I OSK 1249/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych (PKP) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę PKP na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Sprawa dotyczyła wniosku PKP o uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2004 r., która stwierdzała nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu. Minister odmówił uchylenia, argumentując, że decyzja uwłaszczeniowa jest decyzją związaną i nie podlega uchyleniu w trybie nadzwyczajnym art. 154 K.p.a. WSA w Warszawie, choć uznał, że interpretacja Ministra co do wyłączności stosowania art. 154 K.p.a. do decyzji uznaniowych jest wadliwa, ostatecznie oddalił skargę, wskazując, że w tym konkretnym przypadku, ze względu na deklaratoryjny charakter decyzji i brak możliwości wydania innej treści rozstrzygnięcia, tryb ten nie mógł być zastosowany. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 34 i 35 ustawy o komercjalizacji jest decyzją związaną, a zatem nie podlega uchyleniu ani zmianie w trybie art. 154 K.p.a. Sąd podkreślił, że przepis ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji i powinien być interpretowany ściśle, a jego zastosowanie do decyzji związanych jest wyłączone. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zaskarżony wyrok za odpowiadający prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 154 K.p.a. w kontekście decyzji związanych i deklaratoryjnych, zwłaszcza w sprawach uwłaszczeniowych i dotyczących przekształceń własnościowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o komercjalizacji PKP i nie może być automatycznie przenoszone na inne rodzaje decyzji związanych bez analizy ich charakteru.
Zagadnienia prawne (2)
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, wydana na podstawie art. 34 i 35 ustawy o komercjalizacji, będąca decyzją deklaratoryjną i związaną, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 § 1 K.p.a. (postępowanie nadzwyczajne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja związana, nawet deklaratoryjna, nie podlega uchyleniu ani zmianie w trybie art. 154 § 1 K.p.a., ponieważ przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do decyzji opartych o uznanie administracyjne.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 154 § 1 K.p.a. stanowi nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznych i jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, przy wydawaniu których organ nie ma swobody decyzyjnej. Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy o komercjalizacji jest decyzją związaną, gdyż organ jedynie potwierdza zaistniały stan prawny, a nie posiada luzu decyzyjnego.
Czy błędna interpretacja przez organ II instancji przepisów K.p.a. (art. 154 § 1) dotyczących możliwości zastosowania trybu nadzwyczajnego do decyzji związanych, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, nawet jeśli organ II instancji błędnie zinterpretował możliwość zastosowania art. 154 K.p.a. do decyzji związanych, to nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie (oddalenie skargi) było prawidłowe.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że chociaż stanowisko WSA co do możliwości zastosowania art. 154 K.p.a. do decyzji związanych było odosobnione i niepodzielane przez NSA, to nie wpłynęło ono na prawidłowość rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi. Ponadto, NSA wskazał, że wada decyzji uwłaszczeniowej z 2004 r. mogła polegać na jej wydaniu w stosunku do gruntu, który nie był własnością Skarbu Państwa, co mogło stanowić przesłankę nieważności, a nie podstawę do uchylenia w trybie art. 154 K.p.a.
Przepisy (12)
Główne
ustawa o komercjalizacji art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis stanowił podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez PKP gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, znajdującego się w posiadaniu PKP w określonym dniu i co do którego PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tego gruntu.
ustawa o komercjalizacji art. 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis stanowił podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez PKP gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, znajdującego się w posiadaniu PKP w określonym dniu i co do którego PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tego gruntu.
k.p.a. art. 154 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis regulujący możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. NSA uznał, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych.
Pomocnicze
ustawa o komercjalizacji art. 37a
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Wspomniany w kontekście wniosku PKP o zatwierdzenie podziału działki.
k.p.a. art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnych, od której art. 154 K.p.a. stanowi wyjątek.
k.p.a. art. 154 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący podstaw uchylenia zaskarżonego wyroku przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 34 i 35 ustawy o komercjalizacji jest decyzją związaną, a nie uznaniową, w związku z czym nie podlega uchyleniu ani zmianie w trybie art. 154 § 1 K.p.a.
Odrzucone argumenty
Możliwość zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. do decyzji związanych, nawet deklaratoryjnych, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. • Błędna interpretacja przez organ II instancji przepisów K.p.a. dotyczących możliwości zastosowania trybu nadzwyczajnego do decyzji związanych, która miała istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
przepis art. 154 § 1 K.p.a. stanowi nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji określonej w art. 16 K.p.a., a zatem przesłanki w nim określone nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a wręcz należy je interpretować dosłownie, a nawet ścieśniająco. • Postępowanie toczące się w trybie tego przepisu nie może mieć na celu uchylenia lub zmiany tzw. decyzji związanych, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. • Decyzja deklaratoryjna, potwierdzająca stan jaki zaistniał z mocy ustawy.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący sprawozdawca
Monika Nowicka
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 K.p.a. w kontekście decyzji związanych i deklaratoryjnych, zwłaszcza w sprawach uwłaszczeniowych i dotyczących przekształceń własnościowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o komercjalizacji PKP i nie może być automatycznie przenoszone na inne rodzaje decyzji związanych bez analizy ich charakteru.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Interpretacja art. 154 K.p.a. jest kluczowa dla praktyki prawniczej.
“Czy ostateczną decyzję administracyjną można uchylić po latach? NSA wyjaśnia granice art. 154 K.p.a.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.