I OSK 1258/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-18
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościużytkowanie wieczysteuwłaszczeniePKP S.A.komercjalizacjagospodarka gruntamiwłasność państwowawłasność komunalnapostępowanie administracyjnesąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. w sprawie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, potwierdzając, że grunt ten stanowił własność gminy, a nie Skarbu Państwa.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu przez PKP S.A. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia z ustawy o komercjalizacji. Sąd I instancji oraz organy administracji uznały, że grunt stanowił własność gminy, a nie Skarbu Państwa, co wykluczało możliwość uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP S.A.) od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. PKP S.A. zarzucało naruszenie prawa materialnego, w tym art. 34 ustawy o komercjalizacji, twierdząc, że spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia. Kluczowym elementem sporu była kwestia własności gruntu w datach 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. Organy administracji oraz WSA ustaliły, że grunt ten, na mocy ostatecznej decyzji komunalizacyjnej, stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy [...], a nie Skarbu Państwa. W konsekwencji, podstawowa przesłanka z art. 34 ustawy o komercjalizacji, wymagająca własności Skarbu Państwa, nie została spełniona. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie znajdując przesłanek nieważności, podzielił stanowisko Sądu I instancji i organów administracji. Stwierdził, że ostateczna decyzja komunalizacyjna jest wiążąca, a brak własności Skarbu Państwa uniemożliwia uwłaszczenie na rzecz PKP S.A. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznano za nieusprawiedliwione, gdyż wynikały z błędnej interpretacji prawa materialnego przez stronę skarżącą. Wobec powyższego, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ podstawową przesłanką uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji jest własność Skarbu Państwa w określonych datach. Skoro grunt stał się własnością gminy z mocy prawa przed wejściem w życie ustawy o komercjalizacji, przesłanka ta nie została spełniona.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że ostateczna decyzja komunalizacyjna, stwierdzająca nabycie własności gruntu przez gminę z dniem 27 maja 1990 r., jest wiążąca. W związku z tym, grunt ten nie stanowił własności Skarbu Państwa ani 5 grudnia 1990 r., ani 27 października 2000 r., co uniemożliwia uwłaszczenie na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

ustawa o komercjalizacji art. 34 § 1-4

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Do uwłaszczenia gruntów na rzecz PKP S.A. konieczne jest, aby grunty te były własnością Skarbu Państwa zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy). Brak spełnienia tej przesłanki uniemożliwia uwłaszczenie.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

ustawa z 10 maja 1990 r. art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Przepisy tej ustawy, dotyczące komunalizacji, mogą dotyczyć wyłącznie mienia państwowego. Nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i 2, które stało się mieniem komunalnym z dniem 27 maja 1990 r.

ustawa z 10 maja 1990 r. art. 11 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Niezastosowanie tego przepisu i błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 skutkowało przyjęciem, że nie występuje przesłanka negatywna komunalizacji, co umożliwiło stwierdzenie, że mienie staje się komunalne.

u.g.g. art. 87 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Przepis ten stanowił, że grunty państwowe w dniu wejścia w życie ustawy przechodzą w zarząd państwowych jednostek organizacyjnych. Niezastosowanie tego przepisu było zarzutem skargi kasacyjnej, ale nie mogło odnieść skutku z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie o komunalizacji gruntu.

K.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez stronę skarżącą w kontekście ograniczenia zasady równej mocy środków dowodowych.

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez stronę skarżącą w kontekście ograniczenia zasady równej mocy środków dowodowych.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez stronę skarżącą w kontekście ograniczenia zasady równej mocy środków dowodowych.

K.p.a. art. 61 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez stronę skarżącą w kontekście braku wszczęcia postępowania o wywłaszczenie i uwłaszczenie.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Niezastosowanie tego przepisu było zarzucane przez stronę skarżącą w kontekście oddalenia skargi mimo podstaw do jej uwzględnienia.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Błędne zastosowanie tego przepisu było zarzucane przez stronę skarżącą w kontekście oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Grunt stanowił własność Gminy [...] od dnia 27 maja 1990 r. na mocy ostatecznej decyzji komunalizacyjnej, co wykluczało możliwość uwłaszczenia na rzecz PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 34 ustawy o komercjalizacji, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., art. 87 ust. 1 u.g.g., art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 K.p.a., oraz art. 151 P.p.s.a. Naruszenie art. 61 § 1-2 K.p.a. przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie i uwłaszczenie na podstawie art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Ostateczna decyzja komunalizacyjna jest wiążąca. Brak spełnienia podstawowej przesłanki zawartej w art. 34 ustawy o komercjalizacji, tj. posiadanie przez Skarb Państwa tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. i w dacie 27 października 2000 r., co uniemożliwiało pozytywne rozpoznanie wniosku PKP S.A. Warunki o jakich mowa w art. 34 ustawy o komercjalizacji muszą być spełnione łącznie. Twierdzenia Spółki są gołosłowne, niemające oparcia w aktach sprawy.

Skład orzekający

Agnieszka Miernik

sprawozdawca

Karol Kiczka

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że ostateczne decyzje komunalizacyjne są wiążące i wyłączają możliwość uwłaszczenia na podstawie przepisów o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych, jeśli grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów o komercjalizacji oraz komunalizacji z początku lat 90. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia własności gruntów kolejowych i interpretacji przepisów o komercjalizacji i komunalizacji, co jest istotne dla sektora nieruchomości i zarządzania majątkiem państwowym.

PKP S.A. przegrywa walkę o użytkowanie wieczyste gruntu – kluczowa decyzja NSA o własności państwowej vs. komunalnej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1258/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Karol Kiczka /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 693/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-08-10
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
art. 87 ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 61 § 1 i 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 693/21 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 stycznia 2021 r. nr DO-II.7610.30.2021.AK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 693/21 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 29 stycznia 2021 r. nr DO-II.7610.30.2021.AK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie (powoływane dalej również jako "PKP S.A." lub "Spółka") zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a."
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, to jest:
1. art. 34 ust. 1-4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146), powoływanej dalej jako "ustawy o komercjalizacji", przez bezzasadne przyjęcie, że wnosząca skargę kasacyjną nie nabyła z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia;
2. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej również jako "ustawa z 10 maja 1990 r.", w związku z art. 34 ust. 1-4 ustawy o komercjalizacji przez bezzasadne przyjęcie, że przedmiotowe nieruchomości były własnością innego niż Skarb Państwa podmiotu, i że PKP S.A. nie mogła nabyć z mocy prawa użytkowania wieczystego na tych nieruchomościach;
3. "art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99)", powoływanej dalej jako "u.g.g.", przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;
4. art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. przez jego niezastosowanie oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przez jego błędne zastosowanie skutkujące przyjęciem, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie występuje przesłanka negatywna komunalizacji, co umożliwia stwierdzenie, że mienie to staje się komunalnym, pomimo że grunt należący do przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym, został wyłączony spod komunalizacji, jak również przyjęcie że przepisy te nie obowiązywały w dniu 27 maja 1990 r.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych; takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post, faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę;
2. "z daleko posuniętej ostrożności procesowej" – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 61 § 1-2 K.p.a. przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości i jej uwłaszczenie na podstawie art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji, pomimo że w sprawie zaszły okoliczności wypełniające ww. podstawę wywłaszczenia i uwłaszczenia gruntów, będących elementem infrastruktury kolejowej.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że omawiany grunt nie stał się nigdy przedmiotem prawa Gminy i jako taki podlegał uwłaszczeniu na rzecz Spółki. Z tego względu, ustalenia w niniejszej sprawie zostały dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji. W toku postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszystkich koniecznych czynności, niezbędnych do załatwienia sprawy, jak również dokonania właściwej oceny, w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji. Sąd I instancji nie dostrzegł tych uchybień. Błędne rozstrzygnięcie Sądu I instancji wynika z przyjęcia, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. Tymczasem, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, w sprawie zrealizowały się wszystkie przesłanki uwłaszczenia.
Jak zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną, nawet gdyby przyjąć, że Skarbowi Państwa nie przysługiwała własność gruntu przedmiotowej działki, to realizują się podstawy do stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności gruntu będącego elementem infrastruktury kolejowej z dniem 1 czerwca 2003 r., jak też stwierdzenia nabycia ex lege z tym dniem prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach przez PKP S.A., na podstawie art. 37a ust. 1-2 o komercjalizacji.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Jak wynikało z ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, po rozpatrzeniu wniosku Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie o uwłaszczenie nieruchomości położonej w gminie [...], k. m. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 8708 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], Wojewoda Śląski decyzją z 30 listopada 2020 r. nr NW/IV/77200/141/10 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z 29 stycznia 2021 r. nr DO-II.7610.30.2021.AK utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 30 listopada 2020 r.
Minister, odnosząc się do kwestii własności przedmiotowego gruntu według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., wskazał, że Wojewoda Śląski decyzją z 11 grudnia 2013 r. nr NWXV.7532.1.643.12, utrzymaną w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 20 stycznia 2016 r. nr KKU-7/14, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 8 708 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 373/16 oddalił skargę na ww. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 20 stycznia 2016 r. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2352/16 oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. w Warszawie od ww. wyroku z 23 maja 2016 r.
Zdaniem Ministra, powyższe okoliczności oznaczają, że zarówno 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Gminy [...], a nie Skarbu Państwa. Tym samym, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej.
Skoro przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r., to Minister Rozwoju, Pracy i Technologii obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego z 30 listopada 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. Sąd I instancji wyjaśnił, że z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP S.A. mogły zostać uwłaszczone. Dla zastosowania powyższego przepisu konieczne było zatem ustalenie, że dany grunt był zarówno 5 grudnia 1990 r. (data wskazana w ustawie) jak i w dniu 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy o komercjalizacji) własnością Skarbu Państwa.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu II instancji, że zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu 27 października 2000 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Gminy [...], a nie Skarbu Państwa. Tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej. Sąd I instancji zaznaczył, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu PKP S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r.
Sąd I instancji, odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu, że grunty o których mowa w art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP nie podlegały komunalizacji wyjaśnił, że przepisy tej ustawy, która weszła w życie 27 października 2000 r. a więc po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i 4 z 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.
Skarżąca kasacyjnie Spółka zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, jednakże przepisy postępowania co do zasady stanowią kontynuację zarzucanych naruszeń prawa materialnego, a ich uzasadnienie opiera się na tezie, że skoro organy i Sąd I instancji wadliwie zinterpretowały art. 34 ustawy o komercjalizacji, to dopuściły się także naruszeń procedury. W tej sytuacji, ocena zarzucanych naruszeń prawa materialnego determinuje wynik oceny zarzutów naruszenia przepisów P.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej. Z tego względu, konieczne było odniesienie się w pierwszej kolejności do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego PKP S.A. spełnia przesłanki określone w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zgodnie z tym przepisem, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa.
W niniejszej sprawie w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 8 708 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 9 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2352/16 (jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 373/16 wydanego w sprawie ze skargi PKP S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 20 stycznia 2016 r. nr KKU-7/14 o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody Śląskiego z 11 grudnia 2013 r. nr NWXV.7532.1.643.12.
Zatem, decyzja komunalizacyjna Wojewody Śląskiego z 11 grudnia 2013 r., wydana na podstawie art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym i tym samym jest wiążąca, tak dla organów wydających w sprawie decyzje, jak też sądu administracyjnego kontrolującego ich zgodność z prawem.
Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 u.g.g. o treści: "Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek" nie mógł odnieść zamierzonego skutku, podobnie jak zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zagadnienie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości zostało ostatecznie rozstrzygnięte wraz z wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny o sygn. akt I OSK 2352/16.
Skoro działka nr [...] będąca przedmiotem niniejszego postępowania, z dniem 27 maja 1990 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy [...], to zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Tym samym nie została spełniona podstawowa przesłanka zawarta w art. 34 ustawy o komercjalizacji, tj. posiadanie przez Skarb Państwa tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. i w dacie 27 października 2000 r., co uniemożliwiało pozytywne rozpoznanie wniosku PKP S.A. Nie ulega bowiem wątpliwości, że warunki o jakich mowa w powyższym przepisie muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregoś z elementów powoduje niemożność nastąpienia skutku materialnoprawnego Przesłanki te muszą być spełnione na 5 grudnia 1990 r., a skutek rzeczowy następuje z mocy prawa na 27 października 2000 r., co także wynika z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.
Skoro grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r., ani w dacie wejścia w życie ustawy o komercjalizacji, to nie doszło do naruszenia art. 34 ustawy o komercjalizacji.
Za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77§ 1 i art. 80 K.p.a., jak również art. 151 P.p.s.a. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Wnosząca skargę kasacyjną ogólnikowo jedynie stwierdza, że rozstrzygnięcia wydane w niniejszej sprawie oparto o ustalenia dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji, nie wskazując jakichkolwiek dowodów przemawiających za prezentowanym przez nią stanowiskiem. W takiej sytuacji twierdzenia Spółki są gołosłowne, niemające oparcia w aktach sprawy.
W odniesieniu do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 61 §1-2 K.p.a. i art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji należy wskazać, że również nie mógł być uwzględniony. Przede wszystkim, sposób sformułowania zarzutu jest wadliwy. Nie można bowiem powoływać sprzecznych ze sobą przepisów, z których jeden stanowi o wyniku rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi, drugi zaś uchylenia decyzji. Również nieskutecznie postawiono zarzut naruszenia art. 61 § 1 i 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie. Żądanie wniosku PKP S.A. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego wnioskująca spółka oparła na art. 34 ustawy o komercjalizacji i na tej też podstawie procedował Wojewoda Śląski. Nie miał natomiast podstaw do badania sprawy pod kątem przesłanek określonych w art. 37a ust.1 i 2 powołanej ustawy, czy też inicjowania odrębnego postępowania z urzędu. Całkowicie niezasadne jest zatem żądanie skargi kasacyjnej uchylenia wyroku i wydanych w sprawie decyzji na innej podstawie prawnej aniżeli ta, która była podstawą rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI