I OSK 1303/05

I OSK 1303/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Bujko
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 723/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-08-12
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Bujko Małgorzata Pocztarek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 26 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 723/05 w sprawie ze skargi Polskiego Czerwonego Krzyża na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 stycznia 2005 r. nr ZK-VI-632-2-196/04/02 w przedmiocie wydania pozwolenia na przeprowadzenie zbiórek publicznych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 723/05 uwzględniając skargę Polskiego Czerwonego Krzyża uchylił decyzję Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 stycznia 2005 r. i utrzymaną przez nią w mocy decyzję z 20 października 2005 r. w przedmiocie umorzenia postępowania o wydanie zezwolenia na przeprowadzenia zbiórek publicznych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organu, z których wynikało, iż Minister rozpoznawał sprawę w związku z przekazaniem mu przez Marszałków Województw Mazowieckiego, Podlaskiego i Prezydenta m. Gdańska wniosków Zarządów Okręgowych PCK (Mazowieckiego, Podlaskiego i Pomorskiego) o zezwolenie na przeprowadzanie zbiorek na terenie ww. województw.
Decyzją z 20 października 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie przyjmując, iż zarządy nie były upoważnione do reprezentacji organizacji PCK na terenie przekraczającym obszar ich właściwości oraz podejmowania w jej imieniu czynności prawnych w odniesieniu do obszaru przekraczającego ich właściwość miejscową, co wynikało ze Statutu PCK, w brzmieniu określonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 kwietnia 1996 r. w sprawie zatwierdzenia Statutu PCK (Dz.U. Nr 42, poz. 182) jak i określonym w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów z 25 października 2004 r. (Dz.U. Nr 247, poz. 2372). Organ wskazał, iż wnioskodawcą o wydanie zezwolenia jest w istocie cała organizacja PCK, a równocześnie teren zbiórek realizowanych przez poszczególne zarządy okręgowe miał de facto przekroczyć obszar jednego województwa, gdyż były to zbiórki ogólnopolskie. Wystąpienie przez poszczególne zarządy PCK z wnioskami do marszałków stanowiło obejście art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. Nr 22, poz. 162 z późn. zm.), w myśl którego, gdy zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze obejmującym więcej niż jedno województwo, właściwym do wydania decyzji jest Minister. Wobec tego, że cele zbiórek zaplanowanych w poszczególnych województwach są zbieżne, wykluczona jest możliwość wydawania zezwoleń przez marszałków. Zróżnicowanie beneficjentów nie jest równoznaczne ze zróżnicowaniem ich celów.
Wniosek o ponowne wyrażenie zgody wniósł radca prawny reprezentujący Zarząd Główny PCK oraz poszczególne Zarządy Okręgowe podnosząc, iż stroną w tej sprawie był PCK jako organizacja, co należało wyjaśnić i co przyjmuje organ, lecz jednocześnie umarza postępowanie. Błędnie przyjęto także, iż nie było zróżnicowania celów, bowiem zróżnicowanie polegało na tym, iż środki uzyskane ze zbiorek miały być kierowane do podmiotów zamieszkujących w poszczególnych województwach.
Organ nie uwzględnił wniosku i decyzją z 11 stycznia 2005 r. utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję.
W skardze Polski Czerwony Krzyż wniósł o uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podniesiono, iż została ona wydana z naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. Bezzasadne było umorzenie postępowania, gdyż nie było ono bezprzedmiotowe. Zostało wszczęte z wniosku strony i strona ta nadal jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy. Błędne jest stanowisko orzekającego w sprawie, iż cele zbiórek, które miały być realizowane na terenach poszczególnych województw nie zostały wystarczająco zróżnicowane. Mają być one bowiem zróżnicowane poprzez zróżnicowanie kręgu osób, do których ma być skierowana pomoc ze środków zgromadzonych podczas zbiórek. Cel zbiórki nie musi być zróżnicowany przez rodzaj pomocy, lecz także poprzez wskazanie kręgu podmiotów, do których ma być ona skierowana. Nieuwzględnienie przez organ orzekający tej okoliczności stanowi naruszenie art. 1 ustawy o zbiórkach publicznych. Podniesiono także naruszenia przepisów procesowych w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych przed wydaniem rozstrzygnięcia jak również wskazano, iż w sprawie sporządzono opinię prawną, która nie została przedstawiona stronie przed dokonaniem rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił, iż wydanie zezwolenia na prowadzenia zbiórki publicznej ma charakter uznaniowy, co wynika z treści art. 3 i 4 ustawy o zbiórkach publicznych. Wprowadzona w PCK zasada organizacji zbiórek o charakterze ogólnopolskim przez poszczególne zarządy okręgowe na obszarach województw i występowanie z wnioskiem o uzyskanie zezwoleń do zarządów województw stanowi obejście zasad ustawy o zbiórkach publicznych, w świetle której organem kompetentnym do wydania zezwoleń w takim przypadku jest minister właściwy do spraw wewnętrznych. Wskazano, iż w istocie cele prowadzonych zbiórek na terenie poszczególnych województw nie zostały właściwie zróżnicowane. Pomimo tego w 11 województwach marszałkowie wydali odnośne zezwolenia na wniosek innych zarządów okręgowych PCK. Podniesiono również, iż organ właściwy do wydania zezwolenia ma czuwać nad prawidłowością prowadzenia i rozliczania zbiórki. Wszczęcie postępowania na wniosek podmiotu, który nie był legitymowany do złożenia wniosku stanowi podstawę do umorzenia postępowania (art. 105 § 1 K.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Pogląd wyrażony przez organ, że właściwy był w tej sprawie Minister Sąd uznał za mylny w świetle wynikającego z akt sprawy stanu faktycznego.
Przekazane do Ministra wnioski ZO PCK – Mazowieckiego, Podlaskiego i Pomorskiego wskazywały na zamiar przeprowadzenia na terenach odpowiednio województwa mazowieckiego, podlaskiego oraz na terenie Miasta Gdańska zbiórek publicznych, z których wpływy miały być przeznaczone na finansowanie organizowanych przez PCK akcji o charakterze ogólnopolskim. We wniosku Mazowieckiego ZO PCK wskazano, iż pozyskiwane fundusze będą wykorzystywane głównie na terenie województwa mazowieckiego, we wniosku Podlaskiego ZO PCK wskazano, iż środki będą wykorzystywane na terenie całego kraju zaś we wniosku Pomorskiego ZO PCK nie wskazano terenu wykorzystywania środków. Nazwy akcji, w ramach których realizowane miały być zbiórki na terenach poszczególnych województw i miasta, były jednobrzmiące (np. "Czerwonokrzyska Gwiazdka"). Organy administracji, do których wpłynęły wnioski uznały, iż oznacza to zamiar prowadzenia zbiórki na obszarze przekraczającym województwo i wnioski te zostały przekazane do rozpatrzenia według właściwości do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przed którym w istocie prowadzone było następnie postępowanie w tej sprawie.
W toku postępowania przeprowadzono z udziałem przedstawicieli wnioskodawców spotkania ustalając, że wymagane jest zróżnicowanie celów prowadzenia zbiorek publicznych, gdyby miałyby one – zgodnie z zamiarem PCK – być realizowane na podstawie odrębnych zezwoleń marszałków przez poszczególne zarządy okręgowe PCK.
Zdaniem Sądu Minister mylnie uważał się za właściwego do załatwienia sprawy, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o zbiórkach publicznych organem tym jest marszałek województwa. Dokonane w trakcie postępowania administracyjnego ustalenia powinny stanowić podstawę do ponownego przekazania wniosków zarządów okręgowych PCK według właściwości marszałkom województw. Organ administracji nie miał w tej sytuacji także podstaw do dokonania oceny, iż występujące w imieniu organizacji PCK jej zarządy okręgowe nie są legitymowane w sprawie uzyskania zezwolenia na zbiórkę o charakterze ogólnopolskim, skoro, jak podnosiła to strona w postępowaniu, zarządy te nie były zainteresowane realizacją takich zbiórek. Z tych samych przyczyn kwestia ewentualnej legitymacji zarządów okręgowych PCK do występowania o wydanie zgody na realizację zbiórek o charakterze zbiórek ogólnopolskich, w świetle Statutu PCK nie była oceniana przez Sąd, jako niemająca znaczenia w rozpoznawanej sprawie.
Sąd przyjął, że z uwagi na to, że Minister nie był właściwy do wydania decyzji był uprawniony do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Jednakże umarzając błędnie wskazał, że ostatecznie zakończone są sprawy z wniosków Mazowieckiego, Podlaskiego i Pomorskiego ZO PCK, natomiast postępowania z tych wniosków powinny być prowadzone przed marszałkami województw jako organami właściwymi.
Uzasadnienie takie dotknięte jest wadą i narusza art. 107 § 3 K.p.a.
Za błędne uznał także Sąd stanowisko organu, że ustawa nie dopuszcza różnicowania celów zbiórek poprzez wskazanie podmiotów, do których adresowana jest pomoc przez kryterium terenu wydatkowania uzyskanych środków.
W świetle art. 1 ustawy o zbiórkach publicznych cele zbiórki mogą być różnicowane zarówno ze względu na rodzaj udzielonej pomocy (dożywianie, pomoc finansowa, opieka, prowadzenie terapii itd.) jak i poprzez określenie kręgu odbiorców przez wskazanie różnych kryteriów np. wieku (młodzież szkolna, osoby starsze), określonej sytuacji (powodzianie, ofiary innych wypadków itp.) jak również np. terenu przebywania (mieszkańcy poszczególnych województw). W tym kontekście generalnie dopuszczalne jest prowadzenie zbiórek publicznych w ramach akcji prowadzonych na terenie poszczególnych województw. Cele tych zbiórek powinny jednoznacznie wskazywać potencjalnemu darczyńcy, że pozyskane środki zostaną wykorzystane jedynie na określonym terenie. Ma to szczególne znaczenie, gdy zbiórka jest realizowana przez organizację o zasięgu ogólnopolskim, jaką jest PCK. W takim bowiem przypadku dokonujący darowizny na terenie województwa o przeciętnie wyższym poziomie zamożności mieszkańców może oczekiwać, iż np. gdy chodzi o pomoc o charakterze socjalnym zebrane środki zostaną przekazane osobom potrzebującym w regionach najbiedniejszych. Precyzyjne określenie celu dokonywania zbiórki ma w tym kontekście podstawowe znaczenie zważywszy na wymaganie art. 1 ustawy o zbiórkach publicznych, który wymaga, aby zbiórka była dokonywana na z góry określony cel. W niniejszej sprawie skoro deklarowane tereny zbiórek mają obejmować poszczególne województwa właściwymi będą marszałkowie tych województw. Jeśli więc wnioskodawca wyraził zamiar realizacji szeregu zbiórek na obszarach województw, z których środki miałyby być wykorzystane na różne cele (dofinansowanie akcji na terenie województw, gdzie realizowane są zbiórki) MSWiA nie był właściwy do wydania decyzji.
Sąd nie podzielił stanowiska organu administracji, iż realizacja zbiórek regionalnych, z których wpływy mają być wydatkowane na terenie poszczególnych regionów prowadzi do obejścia przepisów ustawy o zbiórkach publicznych oraz może utrudniać nadzór nad dokonywaniem zbiórki i redystrybucją zgromadzonych środków. Natomiast, jak wskazano, odrębną kwestią jest problem prawidłowego określenia, komunikowanego darczyńcy, celu zbiórki.
Trafnie zarzucana w skardze błędna wykładnia art. 1 ustawy o zbiórkach publicznych, w zakresie braku możliwości zróżnicowania celów zbiórki ze względu na teren wykorzystywania pomocy, zawarta w zaskarżonej decyzji Ministra, zdaniem Sądu, stanowi naruszenie prawa materialnego, mające, w rozpatrywanym przypadku wpływ na wynik sprawy, skoro z treści decyzji wynika, iż kończy ona postępowanie w sprawie z wniosków Mazowieckiego, Podlaskiego i Pomorskiego ZO PCK. Stanowi to, w ocenie Sądu, kolejną przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją.
Jako podstawę powołał Sąd przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, reprezentowany przez radcę prawnego Iwonę Kotarską i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 1 ustawy z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych, niezastosowanie art. 4 zd. drugie tej ustawy i § 1 Statutu PCK, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2004 r. w sprawie zatwierdzenia statutu PCK, polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie jest możliwe różnicowanie przez wnioskodawcę PCK celów zbiórki ze względu na teren przebywania odbiorców (mieszkańcy poszczególnych województw).
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznania skargi PCK i jej oddalenie ewent. uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Błędne zastosowanie prawa materialnego (art. 1 ustawy) polega na pominięciu przy odczytywaniu jego treści art. 4 ustawy oraz § 1 Statutu PCK stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2004 r. (Dz.U. Nr 237, poz. 2372). W konsekwencji Sąd błędnie przyjął, iż dopuszczalne jest różnicowanie przez PCK celów zbiórki publicznej ze względu na teren przebywania odbiorców, gdy jest to jedyna przesłanka różnicująca.
Tymczasem pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki publicznej wydane jest zawsze konkretnemu podmiotowi, który określony jest co do tożsamości, a zgodnie z art. 4 zd. drugie ustawy cel zbiórki musi być zgodny ze statutem podmiotu uprawnionego do otrzymania pozwolenia.
Dopuszczalność celu musi więc być zbadana w odniesieniu do każdego podmiotu odrębnie. Prowadzi to do stwierdzenia, że zawarty w art. 1 przepis nie pozwala na pełne zrekonstruowanie hipotezy normy prawnej, do której należało odnieść stan faktyczny stanowiący przedmiot zaskarżonej decyzji.
Dokonując subsumcji stanu faktycznego Sąd nie wziął pod uwagę, że § 1 Statutu PCK wymienia zasady, którymi powinien kierować się w swej działalności Polski Czerwony Krzyż. Są to tzw. Podstawowe Zasady Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Należy do nich zasada bezstronności, zgodnie z którą PCK niesie pomoc cierpiącym, "kierując się ich potrzebami i udzielając pierwszeństwa w najbardziej naglących przypadkach" oraz zasada jedności stanowiąca, że "w każdym kraju działa tylko jedno stowarzyszenie Czerwonego Krzyża albo Czerwonego Półksiężyca", które powinno być "otwarte dla wszystkich i obejmować swoja humanitarną działalnością obszar całego kraju".
Przyjęcie w przedmiotowym stanie faktycznym dopuszczalności różnicowania celów zbiórki ze względu na terytorium, do którego mieszkańców będzie kierowana pomoc (w sytuacji, gdy miałoby to być jedyną przesłanką zróżnicowania) byłoby interpretacją złożonych przez PCK wniosków sprzeczną z obydwiema wymieniowi wyżej zasadami.
Różnicowanie celów zbiórek wyłącznie ze względu na obszar, na którym środki będą zbierane i następnie wydatkowane prowadzi do sytuacji, w której rozdział i wydatkowanie środków będzie się dokonywało z pierwszeństwem kryterium zamieszkania, przed innymi kryteriami. Oznacza to, że zasada "udzielanie pierwszeństwa w najbardziej naglących przypadkach" będzie miała zastosowanie jedynie w ograniczonym zakresie – wyłącznie w odniesieniu do potrzebujących zamieszkujących na obszarze tego samego województwa. Należy jednakże podkreślić, że zasada bezstronności powinna być interpretowana w świetle drugiej z cytowanych zasad – zasady jedności. Stanowi ona, jak już wspomniano, że "w każdym kraju działa tylko jedno stowarzyszenie Czerwonego Krzyża albo Czerwonego Półksiężyca i "powinno ono być otwarte dla wszystkich i obejmować swoją humanitarną działalnością obszar całego kraju"". Sytuacja, w której sposób rozdysponowania przez ogólnopolskie stowarzyszenie PCK zebranych na obszarze całego kraju środków finansowych między potrzebujących byłby identyczny ze sposobem rozdysponowania środków w sytuacji, w której istniałoby 16 odrębnych i niezależnych stowarzyszeń PCK obejmujących zasięgiem swego działania obszar pojedynczego województwa (tzn. niezależnie od różnic w zebranych kwotach i różnej liczbie odbiorców tego samego rodzaju, środki zebrane na terenie danego województwa są tylko na terenie tego województwa wydatkowane), musi być uznane za obejście zasady jedności.
W ocenie Ministra znaczenie zasady jedności wyraża się najpełniej w jej funkcji umocnienia zasady bezstronności. Służą one bowiem w minimalizowaniu różnic w dystrybucji środków pomiędzy potrzebujących, które wynikałyby ze stopnia zamożności darczyńców i liczby potrzebujących w poszczególnych regionach kraju. Uzależniałoby to rozmiary otrzymanej pomocy nie od statusu materialnego i sytuacji życiowej potrzebujących, lecz od miejsca zamieszkania. Obie zasady statutowe powinny być rozpatrywane jako służące realizacji podstawowego celu PCK, którym jest niesienie pomocy potrzebującym bez czynienia między nimi jakiejkolwiek różnicy, pozostającej w sprzeczności z udzielaniem pierwszeństwa tym potrzebującym, którzy tego wymagają.
Zdaniem organu przedmiotem wniosków jest de facto jedna zbiórka przekraczająca swym obszarem zasięg jednego województwa i zgodnie z kompetencjami sprawę umorzył ze względu na brak upoważnienia do reprezentacji stowarzyszenia PCK na obszarze przekraczającym jedno województwo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, chociaż postawiony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego należy uznać z trafny.
Wskazany jako naruszony przepis art. 1 ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. Nr 22, poz. 162 z późn. zm.) uzależnia publiczne zbieranie ofiar w gotówce lub w naturze na pewien z góry określony cel od uprzedniego pozwolenia władzy.
W art. 2 ustawodawca w zależności od obszaru lub jego części jednostki podziału administracyjnego, na której ma być przeprowadzona zbiórka różnicuje właściwości organów administracji do wydania decyzji zezwalającej na zbiórkę. I tak jeżeli zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze województwa lub jego części obejmującym więcej niż jedno województwo do wydania pozwolenia właściwy jest marszałek województwa (art. 2 ust. 1 pkt 3), jeżeli zaś zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze więcej niż jednego województwa – pozwolenie wydaje minister do spraw wewnętrznych (art. 2 ust. 1 pkt 4).
W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, iż projektowane na terenie trzech województw zbiórki PCK ze względu na rodzaj pomocy objętych ogólnopolskimi akcjami udzielania pomocy poszczególnym grupom ludności mieściły się w jednym celu.
Spornym w ocenie Sądu I instancji i organu pozostaje jedynie to czy możliwe jest zróżnicowanie celów zbiórki ze względu na obszar, do którego mieszkańców pomoc ta będzie kierowana.
Zdaniem Naczelnego Sądy Administracyjnego ocena w powyższym zakresie nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, lecz musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnej zbiórki, jej celów oraz podmiotu, który ubiega się o pozwolenie.
Zasadnie Minister wywodzi, iż użyte w art. 1 określenia "na pewien z góry określony cel" musi być wykładane w połączeniu z art. 4 tej ustawy. Przewiduje on udzielenie pozwolenia na zbiórkę publiczną jedynie stowarzyszeniom i organizacjom posiadającym osobowość prawną, przy czym cel zbiórki winien być zgodny ze statutem stowarzyszenia lub organizacji.
W myśl statutu PCK, zatwierdzonego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 października 2004 r. w sprawie zatwierdzenia statutu PCK (Dz.U. Nr 237, poz. 2372) Polski Czerwony Krzyż posiadający osobność prawną, działa jako jedno stowarzyszenie, które winno być otwarte dla wszystkich, obejmując swą humanitarną działalnością obszar całego kraju (zasada jedności), a w swej działalności kieruje się m.in. zasadą bezstronności. Zasada ta polega na nieczynieniu żadnej różnicy ze względu na narodowość, rasę, wyznanie, pozycję społeczną lub przekonania polityczne oraz na zajmowaniu się wyłącznie niesieniem pomocy cierpiącym, kierując się ich potrzebami i udzielaniu pierwszeństwa w najbardziej naglących przypadkach.
Art. 8 statutu określa cel stowarzyszenia, którym jest zapobieganie cierpieniom ludzkim i ich łagodzenie we wszystkich okolicznościach i w każdym czasie przy zachowaniu bezstronności i bez jakiejkolwiek dyskryminacji.
Podkreślić należy, iż z zasady jedności oraz statusu PCK jako osoby prawnej wynika, że podmiotem praw i obowiązków jest Polski Czerwony Krzyż. Okręg nie jest zatem samodzielną jednostką, lecz wchodzi w skład struktury organizacyjnej i obejmuje swym zasięgiem jedno województwo (§ 22 statutu), zaś wszystkie okręgi wchodzą w skład struktury krajowej PCK (§ 23).
Zarządy okręgowe PCK uprawnione są do podejmowania czynności bądź dysponowania majątkiem na obszarze swego działania tylko na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Zarząd Główny. Nie działają one jednak nigdy w swoim imieniu lecz w imieniu PCK jako osoby prawnej o zasięgu krajowym.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż podmiotem ubiegającym się o przeprowadzenie zbiórki w trzech województwach było stowarzyszenie PCK, a zbiórka ta ze względu na zbieżność celów i rodzaj pomocy mieściła się w prowadzonych przez PCK ogólnokrajowych akcjach pomocy. W świetle przytoczonych przepisów Statutu PCK nie jest możliwe różnicowanie celów zbiórki ze względu na miejsce zamieszkania adresatów pomocy w taki sposób, iż stanowiłoby to podstawę do traktowania tak rozumianego celu jako przesłanki do przyjęcia, iż w tym przypadku miało miejsce ubieganie się o pozwolenie na przeprowadzenie trzech różnych zbiórek na terenie woj. mazowieckiego, podlaskiego i pomorskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym względzie wywody skargi kasacyjnej, w której zawarto obszerną i trafną argumentację.
Przy popełnionym błędzie w wykładni prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał prawidłowe orzeczenia uchylając decyzje Ministra w przedmiocie umorzenia postępowania.
U podstaw decyzji organu naczelnego było przekonanie, iż zarządy wojewódzkie nie były upoważnione do reprezentacji PCK na terenie przekraczającym obszar ich właściwości oraz do podejmowania w jego imieniu czynności prawnych w odniesieniu do obszaru przekraczającego ich właściwość miejscową.
Brak legitymacji do działania – zdaniem organu – prowadził do umorzenia postępowania z wniosków zarządów okręgowych PCK.
Powyższe stanowisko organu było błędne, a również ocena dokonana przez WSA zamieszczona w tym względzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie jest trafna.
Z akt sprawy wynika, iż postępowanie prowadzono początkowo z wniosków zarządów okręgowych PCK, które nie były legitymowane do działania w imieniu Polskiego Czerwonego Krzyża ze względu na zakres pełnomocnictwa ograniczonego do reprezentowania stowarzyszenia tylko w odniesieniu do czynności prawnych podejmowanych na terenie poszczególnych województw.
Brak należytego umocowania nie stanowi jeszcze przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Uregulowania K.p.a. dotyczące pełnomocnictwa nie są kompletne, stąd posiłkowo należy stosować w tym zakresie regulacje przewidziane w kodeksie cywilnym, dopuszczającym usunięcie braków. W procedurze administracyjnej organ, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a., winien wezwać stowarzyszenie PCK do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa i ewentualnie do potwierdzenia czynności podjętych przez zarządy okręgowe (art. 103 § 1 k.c.), zakreślając siedmiodniowy termin i pouczając stronę o skutkach prawnych nieusunięcia braku. Decyzję co do kontynuowania postępowania organ winien podjąć dopiero po zajęciu stanowiska przez kompetentny organ PCK lub prawidłowo umocowanego pełnomocnika. Dodać należy, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o zbiórkach publicznych Minister był właściwy do prowadzenia postępowania.
Na uwagę zasługuje to, że w niniejszej sprawie po wydaniu przez organ naczelny decyzji z 20 października 2004 r. Polski Czerwony Krzyż reprezentowany przez radcę prawnego, złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Na tym etapie postępowania należało przyjąć, iż stowarzyszenie było już prawidłowo reprezentowane, a zatem nie było podstaw do wydania decyzji z 11 stycznia 2005 r. utrzymującej w mocy umorzenie postępowania.
W przedstawionej sytuacji obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 64 § 2 i 105 § 1 K.p.a. Uchylenie ich przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było więc zgodne z prawem.
Uznając, że zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.