I OSK 1247/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-20
NSAAdministracyjneŚredniansa
pracownicy samorządowikierownik GOPSpomoc społecznaświadczenia rodzinnestaż pracykwalifikacjenadzórzarządzeniegmina

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy dotyczącą powierzenia obowiązków kierownika GOPS osobie bez wymaganego stażu pracy w pomocy społecznej.

Gmina M. zaskarżyła wyrok WSA, który oddalił jej skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność zarządzenia Wójta w sprawie powierzenia obowiązków Kierownika GOPS. Gmina argumentowała, że wymogi stażu pracy i specjalizacji nie dotyczą tymczasowego powierzenia obowiązków oraz że praca przy świadczeniach rodzinnych powinna być zaliczana do stażu w pomocy społecznej. NSA uznał oba zarzuty za niezasadne, podkreślając, że wymogi z art. 122 ustawy o pomocy społecznej dotyczą każdej osoby kierującej jednostką, niezależnie od podstawy powierzenia funkcji, a świadczenia rodzinne i pomoc społeczna to odrębne obszary.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy M. w sprawie powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) G.M., uznając, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. co najmniej 3-letniego stażu pracy w pomocy społecznej oraz specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej. Organ nadzorczy argumentował, że wykonywanie zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych nie jest równoznaczne ze stażem pracy w pomocy społecznej. WSA w Gliwicach podzielił to stanowisko, uznając, że przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie do wszystkich osób kierujących jednostkami pomocy społecznej, niezależnie od podstawy powierzenia funkcji, a praca przy świadczeniach rodzinnych nie wlicza się do stażu pracy w pomocy społecznej. Gmina M. w skardze kasacyjnej zarzuciła błędną wykładnię przepisów, argumentując, że wymogi te nie dotyczą tymczasowego powierzenia obowiązków oraz że praca przy świadczeniach rodzinnych powinna być zaliczana do stażu pracy w pomocy społecznej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że wymogi kwalifikacyjne dotyczące kierujących jednostkami pomocy społecznej są obligatoryjne i dotyczą każdej osoby pełniącej tę funkcję, a także że ustawa o pomocy społecznej wyraźnie odróżnia pomoc społeczną od świadczeń rodzinnych i funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo, NSA zauważył, że G.M. nie spełniała również wymogu specjalizacji, czego skarżący kasacyjnie nie zakwestionował.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wymogi te dotyczą wszystkich osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, niezależnie od podstawy prawnej powierzenia funkcji.

Uzasadnienie

Przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa niezbędne kwalifikacje dla osób kierujących jednostkami pomocy społecznej. Brak innych regulacji sugeruje, że wymogi te mają zastosowanie do każdej osoby pełniącej tę funkcję, niezależnie od tego, czy jest to powołanie na stanowisko, czy czasowe powierzenie obowiązków. Ponadto, powierzona praca musi być zgodna z kwalifikacjami pracownika, które obejmują wymogi określone w art. 122 ust. 1.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.s. art. 122 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.p.s. art. 21

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych art. 20 § 4

P.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymogi kwalifikacyjne z art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dotyczą wszystkich osób kierujących jednostkami pomocy społecznej, niezależnie od podstawy powierzenia funkcji. Praca związana z realizacją świadczeń rodzinnych nie jest równoznaczna ze stażem pracy w pomocy społecznej. Osoba powierzona czasowo do wykonywania obowiązków kierowniczych musi posiadać kwalifikacje do pełnienia tej funkcji, określone m.in. w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. G.M. nie spełniała również wymogu posiadania specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej.

Odrzucone argumenty

Wymogi stażu pracy i specjalizacji z art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie dotyczą tymczasowego powierzenia obowiązków kierownika GOPS. Okres pracy związany z realizacją świadczeń rodzinnych powinien być zaliczany do stażu pracy w pomocy społecznej.

Godne uwagi sformułowania

Przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej skierowany jest do wszystkich osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej bez względu na to, na jakiej podstawie to robią. Normatywne pojęcie "staż pracy w pomocy społecznej" powinno być interpretowane jako świadczenie pracy na stanowiskach, w podmiotach związanych z bezpośrednim wykonywaniem zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej. Ustawodawca odróżnia pomoc społeczną od takich usług społecznych jak polityka prorodzinna, wsparcie rodziny...

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Marian Wolanin

członek

Jakub Zieliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji kierowników jednostek pomocy społecznej, w tym rozróżnienie między pomocą społeczną a świadczeniami rodzinnymi oraz kwestia tymczasowego powierzania obowiązków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powierzenia obowiązków kierownika GOPS osobie niespełniającej wymogów ustawowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii kwalifikacji osób zarządzających instytucjami pomocy społecznej, co ma bezpośrednie przełożenie na jakość świadczonych usług i funkcjonowanie samorządów.

Czy tymczasowe powierzenie obowiązków kierownika GOPS zwalnia z wymogów kwalifikacyjnych?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1247/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Pracownicy samorządowi
Sygn. powiązane
III SA/Gl 899/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 176 § 1 pkt 2, art. 182 § 2, art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 901
art. 122 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
art. 20 ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 530
art. 21
Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 899/22 w sprawie ze skargi Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 20 września 2022 r. nr NPII.4131.1.775.2022 w przedmiocie zarządzenia w sprawie powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej także: "WSA" lub "Sąd I instancji") , wyrokiem z 26 stycznia 2023 r. o sygn. akt III SA/Gl 899/22, oddalił skargę Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego (dalej również: "Wojewoda", lub "organ nadzorczy") z dnia 20 września 2022 r. nr NPII.4131.1.775.2022, w przedmiocie zarządzenia w sprawie powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M..
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z 20 września 2022 r. nr NPII.4131.1.775.2022 Wojewoda Śląski na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm. – dalej jako "u.s.g.") stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy M. z dnia 2 maja 2022 r. nr 38/2022 w sprawie powierzenia obowiązków kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) w M. G.M., jako sprzecznego z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W ocenie organu nadzorczego G.M., czyli osoba, której Wójt Gminy M. powierzył stanowisko kierownika GOPS, nie spełnia wymogów określonych w art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – nie posiada co najmniej 3-letniego stażu pracy w pomocy społecznej oraz specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej. Według Wojewody normatywne pojęcie "staż pracy w pomocy społecznej" powinno być interpretowane jako świadczenie pracy w podmiotach związanych z bezpośrednim wykonywaniem zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej. Zauważono przy tym, iż wykonywanie zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych przez pracownika ośrodka pomocy społecznej nie może zostać uznane jako staż pracy w pomocy społecznej w rozumieniu art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zadania pomocy społecznej i zadania związane z realizacją świadczeń rodzinnych, mimo zbliżonej funkcji są jednak odmiennymi systemami pomocy dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze pełnomocnik Gminy M. zarzucił naruszenie:
- art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 21 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych w zw. z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w przypadku powierzenia obowiązków kierownika GOPS konieczne jest spełnianie warunków określonych w art. 122 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że powierzenie pełnienia obowiązków kierownika GOPS zasadniczo różni się od powierzenia stanowiska kierownika GOPS i w związku z tym wymogi, o których mowa w art. 122 ustawy o pomocy społecznej mają zastosowanie jedynie w stosunku do osób, którym powierzono pełnienie obowiązków kierownika GOPS;
- art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przez "staż pracy w pomocy społecznej" nie można rozumieć wykonywania zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych przez pracownika ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że do stażu pracy w pomocy społecznej zalicza się okres pracy związany z realizacją świadczeń rodzinnych ze względu na fakt zbliżonej funkcji oraz ze względu na fakt realizacji świadczeń przez ośrodek pomocy społecznej i w ramach jego działalności.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej skierowany jest do wszystkich osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej bez względu na to, na jakiej podstawie to robią. Przepis ten odwołuje się do czynności faktycznych – kierowania jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, a nie podstawy ich wykonywania, czy to będzie umowa o pracę, czy powołanie, czy inny tryb powierzenia tych obowiązków. Przepis ten ma zatem zastosowanie do osoby, której Wójt Gminy M. powierzył wykonywanie obowiązków kierownika GOPS.
Dalej zauważono, że pod pojęciem staż pracy w pomocy społecznej należy rozumieć okres zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, których katalog zawarto w art. 6 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej oraz pracę w organizacjach pozarządowych, działających w obszarze pomocy społecznej, czy też pracę w wydziale polityki społecznej urzędu wojewódzkiego. Zgodnie ww. art. 6 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej jednostką organizacyjną pomocy społecznej jest: jednostka organizacyjna pomocy społecznej - regionalny ośrodek polityki społecznej, powiatowe centrum pomocy rodzinie, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych - w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. poz. 1818), dom pomocy społecznej, placówka specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, ośrodek wsparcia i ośrodek interwencji kryzysowej. Realizacja świadczeń rodzinnych z pozycji inspektora ds. funduszu alimentacyjnego jak również koordynatora ds. rodziny nie mieści się w tym zakresie. Normatywne pojęcie "staż pracy w pomocy społecznej" powinno być interpretowane jako świadczenie pracy na stanowiskach, w podmiotach związanych z bezpośrednim wykonywaniem zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej. Zauważono też, iż G.M. nie posiada specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej. Z tych też względów WSA uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa i dlatego oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej Gmina M. zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 21 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych w zw. z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej: u.p.s.) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w przypadku powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej również konieczne jest spełnienie warunków określonych w art. 122 u.p.s., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że powierzenie pełnienia obowiązków Kierownika GOPS zasadniczo różni się od powierzenia stanowiska Kierownika GOPS i w związku z tym wymogi, o których mowa w art. 122 u.p.s. nie mają zastosowania w stosunku do osób, którym powierzono jedynie pełnienie obowiązków Kierownika GOPS;
2. art. 122 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że poprzez "staż pracy w pomocy społecznej" nie można rozumieć wykonywania zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych przez pracownika ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że do stażu pracy w pomocy społecznej zalicza się okres pracy związany z realizacją świadczeń rodzinnych.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż nie można zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, że w przypadku powierzenia pełnienia obowiązków Kierownika GOPS konieczne jest spełnianie tych samych wymagań co w przypadku powierzenia stanowiska Kierownika GOPS. Zauważono, iż powierzenie, na podstawie art. 21 ustawy o pracownikach samorządowych, pełnienia obowiązków w sposób istotny różni się od powierzenia stanowiska, gdyż ma funkcję wyjątkową i przejściową, mającą na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania GOPS w M., co byłoby niemożliwe, ze względu na niemożność wyłonienia nowego kierownika GOPS. Powierzenie pełnienia obowiązków G.M. nie miało na celu pominięcia konieczności spełniania wymogów ustawowych przez Kierownika GOPS, a było wymuszone zaistniałą sytuacją faktyczną. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, dla swojego prawidłowego funkcjonowania potrzebował osoby, która pełniłaby obowiązki jego kierownika. W innym przypadku Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej nie mógłby realizować swoich podstawowych funkcji. Wójt Gminy M. podjął wszystkie możliwe działania, mające na celu wyłonienie w procedurze konkursowej nowego Kierownika GOPS, spełniającego wymogi określone w art. 122 u.p.s. Jednakże, żaden z przeprowadzonych naborów nie pozwolił na wyłonienie osoby mogącej pełnić tę funkcję.
Wskazano również, że prawidłowa wykładnia art. 122 u.p.s. prowadzi do wniosku, że do stażu pracy w pomocy społecznej zalicza się okres pracy związany z realizacją świadczeń rodzinnych. Realizacja świadczeń rodzinnych, wykonywana na stanowisku inspektora ds. funduszu alimentacyjnego jak również koordynatora ds. rodziny mieści się w zakresie pojęcia "staż pracy w pomocy społecznej". Świadczenia rodzinne pełnią bowiem tożsamą funkcję ze świadczeniami pomocy społecznej, mając charakter komplementarny i wspólnie tworząc uzupełniający się system zapewniania zabezpieczenia społecznego. Podkreślono, że zarówno świadczenia rodzinne, jak i zasiłki z pomocy społecznej są realizowane przez jedną jednostkę organizacyjną GOPS, a więc jednostkę wymienioną przez ustawodawcę w art. 6 ust. 5 u.p.s. Skoro zatem Sąd uznał, że pod pojęciem "staż pracy w pomocy społecznej" należy rozumieć okres zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej wymienionych w art. 6 ust. 5 u.p.s., a więc m.in. w Ośrodku Pomocy Społecznej, to powinien konsekwentnie uznać, że G.M. spełnia warunek posiadania 3-letniego stażu pracy w pomocy społecznej.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie od Gminy M. kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ nadzorczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Zaznaczył, iż zarówno organ jak i Sąd skupiły się na badaniu legalności zarządzenia wydanego przez Wójta, a nie na celowości lub racjonalności podejmowanych działań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym do zadań wójta (burmistrza, prezydenta) należy zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Z kolei art. 21 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych przewiduje, że jeżeli wymagają tego potrzeby jednostki, pracownikowi samorządowemu można powierzyć, na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym, wykonywanie innej pracy niż określona w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami. W okresie tym przysługuje pracownikowi wynagrodzenie stosowne do wykonywanej pracy, lecz nie niższe od dotychczasowego. Stosownie zaś do art. 122 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 o pomocy społecznej osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej są obowiązane posiadać co najmniej 3-letni staż pracy w pomocy społecznej oraz specjalizację z zakresu organizacji pomocy społecznej.
Zdaniem strony skarżącej wymóg posiadania odpowiedniego stażu pracy w pomocy społecznej oraz specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej dotyczy osób powoływanych na stanowisko kierownicze, a nie osób, którym powierzono czasowe pełnienie takich obowiązków, jak to miało miejsce w rozpoznanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu. W art. 122 ust.1 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zawarł wymogi, w jego ocenie niezbędne, jakie musi spełniać osoba piastująca stanowisko kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej. Osoba ta musi posiadać ściśle określone kwalifikacje oraz konkretny staż pracy. Rację ma organ nadzorczy i Sąd I instancji, iż wymogi te, wobec braku innych regulacji, dotyczą wszystkich osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej niezależnie od sposobu powierzenia im tej funkcji. Odmienna interpretacja art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej mogłaby prowadzić do sytuacji, w której jednostkami organizacyjnymi pomocy kierowałyby osoby niespełniające stosownych, ściśle określonych przez ustawodawcę, wymogów. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zwrócić też trzeba uwagę, na treść art. 21 ustawy o pracownikach samorządowych, z którego wynika, iż powierzona pracownikowi samorządowemu do wykonywania inna praca musi być zgodna z jego kwalifikacjami. Wymóg ten oznacza, iż praca którą powierzono takiemu pracownikowi na czas określony, musi być zgodna z jego przygotowaniem zawodowych, doświadczeniem zawodowym, jak też umiejętnościami oraz właściwościami psychofizycznymi (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2000, o sygn. I PKN 61/00 - opubl. Pr.Pracy 2001, nr 5, poz. 33). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przepisu tego wynika, iż osoba oddelegowana do czasowego wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym w jednostce organizacyjnych pomocy społecznej, musi posiadać kwalifikacje do pełnienia tej funkcji, a takowe wymienione są w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Reasumując, pierwszy z podniesionych zarzutów należy uznać za całkowicie niezasadny.
Skarżący kasacyjne nie zgadza się nadto ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż do stażu pracy w pomocy społecznej, o którym mowa art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie można zaliczyć stażu pracy na stanowiskach związanych z realizacją świadczeń rodzinnych.
Jakkolwiek przesłanka "stażu pracy w pomocy społecznej" jest określona dosyć ogólnie, to w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za taką należy uznać wykonywanie zadań z zakresu pomocy społecznej, tj. regulowanych ustawą o pomocy społecznej, oraz pracę na rzecz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, urzędów administracji publicznej zajmujących się pomocą społeczną, jak również innych podmiotów realizujących zadania w tej dziedzinie (np. organizacji społecznych). Znaczenia nie powinny mieć tu podstawa nawiązania stosunku pracy, rodzaj umowy o pracę ani wymiar czasu pracy. Nie każda też praca w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej jest pracą w pomocy społecznej. Powołany przepis nie wymienia co prawda stanowisk, których zajmowanie umożliwia uzyskanie wymaganego stażu, nie oznacza to jednak, że wszystkie stanowiska, w tym techniczne i porządkowe, mogą być objęte przedmiotową kwalifikacją. Ocena spełnienia wymagań określonych w art. 122 ust. 1 wymaga indywidualnego podejścia do każdej osoby ubiegającej się o kierowanie jednostką organizacyjną pomocy społecznej i wnikliwej analizy jej przebiegu zatrudnienia (patrz. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 122.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewoda Śląski jak też Sąd I instancji, słusznie uznały, że do stażu pracy w pomocy społecznej nie można zaliczyć pracy G.M. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej na stanowiskach związanych z realizacją świadczeń rodzinnych. Niewątpliwie świadczenia rodzinne podobnie jak pomoc społeczna stanowią jeden z elementów systemu zabezpieczenia społecznego. Świadczenia rodzinne służą realizacji przez Państwo polityki prorodzinnej i wspierania rodziny. Z kolei pomoc społeczna nakierowana jest na wsparcie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Ustawodawca odróżnia pomoc społeczną od takich usług społecznych jak polityka prorodzinna, wsparcie rodziny, wspieranie osób niepełnosprawnych, mieszkalnictwo itd. - patrz. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Również w art. 5 pkt 23a w zw. 28a pkt 3 i art. 5 pkt 26 w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2512 z późn. zm.) ustawodawca dokonuje wyraźnego rozróżnienia między pomocą społeczną, a polityką rodziną, która to polityka obejmuje ochronę i wspieranie rodzin z dziećmi na utrzymaniu, w szczególności rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) również wynika, iż świadczeń rodzinnych nie można utożsamiać z pomocą społeczną. Przepis ten stanowi, iż w przypadku upoważnienia kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - dyrektora centrum usług społecznych, w ośrodku, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - w centrum usług społecznych, tworzy się komórkę organizacyjną do realizacji świadczeń rodzinnych. Realizacja świadczeń rodzinnych nie może powodować nieprawidłowości w wykonywaniu zadań pomocy społecznej, a także nie może naruszać norm zatrudnienia pracowników socjalnych określonych w przepisach o pomocy społecznej. Przewidując zatem możliwość realizacji świadczeń rodzinnych przez wyodrębnione komórki organizacyjne w ośrodkach pomocy społecznej, ustawodawca wyraźnie zaznaczył odrębność obu tych działów szeroko rozumianego systemu zabezpieczenia społecznego.
Powyższe uwagi dotyczą również świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które mogą być przyznawane, na podstawie upoważnienia, przez kierowników ośrodków pomocy społecznej. Świadczenia te, ściśle związane z posiadaniem uprawnień do alimentów, zostały uregulowane w odrębnym akcie (Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) i jakkolwiek wchodzą w zakres sytemu zabezpieczeni społecznego to nie mogą być uznane za pomoc społeczną w rozumieniu art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Stąd też wykonywanie pracy na stanowiskach związanych z obsługą świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może być zaliczone do stażu pracy, o jakim mowa w art. 122 ust.1 ustawy o pomocy społecznej.
Na zakończenie wspomnieć należy, iż zarówno Wojewoda Śląski jak i Sąd I instancji zauważyli, iż G.M., w dacie wydania zakwestionowanego zarządzenia Wójta Gminy M. z 2 maja 2022 r., nie spełniała także wymogu posiadania specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej. Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował powyższych ustaleń, nie podniósł w tym zakresie jakiegokolwiek zrzutu, choć stanowiły one jedną z okoliczności uzasadniających w ocenie organu nadzorczego jak i Sądu I instancji stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia. W tej sytuacji nawet w przypadku uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących spełnienia przez G.M. wymogu 3-letniego stażu pracy w pomocy społecznej, nie mogłaby ona odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się do podnoszonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących nieodniesienia się przez Sąd I instancji do argumentacji skargi wskazującej na szczególną sytuację związaną z zatrudnieniem nowego kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. i podejmowane w tym zakresie przez Wójta działania, zauważyć trzeba, iż zarzuty te nie zostały połączone ze wskazaniem naruszenia przez Sąd I instancji konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego. Zawarty w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunek przytoczenia w skardze kasacyjnej podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Ten warunek nie został spełniony.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI