I OSK 1300/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-09-27
NSAAdministracyjneWysokansa
oświatadyrektor szkołyodwołaniezarządzeniesąd administracyjnyprawo pracykompetencjeinteres prawnykontrola administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną organu prowadzącego szkołę, potwierdzając prawo dyrektora do zaskarżenia zarządzenia o odwołaniu go ze stanowiska.

NSA rozpatrzył skargę kasacyjną Burmistrza Miasta i Gminy Nekla od wyroku WSA w Poznaniu, który stwierdził nieważność zarządzenia o odwołaniu R. T. ze stanowiska dyrektora szkoły. Burmistrz zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, kwestionując właściwość sądu administracyjnego oraz interes prawny dyrektora. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że odwołanie dyrektora jest aktem administracyjnoprawnym podlegającym kontroli sądów administracyjnych i że dyrektor ma interes prawny w jego zaskarżeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza Miasta i Gminy Nekla od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza o odwołaniu R. T. ze stanowiska dyrektora szkoły. Burmistrz zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, twierdząc, że sprawa odwołania dyrektora nie jest sprawą sądowoadministracyjną, lecz należy do właściwości sądu pracy. Kwestionował również interes prawny dyrektora w zaskarżeniu zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że odwołanie dyrektora szkoły jest aktem administracyjnoprawnym, podlegającym kontroli sądów administracyjnych, a dyrektor ma interes prawny w jego zaskarżeniu na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Sąd podkreślił, że zarządzenie Burmistrza jest władczą wypowiedzią organu administracji w sprawie należącej do zadań publicznych i podlega kontroli sądów administracyjnych, a nie sądu pracy. Tym samym potwierdzono prawo dyrektora do ochrony jego praw przed sądem administracyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zarządzenie organu samorządu terytorialnego o odwołaniu dyrektora szkoły ze stanowiska jest aktem administracyjnoprawnym, a nie czynnością prawa pracy, i podlega kontroli sądów administracyjnych.

Uzasadnienie

Odwołanie dyrektora szkoły jest władczą wypowiedzią organu administracji w sprawie należącej do zadań publicznych, mającą charakter administracyjnoprawny, a nie prywatnoprawny. Zarządzanie szkołą publiczną wchodzi w zakres administracji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.s.o. art. 38 § 1 pkt. 2

Ustawa o systemie oświaty

Przepis ten stanowi podstawę do odwołania dyrektora w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", co wymaga szczegółowego wywodu i udokumentowania przez organ prowadzący.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 50 § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazuje, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje skutki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, w tym stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie dyrektora szkoły jest aktem administracyjnoprawnym podlegającym kontroli sądów administracyjnych. Dyrektor szkoły ma interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia o odwołaniu go ze stanowiska.

Odrzucone argumenty

Sprawa odwołania dyrektora szkoły nie jest sprawą z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, lecz należy do właściwości sądu pracy. Dyrektor szkoły nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia organu samorządu terytorialnego o odwołaniu go ze stanowiska.

Godne uwagi sformułowania

akt powierzenia nauczycielowi stanowiska dyrektora szkoły, jak i akt odwołania z tego stanowiska mają charakter administracyjnoprawny, nie są natomiast czynnościami prawa pracy. zarządzenie wójta (burmistrza, prezydenta) w sprawie odwołania z funkcji dyrektora szkoły jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym. akt ten podlega kontroli wojewody oraz właściwości sądów administracyjnych, a nie powszechnych. powierzenie stanowiska dyrektora szkoły, jak i jego odwołanie należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych. akt administracyjny wywołujący dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy (w stosunku pracy) nie przestaje być aktem administracyjnym. prawo do wniesienia skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę bądź zarządzenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia.

Skład orzekający

Jacek Fronczyk

sprawozdawca

Jolanta Rajewska

przewodniczący

Wojciech Mazur

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii charakteru prawnego odwołania dyrektora szkoły i prawa do jego zaskarżenia przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy spraw odwołań dyrektorów szkół przez organy samorządu terytorialnego, gdzie zarządzenie jest formą aktu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej kompetencji sądów i prawa do zaskarżenia decyzji administracyjnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i oświatowym.

Czy odwołanie dyrektora szkoły to sprawa dla sądu pracy czy administracyjnego? NSA rozstrzyga.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1300/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Fronczyk /sprawozdawca/
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
IV SA/Po 1047/11 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2012-03-14
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
art. 38 ust. 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy Nekla od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1047/11 w sprawie ze skargi R. T. na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Nekla z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy Nekla na rzecz R. T. kwotę 56,58 (pięćdziesiąt sześć złotych i pięćdziesiąt osiem groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 1047/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę R. T. na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Nekla z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora, stwierdzając nieważność zaskarżonego zarządzenia i określając, że nie podlega ono wykonaniu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy Nekla, działając na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), po zasięgnięciu opinii Wielkopolskiego Kuratora Oświaty, odwołał R. T. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół im. [...] w Z. z dniem 1 lipca 2011 r.
W uzasadnieniu zarządzenia Burmistrz wskazał, że powodem jego podjęcia jest działanie Dyrektora z naruszeniem prawa, jak również zaburzenie funkcji opiekuńczo – wychowawczej Zespołu Szkół jako efekt nieumiejętności poradzenia sobie w sytuacji kryzysowej zaistniałej w placówce. Ponadto, w okresie od dnia 2 stycznia 2008 r. do dnia 20 stycznia 2011 r. Dyrektor dopuścił do prowadzenia ksiąg rachunkowych w części dotyczącej dochodów własnych Szkoły z naruszeniem obowiązujących przepisów oraz uchwały Rady Miejskiej Gminy Nekla, podając w nich nierzetelne dane, poprzez księgowanie i gromadzenie dochodów poza rachunkiem bankowym, doprowadzając do zgromadzenia nadwyżki gotówki w kwocie 16.401,88 zł nad księgowym stanem tego konta. Środki te były przechowywane w kasie pancernej w Szkole i były wykorzystywane na różne cele, np. pożyczki lub drobne zakupy. Działaniem Dyrektora niezgodnym z prawem, jakie miało miejsce w okresie od 2003 r. do sierpnia 2009 r., było pobieranie wynagrodzenia za pracę obliczonego na podstawie podwyższonego pensum, bez podstaw prawnych i zgody organu prowadzącego Szkołę. Wynagrodzenie wyższe od należnego Dyrektorowi w tym czasie wyniosło 13.839,84 zł. W okresie od listopada 2010 r. Dyrektor wiedział o licznych zdarzeniach z udziałem jednego z uczniów Zespołu Szkół, mogących mieć charakter przemocy i molestowania seksualnego, a mimo tego wykazał powściągliwość w powiadomieniu odpowiednich organów o tych zdarzeniach. Nadto, z uwagi na wydarzenia, jakie miały miejsce w ostatnim czasie, a które dotyczą niewystarczających i nieskutecznych starań o zapewnienie uczniom bezpieczeństwa, Szkoła jest negatywnie postrzegana w środowisku. Sposób kierowania Szkołą przez Dyrektora doprowadził do zantagonizowania społeczności szkolnej, która jest bardzo podzielona i nie poradził sobie z trudną sytuacją, jaka wystąpiła w Szkole. Wywołał u uczniów ogromny stres i poczucie zagubienia, doprowadzając do wzrostu agresji i braku zaufania do grona pedagogicznego. Nie współpracował i nie współpracuje z rodzicami, a także nie potrafi na nowo odbudować dobrych relacji międzyludzkich, swego utraconego autorytetu i zaufania do instytucji. Dotychczasowa postawa i konsekwencje działań Dyrektora nie dają gwarancji prawidłowego wykonywania przez niego obowiązków w taki sposób, by placówka należycie wypełniała funkcje opiekuńczo – wychowawcze. Jednocześnie postawa ta stwarza obawę co do kolejnych nieprawidłowości związanych kierowaniem Szkołą, w tym kształtowania dobrej atmosfery nauki i pracy. Istnieją także obawy o dalsze pogorszenie stosunków międzyludzkich w środowisku szkolnym i lokalnym. Postępowanie Dyrektora rodzi obawę co do możliwości wyciągania właściwych wniosków wobec wszelkich zdarzeń dotyczących kierowania Szkołą jako zakładem pracy. Zaistniałe naruszenie prawa jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze skuteczne wykonywanie przez R. T. obowiązków Dyrektora. Zdaniem Burmistrza, powyższe fakty wypełniają przesłanki do odwołania Dyrektora z pełnionej funkcji.
Pismem z dnia 31 lipca 2011 r. R. T. wezwał Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając mu uchybienie treści art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W jego opinii, w sprawie nie wystąpiły żadne szczególnie uzasadnione przypadki, które mogłyby uzasadniać odwołanie go z funkcji Dyrektora. Zwrócił uwagę, że zarzut zaburzenia funkcji opiekuńczo – wychowawczej jest nieprawdziwy, bowiem został on sformułowany nieprecyzyjnie. W odniesieniu do zarzutu gromadzenia środków pieniężnych poza rachunkiem bankowym Szkoły, Dyrektor wskazał, że środki te były wykorzystywane wyłącznie na cele Szkoły, co było przedmiotem postępowania prokuratorskiego. Nie stwierdzono w nim żadnych nieprawidłowości w dysponowaniu zgromadzonymi środkami, a jedynie fakt gromadzenia ich poza rachunkiem bankowym. Postępowanie karne w tej sprawie, na wniosek Prokuratury, Sąd we W. warunkowo umorzył. Z kolei, odnosząc się do zarzutu pobierania wynagrodzenia na podstawie podwyższonego pensum, Dyrektor zauważył, że Burmistrz zanim przekazał prowadzenie księgowości do Zespołu Szkół w 2003 r. sam wypłacał wynagrodzenie na podstawie podwyższonego pensum. Ponadto, był na bieżąco informowany o wynagrodzeniu Dyrektora i corocznie zatwierdzał arkusz organizacji Szkoły. W całym wskazanym okresie otrzymywał sprawozdania finansowe z realizacji budżetu, sporządzane przez Szkołę dla organu prowadzącego, które zawierały m.in. informacje o wielkości środków przekazywanych na wynagrodzenia. W ten sposób działalność finansowa Szkoły była na bieżąco monitorowana i kontrolowana. Dyrektor zanegował także zarzut braku zapewnienia uczniom bezpieczeństwa, doprowadzenia do zantagonizowania społeczności szkolnej i braku gwarancji dalszego prawidłowego wykonywania obowiązków dyrektorskich. Podniósł, że w dniu 14 października 2010 r. otrzymał nagrodę Burmistrza za osiągnięcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Burmistrz odmówił jego uwzględnienia, wskazując, że w kwestionowanym zarządzeniu szczegółowo podał okoliczności przemawiające za odwołaniem Dyrektora z zajmowanego stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2011 r. R. T. jej przedmiotem uczynił zarządzenie z dnia [...] lipca 2011 r. o odwołaniu go z funkcji Dyrektora, zarzucając naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty i argumentując, że nie wystąpiły żadne szczególnie uzasadnione przypadki, które mogłyby uzasadniać jego odwołanie. Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym, skarżący zauważył, że szczególnie uzasadnione przypadki stanowiące podstawę odwołania dyrektora to zdarzenia prowadzące do destabilizacji funkcjonowania szkoły, uniemożliwiające realizację zadań w zakresie nauczania i wychowania, a przez to stanowiące zagrożenie dla interesu publicznego. Tymczasem powody jego odwołania, podane przez organ prowadzący, są dowolne i nieobiektywne. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia i o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Nekla wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę, uznał skargę za uzasadnioną. W pierwszej kolejności jednak Sąd odniósł się do warunków jej dopuszczalności, stwierdzając, że zostały wypełnione w tym zakresie wymogi z art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast, badając istnienie interesu prawnego po stronie skarżącego, Sąd uznał, że ma on interes prawny w wywiedzeniu przedmiotowej skargi, bowiem zarządzenie naruszyło jego interes prawny, poprzez pozbawienie go pełnionej funkcji Dyrektora, a więc wpłynęło na jego sferę dotychczasowych uprawnień i obowiązków, co – zdaniem Sądu – odpowiada dyspozycji art. 101 ust. 1 i 3 ww. ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 50 § 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przechodząc do merytorycznych rozważań, WSA w Poznaniu podzielił stawiane Dyrektorowi przez Burmistrza zarzuty na trzy kategorie, uznając, że dotyczą one w istocie trzech sfer: I. zaburzeń funkcji opiekuńczo – wychowawczej Zespołu Szkół, spowodowanych nieumiejętnością poradzenia sobie przez Dyrektora w sytuacji kryzysowej zaistniałej w placówce; sposobu obecnego kierowania przez Dyrektora działalnością szkoły, który to sposób doprowadził do zantagonizowania społeczności szkolnej, która jest bardzo podzielona; wywołania u uczniów ogromnego stresu i poczucia zagubienia, doprowadzając do wzrostu agresji w szkole, braku zaufania do grona pedagogicznego i instytucji; braku współpracy z rodzicami; braku umiejętności odbudowy dobrych relacji międzyludzkich, swego utraconego autorytetu i zaufania do instytucji; II. niepodejmowania właściwych działań wobec jednego z uczniów Zespołu Szkół, mimo posiadania od listopada 2010 r. wiedzy o licznych zdarzeniach z udziałem tego ucznia i powściągliwości w powiadamianiu odpowiednich organów o tych zdarzeniach; III. nieprawidłowości finansowych.
