I OSK 1312/17

I OSK 1312/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Jankowski /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 29/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-11-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1774
art. 132 ust. 3a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 153, art. 183 par. 1 i 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka Akcyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 29/16 w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 29/16 uchylił zaskarżoną przez S. K. decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty C. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją
z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], Wojewoda Mazowiecki na podstawie
art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję Starosty C. nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w części określającej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania i orzekł, że zwaloryzowana kwota odszkodowania do zwrotu wynosi 673.556,75 zł (słownie: sześćset siedemdziesiąt trzy tysiące pięćset pięćdziesiąt sześć zł 75/100) oraz zobowiązał Stanisława Krupińskiego do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 673.556,75 zł na rzecz [...] S.A. w W., w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję mocy. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Starosta C. decyzją z [...] listopada 2014 r., na podstawie art. 132
ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonał m. in. waloryzacji odszkodowania wypłaconego w kwocie 461.748.00 zł Stanisławowi Krupińskiemu przez [...] S.A. na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. za szkody powstałe na skutek przeprowadzenia gazociągu tranzytowego [...] na części dz. Nr [...] położonej we wsi Z. gm. O., w wysokości 631.209,52 zł oraz stwierdził istnienie zobowiązania S. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 631.209,52 zł na rzecz Spółki Akcyjnej [...] w W.
Postępowanie Starosty zostało wszczęte wnioskiem [...] S.A w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o dokonanie waloryzacji odszkodowania wypłaconego na podstawie prawomocnej decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. oraz o zobowiązanie S. K. do zwrotu [...] zwaloryzowanego odszkodowania.
Starosta ustalił, że odszkodowanie w kwocie 461.748.00 zł zostało wypłacone S. K. (przekaz pocztowy z dnia [...] lipca 2000 r.) i do dnia wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] listopada 2014 r. nie zostało zwrócone. W sprawie ustalono, że sprawa ustalenia odszkodowania na rzecz S. K. zakończyła się ostatecznie wydaniem w dniu [...] lutego 2011 r. przez Starostę C. decyzji ustalającej odszkodowanie w kwocie 635.350,00 zł utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca 2012 r., sygn. akt
I SA/Wa 1388/11, oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] maja
2011 r.
Odszkodowanie ustalone przez Starostę C. decyzją z [...] lutego 2011 r. w kwocie 635.350,00 zł zostało wypłacone S. K. w pełnej wysokości przez [....] S.A. (w trybie egzekucji komorniczej z wniosku S. K.).
Działania [...] S.A. zmierzające do potrącenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania do zwrotu nie powiodły się. W sprawie zapadły dwa wyroki tj. Sądu Okręgowego w E. Sygn. akt [...] z [...] czerwca 2013 r. i Sądu Apelacyjnego w G. sygn. akt [...] z [...] stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny stwierdził, że z uwagi na regulację art. 840 § 2 k.p.c., tj. jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być wykonywane, powołany jest organ od którego tytuł pochodzi oraz że waloryzacja wypłaconego odszkodowania oraz ustalenie wysokości pozostałej części odszkodowania powinna nastąpić w trybie administracyjnym.
Wobec ustalenia, że odszkodowanie zostało wypłacone dwukrotnie z decyzji
z 2000 r. i z decyzji z 2011 r. oraz brakiem zwrotu odszkodowania wypłaconego
z decyzji z 2000 r., Starosta decyzją z [...] listopada 2014 r. dokonał waloryzacji niezwróconego odszkodowania i stwierdził istnienie zobowiązania do jego zwrotu.
Na skutek odwołań S. K. oraz [...] S.A. od decyzji Starosty C. z [...] listopada 2014 r., Wojewoda Mazowiecki pierwotnie decyzją z [...] grudnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 769/15, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, wskazując,
że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, Wojewoda powinien był wydać decyzję co do meritum sprawy i we własnym zakresie skorygować rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące rozpoznawanej materii w zakresie ustalenia na podstawie KRS prawidłowej nazwy Spółki oraz ustalenie kwoty waloryzacji poprzez porównanie jej ze wskaźnikami opublikowanymi przez GUS.
Wojewoda Mazowiecki po ponownym rozpatrzeniu odwołań wskazał,
że w przedmiotowej sprawie wobec braku zwrotu wypłaconego w 2000 r. odszkodowania w kwocie 461.748,00 zł i kolejnej jego wypłaty w kwocie 635.350,00 zł po wydaniu przez Starostę w dniu [...] lutego 2011 r. decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania, utrzymanej w części przez Wojewodę Mazowieckiego decyzją z [...] maja 2011 r. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2012 r. Sygn. akt I SA/Wa 1388/11, doszło niewątpliwie do dwukrotnej wypłaty odszkodowania za tą samą szkodę.
Wojewoda Mazowiecki ustalił, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania, po uchyleniu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 14 lutego 2001 r. decyzji Starosty z [...] marca 2000 r., którą ustalono po raz pierwszy odszkodowanie w wypłaconej wtedy kwocie 461.748,00 zł trwało nadal i zostało skutecznie zakończone w dniu 27 maja 2011 r. (data ostateczności decyzji Starosty C. wydanej w dniu [...] lutego 2011 r. ustalającej odszkodowanie
w kwocie 635.350,00 zł). W trakcie postępowania Starosta C. jednoznacznie ustalił, że [...] S.A. nadał w dniu [...] lipca 2000 r. przekaz na rzecz S K w kwocie 461.748,00 zł. Fakt odebrania tej kwoty nie był nigdy kwestionowany przez żadną ze stron postępowania.
Realizując zalecenia Sądu zawarte w wyroku z 29 maja 2015 r. sygn. akt
IV SA/Wa 769/15, Wojewoda w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, skorygował rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące ustalenia na podstawie KRS prawidłowej nazwy Spółki na [...] S.A. oraz ustalił waloryzację wypłaconej w 2000 r. kwoty odszkodowania na kwotę 673.556,75 zł poprzez porównanie jej ze wskaźnikami opublikowanymi przez GUS i odpowiednie wyliczenie. Przy ustalaniu waloryzacji przyjęto zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, że odbiór odszkodowania w kwocie 461.748,00 zł nastąpił w sierpniu 2000 r., co nie było nigdy kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
Organ odwoławczy wskazał na art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa GUS, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Ponieważ do dnia dzisiejszego wskaźników takich nie opublikowano, zastosowanie ma art. 227 cyt. ustawy. Do wyliczenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania na podstawie art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjęto wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych publikowane przez GUS.
Brak zwrotu wypłaconego w 2000 r. odszkodowania w kwocie 461.748,00 zł oraz ustalenia przeprowadzone przez Starostę jak i w trakcie obecnego postępowania administracyjnego uzasadniają, w ocenie Wojewody Mazowieckiego, zobowiązanie S. K. do zwrotu zwaloryzowanego na koniec III kwartału 2015 r. odszkodowania w kwocie 673.556,75 zł, na rzecz [...] S.A.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, S. K. złożył skargę do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 29/16 uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia
[...] listopada 2015 r. oraz decyzję Starosty C. z dnia [...] listopada 2014 r.
W rozważaniach Sąd I instancji, po przytoczeniu chronologicznie stanu faktycznego w sprawie wskazał, że kwota odszkodowania w wysokości 461.748,00 zł wypłacona skarżącemu na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. oraz kwota odszkodowania w wysokości 635.350,00 zł ustalona w decyzji Starosty C. z [...] lutego 2011 r., dotyczą tego samego roszczenia odszkodowawczego, którego przedmiotem jest ta sama szkoda, pomiędzy tymi samymi podmiotami: uprawnionym i zobowiązanym. W oparciu o przeprowadzone postępowanie administracyjne, należne skarżącemu odszkodowanie zostało ustalone na kwotę 635.350,00 zł, która to kwota zawiera w sobie wcześniej wypłaconą kwotę 461.748,00 zł. Ostatecznie ustalone na rzecz skarżącego odszkodowanie nastąpiło w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym.
S. K. zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości 461.748,00 zł na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. z uwagi na treść art. 132 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2000 r. (j.t. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543), dalej jako u.g.n. Zgodnie z tym przepisem zapłata odszkodowania następuje jednorazowo,
w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.
Przy czym odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń,
o których mowa w art. 120 i 124-126 cyt. ustawy.
Z kolei w dacie wydania decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r., którą uchylono decyzję Starosty C. z [...] lutego 2011 r. w punkcie 2) i 3), a w pozostałym zakresie utrzymano w mocy, zgodnie z art. 132 ust. 1a w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. (j.t. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651) w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo
w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.
W ocenie Sądu, kwestia rozliczenia już wypłaconego odszkodowania i jego ostatecznego ustalenia nie jest prawnie uregulowana. Nie oznacza to, że luka ta nie może być wypełniona w zgodzie z zasadami ustalania i wypłaty odszkodowań uregulowanymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości na podstawie art. 124-126 oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120. Wysokość odszkodowania musi odpowiadać poniesionej szkodzie oraz uwzględniać ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości. Zasady ustalania odszkodowania związanego z wywłaszczeniem nieruchomości regulują m.in. przepisy art. 130, art. 134, art. 135 u.g.n.
W przedmiotowej sprawie ostateczna wysokość odszkodowania należnego skarżącemu w związku z poniesioną przez niego szkodą została ustalona w punkcie
1) decyzji Starosty C. z [...] lutego 2011 r. i utrzymana w mocy w tym zakresie decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r. Wysokość odszkodowania wyniosła 635.350,00 zł. Z tytułu tego odszkodowania wcześniej na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. została wypłacona skarżącemu kwota 461.748,00 zł. Uchylenie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. spowodowało, że sprawa odszkodowania i jego wysokości została ostatecznie rozstrzygnięta dopiero decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r.
W ocenie Sądu, ostateczne ustalenie wysokości odszkodowania powinno było uwzględniać kwotę wypłaconego już wcześniej odszkodowania. W decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r. nie wzięto pod uwagę okoliczności, że szkoda poniesiona przez skarżącego została już wcześniej częściowo naprawiona poprzez wypłatę kwoty 461.748,00 zł. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżącemu zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości 461.748,00 zł, a następnie
w wysokości 635.350,00 zł, czyli łącznie 1.097,098 zł, co przewyższa należne mu odszkodowanie i jest niezgodne z przepisami prawa. Do sytuacji takiej doszło
w następstwie wyegzekwowania przez skarżącego w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego kwoty 627.515,00 zł, bez potrącenia wypłaconej wcześniej kwoty 461.748,00 zł.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z 9 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/11 i interpretacji art. 132 ust. 3a u.g.n.
Przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. wprowadza obowiązek zwrotu uzyskanego odszkodowania, jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność. Uchylenie decyzji ostatecznej, na podstawie której wypłacone zostało wcześniej odszkodowanie, może nastąpić
w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., a także w każdym czasie za zgodą strony, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu ani zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (art. 155 K.p.a.). Decyzja ostateczna może też być uchylona
w wyjątkowych okolicznościach, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa (art. 161 K.p.a.). Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nastąpić może z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z przepisu art. 132 ust. 3a u.g.n. wynika obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jednakże wtedy gdy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia skutkuje tym, że odszkodowanie już nie przysługuje. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania w sytuacji gdy uprawnionemu podmiotowi przysługuje roszczenie, co do różnicy pomiędzy kwotą ustalonego ponownie odszkodowania,
a kwotą odszkodowania już wypłaconego. Przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie ma zastosowania do stanów, w których nie ma sporu o zasadę odszkodowania, a jedynie
o kwestię jego wysokości. Wówczas uprawniony podmiot, który poniósł szkodę pozostaje cały czas wierzycielem, co wyklucza zastosowanie art. 132 ust. 3a u.g.n. Sąd powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 830/11; z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1089/12; z dnia
3 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 322/12.
W ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 132 ust. 3a u.g.n., bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do waloryzacji wypłaconego odszkodowania w kwocie 461.748,00 zł na podstawie uchylonej decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że analiza roszczenia o zwrot uprzednio wypłaconego odszkodowania winna skutkować uznaniem, iż jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 118 k.c. żądanie zwrotu odszkodowania przedawniło się po 10 latach od dnia jego wymagalności, tj. od momentu uchylenia pierwotnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, tj. 14 lutego 2001 r. Odszkodowanie w kwocie 461.748,00 zł jest tym samym odszkodowaniem co odszkodowanie w kwocie 635.350,00 zł, gdyż się w nim zawiera. To nie są dwa odrębne odszkodowania.
Za szkodę jaką poniósł skarżący należne jest jedno odszkodowanie w wysokości 635.350,00 zł. Skoro skarżący w oparciu o tytuł wykonawczy, tj. decyzję Starosty C. z [...] lutego 2011 r. zmienioną decyzją Wojewody Mazowieckiego
z [...] maja 2011 r., w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego wyegzekwował tytułem odszkodowania kwotę 627.515,00 zł nie przedstawiając do potrącenia
kwoty wcześniej otrzymanego odszkodowania w wysokości 461.748 zł, to należy uznać, że wyegzekwowana należność ponad kwotę 165.677,00 zł (627.515,00 zł –
461.748,00 zł = 165.767,00 zł) jest kwotą nienależną. Nienależność ta powstała w dacie przeprowadzonej egzekucji komorniczej w 2014 r., a nie jak wskazuje skarżący
w skardze w dniu wydania wyroku NSA z 14 lutego 2001 r., sygn. akt I SA 222/00.
Fakt zakwestionowania przez skarżącego otrzymania wypłaconego przez [...] S.A. odszkodowania w 2000 r. wykracza poza ramy przedmiotowej sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że w sytuacji nadpłaconego odszkodowania, jeżeli nie dojdzie do jego zwrotu, skazuje strony na drogę postępowania cywilnego.
Od wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik [...] S.A. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/11, na okoliczność oceny prawnej i wytycznych wyrażonych w tym wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133, art. 170 i art. 171 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że sprawa o waloryzację i zwrot odszkodowania w kwocie 461.748,00 zł, wypłaconego na podstawie decyzji administracyjnej Starosty C.
z [...] marca 2000 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego
z [...] lipca 2000 r. która została następnie uchylona wyrokiem NSA z 14 lutego
2001 r. (sygn. akt I SA 222/00), powinna zostać rozpoznana przez sąd powszechny na drodze postępowania cywilnego w sytuacji, gdy w decyzji ustalającej odszkodowanie wydanej [...] maja 2011 r. przez Wojewodę Mazowieckiego
nie uwzględniono uprzednio wypłaconej kwoty odszkodowania w wysokości 461.748,00 zł; co w dalszej kolejności doprowadziło do:
- naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 P.p.s.a. poprzez ich zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] listopada 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty C., pomimo braku podstaw dla uwzględnienia skargi, a także naruszenia postępowania w postaci przepisu art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie,
2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 153, art. 170 i art. 171 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy decyzje Starosty C. z [...] marca 2000 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2000 r. o ustaleniu odszkodowania, na podstawie których doszło do wypłacenia S. K. odszkodowania w kwocie 461.748,00 zł, zostały uchylone mocą wyroku NSA z 14 lutego 2001 r. (sygn. akt I SA 222/00), zaś w ponownie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania, wysokość odszkodowania wypłaconego na podstawie powyższych decyzji nie została uwzględniona przy ustaleniu wysokości odszkodowania mocą decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r.
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 3a u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji, gdy decyzja Starosty C. z [...] marca 2000 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2000 r. w sprawie ustalenia odszkodowania, na podstawie której doszło do wypłacenia S. K. odszkodowania przekazem pocztowym nadanym 20 lipca 2000 r., zostały uchylone mocą prawomocnego wyroku NSA z 14 lutego 2001 r. (sygn. akt I SA 222/00), zaś w ponownie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania, wysokość odszkodowania wypłaconego na podstawie uchylonych decyzji nie została uwzględniona przy ustaleniu wysokości odszkodowania mocą decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2011 r.
W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. K. wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację Sądu wyrażoną w zaskarżonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istota zarzutów podniesionych
w skardze kasacyjnej sprowadza się do naruszenia art. 153 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 29 maja
2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 769/15 oraz do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 3a u.g.n. przez jego błędną wykładnię i w efekcie przyjęcie, że nie ma on zastosowania do przedmiotowej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej.
Analiza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia
29 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 769/15 wskazuje, że podstawą uchylenia decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2014 r. było naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.,
a Sąd I instancji w swoich wywodach skupił się na analizie art. 138 § 2 K.p.a. i wykazał, że jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Trafny jest pogląd zawarty w wyroku WSA w Warszawie z 9 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 29/16, że Sąd we wspomnianym wyżej wyroku nie dokonywał merytorycznej oceny decyzji, stąd nie sposób przyjąć, że WSA w Warszawie wspomnianym wyrokiem z 9 listopada 2016 r. naruszył art. 153 P.p.s.a.
Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego kwota odszkodowania w wysokości 461.748,00 zł wypłacona skarżącemu na podstawie decyzji
Starosty C. z [...] marca 2000 r. oraz kwota odszkodowania w wysokości 635.350 zł ustalona w decyzji Starosty C. z [...] lutego 2011 r. dotyczą tego samego roszczenia odszkodowawczego, którego przedmiotem jest ta sama szkoda, pomiędzy tymi samymi podmiotami. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, należne skarżącemu odszkodowanie zostało ustalone na kwotę 635.350 zł, która to kwota zawiera w sobie wcześniej wypłaconą kwotę 461.748,00 zł, a ostateczne ustalone na rzecz skarżącego odszkodowanie nastąpiło w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera przepisów, które regulowałyby sprawę rozliczenia już wypłaconego odszkodowania i jego ostatecznego ustalenia.
Nie jest zrozumiałe, dlaczego ostateczne uregulowanie kwestii odszkodowania dokonane przez Wojewodę Mazowieckiego [...] maja 2011 r. nie uwzględniło kwoty wypłaconego wcześniej odszkodowania.
W tej sytuacji doszło do wypłacenia odszkodowania w łącznej wysokości 1.097.098 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że w sprawie nie zaistniały okoliczności, które dawałyby podstawę do zastosowania art. 132 ust. 3a u.g.n.
Wspomniany przepis wprowadza obowiązek zwrotu uzyskanego odszkodowania, jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd, który sprowadza się do tego, że "uchylenie decyzji", o którym stanowi art. 132 ust. 3a u.g.n. dotyczy sytuacji opisanych w trybach nadzwyczajnych kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotowa sprawa dotyczy ostatecznego rozliczenia odszkodowania
z uwzględnieniem jego waloryzacji oraz faktu, że część odszkodowania została już wypłacona.
Innymi słowy, w sprawie na zachodzi sytuacja, z której wynikałoby,
że odszkodowanie nie przysługuje.
Z art. 132 ust. 3a u.g.n. wynika, zaś, że obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania zachodzi, wtedy gdy odszkodowanie nie przysługuje wskutek stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia w innym trybie nadzwyczajnym.
Istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się do takiego stanu faktycznego, gdy uprawnionemu podmiotowi przysługuje roszczenie, co do różnicy pomiędzy kwotą ustalonego ponownie odszkodowania a kwotą odszkodowania już wypłaconego.
Takich zdarzeń nie obejmuje norma przepisu art. 132 ust. 3a u.g.n.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne jest też stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące kwoty odszkodowania w wysokości 635.350 zł i stwierdzenia, że w sprawie mamy do czynienia z kwotą nienależną w wysokości wyegzekwowanej sumy ponad kwotę 165.677 zł.
Wobec powyższego, biorąc pod uwagę datę egzekucji komorniczej, strona może dochodzić swojego roszczenia na drodze postępowania cywilnego.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.