II SA/LU 77/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-05-21
NSAinneWysokawsa
świadczenia rodzinnezasiłek rodzinnydodatki do zasiłkudochód rodzinykryterium dochodoweustawa o świadczeniach rodzinnychpostępowanie administracyjneWSAuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego z powodu błędnej wykładni przepisów dotyczących dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Skarżąca A. B. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków, jednak organy odmówiły, doliczając dochód uzyskany w lipcu 2023 r. do dochodu z roku poprzedniego. Sąd uchylił decyzje, uznając, że organy błędnie zinterpretowały art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ustalając, czy dochód uzyskany po roku kalendarzowym był długotrwały i czy przypadał na okres zasiłkowy.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków na okres zasiłkowy 2023/2024 skarżącej A. B. Organy administracji, zarówno Wójt Gminy Stary Zamość, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły przyznania świadczeń, ponieważ dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe. Kluczowym elementem sporu było doliczenie przez organy dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2023 r. do dochodu z roku 2022. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten przewiduje uwzględnienie dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jednak tylko wtedy, gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczeń, i ma charakter długotrwały. W tej sprawie skarżąca podjęła zatrudnienie na czas określony do 30 września 2023 r., a organy nie ustaliły, czy dochód był nadal uzyskiwany po tej dacie i czy miał charakter długotrwały. Sąd wskazał również na wadliwość uzasadnień decyzji organów obu instancji, które były zbyt ogólnikowe. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy powinien być uwzględniony tylko wtedy, gdy jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczeń, i ma charakter długotrwały.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga, aby dochód uzyskany po roku kalendarzowym był 'uzyskiwany' w okresie zasiłkowym i miał charakter długotrwały, a nie incydentalny. Umowa na czas określony do 30 września 2023 r. nie dowodzi długotrwałego uzyskiwania dochodu w okresie zasiłkowym 2023/2024.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § 2a

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 5 § 4

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 5 § 4a

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 5 § 4b

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.r. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 8

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § 10

Ustawa z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 21 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 21 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ustalając długotrwałego charakteru dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Organy nie ustaliły, czy dochód uzyskany przez skarżącą był uzyskiwany w okresie, na który wnioskowano o świadczenie. Uzasadnienie decyzji organów było zbyt ogólnikowe i niejasne.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna zawsze powinna być kierowana do osób najbardziej potrzebujących, zatem jej uzyskiwanie musi uwzględniać aktualną sytuację beneficjentów. literalne brzmienie przepisu jednoznacznie wskazuje, że doliczeniu podlega wyłącznie dochód uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. samo incydentalne zatrudnienie i uzyskanie dochodu nie zmienia sytuacji materialnej rodziny w całym okresie zasiłkowym. uzasadnienie decyzji administracyjnej musi spełniać wymogi określone w k.p.a. Niewątpliwie powinno być zwięzłe, lecz nie może być sformułowane ogólnikowo i lakonicznie.

Skład orzekający

Grzegorz Grymuza

sprawozdawca

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Maciej Gapski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zwłaszcza w przypadku umów na czas określony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dochodowej i przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu świadczeń socjalnych – jak liczy się dochód, gdy sytuacja materialna rodziny się zmienia. Jest to istotne dla wielu obywateli i wymaga precyzyjnej interpretacji przepisów.

Czy praca na umowę na czas określony pozbawi Cię zasiłku rodzinnego? Sąd wyjaśnia, jak liczy się dochód.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 77/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Maciej Gapski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 3, art. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 11 grudnia 2023 r., znak: SKO.PS/40/1267/2023 w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Stary Zamość z dnia 17 października 2023 r. nr GOPS.4040.223.2023; II. przyznaje radcy prawnemu J. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r., znak: SKO.PS/40/1267/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej także jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania A. B. (dalej także jako: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Stary Zamość (dalej także jako: Wójt) z dnia 17 października 2023 r. w sprawie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem datowanym na dzień 13 sierpnia 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wójta o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2023/2024.
Decyzją z dnia 17 października 2023 r. Wójt odmówił przyznania skarżącej świadczenia w formie:
1. zasiłku rodzinnego na dziecko, wnioskowanego na K. B.;
2. zasiłku rodzinnego na dziecko, wnioskowanego na K. B.;
3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na K. B.;
4. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła – wnioskowanego na K. B.;
5. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła – wnioskowanego na K. B..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3a i ust. 3c ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390, dalej jako: u.ś.r.). Wskazał, że miesięczny dochód rodziny na podstawie 2022 r., po doliczeniu dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2003 r. - w kwocie 2 794,86 zł, wyniósł 4 367,21 zł. Kryterium dochodowe, uprawniające do zasiłku rodzinnego w czteroosobowej rodzinie wynosi 2 696 zł. Wójt podniósł, że kryterium zostało przekroczone o 1 671,21 zł. Stwierdził, że nie jest możliwe zastosowanie art. 5 ust. 3 u.ś.r.
Wskazaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny (a tym samym dodatki do zasiłku rodzinnego) przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Przytoczył także definicję dochodu, zawartą w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Wyjaśnił, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś dochód na członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b pkt 2 i 2a art. 3 ustawy.
Rodzina skarżącej składa się z czterech osób. Kolegium wskazało na sytuację dochodową rodziny w 2022 r. Na dochód rodziny składał się dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 3,285 ha przeliczeniowych – w wysokości 18.228,46 zł (przeciętny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego w 2022 r. wyniósł 5 549 zł) oraz kwotę zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 639,56 zł. Dochód ten łącznie wyniósł zatem 18 868,02 zł, czyli 1 572,33 zł miesięcznie. Zdaniem organu II instancji do tej kwoty należało doliczyć dochód w postaci wynagrodzenia za pracę podjętą w lipcu 2023 r. w wysokości 2 794,86 zł. W związku z powyższym łączny dochód rodziny, stanowiący podstawę do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych, wyniósł 4 367,21 zł. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie to 1 091,80 zł, zaś kryterium dochodowe jest równe 764 zł.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 4b u.ś.r. w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ustala się na podstawie dochodu powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 4c u.ś.r. Podkreślił także, że jest dochód osiągnięty w związku z pracą w przedsiębiorstwie G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. jest dochodem utraconym i nie został on uwzględniony w dochodzie rodziny za [...] r.
W skardze A. B. zarzuciła powyższej decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie art. 7, 77 § 1 [k.p.a.] polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie na podstawie art 80 k.p.a.;
2. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie aktu pierwszej instancji
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacji wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 u.ś.r.). Katalog dodatków do zasiłku rodzinnego przewidziano w art. 8 u.ś.r.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Definicja dochodu została zawarta w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2a u.ś.r.).
Ustawodawca przewidział, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, determinujący możliwość przyznania świadczenia, będzie ustalany w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże w art. 5 ust. 4-4c u.ś.r. wskazano wyjątki od powyższej zasady. Ustawodawca wskazał zmiany w dochodzie rodziny, które należy uwzględnić w celu ustalenia dochodu – zarówno utratę jak i uzyskanie dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu m. in. przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przepisy art. 5 ust. 4a i 4b u.ś.r. regulują sytuacje, gdy dochodzi do uzyskania dochodu m. in. przez członka rodziny. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a u.ś.r.), a w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b u.ś.r.).
Celem wprowadzenia powyższych przepisów było doprowadzenie do sytuacji, gdy świadczenie będzie ustalane na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie jego pobierania, a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim – co wymaga uwzględnienia istotnych zmian w sytuacji dochodowej rodziny. Niewątpliwie bowiem pomoc społeczna zawsze powinna być kierowana do osób najbardziej potrzebujących, zatem jej uzyskiwanie musi uwzględniać aktualną sytuację beneficjentów.
Ustawodawca przesądził zatem, że w sytuacjach wskazanych w ustawie organ powinien dokonać korekty wysokości osiągniętych dochodów w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy przez uwzględnienie danych odnoszących się do dochodów aktualnych, czyli osiągniętych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W niniejszej sprawie wniosek złożono 14 sierpnia 2023 r., rokiem kalendarzowy, z którego dochód był uwzględniany przy przyznawaniu świadczenia rodzinnego był 2022 r. i było ono przyznawane na rok świadczeniowy 2023/2024. Rodzina skarżącej, jak wskazało Kolegium, składa się z czterech osób i osiągnęła w 2022 r. niesporny dochód w wysokości 18 868,02 zł, na który składa się dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,285 ha przeliczeniowych oraz zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci – 639,56 zł.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy organy ustalając wysokość dochodu rodziny skarżącej, do dochodu tego prawidłowo doliczyły wynagrodzenie uzyskane w lipcu 2023 r. Organy dodały bowiem do tak wyliczonej kwoty dochód w postaci wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą w lipcu 2023 r. w wysokości 2 794,86 zł. Ustalony w ten sposób miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 1 091,80 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynikające z ustawy. Wypada podkreślić, że organy nie uwzględniły dochodu uzyskanego przez skarżącą w przedsiębiorstwie G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., uznając go za dochód utracony.
Wskazany powyżej art. 5 ust. 4b u.ś.r. przewiduje korektę ustalonego dochodu osoby lub rodziny uprawnionej w wyniku zdarzeń, jakie nastąpiły po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli po upływie czasu, w związku z którym ustalono ten dochód, tj. po 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Doliczeniu nie podlegaj jednak każde uzyskanie dochodu, lecz tylko takie, które spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 5 ust. 4b u.ś.r. ma zastosowanie w sytuacji, gdy dochód "uzyskany" jest "uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego". W przepisie tym jest mowa o "uzyskiwaniu dochodu", a warunkiem jego zastosowania jest ponadto warunek tożsamości dochodu "uzyskanego" z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3314/19 i cyt. tam orzecznictwo). Należy podkreślić, że literalne brzmienie przepisu jednoznacznie wskazuje, że doliczeniu podlega wyłącznie dochód uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22, wyrok WSA w Lublinie z 17 grudnia 2019 r.). Przyjęta przez ustawodawcę zasada kontynuacji eliminuje możliwość powiększania dochodu o dochód uzyskany incydentalnie. Doliczeniu może podlegać tylko dochód obejmujący okres, na który przyznawane jest świadczenie i długotrwale uzyskiwany. Wskazuje na to w szczególności konstrukcja odwołująca się do doliczenia dochodu uzyskiwanego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.
Należy także zauważyć, że zwiększenie miesięcznego dochodu dotyczy całej kwoty tak osiągniętego miesięcznego dochodu, nie zaś jej części. Taki sposób doliczania dochodu wskazuje, że intencją ustawodawcy było uwzględnienie tylko długotrwałej zmiany sytuacji dochodowej. Ocena sytuacji majątkowej strony następuje w ujęciu rocznym – w odniesieniu do dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a świadczenie jest ustalane na cały okres zasiłkowy. Wykładnia językowa i funkcjonalna prowadzą zatem do wniosku, że tylko osiąganie długotrwałego dochodu pozwala na weryfikację prawa do zasiłku. Samo incydentalne zatrudnienie i uzyskanie dochodu nie zmienia sytuacji materialnej rodziny w całym okresie zasiłkowym. Osiąganie dochodu, o którym mowa w omawianym przepisie, musi wiązać się z trwałą zmianą sytuacji dochodowej rodziny.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że sytuacja opisana w art. 5 ust. 4b u.ś.r. ma miejsce, gdy strona osiągnie dochód w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu i nastąpi kontynuacja uzyskiwania dochodu osiągniętego w okresie, na jaki przyznawane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Intencją ustawodawcy było uwzględnienie osiągnięcia dochodu i kontynuowania jego osiągania z tego samego źródła w dotychczasowej wysokości. Taka interpretacja art. 5 ust. 4b u.ś.r. wynika z celu, jakiemu służy instytucja dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, a jest nim aktualizacja sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy na dzień przyznawania lub wypłaty świadczeń rodzinnych (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2396/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organy przedwcześnie stwierdziły, że zmianie uległ dochód uzyskiwany w rodzinie skarżącej. Obowiązkiem organów administracyjnych było rzetelne ustalenie czy nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny przewidziana w art. 5 ust. 4b u.ś.r. oraz czy przekroczono kryterium dochodowe. Rezultat powyższych rozważań powinien zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w sposób umożliwiający dokonanie sądowej kontroli decyzji.
Ustalenia faktyczne poczynione przez organy oby instancji nie pozwalają na przyjęcie, że sytuacja dochodowa rodziny skarżącej uległa zmianie, uzasadniającej modyfikację dochodu na podstawie art. 5 ust. 4b u.ś.r. Nie ustalono bowiem czy uzyskiwanie dochodu przez skarżącą ma charakter długotrwały oraz czy objęło okres, na który wnioskowane jest świadczenie. Organy nie ustaliły czy zatrudnienie trwało dalej po 30 września 2023 r., natomiast skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia na okres zasiłkowy 2023/2024. W tym miejscu należy podkreślić, że okres zasiłkowy trwa od 1 listopada (art. 3 pkt 10 u.ś.r.).
Kolejno należy wyjaśnić, że skarżąca rozpoczęła pracę w czerwcu 2023 r., pierwszy dochód uzyskała w lipcu 2023 r., zatem miesiącem następującym po miesiącu, w którym uzyskano dochód jest sierpień 2023 r. W przypadku prawidłowego ustalenia, że zachodzi sytuacja opisana w art. 5 ust 4b u.ś.r. należało uwzględnić dochód skarżącej z sierpnia 2023 r., nie zaś z lipca 2023 r.
Podkreślić należy, że ostatnia z zawartych przez stronę umów o pracę była umową na czas określony, do dnia 30 września 2023 r.
Z umowy tej, która kończyła się 30 września 2023 r., w żaden sposób nie można więc wywieść, że zatrudnię skarżącej trwało także i po tej dacie.
Reasumując powyższe rozważania, należy wskazać, że organy przedwcześnie stwierdziły, że skarżąca osiągnęła dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, o którym mowa w art. 5 ust. 4b u.ś.r., a dochód rodziny należy ustalić na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Strona podjęła zatrudnienie na podstawie dwóch umów o pracę na czas określony, do dnia 30 września 2023 r. W sprawie należało ustalić, czy skarżąca nadal osiągała dochód po 30 września 2023 r., aby stwierdzić, czy dochód był uzyskiwany w okresie, w na który wnioskowano o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych – czyli okres zasiłkowy 2023/2024 – a ponadto, aby ocenić czy uzyskiwanie dochodu miało charakter długotrwały. W związku z powyższym należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023, poz. 775, dalej jako: k.p.a.), gdyż organy obu instancji w sposób niewyczerpujący ustaliły stan faktyczny. Należy także wskazać, że organy dokonały błędnej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r.
Sąd przychyla się także do stanowiska skarżącej, że uzasadnienie decyzji organów obu instancji jest częściowo niejasne i nielogiczne. Uzasadnienie decyzji administracyjnej musi spełniać wymogi określone w k.p.a. Niewątpliwie powinno być zwięzłe, lecz nie może być sformułowane ogólnikowo i lakonicznie. W niniejszej sprawie odtworzenie toku rozumowania Kolegium jest możliwe. Uzasadnienie organu II instancji koryguje w tym zakresie uchybienie Wójta. Wymaga jednak podkreślenia, że organ sporządza uzasadnienie dla strony, a nie jedynie w celu umożliwienia przeprowadzenia kontroli tj. nie kieruje go jedynie do sądu. Uzasadnienie decyzji powinno zatem zostać sporządzone w taki sposób, aby bez analizy akt sprawy strona mogła poznać tok rozumowania organu i motywy wydania decyzji. Tak sporządzone uzasadnienie daje bowiem również rękojmię, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i realizuje zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa oraz rzetelnie zbiorą pełny i miarodajny materiał dowodowy, tj. ustalą dane dotyczące uzyskanego przez skarżącą dochodu w przedstawionym powyżej zakresie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
W punkcie drugim sentencji wyroku Sąd, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 590,40 zł brutto (stawka wynagrodzenia - 480 zł powiększona o 110,40 zł podatku od towarów i usług), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 4 maja 2023 r. poz. 842).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI