I OSK 1294/22

I OSK 1294/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Arkadiusz Blewązka
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 3899/18 - Wyrok NSA z 2021-04-26
I OSK 1294/21 - Wyrok NSA z 2022-02-23
II SA/Lu 924/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-03-10
IV SA/Wa 1105/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-09-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
art. 5 ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 924/21 w sprawie ze skargi Gminy L. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 9 listopada 2021 r. nr GN-V.7534.2.73.2021 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z dnia 16 lipca 2021 r. znak IGM.6821.29.2020.MR; 2. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz Gminy L. kwotę 1360 (tysiąc trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 10 marca 2022 r. oddalił skargę Gminy L. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 9 listopada 2021 r. nr GN-V.7534.2.73.2021 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Decyzją Prezydenta Miasta L. z 30 września 1975 r. została wywłaszczona na rzecz Państwa nieruchomość położona w L. w dzielnicy [...], wykazana na planie jako działki nr [...] i [...] o pow. 1,0700 ha, stanowiąca własność G. P. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64, dalej: ustawa z 1958 r.), zgodnie z lokalizacją budowy zbiornika retencyjnego w L., ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych - urbanistycznych Państwa i miasta L
Wnioskiem z 17 kwietnia 2020 r. E. V. (spadkobierczyni byłej właścicielki), wystąpiła do Prezydenta Miasta L. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako dawne działki nr [...] i [...] w części niezagospodarowanej pod cel wywłaszczenia.
Postanowieniem z 27 kwietnia 2020 r. Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej uprzednio jako działka nr [...] i [...], położonych w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...] i jednocześnie wyznaczył Starostę L. do jej prowadzenia.
W toku prowadzonego postępowania działka nr [...] uległa podziałowi, a zawnioskowany do zwrotu grunt stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Z załączonych do akt kopii archiwalnych dokumentów wywłaszczeniowych wynika, że pod zbiornik retencyjny przeznaczona była jedynie działka nr [...] o pow. 0,3600 ha, natomiast działka nr [...] o pow. 0,7100 ha pozostawała poza granicami planowanej inwestycji.
Na zlecenie organu I instancji sporządzona została dokumentacja geodezyjno-prawna wywłaszczonej nieruchomości, z której wynika, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości wchodząca w obszar działki ewidencyjnej nr [...] odpowiada granicom dawnej działki nr [...], a dawna działka nr [...] leży w obszarze działek ewidencyjnych nr [...] i [...] (aktualnie nr: [...], [...] i [...]). Podczas oględzin przeprowadzonych 26 października 2020 r. stwierdzono, że dawna działka nr [...], której odpowiada aktualna działka ewidencyjna nr [...], niemal w całości użytkowana jest rolniczo, niewielka część działki stanowi wyjeżdżony przejazd ograniczony prywatnym szlabanem. Od strony ul. [...] w granicy działki ustawiono 2 słupy oświetleniowe. Wywłaszczona działka nr [...] użytkowana jest rolniczo wraz z działką nr [...]. Część tej działki stanowi pas zieleni pomiędzy ścieżką rowerową, a użytkiem rolnym. Pozostała część wywłaszczonej działki nie stanowiła przedmiotu niniejszego postępowania, bowiem została zajęta pod zbiornik wodny. Pełnomocnik wnioskodawczyni złożył oświadczenie, że zakres wniosku o zwrot nieruchomości zostanie zmodyfikowany tak, by poza wnioskiem o zwrot pozostała infrastruktura rekreacyjna istniejąca na nieruchomości.
Pismem z Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. z 6 listopada 2020 r. poinformowano, że działka nr [...] (aktualnie nr [...] i [...]) stanowi przedmiot umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Gminą L. a M. w L. sp. z o.o. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony z datą obowiązywania od dnia 1 września 2011 r.
Przy piśmie z 16 listopada 2020 r. pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożył mapę terenu z oznaczeniem obszaru, co do którego ogranicza wniosek o zwrot nieruchomości. Geodeta sporządził nową dokumentację geodezyjno-prawną, zarejestrowaną pod nr P.0663.2021.1414, uwzględniającą modyfikację wniosku o zwrot.
W związku z powyższym 16 czerwca 2021 r. organ I instancji przeprowadził ponowne oględziny wnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, podczas których pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że podtrzymuje wniosek o zwrot zaprojektowanych w dokumentacji geodezyjno-prawnej działek nr [...] o pow. 0,6042 ha i nr [...] o pow. 0,0183 ha, a w pozostałym zakresie wniosek wycofuje. Podczas oględzin stwierdzono, że projektowana działka nr [...] niemal w całości zajęta jest pod zasiewy i użytkowana jest rolniczo. Niewielki obszar w północno-wschodnim narożniku działki, jak również kilkumetrowy pas terenu biegnący wzdłuż wschodniej granicy działki o szerokości nie przekraczającej 0,5 m, pozostaje poza uprawami rolnymi, stanowi obszar wykoszony. W granicy działki od strony ul. [...] ustawiono dwie latarnie. Projektowana działka nr [...] w całości użytkowana jest rolniczo. Na terenie, co do którego wycofano wniosek o zwrot, znajduje się ścieżka rowerowa wraz z chodnikiem dla pieszych, barierkami i oświetleniem oraz pasem zieleni o szerokości 5 do 6 m pomiędzy ścieżką rowerową.
Decyzją z 16 lipca 2021 r. Starosta L. orzekł zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,6042 ha oraz projektowana działka nr [...] o pow. 0,0183 ha na rzecz E. V. oraz umorzył postępowanie w zakresie pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości wchodzącej w obszar aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i [...] wobec wycofania wniosku o zwrot. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, wobec czego zachodzą przesłanki do jej zwrotu.
Od decyzji organu I instancji w części tj. w pkt I oraz od pkt III do X odwołanie wniósł Prezydent Miasta L.
W toku postępowania odwoławczego pismem z 8 października 2021 r. Wojewoda Lubelski, działając na podstawie art. 136 k.p.a., zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację geodezyjno-prawną z zaznaczeniem na niej działek wywłaszczonych nr [...] i [...] na tle aktualnej ewidencji gruntów oraz zawierającej rozliczeniowe numery działek, w tym przewidzianych do zwrotu na rzecz spadkobiercy byłej właścicielki. Ze sporządzonej przez uprawnionego geodetę mapy wynika, że orzeczona do zwrotu działka nr [...] stanowi część wywłaszczonej działki nr [...], a orzeczona do zwrotu działka nr [...] stanowi część działki nr [...].
Decyzją z 9 listopada 2021 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z 16 lipca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: u.g.n.). Wskazał, że zawnioskowany do zwrotu teren został wywłaszczony pod budowę zbiornika retencyjnego w L. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że część terenu dawnej działki nr [...] oraz cały teren dawnej działki nr [...] nie zostały wykorzystane na cele wywłaszczenia. Grunt ten (projektowana działka nr [...] i projektowana działka nr [...]) użytkowany jest rolniczo. Powyższe ustalenia potwierdzają dwukrotne oględziny terenu, jak również załączona dokumentacja fotogrametryczna map Geoportal Miejski. Jak wynika z odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] i KW Nr [...] przedmiotowe działki stanowią własność Gminy L., a działka nr [...] i nr [...], z której pochodzi projektowana działka nr [...], są przedmiotem umowy dzierżawy na rzecz M. w L. sp. z o.o. Powyższe ustalenia doprowadziły organ odwoławczy do konkluzji, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., bowiem cel wywłaszczenia - budowa zbiornika retencyjnego na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany, zaś tereny rekreacyjne w postaci ścieżki rowerowej z wydzielonym pasem zieleni o szerokości ok. 5-6 m od granicy ścieżki zostały geodezyjnie wydzielone i nie są przedmiotem roszczenia o zwrot. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że była właścicielka, wobec faktu zamiaru wywłaszczenia działki nr [...], zawnioskowała o wywłaszczenie całej nieruchomości, tj. również działki nr [...], która nie była przeznaczona do wywłaszczenia pod budowę zbiornika retencyjnego. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że na części wywłaszczonej działki nr [...] przejętej na cel publiczny tj. budowę zbiornika retencyjnego, oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0183 ha, nie wybudowano zbiornika retencyjnego, ani też nie stanowi ona urządzonego nadbrzeża tego zbiornika, lecz użytkowana jest rolniczo (w całości pod zasiew), co powoduje możliwość dokonania jej zwrotu na rzecz spadkobiercy byłego właściciela. Zwrot tej części wywłaszczonej na cel publiczny działki powoduje również możliwość zwrotu części działki "dowłaszczonej" na wniosek byłego właściciela, tj. projektowanej działki nr [...] o pow. 0,6042 ha bez badania przesłanek do jej zwrotu.
Na decyzję organu odwoławczego Gmina L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem sporu jest zwrot projektowanych działek o numerach [...] i [...], położonych w L. Projektowana działka nr [...] stanowi część działki oznaczonej nr [...], wywłaszczonej na rzecz Państwa decyzją Prezydenta Miasta L. z 30 września 1975 r., na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w celu budowy zbiornika retencyjnego w L. Projektowana działka nr [...] o pow. 0,0183 ha jest użytkowana rolniczo, nie została ona zatem wykorzystana na cel wywłaszczenia. Z kolei przylegająca do działki nr [...] projektowana działka nr [...] o pow. 0,6042 ha stanowi część działki nr [...] nabytej przez Państwo w trybie przepisów ustawy z 1958 r. na wniosek G. P. Działka ta w całości jest użytkowana rolniczo. Nabycie działki nr [...] nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. Natomiast nabycie działki nr [...], której część aktualnie stanowi projektowana działka nr [...], nastąpiło w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r., gdyż po przejęciu na cel publiczny polegający na budowie zbiornika retencyjnego działki nr [...], działka nr [...] nie nadawałby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Takie zbycie dokonywane jest na wniosek właściciela, a jego przesłanką nie jest realizacja celu publicznego. Zbycie to towarzyszy wywłaszczeniu na cel publiczny i w tym zakresie istnieje pomiędzy nimi związek polegający na tym, że bez wywłaszczenia działki nr [...] na cel publiczny nie można było dokonać sprzedaży działki nr [...], zbędnej do dotychczasowego użytku w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. Wskutek tego "dowłaszczona" nieruchomość (nr [...]) dzieli los działki zasadniczej (nr [...]), co oznacza, że zwrot części terenu wywłaszczonego na wniosek byłego właściciela jest możliwy jedynie wtedy, gdy zostaną spełnione przesłanki zbędności tej części terenu, który został wywłaszczony dla realizacji celu wywłaszczenia. Zbędność ta podlega zatem ocenie przez pryzmat zbędności tej części, którą wywłaszczono dla realizacji celu z ustaloną uprzednio lokalizacją i ze względu na którą uwzględniono wniosek byłego właściciela o dowłaszczenie części nienadającej się do dalszego samodzielnego wykorzystywania przez tego właściciela. W związku z tym w sprawach dotyczących zwrotu działek wywłaszczonych w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy działka wywłaszczona na podstawie art. 6 tej ustawy, do której na mocy art. 216 ust. 1 u.g.n. stosuje się aktualne przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości, podlega zwrotowi zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Zdaniem Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości, obecnie oznaczona jako projektowana działka nr [...], nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. budową zbiornika retencyjnego, wobec czego zachodzą przesłanki do jej zwrotu. Zwrot tej części wywłaszczonej na cel publiczny działki skutkuje zatem zasadnością zwrotu przylegającej do niej części działki "dowłaszczonej" na wniosek byłego właściciela, tj. projektowanej działki nr [...] bez badania przesłanek jej zwrotu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina L. Zaskarżonemu orzeczeniu Gmina zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego. tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom, pomimo iż na nieruchomości powstał zbiornik retencyjny wraz z otaczającą go infrastrukturą i pasem nadbrzeżnym, zatem brak było podstaw do zwrotu zarówno nieruchomości objętej przymusowym wywłaszczeniem, jak i nieruchomości "dowłaszczonej",
2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie błędnych ustaleń faktycznych organów obu instancji i oddalenie skargi pomimo tego, że organy naruszyły przepisy postępowania poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że na nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia oraz zachodzą podstawy do zwrotu nieruchomości,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n poprzez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, skutkujące oddaleniem przez Sąd skargi i zaakceptowaniem wadliwych decyzji administracyjnych, pomimo naruszenia przez organy prawa materialnego i błędnego uznania, że nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia na spornej nieruchomości.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie i uwzględnienie w całości skargi Gminy, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto Gmina wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci zdjęć z geoportalu (5 sztuk) na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia i braku podstaw do zwrotu nieruchomości.
W piśmie z 20 czerwca 2022 r. E. V. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Zawarte w niej zarzuty pozwoliły na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej w wyroku przez kontrolowany Sąd.
Spór w sprawie sprowadza się do oceny czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego słusznie przyjęto, że projektowane działki o numerach [...] i [...], położone w L. nie zostały zagospodarowane na cel wywłaszczenia i w związku z tym podlegały zwrotowi.
Zgodzić należało się z autorem kasacji, że zarówno Sąd I instancji jak i organy obu instancji nie wyjaśniły, czy obszar działki [...] jako pas nadbrzeżny stanowi funkcjonalnie związaną ze zbiornikiem retencyjnym całość. Tymczasem pominięta okoliczność ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zbędności tego obszaru dla celu wywłaszczenia, jakim było urządzenie zbiornika wodnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczne było w tym względzie zbadanie pełnej dokumentacji dotyczącej zbiornika, tak z okresu poprzedzającego decyzję o wywłaszczeniu jak i wygenerowaną na potrzeby sporządzenia projektu budowlanego, dokumentacji powykonawczej.
Rozważyć należało także sięgnięcie do aktów planistycznych obejmujących zbiornik retencyjny i jego otoczenie, których postanowienia mogły określać obszary niezbędne dla ochrony tego zbiornika, stanowiące jego funkcjonalną część. Dopiero wyniki uzupełniających działań wyjaśniających pozwoliłyby na realną ocenę przesłanki zbędności projektowanej działki [...]. Rezultaty badania winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji.
Odnosząc się z kolei do oceny zbędności projektowanej działki [...] zwrócić uwagę należało, że działka ta od samego początku była zbędna dla Skarbu Państwa i przeszła na ten podmiot w wyniku wniosku dotychczasowego właściciela, złożonego w trybie art. 5 ust.3 ustawy z 1958 r. Państwo miało więc swobodę decydowania o tym, jak chciało tę nieruchomość wykorzystać, a właściciel nie mógł skutecznie zarzucić, że nieruchomość została niewłaściwie wykorzystana, niezgodnie z celem wywłaszczenia
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że nie ma podstaw do zwrotu nieruchomości nabytej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r., jeżeli w sprawie nie wystąpiły jednocześnie przesłanki zwrotu nieruchomości, wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej bądź akcie notarialnym i to co najmniej znacznego jej obszaru (por. wyrok NSA z: 1 kwietnia 1996 r., sygn. akt IV SA 1626/94, ONSA 1997/1/42; wyrok NSA z 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00, ONSA 2002/4/48; wyrok NSA z 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 2414/01, ONSA 2004/2/73; wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1361/12, Lex 1505066; wyrok NSA z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 430/10, Lex 952036, wyrok NSA 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1752/13).
W kontrolowanej sprawie oznacza to, że przywrócenie prawa własności działki [...] możliwe byłoby jedynie wówczas gdyby wystąpiły przesłanki zwrotu przeważającej części dawnej działki nr [...].
Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, by projektowana działka nr [...], ze względu na wielkość powierzchni (183 m²) stanowiła obszar równoważny przeważającej części dawnej, objętej przymusowym wywłaszczeniem działki nr [...] (4448 m²). Z porównania powierzchni obu działek wynika, że obszar projektowanej działki nr [...], to niespełna 5 % terenu dawnej działki [...], przejętej na cel wywłaszczenia.
Oznacza to w konsekwencji, że jeśli nawet spełnione byłyby przesłanki zwrotu projektowanej działki nr [...], to ze względu na wielkość jej powierzchni, która nie stanowi przeważającej części dawnej działki nr [...], nie będzie podstaw do jednoczesnego zwrotu projektowanej działki nr [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. Z przyczyn opisanych powyżej wyłączona jest bowiem możliwość samodzielnego zwrotu projektowanej działki nr [...].
Mając powyższe rozważania na względzie, wobec zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego wskutek wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia prawa materialnego na skutek błędnej subsumcji i wadliwego zastosowania art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., uchylić należało zaskarżony wyrok oraz decyzje obu instancji.
Stąd orzeczono jak w punkcie 1 wyroku ( art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c ) p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę uwzględnić należy poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, zarówno w zakresie odnoszącym się do działki nr [...], jak i działki [...]. Zaznaczenia wymaga, że w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym projektowanej działki [...] aktywny udział, oprócz pracowników organu, winni wziąć także pracownicy urzędu Gminy L. (aktualny właściciel działki [...]), dokonując chociażby przeszukania archiwum urzędu celem odnalezienia istotnych dla sprawy dokumentów, na które zwrócono uwagę w niniejszym uzasadnieniu,
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a.