II OSK 939/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-08
NSAAdministracyjneŚredniansa
ochrona przeciwpożarowainstalacja gazowawłaściwość organówkodeks postępowania administracyjnegoustawa o Państwowej Straży Pożarnejrozporządzenie Ministra Infrastrukturykontrolapostępowanie administracyjnesąd administracyjny

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA nie rozpoznał sprawy merytorycznie, mimo że organ odwoławczy umorzył postępowanie po ocenie braku naruszenia przepisów przeciwpożarowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Komendanta Państwowej Straży Pożarnej (KW PSP) od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję KW PSP o umorzeniu postępowania w sprawie zakazu użytkowania instalacji gazowej. WSA uznał, że KW PSP naruszył właściwość, ignorując wcześniejsze rozstrzygnięcie Starosty o wyznaczeniu organu. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając, że WSA nie rozpoznał sprawy merytorycznie, a jedynie skupił się na kwestii właściwości, podczas gdy KW PSP faktycznie ocenił sprawę pod kątem naruszenia przepisów przeciwpożarowych. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Państwowej Straży Pożarnej (KW PSP) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Lublinie. WSA uchylił decyzję KW PSP o umorzeniu postępowania w sprawie zakazu użytkowania instalacji gazowej, uznając, że KW PSP naruszył właściwość, ignorując wcześniejsze rozstrzygnięcie Starosty o wyznaczeniu Komendanta Powiatowego PSP jako organu właściwego. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając, że WSA nie rozpoznał sprawy merytorycznie, a jedynie skupił się na kwestii właściwości. NSA podkreślił, że KW PSP faktycznie dokonał merytorycznej oceny sprawy, dochodząc do wniosku o braku naruszenia przepisów przeciwpożarowych, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania. Sąd I instancji powinien był ocenić prawidłowość tej merytorycznej oceny, a nie jedynie skupić się na kwestii właściwości. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, jednocześnie odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ odwoławczy, związany rozstrzygnięciem o sporze kompetencyjnym, nie może umorzyć postępowania z powodu braku swojej właściwości rzeczowej, jeśli organ I instancji rozpoznał sprawę merytorycznie. Sąd I instancji powinien ocenić merytoryczne stanowisko organu odwoławczego.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA błędnie uznał, iż organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy merytorycznie, ograniczając się do kwestii właściwości. KW PSP faktycznie ocenił sprawę pod kątem naruszenia przepisów przeciwpożarowych i na tej podstawie umorzył postępowanie. WSA powinien był ocenić prawidłowość tej merytorycznej oceny, a nie tylko kwestię właściwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o PSP art. 11a § ust. 2 pkt 1

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

ustawa o PSP art. 26 § ust. 1 pkt 1 i pkt 2

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

rozporządzenie WT art. 157 § ust. 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie WT art. 207 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

ustawa o PSP art. 23 § ust. 3 pkt 1

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

ustawa o PSP art. 23 § ust. 11

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 65 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 22 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 19

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 20

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA nie rozpoznał sprawy merytorycznie, skupiając się jedynie na kwestii właściwości organu, podczas gdy organ odwoławczy dokonał merytorycznej oceny sprawy i umorzył postępowanie z powodu braku naruszenia przepisów przeciwpożarowych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji nietrafnie ograniczył się do przyjęcia, że skoro organ odwoławczy umorzył przedmiotowe postępowanie, to tym samym nie rozpoznał merytorycznie sprawy i rozstrzygnął sprawę wbrew stanowisku Starosty... Właściwość konkretnego organu administracji musi wynikać z przepisów prawa, a wkroczenie w zakres właściwości określonego organu przez inny organ stanowi kwalifikowane naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności. Jeżeli zatem konkretny organ zostanie wskazany do rozpoznania sprawy, to jego obowiązkiem jest jej rozpoznanie. W sytuacji jednak, gdy organ ten rozpoznając sprawę nie znajdzie podstaw prawnych, wynikających z jego kompetencji, do merytorycznego jej załatwienia, nie może wydać rozstrzygnięcia niezgodnego z jego kompetencją.

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Jan Szuma

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących właściwości organów w postępowaniu administracyjnym oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad merytorycznym rozpoznaniem sprawy przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami o ochronie przeciwpożarowej i właściwością organów PSP, ale ogólne zasady dotyczące kontroli sądowej są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelne różnice między kontrolą legalności a kontrolą merytoryczną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Dotyczy też kwestii bezpieczeństwa instalacji gazowych.

Sąd administracyjny nie rozpoznał sprawy? NSA wyjaśnia, kiedy WSA musi zbadać meritum, a nie tylko formalności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 939/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Jan Szuma
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Sygn. powiązane
II SA/Lu 738/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-01-20
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant referent stażysta Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 738/21 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie z dnia 13 lipca 2021 r. nr WZ.5592.8.2021.AM w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zakazu użytkowania instalacji gazowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r., II SA/Lu 738/21, w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. (dalej P.) na decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie (dalej KW PSP) z dnia 13 lipca 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zakazu użytkowania instalacji gazowej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od KW PSP na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżoną decyzją KW PSP na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2021.735; dalej k.p.a.) w związku z art. 11a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (j.t.Dz.U.2020.1123 ze zm.; dalej: ustawa o PSP), po rozpatrzeniu odwołania P. od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Tomaszowie Lubelskim (dalej KP PSP) z 21 maja 2021 r. w sprawie nakazania zaprzestania użytkowania instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w lokalach nr [...] przy ul. [...] w T., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
Skargę do WSA złożyło P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę.
Sąd podzielił zarzut skargi związany z naruszeniem właściwości KW PSP ustalonej w toku postępowania przez uprawniony do tego organ.
WSA podniósł, że organ, któremu w trybie art. 65 § 1 k.p.a. zostało przekazane podanie, jest związany treścią postanowienia (art. 110 w zw. z art. 126 k.p.a.). Obalenie mocy wiążącej takiego postanowienia może nastąpić jedynie w drodze sporu kompetencyjnego (na zasadach wynikających z art. 22 k.p.a.) lub w trybach nadzwyczajnych. W niniejszej sprawie Starosta Tomaszowski wyznaczył KP PSP jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej dotyczącego podjęcia ustawowych działań w stosunku do mieszkańców budynku przy ul. [...] w T., gdzie w pięciu lokalach mieszkalnych (nr [...]) samowolnie zamontowano instalacje gazu propan - butan w butlach. W tych okolicznościach, za naruszające przepisy postępowania Sąd uznał stanowisko KW PSP, że decyzja organu I instancji została wydana w warunkach naruszenia przepisów o właściwości, a w konsekwencji tak prowadzone postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Kompetencja organu odwoławczego do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej została w przedmiotowej sprawie wyłączona rozstrzygnięciem sporu o właściwość dokonanym przez Starostę Tomaszowskiego, a tym samym w takich okolicznościach niedopuszczalnym było odwoływanie się do przepisów o zakresie działania organu, gdyż to prowadziłoby w istocie do podważenia skuteczności tego rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł KW PSP, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego, a także – w obu przypadkach – zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucił:
1/ naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 26 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o PSP, poprzez błędne uznanie, że przepis ten stanowi podstawę do nałożenia obowiązku lub wydania zakazu co do użytkowania instalacji gazowej w związku z naruszeniem § 157 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t.Dz.U.2019.1065 ze zm.; dalej: rozporządzenie WT), w sytuacji gdy § 157 ust. 6 rozporządzenia WT nie jest przepisem przeciwpożarowym, a organ PSP może nałożyć obowiązek lub wydać zakaz w ww. trybie wyłącznie w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych. W ocenie autora skargi kasacyjnej przepis art. 26 ust. 1 ustawy o PSP należy rozumieć literalnie, jako umocowanie komendanta powiatowego (miejskiego) PSP do wydania decyzji, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, które na gruncie rozporządzenia WT należy rozumieć jako DZIAŁ VI (Bezpieczeństwo pożarowe), a w sprawach dotyczących użytkowanych budynków istniejących - wyłącznie w zakresie przepisu § 207 ust.2 rozporządzenia WT;
b) § 157 ust. 6 rozporządzenia WT w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o PSP poprzez zobowiązanie przez Sąd I instancji organu PSP do wydania decyzji merytorycznej w tej sprawie (nakładającej obowiązek lub zakazującej użytkowania instalacji gazowej we wskazanych lokalach mieszkalnych) oraz mylnym uznaniu, że przepis ten jest przepisem przeciwpożarowym, którego naruszenie obliguje KP PSP do wydania decyzji w trybie art. 26 ust. 1 ustawy o PSP.
W ocenie autora skargi kasacyjnej organ PSP nie może wydać decyzji na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o PSP nakazującej usunięcie naruszenia wynikającego z przepisu § 157 ust. 6 rozporządzenia WT;
c) § 207 ust. 2 rozporządzenia WT poprzez pominięcie faktu, że organy PSP w stosunku do użytkowanych budynków istniejących mogą wydawać decyzje w przedmiocie stwierdzenia naruszeń przepisów techniczno-budowlanych, wyłącznie w zakresie wynikającym z tego przepisu;
d) art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy o PSP - poprzez zobowiązanie organu PSP do przeprowadzenia postępowania, w tym postępowania dowodowego, w związku z naruszeniem § 157 ust. 6 rozporządzenia WT, tj. w zakresie wykraczającym poza kontrolowanie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych;
e) art. 23 ust. 11 ustawy o PSP - poprzez zobowiązanie organu PSP do prowadzenia postępowania w przedmiocie naruszenia § 157 ust. 6 rozporządzenia WT przez użytkowników mieszkań w ich lokalach mieszkalnych, w sytuacji, gdy funkcjonariusze PSP nie mają prawa wstępu do mieszkań i prowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych w lokalach mieszkalnych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej funkcjonariusze PSP nie mają prawa wstępu do pomieszczeń mieszkalnych (rozumianych również jako samodzielne lokale mieszkalne) i nie mogą w nich przeprowadzać czynności kontrolno-rozpoznawczych. W konsekwencji decyzja wydana na podstawie wadliwie zebranego materiału dowodowego mogłaby zostać skutecznie podważona na kolejnych etapach postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.).:
- w zw. z art. 6, art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 7 Konstytucji RP - przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej uznał, że wyznaczenie (przez Starostę w trybie art. 22 § 1 pkt 2 k.p.a.) organu PSP jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy wyłącza wynikający z zasady legalizmu (praworządności) obowiązek organów administracji publicznej do badania, czy działają na podstawie i w granicach prawa (art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. art. 7 Konstytucji RP),
- w zw. z art. 19 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej uznał, że fakt wyznaczenia (przez Starostę w trybie art. 22 § 1 pkt 2 k.p.a.) organu PSP jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy sprawia, że wyłączono obowiązek badania przez ten organ i organ odwoławczy przestrzegania swojej właściwości na każdym etapie postępowania, a tym samym kompetencja organu odwoławczego do kontroli w trybie odwoławczym decyzji organu I instancji nie obejmuje kontroli w zakresie naruszenia przez ten organ właściwości rzeczowej; w konsekwencji wyłączone jest też badanie przez organ odwoławczy decyzji w aspekcie podniesienia w ramach tego postępowania, ewentualnego zarzutu nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.),
- w zw. z art. 20 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, uznał że fakt wyznaczenia (przez Starostę w trybie art. 22 § 1 pkt 2 k.p.a.) organu PSP jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy sprawia, że wyłączona jest możliwość badania, zarówno przez ten organ, jak i organ odwoławczy, przedmiotu i granic przekazanej do rozpatrzenia sprawy, w aspekcie należących do zakresu działania organów PSP przepisów prawa;
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że:
- organ II instancji będąc związany treścią rozstrzygnięcia Starosty Tomaszowskiego wyznaczającego KP PSP do prowadzenia sprawy nie mógł analizować i oceniać tego rozstrzygnięcia w aspekcie zasady praworządności i konieczności przestrzegania przez organ PSP swojej właściwości rzeczowej oraz odwoływać się w swoim rozstrzygnięciu do przepisów o zakresie działania organów PSP,
- WSA w Lublinie jest związany treścią rozstrzygnięcia Starosty Tomaszowskiego wyznaczającego Komendanta Powiatowego PSP w Tomaszowie Lubelskim do prowadzenia sprawy i nie może w postępowaniu sądowoadministracyjnym poddać kontroli rozstrzygnięcia organu II instancji uchylającego decyzję i umarzającego postępowanie, w sprawie będącej poza zakresem właściwości rzeczowej organów PSP.
Zdaniem kasatora rozstrzygnięcie Starosty wydane w trybie art. 22 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na formę (pismo urzędowe) nie korzysta z przymiotu prawomocności, ani powagi rzeczy osądzonej oraz nie wyłącza ani nie zwalnia organów PSP (tu: KP PSP w Tomaszowie Lubelskim, wyznaczonego jako właściwy w sprawie oraz organu odwoławczego) ze stosowania zasady praworządności oraz przestrzegania przepisów dotyczących właściwości rzeczowej organu, a Sądu do dokonania kontroli legalności działania organów w tym zakresie;
c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, zastosował niewłaściwy środek określony w ustawie, tj. uwzględnił skargę, nakazując rozpatrzenie merytoryczne sprawy, pomimo że decyzja ta była prawidłowa, gdyż w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy rozpatrzył sprawę, stwierdzając brak naruszenia przepisów przeciwpożarowych i z tego względu umorzył postępowanie;
d) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej uznał, że organ odwoławczy ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia braku właściwości, nie rozpatrzył sprawy, w sytuacji gdy organ II instancji przeprowadził analizę i ocenę całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która doprowadziła do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji;
e) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej uznał, że organ odwoławczy w sytuacji stwierdzenia braku naruszenia przepisów przeciwpożarowych nie mógł uchylić decyzji organu I instancji i umorzyć postępowania, a jedynie wydać decyzję merytoryczną;
f) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia kwestionowanego wyroku z pominięciem wymaganych tym przepisem elementów, tj. braku wskazania podstawy prawnej (Sąd nie wskazał, które przepisy prawa organ odwoławczy naruszył oraz jakie przepisy prawa przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien zastosować), całkowitym pominięciem zasadności umorzenia postępowania w sytuacji braku naruszenia przepisów przeciwpożarowych, braku wykładni pojęcia "przepisów przeciwpożarowych", o których mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o PSP, w aspekcie możliwości stwierdzenia, przez organ PSP, naruszenia § 157 ust. 6 rozporządzenia WT, brakiem wyjaśnienia, czy rozstrzygnięcie Starosty w trybie art. 22 § 1 pkt 2 k.p.a. daje podstawę do stwierdzenia przez organ PSP naruszenia przepisu w zakresie wykraczającym poza treść § 207 ust 2 rozporządzenia WT, braku odniesienia się do niemożności przeprowadzania przez: funkcjonariuszy PSP czynności kontrolno-rozpoznawczych w lokalach mieszkalnych, znajdujących się w użytkowanym budynku istniejącym, a w konsekwencji - braku odniesienia się do wszystkich podnoszonych w skardze zarzutów, jak i stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę. Pominięcie przez Sąd tych wszystkich, istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, kwestii i ograniczenie się do stwierdzenia, że w sprawie wyłączona została kompetencja organu do badania z urzędu swojej właściwości sprawia, że treść uzasadnienia uniemożliwia jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę zaskarżonego wyroku Sądu, przez co ograniczone jest dokonanie kontroli kasacyjnej rozstrzygnięcia. Powyższe uniemożliwia też wykonanie przez organ odwoławczy wyroku zgodnie ze wskazaniami Sądu i jednocześnie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zarówno procesowego jak i materialnego;
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, pomimo iż w świetle powołanych powyżej zarzutów zasadnym było jej oddalenie;
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne, a większość z nich należało uznać za przedwczesne do rozstrzygnięcia na obecnym etapie postępowania.
Trafny przede wszystkim jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a., polegający na uznaniu przez WSA, że organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia braku swojej właściwości i nie rozpatrzył sprawy. Skarżący kasacyjnie organ w istocie rozpoznał sprawę merytorycznie, w wyniku czego doszedł do wniosku, że w sprawie tej nie doszło do naruszenia przepisów przeciwpożarowych, należących do kompetencji organów straży pożarnej. Ta konstatacja KW PSP doprowadziła do uznania przez ten organ, że organ I instancji nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji zakazującej użytkowania instalacji gazowej i z tego względu – w ocenie KW PSP – należało postępowanie w tym przedmiocie umorzyć.
Sąd I instancji nietrafnie ograniczył się do przyjęcia, że skoro organ odwoławczy umorzył przedmiotowe postępowanie, to tym samym nie rozpoznał merytorycznie sprawy i rozstrzygnął sprawę wbrew stanowisku Starosty, który jako organ właściwy do rozpoznania tej sprawy wskazał KP PSP.
WSA prawidłowo co prawda uznał, że skoro jest w obrocie prawnym rozstrzygnięcie Starosty o wyznaczeniu KP PSP jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej, to wiąże ono zarówno KP PSP, jako organ I instancji, jak i KW PSP, jako organ odwoławczy. Nie byłaby bowiem zgodna z prawem sytuacja, w której organ uprawniony do rozstrzygnięcia sporu o właściwość wskazuje konkretny organ jako właściwy do rozpoznania sprawy w I instancji, a organ II instancji – po wydaniu rozstrzygnięcia przez ten wskazany organ, zajmuje inne stanowisko co do właściwości organu i tylko z tego względu uchyla rozstrzygnięcie organu I instancji oraz umarza postępowanie. Podkreślić należy, że jeżeli przepis prawa przyznał określonym organom właściwość do rozstrzygnięcia sporu o właściwość, to wyłącza to orzekanie w tym zakresie przez inne organy. Właściwość konkretnego organu administracji musi wynikać z przepisów prawa, a wkroczenie w zakres właściwości określonego organu przez inny organ stanowi kwalifikowane naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują co prawda mocy prawnej aktu rozstrzygającego spór pomiędzy organami administracji publicznej, jednak organy pozostające w sporze są nim związane (B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck, wydanie 17, Warszawa 2021, s. 171, s. 201).
Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że niezasadne są te zarzuty skargi kasacyjnej, w których KW PSP neguje wskazanie przez Starostę KP PSP jako właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Niemniej jednak należy zauważyć, że organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję nie ograniczył się do kwestionowania rozstrzygnięcia Starosty, ale – co już wyżej zaznaczono – KW PSP po merytorycznym rozpoznaniu sprawy doszedł do wniosku, że nie doszło w niej do naruszenia przepisów przeciwpożarowych, należących do kompetencji organów straży pożarnej.
Podkreślić należy, że wskazanie organu jako właściwego do rozpoznania sprawy nie oznacza przypisania temu organowi innych kompetencji niż on posiada. Jeżeli zatem konkretny organ zostanie wskazany do rozpoznania sprawy, to jego obowiązkiem jest jej rozpoznanie. W sytuacji jednak, gdy organ ten rozpoznając sprawę nie znajdzie podstaw prawnych, wynikających z jego kompetencji, do merytorycznego jej załatwienia, nie może wydać rozstrzygnięcia niezgodnego z jego kompetencją.
W realiach niniejszej sprawy, skoro organ odwoławczy umorzył postępowanie po dokonaniu merytorycznej oceny, że brak jest podstaw do wydania rozstrzygnięcia należącego do kompetencji organów straży pożarnej, obowiązkiem Sądu I instancji była merytoryczna ocena tego stanowiska. WSA winien zatem ocenić, czy KW PSP rozpoznając sprawę uczynił to prawidłowo.
Zasadny jest więc – co już wyżej wskazano – zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. Przedwczesna byłaby jednak ocena prawidłowości zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz tego, czy w realiach niniejszej sprawy organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy prawne do wydania decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a także czy sąd administracyjny winien uwzględnić skargę P., czy ją oddalić. Ocena taka może być bowiem dokonana dopiero po merytorycznym rozważeniu i ocenieniu stanowiska KW PSP, iż w sprawie nie było podstaw do wydania rozstrzygnięcia należącego do kompetencji organów straży pożarnej. Zaznaczyć przy tym wypada, że chociaż organy straży pożarnej nie mogły kwestionować rozstrzygnięcia przez Starostę sporu o właściwość, ponieważ nie miały do tego kompetencji, to jednak Sąd I instancji – stosownie do art. 135 p.p.s.a. – mógł ocenić powyższe stanowisko Starosty.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Z uwagi na fakt, że do uchylenia zaskarżonego wyroku doszło z przyczyn niezależnych od strony skarżącej w I instancji, gdyż podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej był brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez WSA, uznać należy, że w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia od strony skarżącej w I instancji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z tego względu na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI