I OSK 1273/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. S. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Decyzje te odmawiały umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla opiekuna w kwocie 3.268,60 zł wraz z odsetkami. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja materialna, zdrowotna (przewlekła choroba, rehabilitacja) i rodzinna (opieka nad matką) powinny uzasadniać umorzenie świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani procesowego. Sąd podkreślił, że instytucja umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy i wymaga 'szczególnie uzasadnionych okoliczności', które wyłączają lub znacznie ograniczają możliwość spłaty zobowiązania. W ocenie NSA, sytuacja skarżącego, choć trudna, miała charakter przejściowy i nie nosiła cech nadzwyczajności. Sąd wskazał, że skarżący jest w wieku produkcyjnym, posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą i jego stan zdrowia nie wyklucza podjęcia pracy, nawet w warunkach chronionych. Z tego względu oddalono skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadnionych okoliczności' w kontekście umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz charakteru uznaniowego decyzji organów w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i konkretnego przepisu (art. 30 ust. 9 u.ś.r.), ale jego wnioski dotyczące interpretacji 'szczególnie uzasadnionych okoliczności' mogą mieć szersze zastosowanie w sprawach dotyczących ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna skarżącego stanowi 'szczególnie uzasadnione okoliczności' uzasadniające umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sytuacja skarżącego, choć trudna, nie nosi znamion nadzwyczajności i wyjątkowości wymaganych przez przepis, a skarżący posiada zdolność do podjęcia pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że 'szczególnie uzasadnione okoliczności' to zdarzenia nadzwyczajne, niezależne od zobowiązanego, które uniemożliwiają spłatę. Sytuacja skarżącego, obejmująca problemy zdrowotne i brak dochodów, została oceniona jako przejściowa i niepozbawiona cech szczególnych, a także nie wykluczająca całkowicie aktywności zawodowej.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmawiając umorzenia nienależnie pobranego zasiłku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis, a jego wyrok odpowiada prawu.
Uzasadnienie
NSA nie stwierdził błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania art. 30 ust. 9 u.ś.r. przez WSA, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie stwierdziły wystąpienia przesłanek do umorzenia świadczenia.
Czy doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 8, 107 § 3, 9, 11, 15 K.p.a.) przez sąd pierwszej instancji lub organy administracji?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, oceniły materiał dowodowy i należycie uzasadniły swoje decyzje. Wyjaśniono również kwestie związane z zasadą zaufania do władzy publicznej, dwuinstancyjnością postępowania oraz obowiązkiem informowania stron.
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 30 § ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy, a sąd kontroluje jej legalność pod kątem prawidłowości postępowania dowodowego, oceny dowodów i uzasadnienia, a nie samej zasadności uznania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bada jedynie nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
p.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wskazuje, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do władzy publicznej.
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia.
K.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
K.p.a. art. 127 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 30 ust. 9 u.ś.r.) przez błędną wykładnię i niezastosowanie. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) polegające na niewyczerpującym zebraniu i niewłaściwej ocenie materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 8 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.) poprzez pozostawienie w mocy wadliwie uzasadnionej decyzji. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 9 i 11 K.p.a.) poprzez niewyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji wydanej z naruszeniem reguł informowania strony. • Naruszenie art. 15 K.p.a. w związku z art. 127 § 2 K.p.a. poprzez nieudzielenie prawa do rozpoznania sprawy dwukrotnie i błędne uznanie decyzji organu II instancji za powtórzenie poglądów organu I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy. • Sytuacja wyjątkowa, o której mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r. to sytuacja, która powstała niezależnie od zobowiązanego oraz taka sytuacja, której nie ma perspektywy zmiany i jej polepszenia. • Sam natomiast fakt uzyskiwania niskich dochodów (bądź ich nieuzyskiwanie) nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych osób zobowiązanych do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadnionych okoliczności' w kontekście umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz charakteru uznaniowego decyzji organów w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i konkretnego przepisu (art. 30 ust. 9 u.ś.r.), ale jego wnioski dotyczące interpretacji 'szczególnie uzasadnionych okoliczności' mogą mieć szersze zastosowanie w sprawach dotyczących ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia społecznego - pomocy osobom w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, ale rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej wykładni przepisów, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze oznacza 'szczególnie uzasadnione okoliczności' do umorzenia długu? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.