I OSK 1267/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. J.S., osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, utrzymująca się z emerytury, wnioskował o 300 zł na leki. Organy administracji odmówiły, wskazując, że jego dochód przekracza kryterium, a sytuacja nie jest "szczególnie uzasadniona" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślono, że posiadany przez skarżącego majątek (nieruchomość) oraz dochód, mimo obciążeń, nie uzasadniały przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a decyzja ma charakter uznaniowy. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku z 20 listopada 2014 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że choć sytuacja zdrowotna skarżącego jest trudna, nie stanowi ona "szczególnie uzasadnionego przypadku" odbiegającego od typowych sytuacji osób potrzebujących. NSA zaznaczył, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a decyzje uznaniowe nie mogą być dowolne, ale muszą mieścić się w granicach prawa i celu przepisu, uwzględniając ograniczone środki finansowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" w kontekście przyznawania specjalnych zasiłków celowych oraz zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i uznaniowego charakteru decyzji, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sytuacja osoby niepełnosprawnej z dochodem przekraczającym kryterium dochodowe, ubiegającej się o specjalny zasiłek celowy na zakup leków, może być uznana za "szczególnie uzasadniony przypadek"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sytuacja ta nie odbiega w sposób wyraźny od typowych przypadków osób potrzebujących pomocy społecznej, a jedynie wynika z konieczności ponoszenia wydatków na leki lub trudnej sytuacji zdrowotnej, która nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że konieczność ponoszenia wydatków na leki w wysokości 300 zł, mimo znacznego stopnia niepełnosprawności, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie jest to zdarzenie nadzwyczajne odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do pomocy.
Jaki jest zakres kontroli sądowej decyzji administracyjnej wydanej w ramach uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola sądowa ogranicza się do zbadania, czy organ zebrał wyczerpująco materiał dowodowy, prawidłowo ustalił stan faktyczny i ocenił przesłanki, a także czy nie przekroczył granic swobodnego uznania, nie ingerując w samo merytoryczne rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa nie obejmuje kryteriów wyboru rozstrzygnięcia przez organ, lecz jedynie prawidłowość postępowania, ustalenia stanu faktycznego i zastosowania przepisów, a także czy organ nie działał dowolnie.
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 41 § pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Decyzja ma charakter uznaniowy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej, nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy.
u.p.s. art. 39
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy przyznawania zasiłku celowego.
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Definiuje cele pomocy społecznej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja skarżącego nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 u.p.s. • Decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a organy nie przekroczyły granic tego uznania. • Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje osobistej aktywności wnioskodawcy. • Ograniczone środki finansowe ośrodków pomocy społecznej uzasadniają odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 41 pkt 1 u.p.s. poprzez błędne uznanie, że sytuacja życiowa skarżącego nie uzasadnia przyznania zasiłku. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi, gdy organy przekroczyły granice uznania. • Naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędną kontrolę decyzji i uznanie, że organy nie przekroczyły granic uznania.
Godne uwagi sformułowania
"szczególne przypadki" należy rozumieć jako przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. • Decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. • Pomoc społeczna ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. • Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.
Skład orzekający
Wiesław Morys
przewodniczący
Małgorzata Masternak-Kubiak
członek
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania specjalnych zasiłków celowych oraz zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i uznaniowego charakteru decyzji, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w dostępie do pomocy społecznej dla osób przekraczających kryteria dochodowe, nawet w trudnej sytuacji życiowej, co jest istotne dla zrozumienia funkcjonowania systemu pomocy.
“Czy pomoc społeczna zawsze musi być przyznana, gdy brakuje na leki? NSA wyjaśnia granice "szczególnie uzasadnionego przypadku".”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.