I OSK 1316/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną gminy w sprawie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę, potwierdzając, że drogi lokalne miejskie z 1998 r. stanowiły drogi gminne, za które gmina jest odpowiedzialna.
Gmina S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargę na decyzję o odszkodowaniu za zajęcie nieruchomości pod drogę. Gmina kwestionowała status drogi lokalnej miejskiej jako drogi gminnej i obowiązek wypłaty odszkodowania. WSA i NSA uznały, że drogi lokalne miejskie z 1998 r. były podgrupą dróg gminnych, a gmina jest zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Skarga kasacyjna została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę gminy na decyzję Wojewody w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę. Gmina podnosiła, że droga lokalna miejska, zajęta pod zjazd, nie była drogą gminną w dniu 31 grudnia 1998 r., a zatem gmina nie powinna być zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Kwestionowano również sposób wyceny nieruchomości oraz brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Wojewoda i WSA uznały, że drogi lokalne miejskie stanowiły podgrupę dróg gminnych i obowiązek wypłaty odszkodowania spoczywa na gminie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA i organów administracji. Sąd uznał, że przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. nakładają na gminy władające nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne w dniu 31 grudnia 1998 r. obowiązek wypłaty odszkodowania, w tym za drogi lokalne miejskie. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty procesowe za nieskuteczne, a zarzut naruszenia prawa materialnego za niezasadny, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, drogi lokalne miejskie stanowiły podgrupę dróg gminnych i gmina jest zobowiązana do wypłaty odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. nakładają na gminy władające nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne w dniu 31 grudnia 1998 r. obowiązek wypłaty odszkodowania, w tym za drogi lokalne miejskie, które były traktowane jako drogi gminne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 73 § ust.1 i 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
u.d.p. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.g.n. art. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 227
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 118 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 119 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 88 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ppsa art. 141 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Drogi lokalne miejskie z 1998 r. stanowiły podgrupę dróg gminnych, za które gmina jest odpowiedzialna. Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było obligatoryjne w tym przypadku.
Odrzucone argumenty
Droga lokalna miejska nie była drogą gminną w rozumieniu przepisów. Obowiązek wypłaty odszkodowania spoczywa na Skarbie Państwa. Naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię przepisów. Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (art. 7 i 77 k.p.a.). Naruszenie terminu sporządzenia uzasadnienia wyroku przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
drogi lokalne miejskie stanowiły w istocie podgrupę dróg gminnych nie ma żadnego źródła prawa dającego podstawę do takiej interpretacji i wręcz narusza to fundamentalne prawo równości wobec stron w postępowaniu administracyjnym
Skład orzekający
Jan Paweł Tarno
przewodniczący
Jolanta Rajewska
członek
Małgorzata Borowiec
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności gminy za odszkodowanie za drogi lokalne miejskie zajęte pod drogi publiczne po reformie administracyjnej w 1999 r. oraz kwestie proceduralne związane z rozprawą administracyjną w sprawach o odszkodowanie."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących dróg publicznych i gospodarki nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności finansowej gmin za infrastrukturę drogową powstałą przed reformą administracyjną, co ma znaczenie praktyczne dla samorządów i właścicieli nieruchomości.
“Gmina zapłaci za drogę: NSA rozstrzyga spór o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi lokalne.”
Dane finansowe
WPS: 800 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1316/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-08-31 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Paweł Tarno /przewodniczący/ Jolanta Rajewska Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6189 Inne o symbolu podstawowym 618 Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II SA/Gl 294/05 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-04-05 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art.73 ust.1 i 2 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Jolanta Rajewska Małgorzata Borowiec (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 294/05 w sprawie ze skargi Gminy S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/GL 294/05, oddalił skargę Gminy S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 [...] Nr [...], w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]. nr [...]., na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności drogowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0075 ha, położonej w S. obręb [...]. Następnie po rozpatrzeniu wniosku J. S. poprzedniego właściciela działki nr [...], Starosta C. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 73 ust. 2 pkt 1, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 5, art.129 ust. 1, art. 130 ust. 2 i art. 132 ust. 1-3, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), ustalił odszkodowanie za powyższą nieruchomość w wysokości 800 zł, płatne jednorazowo przez Gminę S. w terminie 14 dni od daty ostateczności decyzji. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, iż powyższa działka była zajęta pod zjazd z ul. [..] na ul. [..], które stanowiły drogi lokalne miejskie zgodnie z uchwałą nr XVII/125/86 WRN w Bielsku-Białej z dnia 22 grudnia 1986 r. (Dz. Urz. Woj. Bielskiego Nr 2 z dnia 28 lutego 1987 r.). W dniu 31 grudnia 1998 r. działka pozostawała zaś we władaniu Gminy S.. Zdaniem organu, drogi lokalne miejskie, które w tym dniu były w faktycznym władaniu gmin, stanowiły w istocie podgrupę dróg gminnych, stąd też do wypłaty odszkodowania zobligowana jest gmina zgodnie z art. 73 ust. 2 pkt ustawy z dnia 13 października 1988 r. Wysokość odszkodowania ustalono na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. B., zgodnie z którym wartość rynkowa działki wynosi 800 zł. Strony postępowania zostały powiadomione o wysokości dokonanej wyceny i możliwości zapoznania się z jej treścią, zaś rzeczoznawca ustosunkował się do zastrzeżeń, wniesionych do operatu przez Burmistrza S.. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Gmina S.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 73 ust. 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 73 ust. 4 tej ustawy oraz art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Gminy, nie jest ona podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za drogę lokalną miejską, bowiem w dniu 31 grudnia 1998 r. droga ta nie stanowiła drogi gminnej, lecz taki status uzyskała z dniem 1 stycznia 1999 r. Nadto, odwołująca się zarzuciła oparcie wyceny na nieaktualnym planie zagospodarowania przestrzennego, jako że w dacie sporządzenia operatu przywołany w niej plan już nie obowiązywał, a nowy plan miejscowy został opublikowany dopiero w dniu 29 listopada 2004 r. Wreszcie, powołując się na wyrok NSA z dnia 17 lipca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1271/2003 podniosła, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej, mimo, iż była obligatoryjna, a tym samym uniemożliwiono stronie pełne przedstawienie stanowiska w sprawie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty C. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że obowiązek wypłaty odszkodowania za drogę, która stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy S., ciąży na tej gminie, jako że drogi lokalne miejskie, będące w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu gmin, stanowiły w istocie podgrupę dróg gminnych (wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt II SA/Łd 2226/01). W ocenie organu odwoławczego, dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma też znaczenia przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego. Za bezzasadny uznano także zarzut pominięcia rozprawy administracyjnej, jako że przepis art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odsyła, gdy idzie o zasady i tryb ustalania i wypłacania odszkodowania, do przepisów art. 128 i następne Działu III rozdziału 5, ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, odwołująca się brała czynny udział w postępowaniu, gdyż udostępniono jej operat szacunkowy, do którego wniosła uwagi, czym spełniono wymogi z art. 9 i 10 kpa. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Gminy S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu Gmina powtórzyła argumenty podnoszone w odwołaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W dodatkowym piśmie wskazała na założenie racjonalności prawodawcy, który dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r. wprowadził jednolitą kategorię dróg gminnych, co należy wiązać z konsekwencjami w postaci wyznaczenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Powołując się na dwie dalsze decyzje Wojewody z dnia 16 listopada 2005 r., skarżąca podniosła, iż organ ten zmienił stanowisko co do wymogu przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej przychylił się do skargi, podzielając zarzut, iż obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej nie został spełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu stwierdził, że przepisy art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nakładają na wszystkie gminy władające nieruchomościami, zajętymi pod gminne drogi publiczne w dniu 31 grudnia 1998 r., w tym drogi lokalne miejskie, obowiązek wypłaty odszkodowania. Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt II SA/Łd 2226/01 (opubl. ONSA 2004/1/17) podał, że objęte w dniu 31 grudnia 1998 r. jedną kategorią drogi gminne i lokalne miejskie, to w istocie drogi gminne. Przepis art. 103 ust. 2 cyt. ustawy w odniesieniu do tych dróg ma charakter jedynie porządkujący, deklaratoryjny. Drogi lokalne miejskie stanowiły zaś w istocie podgrupę dróg gminnych. Stąd też chybiony jest zarzut naruszenia powołanych przepisów. Odnosząc się do argumentacji Gminy, zawartej w dodatkowym piśmie procesowym, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że właśnie założenie racjonalności działania ustawodawcy, nie pozwala podzielić stanowiska skarżącej o nałożeniu obowiązku zapłaty odszkodowania za mienie gminne przez Skarb Państwa. Skoro ustawodawca dokonał uwłaszczenia gmin, to logiczny jest wniosek, iż podmiot, na rzecz którego nastąpiło przysporzenie majątkowe, winien ponieść związany z tym obowiązek wypłaty odszkodowania. Sąd pierwszej instancji nie podzielił też zarzutów skargi co do naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez oparcie wyceny nieruchomości na założeniu jej podobieństwa do wartości nabywanej na poszerzenie drogi (ul. [...] w P.), która w dacie transakcji położona była na obszarze, dla którego obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego. Kwestia ta nie ma znaczenia dla wyceny wartości nieruchomości zajętej pod istniejącą już drogę publiczną i przyjęciu cech najbardziej zbliżonych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak planu miejscowego w dacie sporządzania wyceny nie mógł tamować rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania, a przy tym w dacie orzekania przez organy administracji, plan ten został już uchwalony. Za chybiony uznał Sąd pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - z uwagi na nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Stosownie do tej regulacji (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 lutego 2000 r.), odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Ustawodawca nie odesłał zatem do całości przepisów regulujących tryb wywłaszczania nieruchomości, tj. Rozdziału 4 Działu III tej ustawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżąca Gmina błędnie odwołuje się w tym względzie do stanowiska zawartego w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1271/2003. W powołanym orzeczeniu, argumentacja Sądu jest oparta na założeniu, iż postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za pozbawienie właścicieli nieruchomości ex lege prawa własności w tym szczególnym trybie, powoduje konieczność zapewnienia im w postępowaniu takich samych gwarancji procesowych, jakie przysługują osobom, które pozbawiono prawa własności w drodze decyzji administracyjnej, której niezbędnym elementem rozstrzygnięcia jest decyzja administracyjna. Oznacza to konieczność zapewnienia szczególnej ochrony prawnej podmiotom wywłaszczonym. Natomiast w niniejszej sprawie poprzedni właściciel nieruchomości nie negował wysokości ustalonego odszkodowania. Skarżąca Gmina S. nie może zatem skutecznie powoływać się na gwarancje procesowe, przyznane innemu podmiotowi. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 88 § 1 kpa. Stwierdził, iż organ odwoławczy trafnie wskazał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu z art. 10 § 1 kpa. Skarżącej umożliwiono zapoznanie się z treścią operatu szacunkowego (k. 12 akt adm.), a wniesione przez nią zastrzeżenia spowodowały uzupełnienie jego treści, które doręczono stronom (k. 15 i 16 akt adm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie ustawą "Ppsa" - skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina S. i zaskarżając go w całości zarzuciła: 1) naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dokonanie nieuprawnionej, sprzecznej z treścią przepisu, interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), 2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 73 ust. 2 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60), 3) naruszenie przepisów procedury administracyjnej mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie obowiązku zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 118 i art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (treść jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 113, poz. 872 ze zm.), 4) naruszenie terminu sporządzenia uzasadnienia wyroku określonego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołując się na powyższe naruszenia prawa, Gmina S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej wykazano, że w myśl art. 7 Konstytucji RP, przepis ustawy winien być wykładany ściśle według jego brzmienia. W przedmiotowej sprawie, pomimo oczywistego brzmienia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, który dzielił drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej na kategorie: 1) dróg krajowych, 2) wojewódzkich, 3) gminnych oraz lokalnych miejskich, a także 4) zakładowych, zarówno organy administracji obu instancji, jak i Sąd pierwszej instancji bez żadnych podstaw prawnych uznali, że drogi lokalne miejskie to podgrupa dróg gminnych i pomimo wyraźnego rozróżnienia tych dróg w ustawie, w sposób nieuprawniony, drogi lokalne miejskie zaliczyli do dróg gminnych. Dokonywanie wykładni prawa w taki sposób, tzn. ustalenie znaczenia przepisu w całkowitym oderwaniu od litery prawa (de facto nadanie znaczenia nowego, odmiennego), nosi znamiona prawotwórstwa i nie jest dopuszczalne w procesie stosowania prawa. Konsekwencją takiego podejścia do obowiązującego przepisu było przypisanie obowiązku wypłaty odszkodowanie gminie, a nie Skarbowi Państwa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, stosując zasadę domniemania racjonalności ustawodawcy, wprowadzenie w ustawie o drogach publicznych rozróżnienia dróg gminnych i dróg lokalnych miejskich, ma istotne znaczenie w świetle późniejszego (od 1 stycznia 1999 r.) określenia tych dróg jako jednej kategorii - dróg gminnych. W stanie prawnym na dzień 31 grudnia 1998 r. traktowanie dróg lokalnych miejskich jako "podgrupy" szerszej kategorii dróg gminnych nie ma uzasadnienia prawnego. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 73 ust. 2 i art. 103 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, strona skarżąca podniosła, że nie sposób zgodzić się z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, iż ścisłe zastosowanie przedmiotowych przepisów powodowałoby uprzywilejowanie gmin miejskich, które w swoim czasie władały drogami lokalnymi miejskimi. Zdaniem skarżącej, jasne i jednoznaczne przepisy prawne podlegają bezpośredniemu wykonaniu przez organy administracji i nie wymagają dodatkowej, słusznościowej interpretacji. Takie stanowisko potwierdza sposób uregulowania przez ustawodawcę kwestii odszkodowań w odniesieniu do dróg powiatowych i wojewódzkich, w którym mimo uwłaszczenia samorządów powiatowych i wojewódzkich gruntami zajętymi pod drogi powiatowe i wojewódzkie, obowiązek wypłaty odszkodowań przypisany jest Skarbowi Państwa. Sąd administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zupełnie pomija regulacje ustawodawcy, który nie wiąże obowiązku wypłaty odszkodowania z podmiotem, na rzecz którego nastąpiło przysporzenie. Konsekwencją stanowiska sądu, który oddalił skargę gminy jest nieuzasadnione obciążenie gminy odszkodowaniami, niepływające wprost ze źródła prawa, a jedynie wyinterpretowane przez sąd w sposób istotnie odbiegający od literalnego brzmienia przepisu. Ponadto, w skardze kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutu Gminy S. wskazującego na konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w sprawach o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne. Obligatoryjność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w tych sprawach wynika – zdaniem strony skarżącej – z treści art. 73 ust. 4 cytowanej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 118 ust. 1 i art.119 ust 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji błędnie ograniczył obowiązek przeprowadzania rozpraw administracyjnych, stosowanych analogicznie jak w sprawach o wywłaszczenie nieruchomości, jedynie przyznając prawo do rozprawy osobom, które pozbawia się prawa własności. Nie ma żadnego źródła prawa dającego podstawę do takiej interpretacji i wręcz narusza to fundamentalne prawo równości wobec stron w postępowaniu administracyjnym. Możność zapoznania się z operatem szacunkowym i wniesienia do niego zastrzeżeń, w żadnej mierze nie może zastąpić instytucji rozprawy administracyjnej w sytuacji, gdy konkretny przepis prawny nakazuje wydanie decyzji po jej przeprowadzeniu. W postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Starosty C. i utrzymującą ją w mocy decyzją Wojewody [...], rozprawy takiej nie przeprowadzono, czym naruszono obowiązujący przepis proceduralny oraz uniemożliwiono stronie skarżącej pełne przedstawienie jej stanowiska w sprawie, a w szczególności zadawanie pytań biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Strona skarżąca zarzuciła także, iż Sąd pierwszej instancji nie dochował określonego w art. 141 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 14-dniowego terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, gdyż wniosek o sporządzenie tego uzasadnienia wpłynął do Sądu 14 kwietnia 2006 r., natomiast doręczenie stronie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło 8 czerwca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa § 2 art. 183. W rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności nie występują. W związku z oparciem przez skarżącą skargi kasacyjnej na obydwu podstawach kasacyjnych, w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym. Z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego wynika, że jest ona skierowana przeciwko wyrokowi lub postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kończącemu postępowanie w sprawie (art. 173 §1 ustawy Ppsa). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza kontrolę zaskarżonego orzeczenia, a nie decyzji administracyjnej. Jeżeli podstawą skargi kasacyjnej jest naruszenie przepisów postępowania, koniecznym warunkiem skutecznego oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie jest bezwzględne powołanie przez skarżącą, którym przepisom postępowania sądowoadministracyjnego uchybił Sąd, uzasadnienie ich naruszenia i wykazanie, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zarzucając w pkt 3 skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania wymieniła w tej podstawie art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to przepisy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie mają bezpośredniego zastosowania. Sądy administracyjne kontrolując legalność zaskarżonych aktów i czynności administracyjnych, prowadzą postępowanie według przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym przepisy ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego regulujący postępowanie przed organami administracyjnymi, nie mogły być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszone, gdyż ten ich nie stosował. Można byłoby mówić jedynie o ich naruszeniu przez wadliwą ocenę ich stosowania przez organ. Jednak przy tak skonstruowanym zarzucie, który powinien być wyraźnie przytoczony i uzasadniony, należało w skardze kasacyjnej wskazać, które przepisy ustawy procesowej, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku, zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone i wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niewłaściwe skonstruowanie zarzutu skargi kasacyjnej spowodowało, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości oceny jego zasadności. Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia określonego w art. 141 § 2 ustawy Ppsa, terminu sporządzenia przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia wyroku. W świetle art. 174 pkt 2 ustawy Ppsa naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę kasacyjną tylko wtedy, jeżeli uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu określonego w powołanym przepisie stanowi jego naruszenie, to jednak w przedmiotowej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisu postępowania, to zapadłby inny wyrok. Ze względu na nieskuteczność podstawy skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu naruszenia prawa materialnego, właściwy jest stan faktyczny sprawy, będący podstawą zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 Konstytucji RP - konstytucyjnej zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, poprzez dokonanie sprzecznej z treścią przepisu, interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) jest niezasadny z powodów, które bardzo szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Łodzi, w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2002 r. – sygn. akt II SA/Łd 2226/01, ONSA 2004, nr 1, poz. 17, a trafność wyrażonego tam poglądu Sąd pierwszej instancji rozpoznający niniejszą sprawę podzielił. Wyrok ten jest publikowany i znany stronie skarżącej, a zatem przytoczenie jego uzasadnienia nie jest celowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, argumenty postawione we wskazanym wyżej publikowanym wyroku – w pełni podziela. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI