I OSK 13/22

I OSK 13/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1237/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 214a pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. U., J. U. i Z. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/20 w sprawie ze skargi K. U., J. U. i Z. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2020 r. nr KOC/789/Go/20 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 stycznia 2021 r. I SA/Wa 1237/20, oddalił skargę K. U., J. U. i Z. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 8 kwietnia 2020 r. nr KOC/789/Go/20 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli K. U., J. U. i Z. U.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:
1. przepisów postępowania – art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez uznanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie za prawidłową, pomimo że została ona wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organ właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy w szczególności przez zaniechanie ustalenia faktu, czy korzystanie z gruntu przez następców prawnych dawnego właściciela da się pogodzić z obecnym sposobem użytkowania w odniesieniu do działki oznaczonej nr ew [...] (obręb [...]) położonej w Warszawie, przy ul R[...], które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przedwcześnie Sąd - a wcześniej orzekający organ - przyjął, że istnieją przesłanki do zastosowania przepisu art. 241a ustawy art. 214 a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.);
2. prawa materialnego, t.j.:
a) art 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania, pomimo iż bezspornym było, że poprzednik prawny skarżących złożył wniosek o ustanowienie wieczystej dzierżawy w terminie a przedmiotowy grunt w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy, przyjętym uchwałą nr LXXXII/2746/2006 Rady m.st. Warszawy z 10 października 2006 r., znajduje się w strefie oznaczonej symbolem M 2.12 — tereny o przewadze zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej;
b) art. 214a pkt 1 i 2 u.g.n., przez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo że nie zachodziły przesłanki wyrażone w dyspozycji powyżej wskazanego przepisu a ponadto w chwili składania przez poprzednika prawnego odwołujących przedmiotowego wniosku przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie miały zastosowania.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz "przyznanie K. U., J. U. i Z. U. prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 300 m2, stanowiącego działkę nr [...], położoną w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...],położonego przy [...] oraz o powierzchni [...] m2 wchodzącej w skład działki ewidencyjnej numer [...] obrębie [....] uregulowanego księdze wieczystej nr [...] położonej przy [...]."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparto na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zasadą jest, że w takiej sytuacji jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jednak w tej sprawie zarzuty postawione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych są na tyle niejednoznaczne, że precyzyjne odniesienie się do nich nie jest możliwe.
"Na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Z kolei w przypadku zarzutu błędnej wykładni konieczne jest wskazanie na czym polega wadliwe rozumienie przez Sąd pierwszej instancji przepisu. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia" (wyrok NSA z 6.12.2024 r. I GSK 178/24, LEX nr 3818268).
Skarga kasacyjna w tej sprawie powyższych wymogów nie wypełnia, a zatem odniesienie się do niej jest możliwe tylko w sposób ogólny.
Przedmiotem skargi do Sądu I instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 8 kwietnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 grudnia 2019 r. Tą ostatnią decyzją Prezydent m. st. Warszawy odmówił K. K. U., J. T. U. i Z. Ł. U. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m2, stanowiącego działkę nr [...] przy ul. [...] oraz o powierzchni [...] m2, wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...].
Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że działka ewidencyjna nr [...] uregulowana jest w księdze wieczystej nr [...] i pozostaje w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych, działka ewidencyjna nr [...] uregulowana jest w księdze wieczystej nr [...] i również pozostaje w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Ustalenia te nie zostały w skardze kasacyjnej skutecznie podważone. Z argumentacji skargi kasacyjnej wynika natomiast, że mimo ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych na obydwu działkach, rozpoznanie wniosku dekretowego powinno odbyć się wyłącznie na podstawie przesłanek wynikających z art 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Teza ta nie jest poprawna i wobec tego wynikające z niej wnioski o naruszeniu przepisów postępowania (przywołanych w skardze kasacyjnej) o braku ustaleń, co do przesłanek wynikających z art 7 ust. 1 i 2 "dekretu warszawskiego", również nie są zasadne.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, zgodnie z art. 214a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 – brzmienie z chwili wydawania decyzji ostatecznej), można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na (pkt 2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich. Przepis ten stanowi normatywny przejaw uwzględnienia przez ustawodawcę stanowiska prezentowanego od dawna w orzecznictwie, zgodnie z którym "Przepisy k.c. o użytkowaniu wieczystym (art. 232-239) nie pozwalają na ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości, na której użytkowanie wieczyste zostało już ustanowione dopóki ono trwa. Prawdą jest, że art. 7 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie przewiduje tej przesłanki negatywnej ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie warszawskim, ale prawdą jest również, że organ administracji właściwy do wydania decyzji w sprawie, ma obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej" (wyrok NSA z 20.01.2016 r. I OSK 1019/14, LEX nr 1968622).
Nie jest zatem możliwe ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej, jeżeli już wcześniej prawo takie zostało ustanowione do tej samej nieruchomości na rzecz innych osób. Zgodność z prawem ustanowienia wcześniejszego prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości lub ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu takiej czynności, nie były natomiast przedmiotem tej sprawy.
Zauważyć przy tym należy, że żądanie "przyznania" przez NSA prawa użytkowania wieczystego do wskazanych w skardze kasacyjnej działek, na skutek ewentualnego uchylenia wyroku Sądu I instancji i zaskarżonych decyzji, nie znajduje podstawy prawnej w przepisach p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.