I OSK 1256/24

I OSK 1256/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1413/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 269
art. 27 ust. 1 ust. 3 pkt 1 i 2, art. 28 ust. 3, art. 30 ust. 3
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z  sytuacją na rynku energii elektrycznej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174 pkt 1 i 2, art. 182 § 1 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1359
art. 23, art. 24 zd. 1, art. 30 § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Dz.U. 1997 nr 54 poz 348
art. 3 pkt 13b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1413/23 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 maja 2023 r., nr KOC/2633/Sr/23 w przedmiocie dodatku elektrycznego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1413/23, po rozpoznaniu skargi M. W., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 16 maja 2023 r., nr KOC/2633/Sr/23 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z 21 marca 2023 r., nr UD-XIII-000574-EE-03-2023, w przedmiocie dodatku elektrycznego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 20 grudnia 2022 r. M. W. (dalej – skarżąca) wystąpiła do Prezydenta [...] o wypłatę dodatku elektrycznego.
Prezydent [...] decyzją z 21 marca 2023 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego dodatku w wysokości 1000/1500 zł.
Skarżąca pismem z 20 kwietnia 2023 r. złożyła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 16 maja 2023 r., nr KOC/2633/Sr/23, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 269 ze zm.) dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.), dalej – p.en., w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Natomiast w rozumieniu art. 3 pkt 13b p.en. odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym jest odbiorca paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym, tj. odbiorca końcowy dokonujący zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym.
Z ustaleń organu I instancji wynika, że wnioskodawca nie jest odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b p.en., bowiem stroną umowy o dostawie energii elektryczne i adresatem rachunków za zużycie energii elektrycznej jest mąż R. L..
Kolegium podkreśliło, że organy administracji publicznej działają jedynie na podstawie i w granicach przepisów prawa. Zatem jeśli ustawodawca zdecydował, że dodatek elektryczny przysługuje tylko odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b p.en., to inne osoby nie są uprawnione do dodatku elektrycznego, a zatem organy administracji publicznej nie mogą wydać decyzji pozytywnej wbrew wyraźnemu przepisowi ustawy.
SKO wskazało również, że wnioskodawcą była skarżąca, która nie załączyła do wniosku pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że działa w imieniu męża R. L.. Działała więc w imieniu własnym.
Kolegium wyjaśniło, że dodatek elektryczny może zostać również przyznany z urzędu osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania - zgodnie z art. 32a ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach (...), na mocy którego gmina może przyznać z urzędu dodatek osobie, która jest odbiorcą energii elektrycznej, jeżeli wcześniej gmina wydała decyzję o odmowie przyznania dodatku elektrycznego wnioskodawcy, który pozostaje w składzie tego samego gospodarstwa domowego, ale nie jest odbiorcą energii elektrycznej w rozumieniu przepisów ustawy.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1413/23, uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Pojęcie odbiorcy energii elektrycznej definiowane jest przez odesłanie do przepisów ustawy p.en. (art. 3 pkt 13b). Jest nim odbiorca, m. in. energii elektrycznej - odbiorca końcowy dokonujący zakupu energii elektrycznej w celu jej zużycia na potrzeby w gospodarstwie domowym. Odbiorcą energii elektrycznej jest, co do zasady, ten kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organów, dodatek nie może być wyłącznie przyznany osobie, którą łączy umowa o dostarczenie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym. Gdyby bowiem przyjąć takie założenie, zbędne byłyby przepisy art. 28 ustawy z 7 października 2022 r., które dotyczą sytuacji, gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem.
Zdaniem Sądu, kwestia zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ma znaczenie jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie przesądzająca o prawie danej osoby do otrzymania przedmiotowego dodatku. Innymi słowy do lokalu, który zajmuje osoba, wchodząca w skład gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek musi być dostarczana energia elektryczna na podstawie zawartej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, która zasila główne źródło ogrzewania. Wykluczona jest sytuacja, żeby o dodatek wystąpiło gospodarstwo domowe, którego przedstawiciel takiej umowy nie podpisał albo gospodarstwo, które nie wykazało, że taka umowa została podpisana.
W ocenie Sądu, fakt podpisania umowy przez innego członka rodziny (w tym wypadku męża skarżącej) niż występujący o dodatek, nie może być wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku. Skarżąca zamieszkuje wraz z mężem i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy.
