I OSK 647/25
Podsumowanie
NSA odmówił zawieszenia postępowania kasacyjnego, mimo wniosku o zbadanie konstytucyjności przepisu, powołując się na zasadę ekonomii procesowej i obowiązek rozpoznania sprawy bez zwłoki.
NSA rozpoznał wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego, zainicjowany przez skarżącą w związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich do TK dotyczącym konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA. Sąd odmówił zawieszenia, argumentując, że rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania przed TK, a sąd ma obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, stosując zasadę ekonomii procesowej. Podkreślono możliwość wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał wniosek Z. F. o zawieszenie postępowania kasacyjnego, które dotyczyło skargi na wyrok WSA w Warszawie oddalający skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra stwierdzała umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa w sprawie wywłaszczenia nieruchomości z 1959 r. Wniosek o zawieszenie został złożony z uwagi na fakt, że Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego (TK) wniosek o zbadanie konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (nowelizującej KPA), który według skarżącej uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa. NSA odmówił zawieszenia postępowania, powołując się na art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który pozwala na zawieszenie, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania. Sąd uznał, że taka zależność nie zachodzi w tym przypadku, a zawieszenie nie jest uzasadnione względami ekonomii procesowej, sprawiedliwości czy spójności orzecznictwa. Podkreślono obowiązek sądu do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasadę ekonomiki procesowej. Zaznaczono, że TK od 31 grudnia 2021 r. nie wyznaczył terminu rozprawy w sprawie K 2/22. Sąd wskazał również, że w przypadku wydania orzeczenia na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, skarżąca będzie mogła skorzystać z możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 272 § 1 P.p.s.a. NSA podzielił tym samym swoje wcześniejsze stanowisko w podobnych sprawach, odrzucając argumentację skarżącej.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie musi zawieszać postępowania, jeśli rozstrzygnięcie nie zależy wprost od wyniku postępowania przed TK, a sąd ma obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wskazując na fakultatywność zawieszenia i konieczność oceny celowości. Podkreśla obowiązek rozpoznania sprawy bez zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) i zasadę ekonomii procesowej. Brak wyznaczenia terminu rozprawy przez TK oraz możliwość wznowienia postępowania po ewentualnym orzeczeniu TK dodatkowo przemawiają przeciwko zawieszeniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
P.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania (np. przed TK), jednakże zastosowanie tego przepisu ma charakter fakultatywny i wymaga oceny celowości.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 272 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przewiduje możliwość wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydano orzeczenie.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sądu, w tym obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz. U. z 2021 r., poz. 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis, którego konstytucyjność jest kwestionowana przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zasada ekonomii procesowej. Fakultatywność zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Brak wyznaczenia terminu rozprawy przez TK. Możliwość wznowienia postępowania po ewentualnym orzeczeniu TK.
Odrzucone argumenty
Konieczność zawieszenia postępowania ze względu na toczące się postępowanie przed TK dotyczące konstytucyjności przepisu. Precedensowe zawieszanie postępowań przez NSA w podobnych sprawach.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania jego zastosowanie ma charakter fakultatywny Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zasada ekonomiki procesowej możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego mimo toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, szczególnie w kontekście zasady ekonomii procesowej i obowiązku rozpoznania sprawy bez zwłoki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy TK nie wyznaczył terminu rozprawy i gdy sąd oceni, że rozstrzygnięcie nie jest bezpośrednio zależne od wyniku postępowania przed TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – kiedy sąd administracyjny powinien zawiesić postępowanie z powodu pytań prawnych kierowanych do Trybunału Konstytucyjnego. Pokazuje praktyczne podejście NSA do równoważenia prawa do sądu z efektywnością postępowania.
“Czy postępowanie sądowe musi czekać na Trybunał Konstytucyjny? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I OSK 647/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-05-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Zawieszenie/podjęcie postępowania Sygn. powiązane IV SA/Wa 1280/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-05 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Odmówiono zawieszenia postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 125 § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Z. F. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1280/24 w sprawie ze skargi Z. F. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1280/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. F. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2024 r. stwierdzającą, że postępowanie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Krakowie z dnia 15 lipca 1959 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w Krakowie przy ul. [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa wskazanych nieruchomości stanowiących własność K. R., uległo umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku skarżąca zawarła wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania z uwagi na złożenie przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), która została przyjęta do rozpoznania i nadano jej sygn. akt K 2/22, a to z licznymi postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego w identycznych sprawach, w których NSA zawiesza postępowania z uwagi na prejudycjalność wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym – por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2786/23, z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 1599/20 oraz I OSK 1713/20, z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2151/23, z dnia 28 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1543/23, a także z dnia 1 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2764/23. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z ww. przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania kasacyjnego nie przemawiają bowiem względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić trzeba, że poza wynikającym z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 P.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy. Nawet zatem w przypadku przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do rozpoznania sąd administracyjny ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Tymczasem, jak wynika z udostępnionych publicznie przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22) od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, tj. od 31 grudnia 2021 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy. Kierując się zatem powołaną we wcześniejszych rozważaniach zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w przypadku wydania orzeczenia na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, skarżąca kasacyjnie nie zostanie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. W art. 272 § 1 P.p.s.a. przewidziano bowiem możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 2367/22, z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1297/23, z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1846/23, z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1569/23, sygn. akt I OSK 3117/23 oraz I OSK 2426/24, z dnia 29 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 27/25, z dnia 12 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 100/25, a także z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt I OSK 251/25, nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach, na które skarżąca kasacyjnie powołuje się we wniosku o zawieszenie postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę