I OSK 1301/22

I OSK 1301/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Chaciński
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 555/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-08-13
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 2 ust. 1 lit. e, art. 6
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
art. 3 ust. 1 lit. a pkt 10
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 555/21 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2021 r. nr GZ.rn.625.20.2018 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 sierpnia 2021 r. oddalił skargę S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2021 r. nr GZ.rn.625.20.2018 w przedmiocie reformy rolnej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
S. K. wystąpiła o stwierdzenie, że nieruchomość położona w gminie G., powiat K., województwo [...], na której znajdowały się obiekty gorzelni i domu gorzelnianego wraz z gruntem pod nimi położonym, posadowiona na części działki oznaczonej obecnie jako działka nr [...], oznaczonej w projekcie podziału jako działka nr [...], przejęta na rzecz Skarbu Państwa, nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej jako: dekret). W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła m.in. kwestię braku związku funkcjonalnego pomiędzy częścią majątku obejmującą kompleks gorzelniany a resztą majątku, przejawiającego się jej zdaniem między innymi w tym, że gorzelnia była zarządzana odrębnie, a składniki wykorzystywane do produkcji spirytusu nie pochodziły z majątku G.. Wnioskodawczyni zauważyła przy tym, że gorzelnie przemysłowe co do zasady podlegały przejęciu na podstawie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.).
Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2017 r. stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Organ I instancji nie podzielił bowiem zawartej we wniosku argumentacji co do braku związku funkcjonalnego łączącego gorzelnię z częścią folwarczną majątku, uznając, że gorzelnia stanowiła jego integralną część, a jej funkcjonowanie było ściśle związane z funkcjonowaniem części folwarcznej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 4 lutego 2021 r., po rozpatrzeniu odwołania S. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 21 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że objęte wnioskiem obiekty gorzelni i domu gorzelnianego wraz z gruntami pod nimi położonymi, wchodzące w skład dawnego majątku ziemskiego G., stanowiącego byłą hipoteczną własność S. K., obecnie usytuowane są na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w gminie G.. S. K. był właścicielem majątku G., liczącego ok. 4000 ha obszaru ogólnego, które odziedziczył po swoim ojcu K. K. Majątek ten został przejęty po II wojnie światowej na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Obecnie właścicielem działki nr [...], na której posadowiony był i do dziś pozostaje kompleks gorzelni, jest Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.
Odwołując się do zebranych w sprawie dokumentów, organ II instancji szczegółowo opisał położenie przedmiotowego majątku i kompleksu gorzelni. Wskazał, że w skład tego kompleksu od około 1830 r. wchodziły gorzelnia, młyn, mieszkanie gorzelnianego oraz dwa magazyny zbożowe. Prowadzeniem gorzelni w okresie przedwojennym zajmował się zarządca Ł., a bezpośrednio przed wybuchem wojny A. M. Zarządcy gorzelni zamieszkiwali tzw. "mieszkanie gorzelnianego" połączone z gorzelnią. Gorzelnia była położona ok. 100 metrów od głównego biura majątku, zlokalizowanego w podwórzu gospodarczym, skąd administrowano częścią rolną majątku. Do produkcji spirytusu w gorzelni wykorzystywano ziemniaki oraz zboże (jęczmień). Pełna zdolność produkcyjna przy sześciomiesięcznej kampanii wynosiła 135 000 litrów (1350 hektolitrów).
Minister przywołał treść art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, dalej: rozporządzenie). Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił tryb i zasady orzekania o tym, czy nieruchomość lub jej część podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz cele przeprowadzenia reformy rolnej w okresie powojennym. Wyjaśnił również użyte w dekrecie pojęcie nieruchomości ziemskiej oraz ukształtowane w orzecznictwie sądowym pojęcie związku funkcjonalnego.
Minister przypomniał, że organ I instancji na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego stanął na stanowisku, że teren, na którym posadowiona była gorzelnia i tzw. "dom gorzelniany" miał związek z częścią gospodarczą majątku. Gorzelnia będąca częścią majątku była gorzelnią o charakterze rolniczym a nie przemysłowym, jak wynika z treści art. 4 ustawy o monopolu spirytusowym z dnia 31 lipca 1924 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 755). Spirytus w niej pędzony był bowiem z ziemniaków, a wywar wykorzystywano na miejscu przy gorzelni. Potwierdza to także fakt, że jako nazwę gorzelni w jej kwestionariuszu gospodarczym znajdującym się w aktach sprawy podano "G..". Brak było zatem podstaw do przejęcia przedmiotowej gorzelni na podstawie powołanego art. 3 ust. 1 lit. A pkt 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, który to przepis dotyczył gorzelni przemysłowych a nie rolnych, które przejmowane były na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, uznał, że rozstrzygnięcie sporu o istnienie bądź też nieistnienie tzw. związku funkcjonalnego pomiędzy badaną częścią nieruchomości ziemskiej G., obejmującą kompleks gorzelniany, a częścią tej nieruchomości mającej rolny (ziemski) charakter - w istocie w żaden sposób nie może wpłynąć na wynik postępowania, bowiem nie może mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Poza sporem bowiem pozostaje, że przedmiotowa nieruchomość, na której znajdowały się obiekty gorzelni i domu gorzelnianego wraz z gruntem pod nimi położonym, posadowiona na części działki oznaczonej obecnie jako działka nr [...], oznaczonej w projekcie podziału jako działka nr [...], przejęta na rzecz Skarbu Państwa, mogła co do zasady być przeznaczona na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu jako przedsiębiorstwo przemysłu rolnego, a zatem przeszła na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu jako część nieruchomości ziemskiej (tj. mającej charakter rolny). Podstawa prawna przejęcia badanej części nieruchomości ziemskiej jednoznacznie wynika z szeregu dokumentów zebranych w aktach i omówionych w decyzji. Z zebranych w sprawie dokumentów nie wynika, ażeby kiedykolwiek Minister Przemysłu i Handlu orzekał o przejściu przedmiotowej gorzelni na własność Państwa na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a pkt 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. .
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S. K.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w skład spornego kompleksu gorzelni wchodziła gorzelnia, młyn, mieszkanie gorzelnianego oraz dwa magazyny zbożowe. Prowadzeniem gorzelni w okresie przedwojennym zajmowało się kolejno dwóch zarządców, którzy zamieszkiwali mieszkanie gorzelnianego połączone z gorzelnią. Gorzelnia położona była około 100 metrów od głównego biura majątku, zlokalizowanego w podwórzu gospodarczym, skąd istniała możliwość administrowania częścią rolną majątku. Właściciel majątku, S. K., sprawował jedynie ogólny nadzór nad majątkiem. Sąd I instancji zgodził się z Ministrem, że dla stwierdzenia, że przedmiotowa działka podpadała pod działanie dekretu wystarczająca w tym przypadku jest już potencjalna przydatność gorzelni jako wspomagającej majątek rolny. Bezspornie bowiem gorzelnie rolnicze, przetwarzające płody rolne stanowią element szeroko rozumianej produkcji rolnej. Tym bardziej, że jak ustalił Wojewoda, z zeznań świadków, kwestionariusza technicznego gorzelni oraz protokołu przejęcia gorzelni wynika, że do produkcji spirytusu w spornej gorzelni rolniczej wykorzystywano ziemniaki oraz zboże (jęczmień). Składniki te pochodziły w majątku G., którego część stanowił kompleks gorzelniany. Pełna zdolność produkcyjna gorzelni przy sześciomiesięcznej kampanii wynosiła 135 000 litrów (1350 hektolitrów). Pozyskany przy produkcji spirytusu wywar wykorzystywano na miejscu przy gorzelni - w majątku. Sąd I instancji wskazał, że dekret obejmował również tereny i obiekty, które potencjalnie nadawały się do wykorzystania w działalności gospodarczej (wytwórczej) w rolnictwie. Ze stwierdzenia, że przejęciu w trybie dekretu podlegały te nieruchomości, które były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej należy wyprowadzić zatem wniosek, że przedsiębiorstwa wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej, które do swojej produkcji wykorzystywały płody rolne, również podlegały przejęciu w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jako że wykorzystywały "owoce" działalności wytwórczej w rolnictwie. Zatem przedsiębiorstwa wykorzystujące wytwory działalności rolniczej również należy zaliczyć do działalności wytwórczej w rolnictwie. Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w art. 6 dekretu. Pojęcie przedsiębiorstwa przemysłu rolnego należy zatem odczytywać autonomicznie na gruncie dekretu jako służące i nadające się do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, jeśli wchodziło w skład nieruchomości ziemskiej i tym samym podlegało przejęciu na cele reformy rolnej. Gorzelnia wykorzystywała do swojej działalności wytwory działalności rolniczej, a zatem była przedsiębiorstwem przemysłu rolnego określonym w art. 6 dekretu, które podlegało przejęciu na cele reformy rolnej. Sąd I instancji dodał przy tym, że przejęciu podlegały również wszelkie budynki gospodarcze, położone w obrębie części folwarcznej, jeżeli ich charakter potwierdzał możliwość wykorzystania i przydatność do prowadzenia działalności o charakterze rolniczym. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa gorzelnia to zakład wytwórczy spirytusu surowego z wykorzystaniem płodów rolnych (surowców skrobiowych - głównie ziemniaków, bądź cukrowych - trzcina cukrowa lub owoce), który pozostawał w pełnej symbiozie z częścią rolną majątku, a jego funkcjonowanie oparte było o pożytki z upraw rolnych. Podsumowując, zarówno gorzelnia rolnicza, jako przedsiębiorstwo przemysłu rolnego, wraz z innymi budynkami o charakterze gospodarczym z nią związanymi, jak i grunty o charakterze rolniczym składające się na dzisiejszą działkę ewidencyjną nr [...] podlegały przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jako użytki rolne oraz zabudowania i urządzenia gospodarcze wykorzystywane do działalności rolniczej prowadzonej w majątku, jako części nieruchomości ziemskiej. W takiej sytuacji badanie pozaustawowej przesłanki, jaką jest kwestia istnienia tzw. związku funkcjonalnego tej części majątku z jego częścią mającą charakter rolny, Sąd I instancji uznał za zbędne, bo nieposiadające żadnej doniosłości prawnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a także w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz § 5 rozporządzenia, poprzez nieprawidłowe wywodzenie o rolniczym charakterze gorzelni oraz braku konieczności badania związku funkcjonalnego pomiędzy gorzelnią, a terenami użytkowanymi rolniczo w ramach majątku G. z faktu, że produkty do wyrobu spirytusu w przedmiotowej gorzelni pochodziły z majątku ziemskiego G., z jego części rolniczej;
2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a także w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz § 5 rozporządzenia, poprzez pominięcie w ocenie dowodów tych elementów, które wyraźnie wskazywały li tylko na jednostronne powiązanie gorzelni z majątkiem ziemskim G.;
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a także w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz § 5 rozporządzenia, poprzez pominięcie przez Sąd I instancji uchybienia organów, które w ogóle nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie, czy gorzelnia w G. miała charakter rolniczy czy też przemysłowy, a także przedwczesne przyjęcie, że gorzelnia w G. stanowiła przedsiębiorstwo przemysłu rolnego;
4. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a także w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz § 5 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że gorzelnia w G. służyła do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, podczas gdy wyprodukowany spirytus był plombowany, ściśle ewidencjonowany, wywożony na zbyt poza majątek i nie był wykorzystywany w majątku hrabiego K.;
5. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. oraz w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz § 5 rozporządzenia, poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie poddaje się kontroli z uwagi na znaczną tożsamość wywodów sądu z treścią uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji;
II. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, to jest:
1. naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w związku z § 5 rozporządzenia oraz art. 8 ust. 2 w związku z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że do wykładni przepisów dekretu nie można przykładać współczesnych konstytucyjnych standardów państwa prawnego i dokonanie niedopuszczalnej, rozszerzającej interpretacji tego aktu prawnego, podczas gdy wskutek wykładni dynamicznej należało uwzględnić obecny dorobek judykatury oraz jurysprudencji określający wyraźną zasadę zakazu rozszerzającej wykładni przepisów pozbawiających prawa własności;
2. naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a także w związku z § 5 rozporządzenia, poprzez nieprawidłowe wywodzenie o podpadaniu gorzelni w G. pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z tego, że produkty do wyrobu spirytusu w przedmiotowej gorzelni pochodziły z majątku ziemskiego G., z jego części rolniczej, podczas gdy powyższa okoliczność może co najwyżej świadczyć o jednostronnym powiązaniu gorzelni z częścią rolniczą majątku w G., a nie o związku funkcjonalnym polegającym na wzajemnej, obustronnej zależności pomiędzy danymi składnikami majątku;
3. naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz art. 6 dekretu w związku z § 5 rozporządzenia oraz w związku z art. 33 Rozporządzenia Prezydenta z dnia 11 lipca 1932 r. w sprawie monopolu spirytusowego, opodatkowania kwasu octowego i drożdży oraz sprzedaży napojów alkoholowych (Dz. U. Nr 63, poz. 586 z późn. zm.) poprzez przedwczesne przyjęcie, że gorzelnia w G. miała charakter rolniczy w rozumieniu ww. rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia jaki był charakter prawny spornej gorzelni, tj. czy gorzelnię wchodzącą w skład majątku położonego w G., przejętego na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu można zaliczyć do przedsiębiorstwa przemysłu rolnego, o którym mowa w art. 6 dekretu, czy też do gorzelni przemysłowych o jakich mowa w art. 3 ust. 1 lit. A pkt 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 3, poz. 17). Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 1837/20, zakończonej wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w aktualnym składzie w pełni aprobuje zawartą w nim ocenę.
I tak, z brzmienia art. 6 dekretu wynika, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmował niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 dekretu wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. Przepis ten ma zastosowanie do tych przedsiębiorstw przemysłu rolnego, które znajdują się na nieruchomościach ziemskich, o których mowa w art. 2 dekretu, a więc również nieruchomościach ziemskich wskazanych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Kryterium położenia przedsiębiorstwa przemysłu rolnego na nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 dekretu, jako przesłanka zastosowania dekretu do tego przedsiębiorstwa, jest więc jednoznaczna i niebudząca wątpliwości.
Samo pojęcie przedsiębiorstwo przemysłu rolnego dla potrzeb dekretu o reformie rolnej nie zostało zdefiniowane. W aktach prawnych z okresu reformy rolnej nie zostało zdefiniowane również pojęcie gorzelni przemysłowych, choć ich przejęcie za odszkodowaniem przewidziano w art. 3 ust 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.
Aktem prawnym regulującym problematykę dotyczącą funkcjonowania gorzelni, wyróżniającym gorzelnie rolnicze i gorzelnie przemysłowe było rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. o monopolu spirytusowym, opodatkowaniu kwasu octowego i drożdży oraz sprzedaży napojów alkoholowych (Dz. U. Nr 63, poz. 586), które od 3 lutego 1947 r. miało tytuł o monopolu spirytusowym, a które zostało uchylone z dniem 7 lipca 1953 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 143). Akt ten obowiązywał zarówno w dacie wejścia w życie dekretu, jak i ustawy z 3 stycznia 1946 r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanego rozporządzenia, kontyngent zakupu będzie nabywany wyłącznie z gorzelni rolniczych w ilościach proporcjonalnych do ich kontyngentu odpędu. Zaś zgodnie z art. 32 ust. 1, kontyngent odpędu oznacza najwyższą ilość spirytusu, jaką gorzelnia rolnicza ma prawo wyprodukować w danej kampaniji zarówno na cele konsumcyjne jak niekonsumcyjne. Dla rozważanego zagadnienia istotny jest art. 33 rozporządzenia, który zawiera normatywną definicję gorzelni rolniczych. I tak, w ustępie 1 zaznaczono, że kontyngent odpędu określa się wyłącznie dla gorzelni rolniczych. W ustępie 2 wskazano, że gorzelniami rolniczemi w rozumieniu niniejszego rozporządzenia są gorzelnie stanowiące część składową gospodarstwa rolnego o obszarze gruntów ornych, nie mniejszym od ustalonego przez Ministra Skarbu w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych w drodze rozporządzenia, lub stanowiące zakłady prowadzone na wspólny rachunek przez właścicieli gospodarstw rolnych, łącznie zawierających tenże obszar gruntów ornych, przyczem w obu przypadkach będą brane pod uwagę tylko grunty orne, znajdujące się od gorzelni w odległości, którą również ustala Minister Skarbu w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych. W ustępie 3 tego artykułu obowiązano gorzelnie rolnicze do pędzenia spirytusu na kontyngent zakupu z ziemniaków i zboża na słód oraz zużywania uzyskanego przy produkcji spirytusu wywaru i obornika w gospodarstwach połączonych z gorzelniami. W ust. 4 przesądzono, że gorzelnia, która przestaje odpowiadać któremukolwiek z warunków ust. 2 i 3, traci charakter gorzelni rolniczej w rozumieniu tego rozporządzenia i staje się gorzelnią przemysłową (art. 38 ust. 2). Gorzelnia taka, o ile będą jej przywrócone warunki niezbędne dla posiadania charakteru gorzelni rolniczej, odzyskuje ten charakter od najbliższej kampanii o ile nie zachodzą przeszkody z art. 40 ust. 1. W razie zaistnienia takich przypadków dla odzyskania charakteru gorzelni rolniczej konieczne jest uzyskanie zezwolenia, przewidzianego w art. 19 tego rozporządzenia.
Z przedstawionego stanu prawnego wynikającego z rozporządzenia z dnia 11 lipca 1932 r. wynika że ówczesne gorzelnie miały charakter prawny gorzelni rolniczych lub gorzelni przemysłowych. Uzyskanie statusu gorzelni rolniczych uzależnione było od spełnienia szeregu wymogów określonych w powołanym wyżej art. 33 rozporządzenia, wymogi te związane były z gospodarstwem rolnym, a istotnym elementem tego związku, z punktu widzenia prawnego, było to, że gorzelnie rolnicze to część składowa gospodarstwa rolnego.
Z definicji normatywnej gorzelni rolniczej, zawartej w art. 33 rozporządzenia z dnia 11 lipca 1932 r. wyprowadzić należało wniosek, że w przypadku położenia takiej gorzelni na nieruchomości ziemskiej o której mowa w art. 2 dekretu, za spełnioną uznać należało normę wynikająca z art. 6 dekretu. Oznacza to, gorzelnie rolnicze położone na nieruchomościach ziemskich, o których mowa w art. 2 dekretu, objęte zostały działaniem dekretu o reformie rolnej. Potwierdzeniem tego stanowiska jest art. 3 ust. 1 lit. A pkt 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., który dotyczy przejęcia tylko gorzelni przemysłowych, w ogóle nie odnosi się do gorzelni rolniczych, mimo że w tej dacie nadal obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r., które regulowało funkcjonowanie zarówno gorzelni rolniczych, jak i gorzelni przemysłowych, a które uchylone zostało z dniem 7 lipca 1953 r.
W okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę zasadnie wskazywał zatem, że skoro sporna gorzelnia położona była na terenie zespołu folwarcznego majątku G., miała z nim związki ekonomiczne, gospodarcze i funkcjonalne, to objęta była działaniem dekretu PKWN o reformie rolnej, a nie ustawą z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejściu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Wbrew autorowi kasacji badanie akt sprawy nie potwierdziło zarzutu, że w postępowaniu administracyjnym zaniechano przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności istotne. W aktach znajduje się szereg dokumentów dotyczących relewantnego dla sprawy majątku ziemskiego i to także z lat 40 tych XX wieku, a więc z okresu działań podejmowanych celem urzeczywistnienia reformy rolnej. W dokumentach znajdują się także wykazy obiektów, jakie obejmował zespół folwarczny, z oznaczeniem obiektów gospodarczych gorzelni. Analizie poddano dostępne mapy, a także całość dokumentacji przesłanej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w P. Delegatura w K.
Z dowodów tych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że gorzelnia była elementem zespołu folwarcznego, a więc rolniczej części majątku.
W aktach oprócz zeznań świadków znajdują się także opracowania historyczne, dotyczące zarówno przemysłu gorzelniczego w Polsce z okresu II Rzeczpospolitej, jak i majątku G., L., G., z informacjami na temat struktury upraw roślinnych w tych gospodarstwach.
W świetle zasad doświadczenia życiowego wątpliwości nie budzi, że skoro w spornej gorzelni wykorzystywano pochodzące z tego gospodarstwa ziemniaki i pszenicę, to powstały podczas produkcji nawóz musiał być wykorzystywany do użyźniana gleb.
Uwzględniając powyższe rozważania zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, wskazane w kasacji uznane być musiały za niezasadne.
W takich okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.