Czyniąc ustalenia w powyższym zakresie i dokonując ich oceny, Sąd stwierdził, że w postępowaniu skarżącego, jako Dyrektora Zespołu Szkół, nie można dopatrzyć się wystąpienia szczególnie uzasadnionych przypadków, przemawiających za zastosowaniem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty i pozbawieniem go funkcji dyrektorskiej. Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że skarżący nie popełnił zarzucanych mu czynów zabronionych w postaci pobierania wynagrodzenia za pracę w zawyżonej wysokości. Brak należytego zabezpieczenia należących do Zespołu Szkół pieniędzy w kwocie 16.401,88 zł nie skutkował powstaniem jakiekolwiek szkody majątkowej. Środki finansowe były w sposób dokładny ewidencjonowane i rozliczane przez księgową Zespołu Szkół w zapisie komputerowym, w programie Excel. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez Burmistrza nie uwzględniły zapadłych orzeczeń organów Policji, Prokuratora Rejonowego we Wrześni i Sądu Rejonowego we Wrześni.
Za niezasadne Sąd także uznał twierdzenia Burmistrza dotyczące nieprawidłowego kierowania przez skarżącego Zespołem Szkół. Osiągane przez uczniów Zespołu Szkół dużo lepsze, niż przeciętne, wyniki w nauce, w konkursach humanistycznych, przyrodniczych i sportowych przemawiają za przyjęciem, że było to m.in. skutkiem prawidłowego kierowania przez skarżącego Zespołem Szkół. Świadczy o tym również przyznana mu w dniu 14 października 2010 r. nagroda Burmistrza za osiągnięcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze oraz dobra ocena jego pracy, wystawiona przez Kuratorium Oświaty w Poznaniu w dniu 12 maja 2011 r. za okres kierowania Zespołem Szkół od dnia 31 marca 2008 r. do dnia 12 maja 2011 r.
Zdaniem Sądu, przywołane przez Burmistrza w zaskarżonym zarządzeniu okoliczności nie znajdują oparcia w stanie faktycznym sprawy. Dotychczasowa praca skarżącego na stanowisku Dyrektora Zespołu Szkół daje gwarancję właściwego wykonywania powierzonych mu obowiązków pod kątem prawidłowego sprawowania funkcji opiekuńczo – wychowawczych. Zatem, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały dowiedzione okoliczności wypełniające swą treścią klauzulę generalną "przypadków szczególnie uzasadnionych", o których stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
WSA w Poznaniu podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, wojewódzkich sądów administracyjnych i w doktrynie trafnie wskazuje się, że ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć charakteru dowolnego ani arbitralnego, lecz winny być dokładnie szczegółowo wywiedzione i udokumentowane w uzasadnieniu podjętej decyzji (uchwały, zarządzenia), zaś wywód i argumentacja winny podlegać wnikliwej kontroli zarówno organów nadzoru, jak i sądu. W opinii Sądu, zaskarżone zarządzenie tych wymogów nie spełnia.
Dlatego też, stosując art. 147 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia, orzekając jednocześnie, że nie podlega ono wykonaniu.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Burmistrz Miasta i Gminy Nekla, wnosząc o jego uchylenie w całości i o odrzucenie skargi R. T. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według obowiązujących norm, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a to art. 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na przyjęciu, że sprawa dotycząca odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska przez organ samorządu terytorialnego jest sprawą z zakresu kontroli działalności administracji publicznej (sprawa sądowoadministracyjna), podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu, uwzględniająca orzecznictwo Sądu Najwyższego, powinna prowadzić do wniosku o właściwości sądu pracy w tej kwestii; art. 101 ust. 1 ww. ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 50 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na przyjęciu, że dyrektor szkoły ma interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia organu samorządu terytorialnego o odwołaniu go z tego stanowiska, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów, uwzględniająca orzecznictwo sądowe, powinna prowadzić do wniosku o braku interesu prawnego dyrektora szkoły w takiej sprawie.
Zdaniem autorki skargi kasacyjnej, powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. W przypadku bowiem uznania przez Sąd I instancji, iż sprawa dotycząca odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska przez organ samorządu terytorialnego nie jest sprawą z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, Sąd ten winien odrzucić skargę R. T. W przypadku natomiast stwierdzenia, że R. T. nie miał interesu prawnego w złożeniu skargi na zarządzenie o odwołaniu go ze stanowiska Dyrektora, Sąd I instancji winien oddalić jego skargę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. T. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jest prawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od wielu lat ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawnych. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi jednak o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej.
Trzeba wskazać, że akt powierzenia nauczycielowi stanowiska dyrektora szkoły, jak i akt odwołania z tego stanowiska mają charakter administracyjnoprawny, nie są natomiast czynnościami prawa pracy. Zarządzenie wójta (burmistrza, prezydenta) w sprawie odwołania z funkcji dyrektora szkoły jest więc aktem o charakterze administracyjnoprawnym. Akt ten podlega kontroli wojewody oraz właściwości sądów administracyjnych, a nie powszechnych. W wyroku z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie o sygn. akt OSK 439/04 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym zarządzenia obok decyzji administracyjnych są prawną formą, w jakiej wójt (burmistrz, prezydent) może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Skoro art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) nie wskazuje formy decyzji administracyjnej dla odwołania dyrektora szkoły, to oznacza to, że następuje ono w formie zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta). Powołanie bądź odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej ze wszelkimi tego konsekwencjami, łącznie z ingerencją nadzorczą wojewody. Dlatego też, zarządzenie wójta (burmistrza, prezydenta) w sprawie odwołania dyrektora szkoły z pełnionej funkcji podlega nadzorowi wojewody.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r. o sygn. akt OPS 6/96 (publ. ONSA 1997/2/48), powierzenie stanowiska dyrektora szkoły, jak i jego odwołanie należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych. Zakwalifikowanie tego aktu do kategorii aktów administracyjnoprawnych wskazuje tym samym na tryb i zakres kontroli tego aktu. Akt administracyjny wywołujący dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy (w stosunku pracy) nie przestaje być aktem administracyjnym. Stąd, jeśli wola organu gminy otrzymała formę prawną aktu władczego, opartego na przepisach prawa administracyjnego, to niezależnie od charakteru kształtowanych stosunków prawnych i ich skutków, akt ten podlega nadzorowi administracyjnemu. Nadzór ten służy badaniu zarządzeń wójta (burmistrza, prezydenta), jako aktu administracji, w celu zapewnienia zgodności z prawem w interesie zarówno Państwa, jak i osób zainteresowanych, podczas gdy kontrola sądowa uruchamiana tylko na wniosek osób zainteresowanych ma na celu jedynie ochronę ich praw. Ponadto zarządzenie wójta (burmistrza, prezydenta) w sprawie odwołania z funkcji dyrektora szkoły jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym, co powoduje, że podlega on kontroli wojewody oraz właściwości sądów administracyjnych. W takiej zatem sytuacji za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem sprawa odwołania dyrektora szkoły z pełnionej funkcji jest sprawą sądowoadministracyjną.
Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 50 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł 101 ust. 1 stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Z kolei art. 50 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z przepisów tych wynika, że prawo do wniesienia skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę bądź zarządzenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem w przypadku, gdy zaskarżona uchwała lub zarządzenie godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie, czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub obowiązku. Naruszenie zatem interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II OSK 790/12, publ. LEX nr 1212683).
W rozpoznawanej sprawie takim przepisem prawa materialnego, a więc źródłem interesu prawnego jest art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, gdyż to na jego podstawie R. T., jako bezpośrednio zainteresowany, został pozbawiony pełnienia dotychczasowej funkcji kierowniczej, co oznacza, że Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że skarżący ma interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy Nekla z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o odwołaniu go ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół im. [...] w Z. z dniem [...] lipca 2011 r. Sprawą zupełnie inną jest to, czy zaskarżone zarządzenie naruszało interes prawny skarżącego w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, wszak jest to kwestia wchodząca w aspekt oceny prawidłowości i legalności zaskarżonego aktu, ale w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie może się wypowiadać z uwagi na brak podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI