I OSK 1234/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą stwierdzenia nieważności aktu nadania z 1953 r., uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są niezasadne, a kwestia przedawnienia nie wyłącza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Skarga kasacyjna dotyczyła stwierdzenia nieważności aktu nadania z 1953 r. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego (dekretów o ustroju rolnym) oraz przepisów postępowania, w tym art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, argumentując, że żądanie stwierdzenia nieważności jest przedawnione ze względu na upływ czasu. NSA oddalił skargę, wskazując, że wyrok TK P 46/13 był wyrokiem zakresowym, a upływ czasu nie stanowił przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił również, że rażące naruszenie prawa nie wymaga wykazania dotkliwych następstw dla strony.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.J. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję SKO w Koszalinie w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania z 11 listopada 1953 r. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego (dekretów o ustroju rolnym) oraz przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, podnosząc argument o "przedawnieniu" żądania stwierdzenia nieważności ze względu na upływ 67 lat od wydania aktu nadania i brak działań poprzedników prawnych. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13 był wyrokiem zakresowym dotyczącym pominięcia ustawodawczego i nie powoduje zmiany normatywnej ani nie wyłącza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa z powodu upływu czasu. Podkreślono, że NSA jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku w tej sprawie (I OSK 2546/19). Sąd uznał również za niezasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., wskazując, że rażące naruszenie prawa nie wymaga wykazania dotkliwych następstw dla strony, a jedynie oczywistej sprzeczności decyzji z prawem. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, NSA powtórzył stanowisko z wyroku I OSK 2546/19, że akt nadania z 1953 r. został wydany w sytuacji prawnej wykluczającej jego dopuszczalność, gdyż nieruchomość była już własnością osoby fizycznej na podstawie wcześniejszego aktu nadania. Skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wniosek uczestnika postępowania o zwrot kosztów został oddalony, zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a., który nie przewiduje zwrotu kosztów poniesionych przez uczestnika w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, upływ czasu nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a wyrok TK P 46/13 nie wyłącza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
NSA powołał się na poprzedni wyrok w tej sprawie (I OSK 2546/19) i wyjaśnił, że wyrok TK P 46/13 był wyrokiem zakresowym dotyczącym pominięcia ustawodawczego, nie powodującym zmiany normatywnej. Podkreślono, że w dacie wydania decyzji upływ czasu nie stanowił przeszkody do stwierdzenia nieważności, a motywy strony składającej wniosek nie podlegają ocenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Dz.U. 1946 nr 49 poz 279 art. 25 § ust. 1 i 2
Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska
Dz.U. 1946 nr 49 poz 279 art. 10
Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska
Dz.U. 1951 nr 46 poz 340 art. 2 § ust. 1
Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
Dz.U. 1951 nr 46 poz 340 art. 6 § ust. 1 i 2
Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
Dz.U. 1951 nr 46 poz 340 art. 10
Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
Dz.U. 1951 nr 46 poz 340 art. 5 § ust. 1 i 2
Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
Dz.U. 1951 nr 46 poz 340 art. 7
Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
k.p.a. art. 156 § par. 1 pkt. 1, 3, 4 i 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ czasu nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa nie wymaga wykazania dotkliwych następstw dla strony. Akt nadania z 1953 r. został wydany w sytuacji prawnej wykluczającej jego dopuszczalność, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Odrzucone argumenty
Żądanie stwierdzenia nieważności aktu nadania z 1953 r. jest przedawnione ze względu na upływ czasu (67 lat od wydania aktu i 61 lat braku działań prawnych). Akt nadania z 1953 r. pozostawał w sprzeczności z aktem nadania z 1947 r., co powinno być podstawą do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dowód z opinii biegłego w formie operatu szacunkowego był istotny dla stwierdzenia braku dotkliwych następstw dla wnioskodawców.
Godne uwagi sformułowania
Według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Sąd administracyjny jest z mocy art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wydanym w rozpoznawanej sprawie, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. P 46/13, będąc wyrokiem zakresowym dotyczącym pominięcia ustawodawczego nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Celem rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący-sprawozdawca
Iwona Bogucka
członek
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa, w tym kwestii przedawnienia i wpływu upływu czasu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii reformy rolnej i dekretów z lat 40. i 50. XX wieku, ale zasady dotyczące nieważności decyzji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych aktów nadania ziemi i długotrwałego sporu o własność, co może być interesujące ze względu na kontekst historyczny i złożoność prawną.
“Czy można unieważnić akt nadania ziemi sprzed 70 lat? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1234/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka Marek Stojanowski Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6290 Reforma rolna Hasła tematyczne Reforma rolna Sygn. powiązane II SA/Sz 1149/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-02-24 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1946 nr 49 poz 279 art. 25 ust. 1 i 2, art. 10 Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska Dz.U. 1951 nr 46 poz 340 art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, art.10, art. 5 ust.1 i 2, art. 7 Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych Dz.U. 2021 poz 735 art.156 par. 1 pkt. 1, 3, 4 i 7, par.2, art.7, art.77 par.1, art.80, art.8 par.1, art.11 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art.151, art.188, art.153, art.193 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1149/21 w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 30 sierpnia 2021 r., nr SKO.4164.374.2021 w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek uczestnika postępowania E.C. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 30 sierpnia 2021 r., nr SKO.4164.374.2021, w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania, wyrokiem z 24 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1149/21, oddalił skargę. Wyrok ten, podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane poniżej, jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył A. J., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 25 dekretu o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska z dnia 6 września 1946 r. w zw. z art. 2, art. 10 dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych z dnia 6 września 1951 r. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a konsekwencji błędne przyjęcie, że akt nadania z 11 listopada 1953 r. rażąco narusza te przepisy i tym samym istnieje podstawa do stwierdzenia jego nieważności, w sytuacji gdy fakt, iż akt nadania z 11 listopada 1953 r. w zakresie określonym w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 29 stycznia 2021 r. dotyczył nieruchomości objętej uprzednio aktem nadania z 12 grudnia 1947 r., a tym samym, iż akt nadania z 11 listopada 1953 r. pozostaje w sprzeczności z aktem nadania z 12 grudnia 1947 r., nie jest, zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, okolicznością pozwalającą na zastosowanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 29 stycznia 2021 r. pomimo, iż organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz błędnie przyjął, iż dowód z opinii sądowej w formie operatu szacunkowego w przedmiocie aktualnej wartości rynkowej nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w W., gminie D. z księgą wieczystą Nr [...] z 22 kwietnia 2016 r. wydanej na potrzeby postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w K. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...], jest nieprzydatny dla stwierdzenia faktów istotnych w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy dokument ten stanowi wiarygodny dowód na okoliczność tego, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można mówić o jakichkolwiek dotkliwych następstwach doznawanych przez wnioskodawców wskutek wydania na rzecz M. J. aktu nadania z 11 listopada 1953 r., 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 29 stycznia 2021 r. pomimo, iż organ błędnie przyjął, iż zgłoszone przez wnioskodawców żądanie stwierdzenia nieważności aktu nadania nr [...] z 11 listopada 1953 r. nie można uznać za "przedawnione" w sytuacji, gdy: a) w wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał na potrzebę istnienia przedawnienia na obszarze prawa administracyjnego, w tym także przedawnienia do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; b) akt nadania z 11 listopada 1953 r., którego dotyczy niniejsze postępowanie, został wydany 67 lat temu; c) przez 61 lat ani K. T., ani jego spadkobiercy nie skorzystali z żadnych instrumentów prawnych, które przyznawało im do 31 grudnia 1960 r. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, a następnie Kodeks postępowania administracyjnego, celem realizacji żądania zgłoszonego w niniejszym postępowaniu; d) wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni doprowadzili do degradacji konstrukcji zajmowanej przez siebie części budynku i jego awaryjnego stanu, a aktualne działania wnioskodawców nakierunkowane są wyłącznie na pozyskanie wyremontowanej (nakładami poczynionymi wyłącznie przez skarżącego) części budynku zajmowanego przez A. J.. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła uczestniczka postępowania E.C., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o: 1. oddalenie skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 24 lutego 2022 r. oddalającego skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 30 sierpnia 2021 r., nr SKO.4164.374.2021, w przedmiocie stwierdzenia wydania aktu nadania z naruszeniem prawa, 2. zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie uczestniczka postępowania E. C. zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością prawidłowego sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem strony skarżącej kasacyjnie uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia ich naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż Sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym warunkom, a więc pozbawiona podstawowych elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie ma prawa, aby rozwijać czy też doprecyzowywać stawiane zarzuty kasacyjne. Ponadto podkreślić trzeba, że przedmiotem oceny Sądu są jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Jeśli strona nie sformułowała zarzutów zgodnie z powołanymi przepisami, to działający na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać ich merytorycznej oceny. Sąd nie może bowiem domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 829/14, z 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 917/14 oraz z 1 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2290/16). Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP jest oparty na twierdzeniu, że zgłoszone przez wnioskodawców żądanie stwierdzenia nieważności aktu nadania nr 127261 z 11 listopada 1953 r. należy uznać za "przedawnione". O "przedawnieniu" mają świadczyć następujące okoliczności: a) Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, wyraźnie wskazał na potrzebę istnienia przedawnienia na obszarze prawa administracyjnego, w tym także przedawnienia do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; b) akt nadania z 11 listopada 1953 r., którego dotyczy niniejsze postępowanie, został wydany 67 lat temu, przy czym przez 61 lat ani K. T., ani jego spadkobiercy nie skorzystali z żadnych instrumentów prawnych, które przyznawało im do 31 grudnia 1960 r. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, a następnie Kodeks postępowania administracyjnego, celem realizacji żądania zgłoszonego w niniejszym postępowaniu; c) wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni doprowadzili do degradacji konstrukcji zajmowanej przez siebie części budynku i jego awaryjnego stanu, a aktualne działania wnioskodawców nakierunkowane są wyłącznie na pozyskanie wyremontowanej (nakładami poczynionymi wyłącznie przez skarżącego) części budynku zajmowanego przez A.J.. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny we wcześniejszym wyroku wydanym w tej sprawie (wyrok NSA z 15 czerwca 2020 r., I OSK 2546/19) stwierdził, odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. P 46/13, że był to wyrok zakresowy orzekający o pominięciu ustawodawczym. Był to zatem wyrok, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie. Wyroki o pominięciu prawodawczym Trybunał kieruje zaś przede wszystkim do ustawodawcy, a chociaż w doktrynie nieraz podnosi się, że w takiej sytuacji organy stosujące prawo winny poszukiwać możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z wartości konstytucyjnych, to – zdaniem Sądu II instancji - brakującej części normy w art. 156 § 2 k.p.a. nie można zrekonstruować w taki sposób, który umożliwiałby jej uniwersalne zastosowanie w okolicznościach każdej sprawy, zwłaszcza, że Trybunał nie przesądził, że czas ten (wymagany okres prekluzyjny) powinien być taki sam, jak w przypadku przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., czyli 10 lat (zob. pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Sąd administracyjny jest z mocy art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wydanym w rozpoznawanej sprawie, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Związanie to obejmuje również Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu traci moc wiążącą w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (vide: uchwała NSA z 30 czerwca 2008 r., I FPS 1/08 oraz wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r., I GSK 1097/12). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku NSA z 15 czerwca 2020 r., I OSK 2546/19. Nie wystąpiły bowiem okoliczności powodujące utratę mocy wiążącej powyższej oceny prawnej. Na marginesie należy zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. P 46/13, będąc wyrokiem zakresowym dotyczącym pominięcia ustawodawczego nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Zauważyć trzeba, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja wydana została 30 sierpnia 2021 r. W stanie prawnym obowiązującym w dacie zakończenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organy nie miały podstaw do samodzielnego określania terminu, który ograniczałby możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wady określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Co więcej, jak wskazuje treść projektu ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego zgłoszonego w dniu 25 marca 2021 r. przez wnioskodawcę - Komisję Sejmową (IX.1090) w projekcie tym wnioskodawca nowelizacji proponował, aby do art. 156 k.p.a. dodać § 3 w brzmieniu: "Nie stwierdza się nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat, a decyzja ta była podstawą nabycia prawa lub stwarza uzasadnione oczekiwanie nabycia prawa". Choć w ostatecznej wersji, która stała się prawnie wiążącą ustawą, wspomniany termin określono na lat 10, to mając na uwadze, że początkowo wnioskodawca nowelizacji proponował przyjęcie terminu 30-letniego, kwestia długości owego terminu w odniesieniu do wad decyzji, określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie była ani oczywista, ani z góry przesądzona. Niezasadnie więc w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego skarżący kasacyjnie upatruje podstaw do kwestionowania zaskarżonego wyroku. Podkreślić następnie należy, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji upływ czasu nie stanowił przeszkody dla stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Niepodejmowanie przez stronę przez długi czas działań w celu spowodowania stwierdzenia nieważności decyzji również nie jest okolicznością, która mogłaby wyłączyć dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać dalej należy, że motywy, którymi kieruje się strona składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, nie podlegają ocenie organu lub sądu administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP należy zatem uznać za niezasadny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że zarzut ten jest oparty na założeniu, że warunkiem koniecznym stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest ustalenie, że strona doznała dotkliwych następstw w wyniku wydania takiej decyzji. Założenie to jest błędne. Sąd I instancji wskazał mianowicie, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Poniesienie szkody przez stronę nie jest zatem okolicznością świadczącą o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Mówiąc inaczej, niemożność zaakceptowania decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa nie jest uzależniona od stwierdzenia, że w wyniku wydania tej decyzji została wyrządzona stronie szkoda. Do tożsamego wniosku należy dojść również w przypadku przyjęcia, jak to czyni kasator, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Jest bowiem oczywiste, że przez racje ekonomiczne lub gospodarcze należy rozumieć okoliczności o bardziej ogólnym charakterze, niż uszczerbek majątkowy strony. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. należy zatem uznać za niezasadny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 25 dekretu o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta G. z dnia 6 września 1946 r. w zw. z art. 2 i art. 10 dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych z dnia 6 września 1951 r. należy stwierdzić, że zarzut ten został oparty na błędnej ocenie powodów stwierdzenia nieważności aktu nadania z 11 listopada 1953 r. Powodem stwierdzenia nieważności aktu nadania z 11 listopada 1953 r. w zakresie, w jakim dotyczył on tej części nieruchomości, która objęta została uprzednio aktem nadania z 12 listopada 1947 r., nie było to, że pozostawał on w sprzeczności z aktem nadania z 12 listopada 1947 r. lub że był on sprzeczny z ustaleniami tego aktu nadania. Sąd I instancji zaakceptował mianowicie stanowisko organów, że w wyniku wydania aktu nadania z 12 listopada 1947 r. powstał stan prawny wykluczający wydanie aktu nadania z 11 listopada 1953 r. w zakresie, w jakim dotyczył on tej części nieruchomości, która objęta została uprzednio aktem nadania z 12 listopada 1947 r. Mówiąc inaczej, akt nadania z 11 listopada 1953 r. został wydany w powyższym zakresie w stanie prawnym oraz faktycznym wykluczającym dopuszczalność jego wydania. Należy przywołać w tym miejscu ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z 15 czerwca 2020 r., I OSK 2546/19, że w sytuacji, w której określona nieruchomość stała się własnością osoby fizycznej na podstawie art. 2 dekretu z 1951 r., to nie mogła zostać ponownie nadana innej osobie na podstawie art. 10 dekretu. Nabyciu na podstawie art. 10 dekretu podlegały bowiem wyłącznie grunty stanowiące własność państwa, nie zaś grunty nabyte uprzednio przez osoby fizyczne w trybie przepisów dekretu z 1946 r., czy też na podstawie art. 2 dekretu z 1951 r. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.). Sąd oddalił też wniosek o zwrot kosztów postępowania na rzecz uczestnika postępowania. Stosownie bowiem do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę, strona, która skargę kasacyjną wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ. Przepis ten nie przewiduje zatem zwrotu tego rodzaju kosztów poniesionych przez uczestnika postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2019 r., II OSK 1156/18).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI