I OSK 1317/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną NFZ, potwierdzając, że zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa po 27 maja 1990 r. nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu jej nabycia z mocy prawa przez gminę.
Narodowy Fundusz Zdrowia zaskarżył decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, twierdząc, że nieruchomość nie należała do Skarbu Państwa w dniu wydania decyzji. NSA oddalił skargę, podkreślając deklaratoryjny charakter decyzji komunalizacyjnej i wskazując, że kluczowa jest własność Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r., a późniejsze zbycie nie ma wpływu na nabycie z mocy prawa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę NFZ na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. NFZ domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego z 2001 r., która stwierdzała nabycie przez Gminę Łódź z mocy prawa nieruchomości położonej w Łodzi. NFZ argumentował, że w dniu wydania decyzji przez wojewodę nieruchomość nie stanowiła już własności Skarbu Państwa, lecz była własnością poprzednika prawnego NFZ – Łódzkiej Regionalnej Kasy Chorych, na którą została przeniesiona aktem notarialnym z 2000 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że komunalizacja z mocy prawa jest związana z datą 27 maja 1990 r., a późniejsze przeniesienie własności nie ma wpływu na ocenę przesłanek komunalizacji. WSA w Warszawie oddalił skargę NFZ, uznając, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny z 27 maja 1990 r., a późniejsze zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa nie może być dodatkową przesłanką negującą komunalizację. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., a decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając ten skutek prawny. Kluczowe jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Późniejsze zdarzenia prawne, takie jak zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa na rzecz Kasy Chorych w 2000 r., nie wpływają na skuteczność nabycia z mocy prawa przez gminę, które nastąpiło z dniem 27 maja 1990 r. NSA uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, a zarzut niewykonalności decyzji również okazał się bezzasadny. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zbycie przez Skarb Państwa nieruchomości objętej komunalizacją na mocy art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, po dacie wejścia w życie tej ustawy, nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji w trybie art. 18 ust. 1 o stwierdzeniu nabycia tej nieruchomości z mocy prawa przez gminę.
Uzasadnienie
Nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając ten skutek prawny. Kluczowe jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Późniejsze zdarzenia prawne, takie jak zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa, nie wpływają na skuteczność nabycia z mocy prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa zachodzi tylko wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa nie dotyczy decyzji deklaratoryjnych, a spór o prawo własności nie przesądza o niewykonalności.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1
Nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa po tej dacie nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § 1
Właściwy organ jest zobowiązany wydać decyzję stwierdzającą nabycie mienia z mocy prawa, która ma charakter deklaratoryjny.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 20 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., a decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny. Późniejsze zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa nie wpływa na skuteczność nabycia z mocy prawa przez gminę. Spór o prawo własności nie przesądza o niewykonalności decyzji komunalizacyjnej.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej. Decyzja komunalizacyjna była niewykonalna w chwili jej wydania.
Godne uwagi sformułowania
Nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Decyzji, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej przypisać można jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza ona zaistniały z dniem 27 maja 1990 r. skutek prawny. Zbycie przez Skarb Państwa nieruchomości objętej komunalizacją [...] nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji w trybie art. 18 ust. 1 o stwierdzeniu nabycia tej nieruchomości z mocy prawa przez gminę. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi tylko wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa.
Skład orzekający
Anna Lech
przewodniczący
Jan Kacprzak
sprawozdawca
Joanna Runge - Lissowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego, charakteru deklaratoryjnego decyzji stwierdzających nabycie mienia z mocy prawa oraz wpływu późniejszych zdarzeń prawnych na skuteczność nabycia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą komunalizacyjną z 1990 r. i okresem przejściowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia, które może mieć znaczenie praktyczne dla samorządów i właścicieli nieruchomości. Interpretacja NSA wyjaśnia kluczowe zasady.
“Komunalizacja nieruchomości: czy późniejsze zbycie przez Skarb Państwa unieważnia nabycie przez gminę?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1317/08 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2009-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-10-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Lech /przewodniczący/ Jan Kacprzak /sprawozdawca/ Joanna Runge - Lissowska Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Nieruchomości Komunalizacja mienia Sygn. powiązane I SA/Wa 532/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-05-27 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 183, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 156 par. 1 pkt. 2 i 5 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust. 1 pkt. 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Publikacja w u.z.o. ONSAiWSA z 2010 r. nr 5, poz.94 Tezy "Zbycie przez Skarb Państwa nieruchomości objętej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późń. zm.), nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji w trybie art. 18 ust. 1 tej ustawy o stwierdzeniu nabycia tej nieruchomości z mocy prawa przez gminę." Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska Jan Kacprzak (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Narodowego Funduszu Zdrowia Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 532/08 w sprawie ze skargi Narodowego Funduszu Zdrowia Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Narodowego Funduszu Zdrowia na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Wojewoda Łódzki, działając na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą komunalizacyjną, stwierdził nabycie przez Gminę Łódź prawa własności nieruchomości oznaczonej nr [...], położonej w Łodzi przy ul. [...]. Łódzki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa, tj. art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z uwagi na fakt, iż w dniu wydania decyzji, nieruchomości położone w Łodzi przy ul. [...] nie stanowiły mienia Skarbu Państwa, lecz były własnością Łódzkiej Regionalnej Kasy Chorych - poprzednika prawnego Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2001 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż komunalizacja z mocy prawa jest zdarzeniem prawnym o zasięgu ogólnokrajowym, związanym z wyznaczoną przez ustawodawcę datą 27 maja 1990 r. Zatem przy wydawaniu decyzji wojewoda musi kierować się stanem prawnym nieruchomości obowiązującym w tej dokładnie dacie i fakt późniejszego przeniesienia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa nie może mieć wpływu na zmianę sytuacji istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. Sporządzony w dniu [...] lutego 2000 r. akt notarialny, przenoszący własność spornej nieruchomości, nie wprowadza zmian w zakresie prawa własności tej nieruchomości z datą wsteczną. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję, uznając, iż brak jest przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2001 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Narodowy Fundusz Zdrowia podniósł zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, art. 51 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 6, art. 7, art. 35, art. 77 i art. 80 kpa. Skarżący stwierdził, iż dla skuteczności nabycia mienia niezbędne jest nie tylko ustalenie prawa własności na dzień 27 maja 1990 r. ale i ustalenie, że prawo to przysługuje Skarbowi Państwa także w dniu wydania decyzji przez wojewodę. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej dotkniętej najcięższymi wadami materialnoprawnymi, enumeratywnie wyliczonymi w art. 156 § 1 kpa. Aby stwierdzić nieważność decyzji konieczne jest ustalenie, że kwestionowana decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w konkretnym przepisie prawa, a naruszenie prawa ma rażący charakter. Sąd przyjął, iż w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, natomiast akt notarialny przenoszący prawo własności ze Skarbu Państwa na rzecz Łódzkiej Regionalnej Kasy Chorych został sporządzony w dniu [...] lutego 2000 r., a więc, jak słusznie wywiódł to organ, fakt ten nie może mieć żadnego wpływu na ocenę przesłanek komunalizacji. A skoro nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa w tej dacie, to nie było żadnych przeszkód do wydania decyzji komunalizacyjnej. Sąd I instancji podkreślił, iż wydając decyzję deklaratoryjną organ administracji publicznej nie może kreować dodatkowej przesłanki komunalizacji, niewynikającej z normy art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, tj. dysponowania nieruchomością przez Skarb Państwa w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji stwierdził, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, nie naruszył prawa, ponieważ w okolicznościach sprawy niedopuszczalne było wyeliminowanie decyzji komunalizacyjnej z obrotu prawnego. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Narodowy Fundusz Zdrowia, reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 5 i art. 18 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez błędne zastosowanie, a także art. 156 § 1 pkt 5 kpa, poprzez nieuwzględnienie faktu, że decyzja uwłaszczeniowa wydana przez Wojewodę Łódzkiego była niewykonalna w chwili jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż mimo deklaratoryjnego charakteru decyzji komunalizacyjnej, nabycie prawa własności uzależnione jest od wydania stosownej decyzji przez wojewodę. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, autor skargi kasacyjnej zauważył, iż nabycie mienia ma charakter pochodny, zatem dla jego skuteczności niezbędne jest nie tylko ustalenie prawa własności Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r., ale również ustalenie, że w dniu wydania decyzji przez wojewodę prawo to nadal przysługuje Skarbowi Państwa. Nieuprawnione jest, w ocenie skarżącego, łączenie przesłanek nabycia własności wyłącznie z posiadaniem przez Skarb Państwa uprawnień właścicielskich w dniu 27 maja 1990 roku. Pochodny charakter prawa każe bowiem łączyć skuteczność zmiany stosunków właścicielskich z uprawnieniami przysługującymi zbywającemu prawo właścicielowi, czyli Skarbowi Państwa. Ponadto autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę na naruszenie, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa na skutek odmiennego rozstrzygania spraw charakteryzujących się tym samym stanem faktycznym i prawnym. Dodatkowo wskazano, iż nieważność decyzji należy stwierdzić w oparciu o art. 156 § 1 pkt 5 kpa, jako że decyzja w chwili jej wydania była niewykonalna. Na mocy aktu notarialnego Kasa Chorych została już uwłaszczona, a jej następca prawny – Narodowy Fundusz Zdrowia został ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej. Powołując takie zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się przede wszystkim do naruszenia prawa materialnego, tj. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 5 i art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), zwanej ustawą komunalizacją, poprzez błędną ich wykładnię. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rozpoznawana przez Sąd I instancji sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym – dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, którego celem jest ustalenie istnienia bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji ostatecznej, uruchamia postępowanie w nowej sprawie, nigdy zaś nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. Skoro zatem istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola podjętego w postępowaniu zwykłym rozstrzygnięcia, również Sąd I instancji nie może prowadzić postępowania zmierzającego do skontrolowania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej, a jedynie winien ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w sprawie wystąpiły bądź nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa. Konsekwencją powyższego musi być stwierdzenie, iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mogą być rozważane jedynie w zakresie, który nie dotyczy meritum sprawy administracyjnej, a jedynie oceny, czy zachodzi przesłanka nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym zaś kontekście nie sposób zarzucić Sądowi I instancji naruszenia przepisów art. 5 i art. 18 ustawy komunalizacyjnej. Punkt wyjścia dla rozważań w rozpoznawanej sprawie stanową przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którymi, jeżeli inne przepisy ustawy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin, przy czym ustawodawca wprowadził wymóg wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, do czego właściwy jest wojewoda. W rozpoznawanej sprawie, jako że przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny nie był przez autora skargi kasacyjnej kwestionowany, poza sporem pozostaje fakt, iż na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, czyli w dniu 27 maja 1990 r., sporna działka, oznaczona nr [...], położona w Łodzi przy ul. [...], stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała we władaniu Łódzkich Zakładów [...] "[...]" w Łodzi, które w tej dacie nie legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości. Nie ulega również wątpliwości, iż w dniu [...] lutego 2000 r. nieruchomość została przeniesiona nieodpłatnie przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Wprowadzenia Powszechnego Ubezpieczenia Zdrowotnego w celu wyposażenia Łódzkiej Regionalnej Kasy Chorych, której następcą prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia. Natomiast decyzja w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności z mocy prawa została wydana przez Wojewodę Łódzkiego dopiero w dniu [...] kwietnia 2001 r. Z treści art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z dniem 27 maja 1990 r. z mocy samego prawa. Powyższe oznacza, iż skuteczność komunalizacji na podstawie tegoż przepisu zdeterminowana jest wystąpieniem przesłanek na dzień wskazany w przepisie, zaś decyzji, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej przypisać można jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza ona zaistniały z dniem 27 maja 1990 r. skutek prawny. Powszechnie przy tym uznaje się, że decyzja o stwierdzeniu nabycia mienia z mocy prawa, mimo deklaratoryjności, zawiera w sobie element konstytutywny, który przejawia się w tym, iż dopiero od momentu potwierdzenia nabycia prawa własności w drodze tego aktu, gmina może skutecznie powoływać się na prawo własności, w tym – zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej - ujawniać je w księdze wieczystej. Z deklaratoryjnego charakteru decyzji o stwierdzeniu nabycia mienia z mocy prawa wyprowadzić należy wniosek, iż właściwy organ administracji, podejmujący decyzję o stwierdzeniu nabycia mienia z mocy prawa, zobowiązany jest zbadać, czy spełnione zostały przesłanki pozytywne wynikające – jak w rozpoznawanej sprawie – z treści art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej oraz stwierdzić brak przesłanek negatywnych, zawartych m. in. w art. 11 ustawy. Ze względu na fakt, iż art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej miał na celu uregulowanie stanu prawnego określonego typu nieruchomości, tj. będących własnością Skarbu Państwa w dniu wejścia w życiu ustawy, jako jedyny punkt odniesienia przy podejmowaniu decyzji na podstawie art.. 18 ust. 1 ustawy winien być przyjmowany właśnie dzień wejścia w życie ustawy, tj. dzień 27 maja 1990 r., nie zaś dzień wydania decyzji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 marca 1996 r. o sygn. akt OPK 2/96 (opubl. ONSA 1997/1/5) wyraził już pogląd dotyczący instytucji nabycia uprawnienia z mocy prawa, który nie traci swej aktualności również w analizowanym stanie faktycznym i prawnym. Otóż, jak wynika z treści uzasadnienia podjętej uchwały nabycie określonego uprawnienia z mocy samego prawa oznacza, że nabycie tego uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia. Co natomiast godne podkreślenia, skutek w postaci nabycia uprawnienia w takim wypadku następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Zasady tej nie podważa i to, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza, że konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy. Przenosząc powyższy pogląd na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, iż dla oceny prawidłowości nabycia przez Gminę Łódź z dniem 27 maja 1990 r. działki nr [...] należy wziąć pod uwagę jedynie stan prawny nieruchomości na ten dzień. Ziszczenie się przesłanek, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w dniu jej wejścia w życie uprawnia zatem właściwy organ do wydania decyzji w trybie art. 18 ust. 1 ustawy, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między wejściem w życie ustawy komunalizacyjnej a wydaniem decyzji o stwierdzeniu nabycia mienia z mocy prawa. Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, iż zbycie przez Skarb Państwa nieruchomości, objętej komunalizacją na mocy art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacynej, nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji w trybie art. 18 ust. 1 o stwierdzeniu nabycia tej nieruchomości z mocy prawa przez gminę. Tym samym na aprobatę zasługuje pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż wydając decyzję o charakterze deklaratoryjnym organ administracji publicznej nie może kreować dodatkowej przesłanki komunalizacji, która nie wynika z normy zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, tj. warunku dysponowania nieruchomością przez Skarb Państwa w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej. Skoro zaś ustawodawca nie zawarł takiej przesłanki w powołanych w skardze kasacyjnej art. 5 i art. 18 ustawy komunalizacyjnej, nie sposób jest przyjąć, że organ winien był uwzględnić aktualny stan prawny nieruchomości, a zatem, że dopuścił się naruszenia przepisów, które legły u podstaw wydania decyzji, w szczególności zaś naruszenia, któremu przypisać można charakter rażącego naruszenia prawa. Powszechnie bowiem przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi tylko wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. o sygn. akt V SA 86/92, opubl. ONSA 1993/1/23). Mając na względzie powyższe kryteria wypada stwierdzić, iż nie zostały one w rozpoznawanej sprawie spełnione. Nie mamy bowiem do czynienia z ewidentną sprzecznością z art. 5 ani z art. 18 ustawy komunalizacyjnej. Tym samym za nieskuteczny należy uznać zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów. Warto przy tym zauważyć, iż posługiwanie się w rozpoznawanej sprawie argumentem błędnej wykładni przepisu, stanowiącego podstawę wydania kwestionowanej w trybie nieważnościowym decyzji, nie może wywołać oczekiwanego rezultatu, skoro przesłanką uznania, że rozstrzygnięcie narusza przepis w warunkach art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest nie jego błędna wykładnia, lecz oczywista sprzeczność z jego treścią. Ustosunkowania wymaga również zarzut skargi kasacyjnej, iż w obrocie prawnym funkcjonują decyzje wywołujące odmienne, mimo tego samego stanu faktycznego i prawnego, skutki prawne w zakresie komunalizacji dla objętych nimi nieruchomości, co narusza konstytucyjną zasadę praworządności. Otóż, jak słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej, rozstrzygnięcia zawierające odmienne oceny stanu faktycznego i prawnego zapadały w toku postępowania zwykłego, jak i postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Jak już wskazano wcześniej, istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi przesłanka nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola rozstrzygnięcia podjętego w postępowaniu zwykłym. Posługiwanie się zatem przy orzekaniu odmiennymi kryteriami badania kwestionowanego rozstrzygnięcia wywołać może i ten efekt, iż w różnych postępowaniach zapadną decyzje wywierające odmienny skutek prawny. Abstrahując od powyższego, skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2006 r. o sygn. akt I SA/Wa 786/06, że ustawodawca uzależnił nabycie mienia przez Gminę od przysługiwania Skarbowi Państwa własności tego mienia także w momencie wydawania decyzji. Jak już bowiem wykazano wcześniej, nabycie prawa własności jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia, na których ocenę nie mają wpływu zdarzenia późniejsze. Powyższy pogląd znalazł uzasadnienie w dominującej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, m. in. w wyrokach z dnia 31 marca 1998 r. o sygn. akt I SA 1407/97 (LEX 45084) czy z dnia 20 lutego 2007 r. o sygn. akt I OSK 523/06 (LEX 347999). Niezależnie od powyższego, za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Autor skargi kasacyjnej nie określił wyraźnie na czym, w jego ocenie, ma polegać niewykonalność decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę Łódź własności nieruchomości. Przypuszczać można, iż niewykonalność decyzji upatruje on w tym, iż inny podmiot uzyskał też tytuł własności do tej samej nieruchomości, co powoduje, iż Gmina Łódź nie może zostać ujawniona w księdze wieczystej. Z poglądem takim nie można się zgodzić. Spór o prawo własności, a w konsekwencji możliwość jego ujawnienia w księdze wieczystej, nie może przesądzać o niewykonalności decyzji. Należy pamiętać, iż decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i mocą jej stwierdza się jedynie nabycie prawa własności w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. W odniesieniu do takich decyzji trudno mówić o ich wykonalności w sensie faktycznym czy prawnym. Odróżniać bowiem należy wykonywanie prawa własności, czy spór o to prawo, od wykonalności decyzji o jakiej stanowi przepis art. 156 § 1, pkt 5 kpa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI