegium, to spółdzielnia rzemieślnicza a nie spółdzielnia mieszkaniowa została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego.
Tymczasem, w myśl wskazań dla organu odwoławczego zamieszczonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, przed rozstrzygnięciem o dopuszczalności odwołania w sprawie, Kolegium będzie musiało ustalić charakter prawa do lokalu przysługującego odwołującemu się przed wykreśleniem spółdzielni mieszkaniowej z Krajowego Rejestru Sądowego.
Skoro ocena prawna sądu oraz wskazania co do dalszego postępowania są, na mocy art. 153 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", wiążące dla organów administracji, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest zainteresowane wyjaśnieniem podniesionych wątpliwości w celu zastosowania się do tej oceny i wskazań w dalszym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 158 P.p.s.a., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania (por. T. Ereciński [w:] T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz..., t. 1, 1999, s. 581; postanowienie NSA z 26.07.2001r., II SAB 57/98). Wykładnia orzeczenia powinna więc zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Wniosek o wykładnię nie może również zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 1121/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyrokiem z 26 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1328/25 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 1097/22 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 11 października 2022 r. nr SKO.4135.14.22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie dotyczące nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia Spółdzielni [...] w X.
Z rozpoznawanego wniosku SKO w Sieradzu wynika, że jego przedmiotem była wykładnia co do części rozważań prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku, a dotyczących członków spółdzielni mieszkaniowych w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 9 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.) oraz wskazań dla organu odwoławczego w zakresie konieczności ustalenia charakteru prawa do lokalu przysługującego odwołującemu się przed wykreśleniem spółdzielni mieszkaniowej z Krajowego Rejestru Sądowego.
W związku ze wskazanymi wyżej ograniczeniami wskazać należy, że zawarte w uzasadnieniu uwagi NSA odnoszące się do członków spółdzielni mieszkaniowej, pomimo tego że pozostają w zakresie problematyki art. 9 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r., nie mają w sprawie decydującego znaczenia, a zatem nie mają dla organu odwoławczego waloru wiążącego, pozbawione są bowiem bezpośredniej korelacji z pozostałymi rozważaniami prawnymi odnoszącymi się do podzielenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi co do zagadnienia interesu prawnego byłych członków spółdzielni. Wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku dotyczą zatem ustalenia charakteru prawa majątkowego przysługującego odwołującemu się przed wykreśleniem Spółdzielni [...] w X. z KRS.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 158 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.