Dokonana przez organy wykładnia przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z 7 października 2022 r. nie daje się obronić w kontekście celów ustawy. Jak wskazuje się bowiem w uzasadnieniu projektu ustawy (druk 2630) "projektowana regulacja pozwoli na uruchomienie nadzwyczajnego instrumentu zwiększającego bezpieczeństwo energetyczne gospodarstw domowych, w szczególności obywateli w największym stopniu narażonych na ubóstwo energetyczne i zapewni im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. (...) Projekt ustawy ma na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, w tym zużywanej na potrzeby pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, węzłów cieplnych i hydroforni, oświetlenia budynków mieszkalnych, garaży, domów letniskowych w ogródkach działkowych – o ile nie jest w tych pomieszczeniach prowadzona działalność gospodarcza. (...)".
Organy arbitralnie przyjęły, że skarżąca nie będąc odbiorcą końcowym, tj. osobą która podpisała (zawarła) umowę o dostawę energii elektrycznej nie spełnia ustawowego warunku przyznania dodatku elektrycznego. Takie stanowisko organów jest, w ocenie Sądu, wadliwe, bowiem organy pominęły cele mającej zastosowanie w sprawie ustawy, nie zbadały wszystkich okoliczności mających znacznie w sprawie, do czego obligują przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się na podstawie przepisów ustawy z 7 października 2022 r., a w sprawach nieuregulowanych stosuje się - na podstawie art. 34 ust. 3 tej ustawy - przepisy k.p.a. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Sąd podkreślił, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego - zwłaszcza w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - powinna mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących we wniosku i załączonych dokumentów, bez podjęcia czynności pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, jakie organ powziął. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało na treść przepisów art. 32 i art. 32a ust. 1 ustawy z 7 października 2022 r. podnosząc, że organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, że może przyznać dodatek z urzędu oraz, że przepisy ustawy (w tym art. 32) przewidują instrumenty pozwalające ustalić stan faktyczny w sprawie. Jednakże pomimo braku takich ustaleń przez organ I instancji (który odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego dodatku wskazał jedynie na to, że nie jest ona stroną umowy z zakładem energetycznym), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej – organ, skarżący kasacyjnie), zastępowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej - p.p.s.a., Sądowi I instancji:
I. naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 269) w zw. z art. 3 pkt 13b p.en. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odbiorca energii elektrycznej rozumiany jest inaczej niż odbiorca końcowy dokonujący zakupu energii elektrycznej wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym;
II naruszenie przepisu prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 79a k.p.a., gdyż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Kolegium dokonało właściwej subsumcji przepisów relewantnych z punktu widzenia załatwienia tej sprawy, wyjaśniając wpierw jej stan faktyczny (ustalając wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia załatwienia sprawy) a następnie wnikliwie rozpatrując zebrany materiał dowodowy i dokonując jego prawidłowej oceny.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ, zrzekając się rozprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Zarządzeniem z 28 maja 2024 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrócił, w trybie art. 66 § 1 zd. trzecie p.p.s.a, pełnomocnikowi skarżącej pismo z 27 maja 2024 r. (data prezentaty Sądu).
W piśmie z 6 czerwca 2024 r. (k.64) pełnomocnik skarżącej wniósł o uznanie za skutecznie doręczony w terminie dwóch tygodni wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Do pisma dołączono pismo pełnomocnika skarżącej z 27 maja 2024 r. (data prezentaty Sądu, k.66) zawierające wniosek o przeprowadzenie rozprawy oraz odpowiedź na skargę kasacyjną z 6 czerwca 2024 r. (k.67), w której wniesiono o oddalenie skargi, uwzględnienie załączonych pism z urzędu miasta w trakcie postępowania skarżącego i przeprowadzenie rozprawy.
Zarządzeniem z 2 lipca 2024 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA nie uwzględnił powyższego wniosku o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej - p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu zrzekł się rozprawy, a wniosek pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie rozprawy nie został uwzględniony. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych - na określonym w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W tej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednak w analizowanej sprawie w sposób bezpośredni wiążą się one z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd też ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego, nie znajdują uzasadnienia w świetle przepisów rozdziału 4 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej określające zasady i tryb przyznawania i wypłacania dodatku w przypadku, gdy główne źródło ogrzewania jest zasilane energią elektryczną (Dz. U. z 2023 r., poz. 269 ze zm.), dalej – ustawa.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że dokonana przez organy obu instancji wykładnia przepisu art. 27 ust. 1 ustawy jest nieprawidłowa w świetle celów tej ustawy. W uzasadnieniu projektu do tej ustawy (druk 2630) wyraźnie bowiem zostało wskazane, że projekt ustawy ma na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, w tym zużywanej na potrzeby pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, węzłów cieplnych i hydroforni, oświetlenia budynków mieszkalnych, garaży, domów letniskowych w ogródkach działkowych – o ile nie jest w tych pomieszczeniach prowadzona działalność gospodarcza. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że cele tej ustawy wynikają również z oceny skutków regulacji (druk nr 2630). Podkreślono w nich, że zgodnie z zaproponowanymi przepisami dodatek elektryczny przysługiwał będzie gospodarstwu domowemu, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania tego gospodarstwa będzie energia elektryczna. Warunkiem koniecznym do uzyskania dodatku jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenie źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Organy administracyjne obu instancji błędnie przyjęły, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o dodatek elektryczny jest wyłącznie odbiorca końcowy energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 13b p.en., a więc podmiot, który zawarł umowę o dostarczenie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż tylko ta osoba dokonuje zakupu tej energii.
Taka wykładnia powołanego przepisu, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, jest zbyt formalistyczna i sprzeczna z celami ustawy.
Z treści art. 27 ust. 1 i następnych ustawy wynika, że wniosek o dodatek elektryczny mogą składać gospodarstwa domowe, w których główne źródło ogrzewania zasilane jest energią elektryczną, przy czym warunkiem do jego złożenia jest posiadanie wpisu lub zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Zwrócić jeszcze raz uwagę należy na to, że zasadniczym celem ustawy jest finansowe wsparcie gospodarstw domowych polegające na zminimalizowaniu skutków podwyżek cen energii elektrycznej. Ustawa w art. 27 ust. 3 pkt 1 i 2 wprowadza dwa rodzaje gospodarstw domowych, jednoosobowe (pkt 1) albo wieloosobowe (pkt 2).
W niniejszej sprawie przyznanie dodatku elektrycznego dotyczy gospodarstwa wieloosobowego, przez które należy w myśl ust. 3 pkt 2 art. 27 ustawy rozumieć osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące.
O dodatek elektryczny, jak wynika z ustaleń organu I instancji, wystąpiła z wnioskiem skarżąca, która wraz mężem tworzy gospodarstwo domowe wieloosobowe. Wprawdzie stroną umowy o dostawę energii elektrycznej jest mąż skarżącej, to jednak faktycznymi odbiorcami energii elektrycznej dla celów zużycia na potrzeby ich gospodarstwa domowego są oboje małżonkowie. Należy zatem przyjąć, że każdy z małżonków ma prawo skutecznie złożyć wniosek o dodatek elektryczny. Innymi słowy skutecznie z wnioskiem o ten rodzaj świadczenia może wystąpić nie tylko osoba mająca zawartą umowę o dostawę energii z przedsiębiorstwem energetycznym, ale również członek gospodarstwa domowego (w tym przypadku skarżąca, będąca żoną odbiorcy końcowego), o ile wykaże, że zostały spełnione przesłanki co do legalności poboru energii, a więc został spełniony warunek zawarcia umowy o dostawę energii elektrycznej z przedsiębiorcą.
Słusznie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że dodatek elektryczny nie może być przyznany wyłącznie osobie, którą łączy umowa o dostawę energii elektrycznej. Przyjęcie odmiennego stanowiska, jak uczyniły to organy obu instancji, powodowałoby, że zbędne byłyby uregulowania zawarte w art. 28 ustawy, które dotyczącą sytuacji gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem. Nie można pominąć tego, iż racjonalny ustawodawca w ust. 3 art. 28 ustawy postanowił, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. Wynika zatem z tego, że ustawodawca wprowadził zasadę pierwszeństwa złożenia wniosku, niezależnie od tego, który z członków gospodarstwa domowego wieloosobowego jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. Podkreślenia zatem wymaga, że w świetle tej zasady, w przypadku gospodarstwa wieloosobowego (dwójka małżonków) gdy tylko jeden z małżonków jest stroną umowy o dostawę energii elektrycznej, a każdy z nich składa odrębny wniosek w różnych terminach, to wówczas dodatek należy się temu który złożył wniosek z wcześniejszą datą jako pierwszy. Nie ma to jednak zastosowania do niniejszej sprawy, jako że, z wnioskiem wystąpiła żona, zaś jej mąż, będący stroną umowy o dostawę energii, z wnioskiem takim nie wystąpił.
Stanowisko, że każdy z małżonków może skutecznie wystąpić z wnioskiem o dodatek elektryczny znajduje oparcie również w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2443) określającym wzór formularza wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego. W treści formularza wniosku brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki, informacji, pouczenia o tym, że dodatek może zostać przyznany wyłącznie odbiorcy końcowemu energii elektrycznej, a więc osobie, która ma zawartą umowę o dostawę energii z przedsiębiorstwem energetycznym. Mając na względzie racjonalność normodawcy należy zatem przyjąć, że gdyby dodatek elektryczny miałby być przyznawany wyłącznie osobom mającym zawartą umowę o dostawę energii z przedsiębiorstwem energetycznym, to znalazłoby to odzwierciedlenie poprzez zamieszczenie stosownej wzmianki, informacji, pouczenia w treści formularza wniosku o przyznanie tego dodatku.
Rozważając kwestię przyznawania dodatku elektrycznego dla gospodarstwa domowego stanowiącego małżeństwo nie można pominąć przepisów prawa rodzinnego odnoszących się do praw i obowiązków małżonków. Jak wynika z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), dalej – k.r.o., małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 k.r.o). Małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny (art. 24 zd. 1 k.r.o.). Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 zd. 1 k.r.o.). Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny (art. 30 § 1 k.r.o.). Skoro zatem małżonkowie obowiązani są do współdziałania dla dobra rodziny, przyczyniania się, według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych do zaspokajania potrzeb rodziny oraz są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, to nie można przyjąć, że świetle art. 27 ust. 1 i następnych ustawy tylko małżonek, będący stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, może skutecznie złożyć wniosek o dodatek energetyczny. Małżonek, który nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, który składa wniosek o dodatek energetyczny, działa dla dobra rodziny (gospodarstwa domowego) i przyczynia się do zaspokojenia jej potrzeb. Ponadto, mimo tego, że nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ponosi solidarną odpowiedzialność wraz z małżonkiem za zobowiązania względem przedsiębiorstwa energetycznego za zużytą energię elektryczną. Zatem ograniczenia możliwości wystąpienia z wnioskiem o dodatek elektryczny jedynie do małżonka, będącego stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, prowadziłoby do odjęcia z drugiego małżonka, nie będącego stroną takiego rodzaju umowy, jego istotnych obowiązków względem rodziny polegających na współdziałaniu dla dobra rodziny oraz przyczynianiu się do zaspokajania jej potrzeb. Należy mieć również na względzie, że w obecnych czasach w rodzinach z uwagi na dynamiczne zjawiska społeczne, ekonomiczne i gospodarcze występują różne stany faktyczne, nie zawsze bowiem jest tak, że osoba, która ma zawartą umowę z przedsiębiorstwem energetycznym, ma pracę i opłaca wystawione faktury za zużytą energię elektryczną, jest też i tak, że faktury te opłaca właśnie mający pracę małżonek, który nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że gospodarstwo domowe skarżącej ma zawartą umowę z przedsiębiorstwem energetycznym, główne źródło ogrzewania jej gospodarstwa domowego zasilane jest energią elektryczną, źródło to zostało zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków w terminie do 11 sierpnia 2022 r., a wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego został złożony z zachowaniem terminu ustawowego określonego w art. 30 ust. 3 ustawy, to tym samym skarżąca spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania na jej wniosek dodatku elektrycznego na rzecz gospodarstwa domowego.
Wykładnia językowa art. 27 ust. 1 ustawy przyjęta przez organy orzekające obu instancji nie mogła uzyskać aprobaty przede wszystkim z tej przyczyny, że pozostaje w oczywistej sprzeczności z intencją ustawodawcy i celem ustawy. Stąd też zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Niezasadny okazał się sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, albowiem słusznie Sąd I instancji uznał, że organy orzekające obu instancji pominęły cele ustawy i nie zbadały wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie do czego zobligowane są z zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.