I OSK 1259/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-28
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościużytkowanie wieczysteopłata rocznadoręczenie zastępczeprzywrócenie terminukodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarżący kasacyjnyNSA

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO, umarzając postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste z powodu wadliwie przeprowadzonego doręczenia zastępczego.

Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dotyczącego opłaty za użytkowanie wieczyste, twierdząc, że nie otrzymała wypowiedzenia. Organ odmówił, uznając doręczenie zastępcze za skuteczne. WSA oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO, umarzając postępowanie, ponieważ uznał, że doręczenie zastępcze było wadliwe, co uniemożliwiło skuteczne stwierdzenie uchybienia terminu.

Spółka "O." sp. z o.o. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że nieuzasadnione jest ustalenie nowej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Organ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty zostało skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Spółka twierdziła, że nie miała wiedzy o wypowiedzeniu, a próby doręczenia nie miały miejsca lub nie zostały prawidłowo odnotowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że dowody przedstawione przez spółkę nie obaliły domniemania skuteczności doręczenia zastępczego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO, umarzając postępowanie. NSA uznał, że doręczenie zastępcze było wadliwe, ponieważ zawiadomienie o pozostawieniu pisma nie zostało umieszczone w sposób jednoznaczny w skrzynce pocztowej adresata, co uniemożliwiło skuteczne stwierdzenie uchybienia terminu. W związku z tym, NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione i uchylił zaskarżone orzeczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwie przeprowadzone doręczenie zastępcze, w szczególności nieprawidłowe umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w skrzynce pocztowej adresata, nie może być uznane za skuteczne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w ramach doręczenia zastępczego musi być umieszczone w odpowiednim miejscu, a kopie zawiadomień w aktach sprawy nie wskazywały jednoznacznie na umieszczenie go w skrzynce pocztowej adresata. Brak takiego dowodu uniemożliwia skuteczne powołanie się na domniemanie doręczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje zasady przywracania terminu, wymagając uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje orzekanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiocie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenia postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 44 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy doręczenia zastępczego, które wymaga spełnienia określonych wymogów proceduralnych, w tym prawidłowego umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma.

k.p.a. art. 44 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa wymogi dotyczące zawiadomienia o pozostawieniu pisma, w tym konieczność umieszczenia go w odpowiednim miejscu.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i dążenie do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje organom wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje organom wydawanie postanowień i decyzji na podstawie zebranego materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość doręczenia zastępczego z powodu nieprawidłowego umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma. Oświadczenie spółki "E." jako dowód przeciwny obalający domniemanie skuteczności doręczenia zastępczego. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77, 80) i p.p.s.a. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zakresie ustaleń faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ administracji publicznej nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia pisma z zastosowaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia na podstawie k.p.a. Poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo) musi w pełnym zakresie odpowiadać warunkom określonym w art. 44 § 2 k.p.a. Warunkiem wstępnym zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest zatem uprzednie stwierdzenie, że do uchybienia terminu doszło.

Skład orzekający

Iwona Bogucka

przewodniczący sprawozdawca

Maciej Dybowski

sędzia

Maria Grzymisławska-Cybulska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że wadliwe doręczenie zastępcze, w szczególności nieprawidłowe umieszczenie awiza, nie może prowadzić do skutecznego doręczenia pisma i rozpoczęcia biegu terminu. Podkreślenie roli dowodów przeciwnych obalających domniemanie skuteczności doręczenia zastępczego oraz obowiązków organów i sądów w zakresie uzupełniania materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury doręczenia zastępczego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących sposobu doręczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu procedury administracyjnej – doręczenia – i pokazuje, jak błędy formalne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Błąd listonosza lub urzędu pocztowego może uratować sprawę: NSA uchyla decyzję z powodu wadliwego doręczenia zastępczego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1259/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1206/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 58, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "O." sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1206/21 w sprawie ze skargi "O." " sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r., nr KOX/237/In/20 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r., nr KOX/237/In/20 i umarza postępowanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz "O." sp. z o.o. w W. kwotę 1.037 (słownie: jeden tysiąc trzydzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1206/21 oddalił skargę "O." sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca, Spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 29 stycznia 2021 r., znak KOX/237/ln/20 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że nieuzasadnione jest ustalenie stawki procentowej i wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.
Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 29 stycznia 2021 r. nr KOX/237/In/20, po rozpatrzeniu wniosku Spółki z 2 marca 2020 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że nieuzasadnione jest ustalenie stawki procentowej i wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [..], działki nr [..] i [..], o powierzchni 1.412 m2, będącej własnością m.st. Warszawy, z jednoczesną propozycją wysokości nowej opłaty rocznej, odmówiło przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. W postanowieniu tym wskazano, że Prezydent m.st. Warszawy wypowiedzeniem z 8 grudnia 2017 r. dokonał na rzecz Spółki ustalenia stawki procentowej i wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, będącej własnością m.st. Warszawy i jednocześnie zaproponował od dnia 1 stycznia 2018 r. opłatę roczną w nowej wysokości.
W dniu 5 marca 2020 r. Spółka wniosła o uznanie, że nieuzasadnione jest ustalenie stawki procentowej i wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości z jednoczesną propozycją wysokości nowej opłaty rocznej, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Spółka wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy, ponieważ nie miała wiedzy o dokonanym wypowiedzeniu. W dniu 13 stycznia 2020 r. Spółka otrzymała fakturę VAT z 31 grudnia 2019 r. dotyczącą opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości za 2019 r. W dniu 21 stycznia 2020 r. Spółka zwróciła się o wyjaśnienie sposobu naliczenia opłaty, wskazując na znaczna podwyżkę jej wysokości. Od czasu nabycia nieruchomości Spółka nie otrzymała bowiem żadnej informacji o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej. Urząd odpowiedział, że do Spółki jako użytkownika wieczystego skierowane zostało wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej, które po dwukrotnym awizowaniu (w dniu 14 i 22 grudnia 2017 r.) nieodebrane wróciło do Urzędu i zostało dołączone do akt sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 29 grudnia 2017 r. W ocenie Spółki po raz pierwszy dowiedziała się ona o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej w dniu otrzymania tego pisma Urzędu, tj. w dniu 24 lutego 2020 r. Spółka wyjaśniła również, że pod adresem jej siedziby, tj. ul. [..] w W., Spółka wynajmuje tzw. wirtualne biuro od Spółki z o.o. "E." w W. Spółka z o.o. "E." jest upoważniona do odbierania wszelkiej korespondencji w imieniu Spółki i ma obowiązek niezwłocznego informowania jej o wszelkiej korespondencji. W oświadczeniu z 25 lutego 2020 r. Spółka z o.o. "E." wyjaśniła m.in., że w dniu 14 grudnia 2017 r. ani w dniu 22 grudnia 2017 r. nie miała miejsca próba doręczenia na adres Spółki listu poleconego, ani też nie zostało doręczone awizo pocztowe informujące o takiej korespondencji. Spółka "E." ani żadna z osób działająca w jej imieniu nie przekazywała do Spółki w dniach od 14 do 29 grudnia 2017 r. informacji o jakiejkolwiek korespondencji (odebranej lub awizowanej) kierowanej do Spółki.
Spółka nie zna przyczyny, dla której przesyłka nie została w prawidłowy sposób dostarczona, jednak posiada informację, że w okresie, w którym przedmiotowa przesyłka miałaby być doręczona, zmienił się listonosz obsługujący rejon, co mogło skutkować nieprawidłowymi danymi dotyczącymi doręczeń. Nawet jednak, gdyby przesyłka została w prawidłowy sposób doręczona lub awizowana, z powyższego oświadczenia wynika, że Spółka nie mogła o niej wiedzieć. W ocenie Spółki uznać należy, że uprawdopodobniono że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za nieruchomość oddaną w użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości nastąpiło bez jej winy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu uznało, że przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 44 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775; dalej: k.p.a.) w dniu 29 grudnia 2017 r., zaś argumentacja Spółki nie może zostać uwzględniona, nie potwierdza bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie organu brak jest jakichkolwiek dowodów podważających prawidłowość doręczenia wypowiedzenia z 8 grudnia 2017 r., a obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenia strony, czy też jej sąsiadów lub innych podmiotów w zakresie złego funkcjonowania doręczyciela, tj. Poczty Polskiej. Dlatego organ uznał, że przesyłka została doręczona w sposób prawidłowy. Organ wyjaśnił, że nawet gdyby uznać, że osoba upoważniona do odbioru pism nie przekazała odebranej korespondencji, to nie wyłącza to winy adresata przesyłki. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika do doręczeń, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika.
Spółka złożyła skargę na ww. postanowienie, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenie terminu, pomimo że Spółka uprawdopodobniła, że przywrócenie (prawdopodobnie miało być uchybienie) terminu nastąpiło bez jej winy oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia sprzecznego ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, w szczególności wbrew treści oświadczenia o braku doręczenia na adres skarżącej listu poleconego w dniu 14 oraz w dniu 22 grudnia 2017 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. W ocenie Sądu, upływ ponad dwóch lat od momentu złożenia wypowiedzenia wskazuje, że nie sposób przyjąć, aby Spółka przy dochowaniu należytej staranności nie miała możliwości wcześniejszego ustalenia faktu dokonania przez Urząd wypowiedzenia dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu, a zaniechanie podjęcia przez Spółkę jakichkolwiek działań w tej sprawie, świadczy o zawinionym uchybieniu przez Spółkę ustawowego 30-dniowego terminu. Nadto, jak prawidłowo wyjaśnił organ, druk potwierdzenia odbioru prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela ma przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i korzysta on z domniemania prawdziwości, a jego obalenie wymaga przeciwdowodu. W ocenie Sądu znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie zarządu spółki "E." z 25 lutego 2020 r. samodzielnie nie jest wystarczające do obalenia domniemania wynikającego z treści dokumentu urzędowego. Sąd wyjaśnił, że do złożonego oświadczenia nie zostały dołączone żadne dokumenty (np. rejestr przyjętych w danych dniach przesyłek, jeśli był prowadzony, lub np. oświadczenie pracownika, który w tych dniach był odpowiedzialny za przyjmowanie przychodzącej korespondencji), ponadto dokument ten, poza pieczęcią z danymi Spółki wynajmującej, nie został opatrzony imienną pieczęcią osoby go podpisującej. Nie sposób na podstawie jego treści ustalić, kim jest i jaką pełni funkcję w wynajmującej Spółce podpisana pod oświadczeniem osoba, ani nie wiadomo skąd wzięła ona, ponad dwa lata po zdarzeniu, wiedzę o fakcie doręczenia lub braku doręczenia przedmiotowej korespondencji.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się również przeprowadzenia rozprawy. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. przez odmowę przywrócenia terminu, pomimo że skarżąca uprawdopodobniła, że przywrócenie terminu nastąpiło bez jej winy,
b) art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez wydanie postanowienia sprzecznego ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, w szczególności wbrew treści oświadczenia z dnia 25 lutego 2020 r. złożonego w imieniu Spółki E. sp. z o.o. o braku doręczenia na adres skarżącej listu poleconego z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy w dniach 14 grudnia 2017 r., jak też 22 grudnia 2017 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca wynajmuje tzw. wirtualne biuro od spółki E. sp. z o.o. w W., na dowód czego przedłożono w toku postępowania umowę najmu łączącą skarżącą ze spółką E. sp. z o.o. Na dowód okoliczności, że nie miała miejsca próba doręczenia przesyłki od organu, ani też pozostawienie awiza w skrzynce pocztowej przedłożono natomiast oświadczenie złożone 25 lutego 2020 r. w imieniu spółki E. sp. z o.o. w W. W ocenie skarżącej kasacyjnie domniemanie prawdziwości przysługujące adnotacji pocztowej dotyczącej prawidłowości doręczenia przesyłki jest domniemaniem możliwym do obalenia dowodem przeciwnym, jakim jest ww. pisemne oświadczenia spółki, od której skarżąca wynajmuje siedzibę i którą upoważniła do odbioru poczty w swoim imieniu. Nadto, jako adresat przesyłki, skarżąca nie była uprawniona do złożenia reklamacji do Poczty Polskiej w związku z brakiem jej doręczenia, ponieważ takie uprawnienia przysługuje wyłącznie nadawcy. W odniesieniu do argumentacji Sądu I instancji w skardze kasacyjnej podniesiono, iż dopiero 24 lutego 2020 r. skarżąca po raz pierwszy dowiedziała się o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej a więc, wbrew twierdzeniom Sądu, nie miała żadnych podstaw, aby do dnia otrzymania faktury datowanej na 31 grudnia 2019 r., tj. do dnia 13 stycznia 2020 r. przypuszczać, że dwa lata wcześniej organ wypowiedział wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Niezależnie bowiem od dochowania jakiejkolwiek staranności, skarżąca nie miała żadnych podstaw, aby dowiedzieć się wcześniej o zmianie wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, zważywszy na to, że - co jest w niniejszej sprawie bezsporne - nie otrzymała oświadczenia o wypowiedzeniu tej opłaty na koniec 2017 r.
Sąd I instancji wadliwie uznał, że oświadczenie złożone w imieniu spółki E. sp. z o.o. w W. nie stanowi przeciwdowodu na dowód w postaci oświadczenia doręczyciela. Sąd nie podważył bowiem wiarygodności samego oświadczenia ani treści tego oświadczenia, a wskazał wyłącznie na to, że nie można ustalić kim jest i jaką pełni funkcję osoba podpisana pod tym oświadczeniem. Stwierdzenie to budzić musi poważne wątpliwości, bowiem skarżąca już we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniła, że oświadczenie zostało złożone w imieniu w/w spółki przez osobę upoważnioną przez zarząd w/w spółki, zajmującą się w szczególności odbiorem korespondencji pod adresem siedziby w/w spółki. Osobą podpisaną pod oświadczeniem jest Pani M.J. Gdyby na etapie postępowania przed organami administracyjnymi lub przed Sądem I instancji podniesione zostały wątpliwości, np. w zakresie upoważnienia osoby, która podpisała oświadczenie lub dotyczące zakresu jej obowiązków, skarżąca mogłaby przedstawić stosowne dowody lub osobę tę można byłoby przesłuchać w charakterze świadka, co jednak nie nastąpiło. Tymczasem, skoro zgodnie z art. 77 k.p.a., to organ administracyjny powinien zebrać w sposób wyczerpujący materiały w sprawie, to nie może pozostawać bierny w postępowaniu, a następnie zarzucić stronie, że przedłożone przez niego dowody budzą wątpliwości. Ta sama zasada ma zastosowanie również do postępowania przed sądem, co oznacza, że wątpliwości Sądu I instancji odnośnie do materiału dowodowego sprawy powinny prowadzić do uchylenia kwestionowanego postanowienia i zwrócenia sprawy do ponownego rozpoznania przez organy wraz z zaleceniem uzupełnienia materiału dowodowego lub wyjaśnienia wątpliwości związanych z tym materiałem.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Jakkolwiek przytoczenie naruszonych przepisów nie zostało w skardze kasacyjnej dokonane w sposób staranny i precyzyjny, nie uniemożliwia to rozpoznania zarzutów. Objęty zarzutami przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. nie zawiera "pkt c", jak podano w skardze kasacyjnej, lecz pkt 1 lit. c. Prawidłowo wobec tego zarzut powinien dotyczyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) p.p.s.a. Ponieważ jednak art. 145 § 1 p.p.s.a. zawiera lit. "c" jedynie w pkt 1, to wskazana niedokładność nie stoi na przeszkodzie do rozpoznania skargi kasacyjnej, prawidłowe oznaczenie objętego zarzutem przepisu nie jest niedozwolonym doprecyzowaniem samego zarzutu, na podstawie skargi kasacyjnej możliwa była identyfikacja przepisu objętego zarzutami.
Rozpoznana w granicach zgłoszonych zarzutów skarga kasacyjna okazała się skuteczna, niezależnie od argumentów podanych w jej uzasadnieniu. Uzasadnione są zarzuty naruszenia zarówno art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a., jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zakresie, w jakim dotyczą one prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych.
Zwraca uwagę, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze kasacyjnej, Spółka stawiała dwie, wzajemnie wyłączające się tezy: z jednej strony kwestionując skuteczność doręczenia, z drugiej zaś wskazując na podstawy do przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem wstępnym zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest zatem uprzednie stwierdzenie, że do uchybienia terminu doszło, przywrócenie może nastąpić wyłącznie "w razie uchybienia terminu". Jeżeli do uchybienia terminowi nie doszło, wniosek o jego przywrócenie nie jest dopuszczalny, a w razie jego złożenia, postępowanie nim zainicjowane powinno podlegać umorzeniu.
W niniejszej sprawie Kolegium uznało, że wypowiedzenie z 8 grudnia 2017 r. zostało Spółce skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Za prawidłowe należy uznać ustalenie, że zawiadomienie zostało wysłane na prawidłowy adres. Kolegium wskazało także w zaskarżonym postanowieniu, że zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki jest dokumentem urzędowym, który stanowi dowód tego, co w nim urzędowo zaświadczono. Aby jednak takie zwrotne poświadczenie odbioru stanowiło miarodajny dowód, musi odpowiadać rygorom art. 44 § 2 k.p.a. w szczególności zaś zawierać wymagane w tym przepisie adnotacje. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 września 2021 r., I GSK 288/21, możliwe jest obalenie domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, "jeżeli okaże się, że samo zastosowanie art. 44 k.p.a. było wadliwe przez nieprzestrzeganie poszczególnych wymogów procedury doręczenia zastępczego. W związku z dotkliwością skutków doręczenia zastępczego zasady stosowania tej instytucji powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ administracji publicznej nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia pisma z zastosowaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia na podstawie k.p.a. Natomiast, jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie zastępcze z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 § 1-4 k.p.a. poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego".
Ustawodawca łączy z instytucją doręczenia zastępczego daleko idące skutki dla adresata przesyłki, zatem zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo) musi w pełnym zakresie odpowiadać warunkom określonym w art. 44 § 2 k.p.a., należy do nich w szczególności wymóg, aby zawiadomienie zostało umieszczone w odpowiednim miejscu: w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji podzielił ustalenie Kolegium, że wypowiedzenie zostało doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a., że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikają daty dwóch zawiadomień, a awizo zawiera informacje o miejscu możliwego odbioru przesyłki. Pominięto jednak w tym zakresie ocenę ustalenia Kolegium, że zawiadomienie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej adresata. Natomiast znajdujące się w aktach kopie zawiadomienia nie wskazują na to w sposób jednoznaczny. W treści zawiadomienia doręczyciel powinien bowiem zaznaczyć, gdzie zostawione zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma w filii UP W-wa [.]. Poprowadzona odręczna linia na zwrotnym poświadczeniu odbioru nie zaznacza tego miejsca, za zaznaczone można uznać słowa: "zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP", natomiast wyliczone w dalszej kolejności miejsca nie zostały tą linią zaznaczone co prowadzić powinno do wniosku, że doręczenie zastępcze nie może zostać uznane za skutecznie dokonane.
W świetle powyższego za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. ze względu na brak dostatecznych ustaleń potwierdzających skuteczność doręczenia zastępczego, a w konsekwencji niemożność stwierdzenia rozpoczęcia biegu terminu dla strony. Mimo złożonego wniosku o przywrócenie terminu, spółka kwestionowała skuteczność doręczenia. Zarzuty te okazały się skuteczne, wobec czego nie została w sprawie spełniona wstępna przesłanka do przywrócenia terminu, polegająca na jego uchybieniu. Zarówno uchybienia art. 7 i 77 oraz 80 k.p.a., jak i art. 58 § 1 k.p.a. miały przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku, uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia terminu. O kosztach postępowania sądowego postanowiono jak w pkt 2. sentencji na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 200 p.p.s.a. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Skoro zaistniały podstawy do zastosowania ww. przepisu skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI