I OSK 1275/22

I OSK 1275/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Po 118/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-04-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 15 marca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 118/22 w sprawie ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r., IV SA/Po 118/22 oddalił w całości skargę L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Burmistrz L. odmówił przyznania L.W. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – S. K., wskazując, że od grudnia 2019 r. wnioskodawczyni pobiera rentę w wysokości przekraczającej wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło ww. decyzję Burmistrza L. wskazując, że przed wydaniem odmownej decyzji organ powinien poinformować wnioskodawczynię o możliwości zawieszenia prawa do renty. Kolegium stwierdziło również, że organ I instancji nie wypowiedział się w kwestii pozostałych przesłanek wskazanych w art. 17 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2020.111 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.".
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz L. decyzją z dnia [...] października 2021 r. odmówił przyznania L. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką w okresie od dnia 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. w wysokości 1.971,00 zł miesięcznie oraz przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w okresie od dnia 1 listopada 2021 r. do odwołania, w wysokości 1.971,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca w chwili składania wniosku nie pracowała, opiekowała się matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, małżonek matki również legitymował się takim orzeczeniem. Skarżąca miała wydane orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy obowiązujące do dnia 31 lipca 2021 r. Od grudnia 2019 r. pobierała świadczenie rentowe w wysokości 3.107,13 zł. W okresie od sierpnia do października 2021 r. świadczenie rentowe przedłużono w oparciu o regulacje ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni od tej części decyzji Burmistrza L. z dnia [...] października 2021 r., w jakiej odmówiono jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r., w wysokości 1.971,00 zł miesięcznie, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części.
L. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez pominięcie celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę w całości nie dopatrzył się naruszeń prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że nie ma wątpliwości, iż skarżąca przez cały okres od dnia 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. miała przyznaną i faktycznie pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany pozostaje natomiast pogląd, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobieranego świadczenia niższego. Jednakże skarżącej przysługiwało w spornym okresie świadczenie rentowe w wysokości znacznie wyższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca mimo prawidłowego poinformowania o przysługującej jej możliwości zawieszenia prawa do renty i wstrzymania jej wypłaty celem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nieprzerwanie pobierała rentę do dnia 31 października 2021 r. i nie złożyła wniosku o jej zawieszenie, a nawet aktywnie zabiegała o kontynuację wypłat.
L. W. wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe stanowisko szerzej umotywowano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Analiza zarzutu kasacyjnego wskazuje, iż autor kasacji dostrzegł błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. polegającą na pominięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak sformułowana skarga kasacyjna generalnie uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu efektywną kontrolę zaskarżonego wyroku na gruncie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Ugruntowane jest bowiem stanowisko, iż Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno natomiast przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 9 lutego 2023 r., III OSK 3945/21; wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., II OSK 308/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Zarówno sam zarzut kasacyjny sformułowany w niniejszej sprawie jak i jego uzasadnienie abstrahują od specyficznych okoliczności sprawy, zarzucając pominięcie w procesie interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyników wykładni systemowej i funkcjonalnej, i poprzestanie na rezultatach wykładni językowej. Tak sformułowany i uzasadniony zarzut kasacyjny nie jest oparty na prawdzie, bowiem wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy, której poprawność została potwierdzona w zaskarżonym wyroku, wyraźnie wskazuje na możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji rezygnacji z pobierania przez skarżącą renty. Tym samym oceniono, iż na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prawo do renty nie stanowi bezwzględnej przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Należy podkreślić, iż już w decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało na prawo strony do wyboru świadczenia korzystniejszego i korelujący z tym obowiązek organu I instancji poinformowania strony o możliwości zawieszenia prawa do renty. Nie może budzić wątpliwości, iż powyższe stanowisko jest rezultatem wyższego wartościowania systemowych i funkcjonalnych wyników wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., a w szczególności uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego w dokonanej wykładni prawa. Do czego również odwołuje się autor kasacji przywołując stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl .
Specyficzną okolicznością, która zadecydowała o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lutego do 31 października 2021 r. było pobieranie przez skarżącą w tym czasie renty i niepoinformowanie organu o sposobie realizacji prawa do wyboru jednego spośród zbiegających się świadczeń, w sytuacji gdy o prawie do wyboru świadczenia skarżąca został poinformowana przez organ administracji. Brak zarzutów kasacyjnych w powyższym zakresie nie pozwala kwestii tej ocenić w postępowaniu kasacyjnym.
Jednocześnie wypada dostrzec, iż skarga kasacyjna pozbawiona jest odniesień do okoliczności sprawy związanych ze specyficznym rodzajem renty przysługującej skarżącej, tj. renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Brak kompetencji do uściślenia i korekty zarzutów kasacyjnych uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do tej kwestii, w szczególności w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.