II SA/Łd 618/24

II SA/Łd 618/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 43, art. 61 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2023 poz 390
art. 3 pkt 21 lit. a i pkt 22, art. 17 ust. 1-1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2024 roku sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 czerwca 2024 r. nr KO.441.100.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 26 lutego 2024 r. nr MOPS.V.42011.9560.416.2024 odmawiającą D.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J.S.
Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia 26 lutego 2024 r., podjętą w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji kolejny raz odmówił D.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ojca – J. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, odwołując się do treści art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 5, art. 24 ust. 2, ust. 2a i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 323; dalej jako: "u.ś.r."), wskazał m.in., że: w dniu 7 lipca 2023 r. wpłynął wniosek D.S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem J.S., który orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Zdaniem organu I instancji, czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym ojcem nie zajmują D.S. takiej ilości czasu w ciągu dnia, ażeby przy należytej organizacji tej opieki nie mógł podjąć zatrudnienia, chociaż na pół etatu. Ojciec skarżącego nie jest osobą leżącą i niesamodzielną, a czynności wykonywane przez stronę sprowadzają się do prowadzenia gospodarstwa domowego (robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich, przygotowanie i podawanie posiłków oraz leków), a takie zadania są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy.
Organ I instancji ustalił także, że D.S. jest nieaktywny zawodowo od "około 4 lat". Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r., wydanym do dnia 8 lutego 2025 r. Z tego tytułu decyzją nr MOPS.IV.4100.834.1181.1385.2023 z dnia 8 marca 2023 r. został mu przyznany zasiłek stały na okres od 1 lutego 2023 r. do 8 lutego 2025 r. Ponadto organ I instancji wskazał, że warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie wyboru w przypadku D.S. jest wyraźne (nie hipotetyczne) zrzeczenie się prawa do świadczenia, w tym przypadku zasiłku stałego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek. W przypadku uchylenia prawa do zasiłku, jego wypłaty i przedłożenia w organie właściwym decyzji w tym zakresie, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym strona przedstawi taką decyzję. Decyzją nr MOPS.IV.4100.1181.1385.2023 z dnia 9 lutego 2024 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 lutego 2024 r., uchylono D.S. zasiłek stały od dnia 1 stycznia 2024 r., zatem do dnia 31 grudnia 2023 r. był pobierany zasiłek stały. Okoliczność ta – zdaniem organu I instancji - stoi na przeszkodzie w przyznaniu D.S. świadczenia pielęgnacyjnego na ojca, gdyż zgodnie z wyżej cytowanym art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył D.S., reprezentowany przez adwokata, zarzucając:
1. błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowiące o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego;
2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
3. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 "lit. b" u.ś.r. polegającą na pominięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;
4. niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie D.S. świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odwołania doprecyzował stawiane zarzuty, odwołując się przy tym do poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 19 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów u.ś.r., dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. oświadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429; dalej jako: "u.ś.w."), uchylono m.in. art. 17 ust. 1b u.ś.r., zmianie uległa również treść art.17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji powyższych przepisów organ odwoławczy przyjął, że aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r., należało dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy nie jest kwestionowane, że J.S. (osoba wymagająca opieki) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a skarżący mieści się w kręgu podmiotów zobowiązanych do alimentacji wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i sprawuje nad nim opiekę.
Następnie Kolegium wskazało, że wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. W odniesieniu do powyższego organ odwoławczy dodał, że ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w ust. 1 i 1a art. 17 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazany związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ musi się opiekować niepełnosprawnym. Opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia zgodnego z oczekiwaniami osoby zarejestrowanej jako poszukującej pracy. Zasadne jest zatem, aby w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyroki NSA z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1049/19, z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA). Tym samym – jak wskazało Kolegium - organ administracji obowiązany jest ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art.3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 351/21, CBOSA).
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że zaprzestanie lub niepodejmowanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby decydujące się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1239/22, CBOSA). W ocenie Kolegium, treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Z poczynionych ustaleń – jak wskazał organ odwoławczy - których skarżący nie kwestionował w toku postępowania wyjaśniającego, w tym z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2023 r. oraz w dniu 11 grudnia 2023 r. wynika, że D.S. zamieszkuje razem z ojcem J.S., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. J.S. ma zaburzenia splotu lędźwiowo-krzyżowego, przewlekły zespół korzeniowy lędźwiowo-krzyżowy obustronny, niedowład wiotki kończyn dolnych z niedowładem zgięcia grzbietowego stopy prawej, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, cukrzycę typu II, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, osteoporozę. Przyjmuje leki 3 razy dziennie (rano, południe, wieczór) oraz leki przeciwbólowe w zależności od natężenia bólu. Jest w stanie przygotować sobie samodzielnie, np. kanapkę, jednak gorący posiłek przygotowuje syn. W zależności od stanu zdrowia i samopoczucia jest w stanie samodzielnie zjeść posiłek. Ojciec skarżącego samodzielnie korzysta z toalety, nie jest pampersowany. Skarżący pomaga ojcu w toalecie i myciu, pomaga przy wchodzeniu do brodzika. J.S. jest w stanie przyjąć leki samodzielnie. Porusza się przy pomocy dwóch kul łokciowych i przy pomocy elektrycznego wózka. Skarżący pomaga także ojcu przy ubieraniu i rozbieraniu, uczestniczy w wizytach lekarskich i rehabilitacji, której poddawany jest ojciec. Realizuje recepty, robi zakupy, przygotowuje ciepłe posiłki, kanapki, sprząta, pomaga przy wykonywaniu toalety, zajmuje się również ogrzewaniem mieszkania. J.S. pozostaje w domu sam, jednak nie dłużej niż na godzinę. J.S. ma jeszcze jednego syna – M. S. (lat [...]) zamieszkałego w T . Jest on osobą aktywną zawodowo, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. D.S. nie pracuje od około 4 lat i jest to związane z jego stanem zdrowia - posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Leczy się z powodu cukrzycy (przyjmuje insulinę 3 razy dziennie). Skarżący rozpoczyna dzień o godz. 6.00 podając ojcu leki, w godz. 6.00-7.00 przygotowuje i podaje ojcu śniadanie, w godz. 13.00-14.00 podaje leki i przygotowuje obiad, w godz. 18.00-19.00 przygotowuje kolację i podaje leki. W ciągu dnia kilkakrotnie pomaga ojcu w skorzystaniu z toalety. W aktach sprawy znajduje się również notatka służbowa sporządzona przez inspektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., wedle której w dniu 26 lutego 2024 r. J.S. wraz z synem D. S. zgłosili się do MOPS w celu uzyskania informacji na temat ubezpieczenia zdrowotnego D.S.. J.S. poruszał się samodzielnie przy pomocy kul, ponadto z rozmowy wywnioskowano, iż to J.S. sprawuje opiekę i załatwia sprawy urzędowe syna D. Ponadto D.S. w towarzystwie ojca zgłosił się tego dnia ponownie w ośrodku i dołączył dokument zgłaszając go do ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalno-rentowego. Ponownie w dniu 11 marca 2024 r. J.S. wraz z synem pojawili się w ośrodku celem uzyskania informacji dotyczącej ubezpieczenia D.S.. Za każdym razem można było zauważyć, że to J.S. jest osobą załatwiającą wszystkie sprawy urzędowe, D.S. sprawiał wrażenie osoby zagubionej wymagającej wsparcia i opieki ojca.
Zdaniem Kolegium, z powyższego wynika, że pomimo stwierdzonej znacznej niepełnosprawności oraz chorób mających wpływ na obecny stan zdrowia, ojciec skarżącego wykazuje się samodzielnością - z wywiadu środowiskowego wynika, że samodzielnie korzysta z toalety, jest w stanie samodzielnie zażyć leki czy przygotować sobie coś do zjedzenia, np. kanapkę. W zależności od stanu zdrowia i samopoczucia jest w stanie samodzielnie zjeść posiłek. Skarżący realizuje recepty, robi zakupy, przygotowuje ciepłe posiłki, kanapki, sprząta, pomaga przy ubieraniu i rozbieraniu, wykonywaniu toalety, zajmuje się również ogrzewaniem mieszkania, uczestniczy w wizytach lekarskich i rehabilitacji, której poddawany jest ojciec. J.S. porusza się przy pomocy dwóch kul łokciowych i przy pomocy elektrycznego wózka. Z wywiadu środowiskowego natomiast nie wynika, aby był osobą leżącą, pampersowaną i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby konieczność np. karmienia, pojenia, cewnikowania). Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika także, aby podopieczny wymagał ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych jak robienie zastrzyków, sporządzanie opatrunków, itp. Pomoc skarżącego, zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie, a jej zakres nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej. Na poparcie powyższego organ przywołał poglądy orzecznictwa.
Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, Kolegium oceniło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że opieka nad niepełnosprawnym ojcem sprawowana przez skarżącego nie wykluczała podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, robienie zakupów, sprzątanie, realizacja recept, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 351/21, CBOSA). Natomiast czynności związane z opieką nad ojcem, polegające na pomocy w toalecie i myciu (przy wchodzeniu do brodzika), pomocy przy ubieraniu i rozbieraniu, uczestniczenie w wizytach lekarskich i rehabilitacji nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. wyroki WSA w Łodzi: z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 985/23, LEX nr 3668367 oraz z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 910/23, LEX nr 3670868). W ocenie Kolegium, tak zakreślony zakres i częstotliwość czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach opieki nad ojcem nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez niego zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie.
Kolegium nie kwestionując stanu zdrowia ojca skarżącego i konieczności jego wsparcia, do czego strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami k.r.o., stwierdziło, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że skarżący jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...]. W tym orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 grudnia 2020 r. Z ustaleń wywiadu środowiskowego z dnia 11 grudnia 2023 r. wynika zaś, że skarżący nie pracuje ze względu na swój stan zdrowia.
W ocenie Kolegium, czynności opiekuńcze, które skarżący wykonuje, nie są podyktowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz są to czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Opieka sprawowana nad ojcem wykonywana jest przy okazji zwykłych, codziennych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie wykraczają poza zakres podstawowej opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że skarżący nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a zatem nie mamy do czynienia w sprawie ze związkiem między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką.
Niezależnie od powyższego, w ocenie organu odwoławczego, wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem na dzień 31 grudnia 2023 r. w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja nr MOPS.IV.4100.1181.1385.2023 z dnia 8 marca 2023 r., mocą której skarżącemu ustalone zostało prawo do zasiłku stałego od 1 lutego 2023 r. do 8 lutego 2025 r. Decyzja ta została uchylona z dniem 1 stycznia 2024 r. decyzją nr MOPS.IV.4100.1181.1472.2024 z dnia 9 lutego 2024 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył D.S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową.
Powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 z późn. zm.), pełnomocnik skarżącego podniósł, że w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku i świadczenia pielęgnacyjnego prawo do zasiłku stałego nie przysługuje. Dodał przy tym, że z poglądu wypracowanego przez doktrynę wynika, iż w sytuacji nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w czasie pobierania zasiłku stałego organ musi uchylić decyzję przyznającą ten zasiłek (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. V, WKP 2020, uwagi do art. 37). Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącego, z licznych judykatów wynika, że już sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być potraktowany jako skorzystanie przez stronę z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego. Aby wybór mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2020 r. wydany w sprawie sygn. akt III SA/Kr 504/20).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując przy tym stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zgodne wnioski o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożyli pełnomocnik skarżącego oraz organ. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 października 2024 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 26 lutego 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J.S..
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że przedmiotowa decyzja odpowiada prawu, a zatem złożona skarga podlega oddaleniu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.ś.r.". Należy jednak zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2024 r. mająca zastosowanie w sprawie ww. ustawa o świadczeniach rodzinnych uległa zmianie na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429 ze zm.). Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej (ustawy o świadczeniach rodzinnych – dopisek Sądu) w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącego w dniu 6 lipca 2023 r. (zatem pod rządami ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji) należało – jak słusznie stwierdziło Kolegium - przeanalizować stan faktyczny sprawy pod kątem spełnienia przez skarżącego przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., aby ustalić, czy w sprawie doszło do powstania prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym kontekście na gruncie kontrolowanej sprawy Sąd podziela pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 190/24, zgodnie z którym, jeżeli rozpatrujący sprawę organ I instancji dojdzie do przekonania, że skarżący spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku, będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym wskazano, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do ww. świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy, będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 190/24, LEX nr 3708448).
Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Wyjaśnić przy tym należy, że w myśl art. 3 pkt 21 lit. a) u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza m.in. niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Bezsporne w niniejszej sprawie pozostaje, że ojciec skarżącego J.S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] stycznia 2023 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu tym wskazano, że nie można ustalić daty, od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 stycznia 2023 r. Oznacza to, że spełniony został warunek dotyczący osoby wymagającej opieki wymieniony w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W kwestii zaś zatrudnienia skarżącego zauważyć należy, że z informacji uzyskanych przez organy wynika, że skarżący nie pracuje od 4 lat, a zatem obecnie nie jest aktywny zawodowo. Z wywiadu środowiskowego z dnia 11 grudnia 2023 r. wynika, że skarżący nie pracuje ze względu na stan zdrowia. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r., wydanym do dnia 8 lutego 2025 r. Z tego tytułu decyzją nr MOPS.IV.4100.834.1181.1385.2023 z dnia 8 marca 2023 r. został przyznany zasiłek stały na okres od 1 lutego 2023 r. do 8 lutego 2025 r. Decyzja ta została uchylona z dniem 1 stycznia 2024 r. na podstawie decyzji z dnia 9 lutego 2024 r.
Wobec powyższego na gruncie kontrolowanej sprawy rozstrzygnięcia wymagają kwestie, czy Kolegium, utrzymując w mocy odmowną decyzję organu I instancji, w prawidłowy sposób ustaliło, że skarżący nie spełnia wymogu osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem oraz czy zaistniała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem na dzień 31 grudnia 2023 r. przysługiwało skarżącemu prawo do zasiłku stałego.
Zmierzając do rozstrzygnięcia powyższych, kluczowych dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Kolegium, kwestii należy zauważyć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści jej art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu tej ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, dostępny pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Z analizowanego przepisu, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, CBOSA).
Wychodząc z powyższych ustaleń należy przyznać rację Kolegium, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, w tym przypadku ojcem skarżącego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma na celu zrekompensowanie osobom wychowującym niepełnosprawne dzieci bądź sprawującym opiekę nad innymi niepełnosprawnymi członkami rodziny utraty możliwości uzyskania dochodu z racji konieczności podejmowania tej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie "na osobę" wymagającą opieki, lecz osobie, która rezygnuje z aktywności zawodowej w związku z koniecznością wykonywania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kluczową przesłanką w nim wskazaną jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie pozostające w ścisłym związku przyczynowo-skutkowym ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Jednocześnie Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, mający zastosowanie w rozważanym aspekcie sprawy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Związek zatem między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.
W ocenie Sądu, dokonane przez organy ustalenia w sprawie jednoznacznie wskazują, że spełniona została jedna przesłanka pozytywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: ojciec skarżącego został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (orzeczenie z dnia [...] stycznia 2023 r.). Natomiast w pozostałym zakresie należy przyznać rację Kolegium, że odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawnym ojcem a rezygnacją przez niego z podjęcia zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem. Dokonana w powyższym kontekście analiza akt sprawy, dowodzi, że J.S. nie jest osobą leżącą, samodzielnie korzysta z toalety, po mieszkaniu jak i na zewnątrz porusza się przy pomocy kul łokciowych. Potrzebuje pomocy tylko w niektórych czynnościach, takich jak: przygotowanie ciepłego posiłku, podanie leków przeciwbólowych, robienie zakupów, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych, pomoc w wizytach lekarskich, czy w dbaniu o higienę osobistą. Skarżący realizuje recepty, robi zakupy, przygotowuje ciepłe posiłki, kanapki, sprząta, pomaga przy ubieraniu i rozbieraniu, wykonywaniu toalety, zajmuje się również ogrzewaniem mieszkania, uczestniczy w wizytach lekarskich i rehabilitacji, której poddawany jest ojciec. Wykonywane przez skarżącego czynności sprowadzają się zatem, w głównej mierze, do prowadzenia gospodarstwa domowego i można zakwalifikować ich jako wypełniających zakres całkowitej i całodobowej opieki na osobą wymagającą tego rodzaju opieki.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo przyjęło, że czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne wykonywane przez skarżącego, z uwagi na swój zakres czasowy i przedmiotowy, nie mają charakteru całodobowego i absorbującego.
W tym stanie sprawy, Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że sprawowanie przez skarżącego opieki nad osobą niepełnosprawną - ojcem nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a co za tym idzie, Kolegium prawidłowo przyjęło, że w sprawie występuje brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak wskazanego wyżej związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaną opieką a rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia przez skarżącego. Na uwadze należy mieć także podniesioną przez organ odwoławczy kwestię, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego może mieć związek z jego stanem zdrowia. Ten aspekt może być zatem przyczyną braku aktywności zawodowej skarżącego, a nie zakres sprawowanej opieki na ojcem.
Zaakcentować należy, że Sąd nie kwestionuje przy tym złego zdrowia ojca skarżącego i konieczności udzielenia mu przez skarżącego wsparcia w codziennych czynnościach. Te kwestie bezspornie potwierdza bowiem wskazane orzeczenie o znacznym stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niemniej jednak - wbrew zarzutom skargi - nie sposób odmówić racji Kolegium, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się bowiem do celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium podniosło prawidłowo, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Oznacza to tym samym, że wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Niewątpliwie pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką a wskazywaną przez niego rezygnacją z podjęcia zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy, co też trafnie wywiodło Kolegium, wskazując, że w tym stanie sprawy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem jest w pełni uzasadniona.
Jednocześnie Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jest istniejąca na dzień 31 grudnia 2023 r. negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci przysługującego skarżącemu prawa do zasiłku stałego. Decyzja przyznająca skarżącemu wskazane świadczenia została uchylona dopiero decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. nr MOPS.IV.4100.1181.1472.2024, po rozpoznaniu zgłoszonego przez skarżącego w dniu 25 stycznia 2024 r. wniosku w tej sprawie. Decyzja z dnia 8 marca 2023 r. nr MOPS.IV.4100.1181.1385.2023 przyznająca skarżącemu zasiłek stały na okres od 1 lutego 2023 r. do 8 lutego 2025 r. została uchylona ww. decyzją z dniem 1 stycznia 2024 r., a zatem od tej daty przestała istnieć analizowana negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od dnia 1 stycznia 2024 r. obowiązują już inne przepisy, tj. ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła nowe świadczenie. Niespełnienie zatem na dzień 31 grudnia 2023 r. wszystkich warunków określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych - obowiązującej do dnia 31 grudnia 2023 r. – do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, skutkuje odmową przyznania tego świadczenia na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.
Z powyższych względów Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
dc