I SA/Wa 631/20

I SA/Wa 631/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Mariola Kowalska. /sprawozdawca/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1440/21 - Wyrok NSA z 2024-11-08
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
art. 34,35
ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
I SA/Wa 631/20
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2019 r. znak [...], działając na postawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) odmówił stwierdzenia, że grunt położony w D., oznaczony geodezyjnie jako obręb: [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha. zapisany w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w W. KW nr [...], stał się z dniem 27 października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego P. - obecnie P. S.A., natomiast budynki i inne urządzenia na nim posadowione stały się własnością P. S.A.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki P. S.A. z siedzibą w W. Oddział [...] w P., Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, ze przedmiotem sprawy jest ocena prawidłowości odmowy stwierdzenia nabycia, na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w D., w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.
Na mocy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Zgodnie z art. 34 ust. 4 nabycie prawa, o którym mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.
W toku prowadzonego postępowania organy ustaliły, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...].
Kolejną przesłanką zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000r. jest posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca, na potwierdzenie posiadania przedłożyła do akt postępowania wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień [...] lutego 2019 r., wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r., wypis z ewidencji środków trwałych oraz oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożone na okoliczność posiadania przez P. S.A. przedmiotowego gruntem w dniu 5 grudnia 1990 r. Organ odwoławczy uznał, że przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja nie potwierdziła w niniejszej sprawie spełnienia przesłanki posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w stanie na dzień 5 grudnia 1990 r. Organ uznał, że dokumentacja w postaci wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] lutego 2019 r. oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. wskazują jedynie, iż działka nr [...] oznaczona została w rejestrze gruntów jako tereny kolejowe, co w żaden sposób nie stanowi dowodu na posiadanie przedmiotowego gruntu. Ponadto ww. dokumenty opracowane zostały według stanu istniejącego w dniu ich sporządzenia, tj. na dzień [...] lutego 2019 r., a nie według stanu istniejącego na nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Znajdujący się w aktach sprawy wypis z ewidencji środków trwałych wskazuje, że na działce nr [...] zlokalizowana jest skarpa, podtorze oraz rów odwadniający, jednakże brak jest w tej kwestii dalszych informacji, w szczególności daty powstania środka trwałego, co uniemożliwia stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu P. w dacie 5 grudnia 1990 r. Ponadto przedłożone do akt sprawy oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] kwietnia 2019 r. nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy pozostawał w posiadaniu P. w dniu 5 grudnia 1990 r. przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na posiadanie przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Organ I instancji dwukrotnie wzywał wnioskodawcę (pisma z dnia [...] sierpnia 2019 r. i z [...] października 2019 r.) m.in. do przedłożenia wypisu i wyrysu z mapy ewidencyjnej według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., wykazu środków trwałych znajdujących na przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. wraz ze wskazaniem daty ich budowy. Pisma te pozostały bez odpowiedzi. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu skarżącej - spółki P. podniesionego w odwołaniu, że organ pierwszej instancji rażąco naruszył przepisy art. 7 i 77 Kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania w niezbędnym dla sprawy zakresie. Organ wskazał, że jeżeli strona odmawia przedstawienia żądanego przez organ dokumentu z posiadania którego wywodzi dla siebie określone uprawnienia, a okoliczności wynikającej z tego dokumentu nie można ustalić w inny sposób, organ może odmówić żądaniu strony, a taka odmowa nie narusza prawa. Wyjaśnił też, że przesłanka posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntu w stanie na dzień 5 grudnia 1990 r., stanowi okoliczność ściśle związaną z działalnością podejmowaną przez spółkę P. S.A. na użytkowanych przez siebie gruntach, dlatego przede wszystkim to wnioskodawca - spółka P. S.A. powinna mieć najpełniejszą i najlepszą wiedzę, popartą stosowną dokumentacją archiwalną, która pozwoliłaby na ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia we władaniu P. S.A.
Skarżąca, wobec otrzymania pisma z dnia [...] października 2019 r. informującego o możliwości niekorzystnego dla siebie wyniku sprawy, miała możliwość przedłożyć dodatkowy materiał dowodowy wyjaśniający wszelkie wątpliwości organu pierwszej instancji. Możliwość uzupełnienia materiału dowodowego zaistniała także na etapie złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji z czego skarżąca nie skorzystała.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. Spółka Akcyjna Oddział [...] w P. W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:
1) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż P. S.A. nie przedłożyły w niniejszym postępowaniu dowodów pozwalających stwierdzić, iż P. S.A. były posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 roku oraz przez błędne uznanie, iż oświadczenie osób reprezentujących wnioskodawcę/skarżącą nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu P. S.A. w tej dacie,
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny tj. poprzez wadliwe przyjęcie przez organ, że:
- sporna nieruchomość nie pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 roku we władaniu P. S.A.,
- nieistotny jest fakt znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...], co w pełni koresponduje z oznaczeniem działki nr [...] w rejestrze gruntów jako terenu kolejowego,
- nieistotny jest fakt, że linia kolejowa nr [...] na odcinku [...]-[...] została ujęta w wykazie linii kolejowych o znaczeniu państwowym, który stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (pozycja nr 121),
- data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tymi okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia przez wnioskodawcę/skarżącą,
3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.
Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 34 ustawy z dnia 08.09.2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (dalej jako ,,ustawa o komercjalizacji PKP) w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez mylne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, iż sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego P. S.A.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z treścią art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością pkp. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.
Zgodnie z art. 34a ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.).
Z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone:
- grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa,
- grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu PKP,
- do przedmiotowego gruntu P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Podkreślić przy tym należy, że wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".
Analizując zastosowane przez organ przepisy oraz zebrany materiał dowodowy sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem materialnym i procesowym. Stanowisko, że w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] jest prawidłowe. Zgodnie z brzmieniem art. 34 ust. 1 ww. ustawy o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków i budowli rozstrzyga stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności działki nr [...]. Prawo to potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Bezspornie prawo własności powyższej działki przysługiwało Skarbowi Państwa również w dniu 5 grudnia 1990 r.
Zgodzić się natomiast należy z stanowiskiem organu odwoławczego, że przedłożony przez wnioskodawcę materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że w dacie 5 grudnia 1990 r. grunt ten znajdował się w posiadaniu P.
Zakres dowodów świadczących o posiadaniu danej nieruchomości przez P. nie jest dowolny. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) jednoznacznie wymieniono dokumenty, którymi musi legitymować się P. w celu udokumentowania posiadania nieruchomości. Podkreślić też należy, że rozporządzenie to adresowane jest do konkretnej wskazanej tam jednostki organizacyjnej oraz dostosowane do sposobu jej funkcjonowania. Świadczą o tym dokładnie wymienione dokumenty, np. pozwolenie na budowę, decyzja lokalizacyjna, z których można byłoby domniemywać prawo posiadania danego gruntu przez P. Nie budzi też wątpliwości, że dokumenty te powinny wskazywać stan na dzień 5 grudnia 1990 r.
Przedłożone przez skarżącą dokumenty, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, nie odnoszą się do stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Nie mogły być zatem podstawą do uznania posiadania gruntu przez P. w tej dacie.
Z kolei wbrew twierdzeniom skarżącej oświadczenie złożone przez skarżącą co do posiadania przedmiotowej nieruchomości powinno, w ocenie Sądu odwoływać się do znanych stronie – zagubionych - dokumentów, o których jest mowa w § 2 ww. rozporządzenia. Oświadczenie złożone w niniejszej sprawie, nie odwołujące się do konkretnego dokumentu, należy uznać za gołosłowne i nie odpowiadające treści rozporządzenia.
Podkreślić też trzeba, jak zauważył to również organ odwoławczy, że prowadząc działalność z wykorzystaniem określonej nieruchomości , to skarżąca posiada najpełniejszą dokumentację mogącą świadczyć o jej ewentualnych prawach do tego gruntu. Składając wniosek o uwłaszczenie skarżąca winna zadbać o prawidłowe udokumentowanie wniosku. Na organie administracji ciąży z mocy art. 7 K.p.a. obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, jednakże obowiązek ten ogranicza się do tych dowodów, które organ posiada lub może uzyskać w ramach prowadzonego postępowania, np. art. 106 K.p.a. Organ nie posiada dokumentów związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Co więcej rozporządzenie z 3 stycznia 2001 r. to na P. nakłada obowiązek wykazania posiadania gruntów. Z tych przyczyn zarzuty na naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a są nieuzasadnione. Organowi nie można tez postawić zarzutu naruszenia art. 79a K.p.a. Organ bowiem informował skarżącą o skutkach nieprzedłożenia odpowiednich dowodów w sprawie.
Mając na uwadze powyższe nie można mówić o spełnieniu przesłanek z art. 34 ust. 1. ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948).
Skoro zatem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, to skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.