I OSK 1245/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-20
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc społecznakierownik GOPSkwalifikacje zawodowestaż pracyustawa o pomocy społecznejustawa o samorządzie gminnymrozstrzygnięcie nadzorczegminawojewodasądy administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że osoba pełniąca obowiązki kierownika GOPS musi spełniać te same wymogi kwalifikacyjne co kierownik etatowy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy w pomocy społecznej.

Gmina M. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność zarządzenia Wójta Gminy w sprawie powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) G.M. Wojewoda uznał, że G.M. nie spełnia wymogów kwalifikacyjnych określonych w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności nie posiada wymaganego stażu pracy w pomocy społecznej. WSA w Gliwicach oddalił skargę gminy, a NSA w wyroku z 20 października 2023 r. oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając stanowisko WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach. Sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego, który stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy M. w sprawie powierzenia G.M. obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS). Wojewoda uznał, że G.M. nie spełnia wymogów kwalifikacyjnych określonych w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w tym wymogu co najmniej 3-letniego stażu pracy w pomocy społecznej oraz specjalizacji. Gmina argumentowała, że wymogi te nie mają zastosowania do osób, którym jedynie powierzono pełnienie obowiązków kierownika na czas określony. WSA w Gliwicach oddalił skargę gminy, uznając, że przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie do wszystkich osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, niezależnie od podstawy prawnej ich powierzenia. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że ustawa nie zróżnicowała wymagań w zależności od tego, czy powierzono stanowisko, czy jedynie obowiązki. NSA wskazał, że praca na stanowisku Inspektora ds. funduszu alimentacyjnego czy Koordynatora ds. rodziny nie jest równoznaczna ze stażem pracy w pomocy społecznej w rozumieniu ustawy. Sąd podkreślił również, że kompetencja do określania kwalifikacji kierowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej leży w gestii ustawodawcy, a nie wójta gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba pełniąca obowiązki kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej musi spełniać te same wymogi kwalifikacyjne, co osoba powołana na stanowisko kierownika.

Uzasadnienie

Przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej odnosi się do 'osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej', wiążąc wymóg posiadania kwalifikacji z faktycznym kierowaniem, a nie z podstawą prawną jego wykonywania. Ustawa nie przewiduje zróżnicowania wymagań w zależności od tego, czy powierzono stanowisko, czy jedynie obowiązki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

ups art. 122 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomocnicze

usg art. 30 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

ops art. 21

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

ppsa art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

uśr art. 20

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Osoba pełniąca obowiązki kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej musi spełniać te same wymogi kwalifikacyjne co kierownik etatowy. Praca na stanowiskach związanych z funduszem alimentacyjnym lub świadczeniami rodzinnymi nie jest stażem pracy w pomocy społecznej w rozumieniu ustawy.

Odrzucone argumenty

Wymogi kwalifikacyjne z art. 122 ust. 1 ups nie mają zastosowania do osób, którym powierzono jedynie pełnienie obowiązków kierownika GOPS. Okres pracy związany z realizacją świadczeń rodzinnych powinien być zaliczany do stażu pracy w pomocy społecznej.

Godne uwagi sformułowania

Przepis art. 122 ust. 1 ups posługuje się sformułowaniem 'osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej', wiążąc tym samym wymóg posiadania określonych kwalifikacji z wykonywaniem wskazanych czynności faktycznych, tj. – kierowaniem jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej – a nie z podstawą ich wykonywania. Normatywne pojęcie 'staż pracy w pomocy społecznej' powinno być interpretowane jako świadczenie pracy na stanowiskach, w podmiotach związanych z bezpośrednim wykonywaniem zadań określonych w ups. Zadania pomocy społecznej i zadania związane z realizacją świadczeń rodzinnych, mimo zbliżonej funkcji są jednak odmiennymi systemami pomocy dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji.

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący sprawozdawca

Marian Wolanin

sędzia

Jakub Zieliński

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów kwalifikacyjnych dla kierowników jednostek pomocy społecznej, w tym rozróżnienie między pełnieniem obowiązków a stanowiskiem oraz definicja stażu pracy w pomocy społecznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powierzania obowiązków kierownika GOPS i kwalifikacji wymaganych przez ustawę o pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i kwalifikacyjnych w administracji publicznej, szczególnie w kontekście pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników administracyjnych i samorządowców.

Czy pełnienie obowiązków kierownika GOPS wymaga tych samych kwalifikacji co etat?

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1245/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Gl 890/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art.122 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 30 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 890/22 w sprawie ze skargi Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 20 września 2022 r., nr NPII.4131.1.779.2022 w przedmiocie zarządzenia powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 890/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy M. (dalej także: "skarżąca kasacyjnie", "gmina") na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego (dalej także: "organ", "wojewoda"), z 20 września 2022 r. nr NPII.4131.1.779.2022 w przedmiocie zarządzenia powierzenia G.M. obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z 20 września 2022 r. Wojewoda Śląski, powołując się na art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm., dalej: "usg") stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy M. z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr 65/2022 w sprawie powierzenia obowiązków kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. (dalej także: "GOPS") G.M., jako sprzecznego z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej "ups").
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że powierzenie obowiązków kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. nastąpiło na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 usg. Skorzystanie z tego przepisu jest jednak możliwe o ile odbywa się w zgodzie z innymi przepisami obowiązującego prawa, w tym przepisami ustawy o pomocy społecznej. W ustawie tej zostały bowiem przewidziane wymagania dla osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, a zatem również GOPS. Stosownie do unormowania zawartego w art. 122 ust. 1 ups osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej są obowiązane posiadać co najmniej 3-letni staż pracy w pomocy społecznej oraz specjalizację z zakresu organizacji pomocy społecznej. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że osoba obejmująca stanowisko kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, zobowiązana jest spełniać wszystkie określone w nim wymagania kwalifikacyjne. Dotyczy to zarówno osób, którym powierzono stanowisko kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, jak również osób, którym powierzono jedynie pełnienie obowiązków kierownika tej jednostki.
W niniejszej sprawie G.M. czyli osoba, której Wójt Gminy M. powierzył stanowisko kierownika GOPS wymogów tych nie spełniała. Posiadała bowiem następujące kwalifikacje: staż pracy (od 1 lutego 2016 r. do 31 października 2019 r.) na stanowisku Inspektora ds. funduszu alimentacyjnego w GOPS, natomiast od 1 listopada 2019 r. na stanowisku Koordynatora Zespołu świadczeń ds. rodziny w GOPS oraz wykształcenie wyższe - magister administracji. Tym samym nie spełniała wymogów, o których mowa w art. 122 ust. 1 ups. Organ wyjaśnił, że świadczenie pracy w pomocy społecznej oraz wykonywanie zadań z zakresu pomocy społecznej to nie to samo. Pod pojęciem "staż pracy w pomocy społecznej" rozumie się okres zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, których katalog zawarto w art. 6 pkt 5 ups oraz pracę w organizacjach pozarządowych działających w obszarze pomocy społecznej, czy też pracę w wydziale polityki społecznej urzędu wojewódzkiego. Do jednostek organizacyjnych pomocy społecznej zalicza się: regionalny ośrodek polityki społecznej, powiatowe centrum pomocy rodzinie, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych - w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1818, dalej: "ustawa z 19 lipca 2019 r."), dom pomocy społecznej, placówkę specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, ośrodek wsparcia i ośrodek interwencji kryzysowej. Powyższe oznacza, że świadczenie pracy w pomocy społecznej występuje w przypadku osób zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej bądź pracujących w organizacjach pozarządowych działających w obszarze pomocy społecznej, czy też pracujących w wydziale polityki społecznej urzędu wojewódzkiego. Normatywne pojęcie "staż pracy w pomocy społecznej" powinno być interpretowane jako świadczenie pracy w podmiotach związanych z bezpośrednim wykonywaniem zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej.
Jednocześnie art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r. poz. 615 ze zm., dalej: "uśr") stanowi, że wykonywanie zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych przez pracownika ośrodka pomocy społecznej nie może zostać uznane jako staż pracy w pomocy społecznej w rozumieniu art. 122 ust. 1 ups. Zadania pomocy społecznej i zadania związane z realizacją świadczeń rodzinnych, mimo zbliżonej funkcji są jednak odmiennymi systemami pomocy dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Zasiłki z pomocy społecznej i świadczenia rodzinne, to dwa oddzielne, choć uzupełniające się systemy. Odrębność tych systemów wynika już z samego faktu ich uregulowania w dwóch różnych aktach rangi ustawowej. Dodatkowo pomoc społeczna i świadczenia rodzinne spełniają zbliżone, ale jednak odmienne funkcje. Wyraźne rozdzielenie obu systemów wynika wprost z treści art. 20 ust. 4 uśr, w świetle którego w przypadku upoważnienia kierownika ośrodka pomocy społecznej, w ośrodku tym tworzy się komórkę organizacyjną do realizacji świadczeń rodzinnych. Realizacja świadczeń rodzinnych nie może powodować nieprawidłowości w wykonywaniu zadań pomocy społecznej, a także nie może naruszać norm zatrudnienia pracowników socjalnych określonych w przepisach o pomocy społecznej.
Podobnie wykonywania zadań z zakresu realizacji świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie można zaliczać do stażu pracy w pomocy społecznej, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ups, ponieważ praca na tym stanowisku nie wiąże się z wykonywaniem zadań pomocy społecznej określonych w ustawie o pomocy społecznej. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznawane są na warunkach określonych w odrębnej ustawie, tj. ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.). Dlatego też wojewoda stwierdził, że wyznaczona przez Wójta Gminy M. osoba na okresowe pełnienie obowiązków kierownika GOPS, nie spełnia kryteriów ustawowych na objętym kierowniczym stanowisku, a zatem nie powinny były zostać jej powierzone wskazane obowiązki. Tym bardziej, że G.M. nie posiada specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej, o której mowa w art. 122 ust. 1 ups. Nieprawidłowe było więc powierzenie jej obowiązków kierownika GOPS, w tym przez tak długi okres, to jest 132 dni (na podstawie zarządzenia nr 22/2022, nr 38/2022 oraz nr 65/2022). Powyższe stanowiło naruszenie art. 21 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 530, dalej: "ops"), zgodnie z którym jeżeli wymagają tego potrzeby jednostki, pracownikowi samorządowemu można powierzyć, na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym, wykonywanie innej pracy niż określona w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami.
Opisane wyżej uchybienia wojewoda zaliczył do istotnych naruszeń prawa, z powodu których cały akt lub jego część nie powinna wejść w ogóle do obrotu prawnego. Dlatego też stwierdził nieważność przedmiotowego zarządzenia w całości.
Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gmina M. zarzucając Wojewodzie Śląskiemu naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 5 usg w zw. z art. 21 ustawy z 21 listopada 2008 r. w zw. z art. 122 ust. 1 ups.
Wyrokiem z 26 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że wymogi stawiane osobie kierującej jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej dotyczą w jednakowej mierze osób, którym powierzono stanowisko kierownika takiej jednostki, jak i osób, którym powierzono wykonywanie tych obowiązków na czas określony. Przepis art. 122 ust. 1 ups skierowany jest do wszystkich osób kierujących jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej bez względu na to, na jakiej podstawie to robią. Przepis ten odwołuje się do czynności faktycznych – kierowania jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, a nie podstawy ich wykonywania, czy to będzie umowa o pracę, czy powołanie, czy inny tryb powierzenia tych obowiązków. Przepis ten ma zatem zastosowanie do osoby, której Wójt Gminy M. powierzył wykonywanie obowiązków kierownika GOPS.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego organ prawidłowo uznał, że osoba której Wójt Gminy powierzył swym zarządzeniem wykonywanie obowiązków kierownika GOPS nie spełnia wskazanych wymogów. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, pod pojęciem staż pracy w pomocy społecznej należy rozumieć okres zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, których katalog zawarto w art. 6 pkt 5 ups oraz pracę w organizacjach pozarządowych, działających w obszarze pomocy społecznej, czy też pracę w wydziale polityki społecznej urzędu wojewódzkiego. Natomiast według art. 6 pkt 5 ups obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia, jednostką organizacyjną pomocy społecznej jest: jednostka organizacyjna pomocy społecznej - regionalny ośrodek polityki społecznej, powiatowe centrum pomocy rodzinie, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych - w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z 19 lipca 2019 r., dom pomocy społecznej, placówkę specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, ośrodek wsparcia i ośrodek interwencji kryzysowej. Realizacja świadczeń rodzinnych z pozycji inspektora ds. funduszu alimentacyjnego jak również koordynatora ds. rodziny nie mieści się w tym zakresie. Normatywne pojęcie staż pracy w pomocy społecznej powinno być interpretowane jako świadczenie pracy na stanowiskach, w podmiotach związanych z bezpośrednim wykonywaniem zadań określonych w ups. Nadto w ocenie Sądu Wojewódzkiego osoba której powierzono wykonywanie obowiązków kierownika GOPS nie posiada specjalizacji z zakresu pomocy społecznej.
Przy piśmie z 31 marca 2023 r., skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Gmina M. Zaskarżając wyrok w całości, gmina zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
1. art. 30 ust. 2 pkt 5 usg w zw. z art. 21 ops w zw. z art. 122 ust. 1 ups, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w przypadku powierzenia obowiązków kierownika GOPS również konieczne jest spełnienie warunków określonych w art. 122 ups, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że powierzenie pełnienia obowiązków zasadniczo różni się od powierzenia stanowiska i w związku z tym wymogi o których mowa w art. 122 ups nie mają zastosowania w stosunku do osób, którym powierzono jedynie pełnienie obowiązków kierownika GOPS;
2. art. 122 ups, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że poprzez "staż pracy w pomocy społecznej" nie można rozumieć wykonywania zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych przez pracownika ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że do stażu pracy w pomocy społecznej zalicza się okres pracy związany z realizacją świadczeń rodzinnych;
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej oparto wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 ppsa, tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń faktycznych, Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany przyjąć, że stan faktyczny sprawy przedstawia się w taki sposób, jak wynika to z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd I instancji.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ppsa, albowiem strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podniesione zarzuty dotyczą wyłącznie naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię. Formułując taki zarzut skarżący kasacyjnie powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa oraz wskazać jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.
W pierwszym z zarzutów kasacyjnych gmina wywiodła, że wymagania dotyczące kwalifikacji zawodowych, jakie zgodnie z art. 122 ust. 1 ups musi spełniać osoba kierująca jednostką organizacyjną pomocy społecznej, nie mają zastosowania w stosunku do osób którym jedynie powierzono pełnienie obowiązków kierownika. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jako argumentację na rzecz przedstawionego poglądu gmina wskazała, że z uwagi na swój wyjątkowy i przejściowy charakter, związany z koniecznością zapewnienia prawidłowego funkcjonowania GOPS w M. powierzenie pełnienia obowiązków w sposób istotny różni się od powierzenia stanowiska. Ponadto skarżąca kasacyjnie odwołała się do okoliczności faktycznych, związanych z trudnościami w wyłonieniu kierownika GOPS w procedurze konkursowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko skarżącej kasacyjnie pozbawione jest jakiejkolwiek podstawy. Ustawodawca w żaden sposób nie zróżnicował bowiem wymagań które musi spełniać osoba kierująca jednostką organizacyjną pomocy społecznej, w zależności od tego, czy osobie takiej powierzono stanowisko czy jedynie powierzono wykonywanie obowiązków na czas określony. Jak bowiem prawidłowo wskazał Sąd I instancji, przepis art. 122 ust. 1 ups posługuje się sformułowaniem "osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej", wiążąc tym samym wymóg posiadania określonych kwalifikacji z wykonywaniem wskazanych czynności faktycznych, tj. – kierowaniem jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej – a nie z podstawą ich wykonywania. Wobec powyższego, wprowadzanie tego rodzaju rozróżnienia nie ma żadnego uzasadnienia. Dodatkowo wskazać należy, że przyjęcie poglądu zaprezentowanego przez skarżącą kasacyjnie oznaczałoby, że wójt gminy posiada kompetencję do samodzielnego – z pominięciem art. 122 ust. 1 ups - określenia niezbędnych kwalifikacji zawodowych, jakie muszą posiadać osoby którym powierzono wykonywanie obowiązków kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie przyznaje jednak wójtowi gminy tego rodzaju kompetencji. W szczególności należy podkreślić, że kompetencji takiej nie można wyprowadzić z przepisu art. 30 ust. 2 pkt 5 usg, gdyż przewiduje on wójtowi gminy wyłącznie generalną kompetencję do zatrudniania i zwalniania kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, a nie do określenia wymagań które muszą spełniać takie osoby. Wymagania te są regulowane przez art. 6 ops oraz ustawy szczególne, w niektórych przypadkach doprecyzowywane dodatkowo przez przepisy rangi podustawowej. W żadnym jednak przypadku kompetencji do ustalenia takich wymogów nie przyznano organowi wykonawczemu gminy. Przyznanie wójtowi gminy kompetencji do samodzielnego uregulowania materii, która we wszystkich innych przypadkach regulowana jest ustawowo (bądź w drodze rozporządzenia, wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego), w drodze samej wykładni prawa i bez jednoznacznego upoważnienia ustawowego w tym przedmiocie, prowadziłoby do rażącego i oczywistego naruszenia art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Żadna spośród okoliczności wymienionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie ma wpływu na ocenę powyższego zarzutu, gdyż ustawa nie wiąże tego rodzaju okoliczności z jakimkolwiek skutkiem prawnym. Czyni to niezasadnym zarzut z pkt 1 skargi kasacyjnej.
Odnośnie zarzutu z pkt 2 skargi kasacyjnej należy wskazać, że został on błędne sformułowany. Skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie "art. 122 ups", podczas gdy powyższy przepis składa się z pięciu jednostek redakcyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się jednoznacznie, że w przypadku wskazania w podstawie kasacyjnej przepisu który nie stanowi zamkniętej całości, a składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu lub paragrafu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07, z 7 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2019/12, z 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 552/12, z 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1573/12, z 27 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 218/11, z 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2496/10 oraz z 14 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2232/10).
Nawet przyjmując, że wadliwość ta w świetle uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 nie dyskwalifikuje automatycznie tak sformułowanego zarzutu, gdyż z kontekstu i uzasadnienia skargi kasacyjnej można zrekonstruować, że podstawą zaskarżenia jest art. 122 ust. 1 ups (pomimo, że również w uzasadnieniu omawianego zarzutu nie wskazano tego przepisu wprost), zarzut ten nadal nie zasługuje na podzielenie. Nawet bowiem przyjmując najszersze rozumienie pojęcia "staż pracy w pomocy społecznej" i uznając, że nie musi to oznaczać wyłącznie pracy w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, wymienionych w art. 6 ust. 5 ups, to jednak w ujęciu przedmiotowym nadal musi wiązać się z pracą przy wykonywaniu zadań z zakresu pomocy społecznej, tj. regulowanych ustawą o pomocy społecznej (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023 r., art. 122). Wymogu tego nie spełnia zatem praca przy wykonywaniu zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych, gdyż pomimo zbliżonego charakteru tych świadczeń, są one jednak regulowane osobną ustawą. Porównanie przepisów umieszczonych w rozdziale 5 uśr oraz w rozdziale 2 uśp prowadzi do wniosku, że zadania z zakresu pomocy społecznej i zadania w zakresie świadczeń rodzinnych nie są pojęciami tożsamymi. W takiej sytuacji uznać należy, że ustawodawca celowo odwołał się w art. 122 ust. 1 ups wyłącznie do pomocy społecznej, z pominięciem świadczeń rodzinnych. Nie jest zatem dopuszczalne rozciąganie zakresu znaczeniowego przepisu art. 122 ust. 1 ups także na świadczenia rodzinne.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI