I OSK 1232/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-05-25
NSAAdministracyjneWysokansa
policjazwolnienie ze służbyważny interes służbypostępowanie karnesłużba funkcjonariuszyodpowiedzialność dyscyplinarnaNSAWSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że zwolnienie policjanta ze służby z powodu zarzutów karnych było uzasadnione ważnym interesem służby, mimo braku prawomocnego skazania.

Sprawa dotyczyła zwolnienia policjanta T.S. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z powodu zarzutów popełnienia przestępstwa rozboju i zastosowania tymczasowego aresztowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwolnieniu, uznając, że samo postępowanie karne nie jest wystarczającą podstawą. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy Policji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zwolnienie było uzasadnione ważnym interesem służby, nawet bez prawomocnego wyroku skazującego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji o zwolnieniu sierżanta T.S. ze służby, argumentując, że samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne i zastosowanie tymczasowego aresztowania nie jest wystarczającą podstawą do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji (ważny interes służby). Sąd podkreślił, że organ administracji musi samodzielnie ustalić naruszenie interesu służby, a nie opierać się wyłącznie na postępowaniu karnym, które nie zakończyło się prawomocnym wyrokiem. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji, uznał wyrok WSA za błędny. NSA stwierdził, że organy Policji prawidłowo oceniły materiał dowodowy, w tym dokumenty z postępowania karnego, i wykazały, że dalsze pozostawanie T.S. w służbie naruszałoby ważny interes służby. NSA podkreślił, że przesłanka "ważnego interesu służby" wymaga indywidualnej oceny i może być uzasadniona zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej interesów, nawet jeśli nie dotyczy to naruszenia obowiązków służbowych czy braku prawomocnego skazania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo wszczęcie postępowania karnego nie jest wystarczającą podstawą, jednakże organy Policji mogą zwolnić funkcjonariusza ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby, co wymaga indywidualnej oceny materiału dowodowego, w tym dokumentów z postępowania karnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie przyjął, iż organy Policji oparły się wyłącznie na postępowaniu karnym. Organy te oceniły materiał dowodowy, w tym dokumenty z postępowania karnego, i wykazały, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie naruszałoby ważny interes służby. Przesłanka "ważnego interesu służby" wymaga indywidualnej oceny i może być uzasadniona zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej interesów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.o. Policji art. 41 § 2 pkt 5

Ustawa o Policji

Przesłanka "ważnego interesu służby" wymaga indywidualnej oceny i może być uzasadniona zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów. Organy Policji muszą wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że dalsza służba funkcjonariusza naruszać będzie dobro służby.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty z postępowania karnego mogą być wykorzystane jako dowody w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. Policji art. 25 § 1

Ustawa o Policji

Wymóg posiadania przez policjanta przymiotu nieposzlakowanej opinii.

u.o. Policji art. 27 § 1

Ustawa o Policji

Obowiązek przestrzegania ślubowania przez policjanta.

u.o. Policji art. 41 § 2 pkt 7

Ustawa o Policji

Wprowadzenie choroby jako samodzielnej podstawy zwolnienia policjanta ze służby (po zmianie przepisów).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy Policji prawidłowo oceniły materiał dowodowy, w tym dokumenty z postępowania karnego, i wykazały, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie naruszałoby ważny interes służby. Przesłanka "ważnego interesu służby" wymaga indywidualnej oceny i może być uzasadniona zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów. Wykorzystanie dokumentów z postępowania karnego jako dowodów w postępowaniu administracyjnym jest dopuszczalne na podstawie art. 75 § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie przyjął, że organy Policji oparły się wyłącznie na informacjach uzyskanych z postępowania karnego jeszcze nie zakończonego. WSA błędnie zinterpretował art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, uznając, że samo wszczęcie postępowania karnego nie jest wystarczającą podstawą do zwolnienia.

Godne uwagi sformułowania

przesłanka "ważnego interesu służby" winna być oceniana indywidualnie w każdej sprawie w odniesieniu do konkretnego policjanta. stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby w Policji nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych. w interesie służby, który jest tożsamy z interesem społecznym, leży aby ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby spełniające w pełni wymagania stawiane przez przepisy ustawy o Policji.

Skład orzekający

Izabella Kulig-Maciszewska

przewodniczący

Anna Lech

członek

Zbigniew Rausz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"ważnego interesu służby\" w kontekście zwolnienia funkcjonariusza Policji, dopuszczalność wykorzystania dowodów z postępowania karnego w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Interpretacja może być pomocna w innych sprawach dotyczących zwolnień z powodu naruszenia interesu służby.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego zwolnienia funkcjonariusza służb mundurowych w sytuacji, gdy toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, ale nie ma jeszcze prawomocnego wyroku skazującego. Pokazuje to złożoność relacji między postępowaniem karnym a administracyjnym.

Czy policjant może zostać zwolniony ze służby, zanim zapadnie wyrok skazujący? NSA wyjaśnia znaczenie "ważnego interesu służby".

Sektor

służby mundurowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1232/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Zbigniew Rausz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1443/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-06-21
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędziowie NSA Anna Lech, Zbigniew Rausz (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/04 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. przyznaje adw. E. P. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 219,60 zł. ( dwieście dziewiętnaście 60/100) wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/04 uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] nr [...] decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z [...] wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 43 ust. 3 i art. 45 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) zwolnił sierżanta T. S. z dniem 31 grudnia 2003 r. ze służby w Policji nadając orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że Prokurator Prokuratury Rejonowej Warszawa Mokotów postawił skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego polegającego na tym, że w nocy z 21 na 22 października 2003 r. przy ul. [...] w [...], działając wspólnie i w porozumieniu z C. H. posługując się bronią palną dokonał rozboju na osobie Z. S., tj. o czyn z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 189 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Ponadto wobec funkcjonariusza Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa zastosował w dniu 29 października 2003 r. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. Z uwagi na postawienie T. S. zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym nr 907 z 30 października 2003 r. wydanym na podstawie art. 39 ust. 1 powołanej ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy. Komendant Rejonowy Policji [...] mając na względzie charakter i wagę zarzucanego policjantowi czynu, wystąpił z wnioskiem do Komendanta [...] Policji o rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy. Wniosek ten stanowił podstawę do wszczęcia procedury rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym. O powyższym T. S. został poinformowany w dniu 19 listopada 2003 r. pismem z 13 listopada 2003 r.
Zarząd Terenowy NSZZ Policjantów KRP [...] uchwałą z 19 listopada 2003 r. nie wniósł uwag co do zasadności zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w oparciu o ww. podstawę prawną. Pismem z 25 listopada 2003 r. skierowanym do Komendanta [...] Policji skarżący wystąpił o wstrzymanie procedury zwolnienia go ze służby w Policji do czasu zakończenia postępowania karnego, jednocześnie nie zgadzał się z uchwałą Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów KRP [...]. W wyniku tego pisma Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Komendy [...] Policji w [...] uchwałą z 17 grudnia 2003 r. nie wniósł uwag do uchwały Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów KRP [...]. Komendant [...] Policji zaś prośbę skarżącego z 25 listopada 2003 r. w przedmiocie wstrzymania procedury zwolnienia go ze służby w Policji rozpoznał odmownie. Uzasadniając decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji Komendant [...] Policji w [...] wskazał, że charakter zarzucanego skarżącemu czynu, jego negatywna ocena w miejscu pełnienia służby oraz fakt utraty zaufania i wiarygodności u przełożonych i współpracowników powodują, że nie może on pełnić służby w szeregach Policji, a tym samym wykonywać czynności służbowych jako funkcjonariusz publiczny. Wskazał, że wszystkie wskazane okoliczności sprawy wskazują, że policjant utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. W interesie służby, który jest tożsamy z interesem społecznym, leży, aby ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby spełniające określone przepisy ustawy o Policji. Komendant Główny Policji rozkazem z [...] utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. Podniósł, że ustawa o Policji wprawdzie nie precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem "ważny interes służby" jednakże ukształtował się pogląd mówiący, że na tej podstawie dokonuje się zwolnień funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, a nie można ich zwolnić na innej podstawie. W sprawie nie zachodzi żadna z obligatoryjnych przesłanek zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, określonych w art. 41 ust. 1 ustawy o Policji. Organ wskazał, że skarżący jak każdy policjant zobowiązał się m.in. do zachowania nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy) oraz do przestrzegania złożonego ślubowania, w którym przyrzekł strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej, wykonywać polecenia przełożonych, strzec honoru, godności i dobrego imienia służby a także przestrzegać zasad etyki zawodowej (art. 27 ust. 1 ustawy). Komendant Główny Policji wskazał, że T. S. nie wypełnił tych zobowiązań, bowiem wskazanymi zachowaniami udowodnił, że nie może realizować żadnego z powierzonych mu zadań stanowiących zadania Policji i dlatego w interesie służby leży rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza.
T. S. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi, że decyzja o zwolnieniu go ze służby jest niesłuszna i krzywdząca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Jak słusznie zauważył Komendant Główny Policji w swojej decyzji, pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. W praktyce, na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby w Policji, a nie można ich zwolnić na innej podstawie prawnej. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzeczeniu z 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 426/99; wskazując jednocześnie, iż przesłanka "ważnego interesu służby" winna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Okoliczności te winny odnosić się do art. 1 powołanej ustawy o Policji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podzielił. Użycie w tym przepisie sformułowania "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 k.p.a.) rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ takiego postępowania nie przeprowadził i ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący naruszył ważny interes służby. Stanowisko swoje wywiódł z faktu postawienia skarżącemu przez Prokuratora Rejonowego Prokuratury Mokotów zarzutów popełnienia czynu o znamionach przestępstwa z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 189 § 1 kk. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a następnie zastosowania wobec niego tymczasowego aresztowania. Organ wskazał ponadto, że zachowanie skarżącego polegające na zaborze rzeczy cudzej przy użyciu broni palnej, pozbawienie wolności drugiej osoby poprzez użycie przemocy, grożenie tej osobie pozbawieniem życia i pozostawienie jej przywiązanej do drzewa, może stanowić przesłankę, dla której funkcjonariusz taki nie może pełnić służby w Policji. Wskazał również, że skarżący swoim zachowaniem udowodnił, że nie może realizować żadnego z powierzonych mu zadań w Policji.
W ocenie Sądu sam fakt wszczęcia postępowania karnego nie może jeszcze świadczyć o tym, iż skarżący popełnił czyn, o który jest podejrzany. Organ administracji nie dokonał zaś samodzielnych ustaleń pozwalających na przyjęcie, iż skarżący popełnił czyn uniemożliwiający jego dalsze pozostawanie w Policji, czy też utracił – jak to określono w zaskarżonej decyzji – przymiot nieposzlakowanej opinii wymaganej od funkcjonariuszy Policji. Faktu zaś popełnienia przestępstwa i naruszenia z tego powodu ważnego interesu służby nie można ustalać wyłącznie na podstawie czynności postępowania karnego, które nie zostały zakończone prawomocnym wyrokiem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2003 r. sygn. akt III RN 61/02).
Sąd wskazał, że postępowanie karne uzyskuje szczególne znaczenie prawne wtedy tylko, gdy zakończone jest prawomocnym wyrokiem skazującym. Prowadzenie samego postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi nie przesądza jeszcze o popełnieniu przestępstwa, o które jest podejrzany. Nieprawidłowa jest zatem taka interpretacja przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o Policji, która z samego faktu prowadzenia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi Policji, uzasadnia zwolnienie go ze służby. Organ stosując zatem art. 41 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o Policji nie może poprzestać jedynie na wskazaniu okoliczności wszczęcia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi Policji i zastosowaniu w stosunku do niego tymczasowego aresztowania, lecz musi wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że dalsza służba funkcjonariusza naruszać będzie dobro służby, a zawieszenie go w czynnościach służbowych nie ochroni tego dobra służby w sposób dostateczny.
Według Sądu potwierdzeniem tego stanowiska jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 9 października 2004 r. sygn. akt K 1/04, w którym Trybunał orzekł o zgodności z Konstytucją art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks Celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122). Badanym przez Trybunał przepisem wprowadzono do ustawy o Służbie Celnej, jako obligatoryjną podstawę zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego oraz zastosowanie tymczasowego aresztowania, mimo istnienia w ustawie o Służbie Celnej fakultatywnej przesłanki zwolnienia, gdy wymaga tego dobro służby. Sąd wskazał, że do czasu tej nowelizacji unormowania w zakresie możliwości zwolnienia ze służby zarówno w stosunku do policjantów jak i funkcjonariuszy celnych są niemal identyczne. Wprowadzenie zatem przez ustawodawcę tej nowej przesłanki zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, mimo istnienia możliwości zwolnienia go ze względu na dobro służby wskazuje, że przesłanki te nie są tożsame. Zwolnienie zatem funkcjonariusza ze względu na dobro służby wymaga od organu przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania w sprawie z uwzględnieniem interesu służby oraz interesu funkcjonariusza. Sąd stwierdził, że na aprobatę zasługuje troska Komendanta Głównego Policji o to, aby funkcjonariusze Policji spełniali ustawowe wymogi do pełnienia służby, w tym posiadali przymiot nieposzlakowanej opinii, lecz należy pamiętać o tym, że na tle obowiązującej ustawy o Policji, zwiększonym obowiązkom funkcjonariuszy odpowiada wzmożona ochrona ich stosunku służbowego. Stąd też wskazana przesłanka "ważnego interesu służby" winna być skonkretyzowana i ustalona w sposób niebudzący wątpliwości. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną wniósł Komendant Główny Policji reprezentowany przez radcę prawnego Barbarę Świątkiewicz zaskarżając wyrok ten w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) – poprzez błędną wykładnię ww. przepisów. W związku z tym wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny został poinformowany, że T. S. odbywa prawomocną karę pozbawienia wolności (został skazany na 5 lat). Sąd oceniając materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym nie wziął pod uwagę okoliczności tego postępowania oraz braku realnych możliwości przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego bez zgody Prokuratora prowadzącego sprawę. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. dowodem w postępowaniu administracyjnym jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ prowadzący postępowanie korzystał w postępowaniu administracyjnym z dokumentów w postaci protokołów przesłuchań świadków przeprowadzonych w postępowaniu karnym. Korzystał z ww. dokumentów, ponieważ nie miał możliwości przeprowadzenia tych dowodów w postępowaniu administracyjnym. Jednakże ocena tych dowodów była niezależna od oceny organów Ścigania.
W powołanym – w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – wyroku Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2003 r. III RN 61/2002 ("Wokanda" 2004, nr 3, s. 22) Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że sam fakt prowadzenia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi jest niewystarczający jako dowód na naruszenie przez funkcjonariusza ważnego interesu służby. Fakt prowadzenia postępowania karnego nie jest tożsamy ze skorzystaniem z dokumentów tego postępowania i dokonania oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął tezę powołanego wyroku Sądu Najwyższego bez odniesienia się do określonego stanu faktycznego. Tym samym naruszył zasadę wykładni prawa określoną w wyroku Sądu Najwyższego z 1 grudnia 1994 r. (III ARN 65/94, OSP 1995, nr 6, poz. 145) nakazującą oceniać przesłankę "ważnego interesu służby" indywidualnie w każdej sprawie. Dotychczasowe orzecznictwo NSA nie kwestionowało wykorzystywania dokumentów z postępowania karnego jako dowodów w postępowaniu administracyjnym. Wyroki uchylające decyzje o zwolnieniu policjanta ze służby uzasadnione były brakiem ustalenia na czym polegało naruszenie "ważnego interesu służby" i wskazaniem jako jedynego argumentu – wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego albo nawet tylko uzyskanie informacji o podejrzeniu popełnienia przez policjanta przestępstwa. W wyrokach tych zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny badał ustalenia postępowania karnego już po wydaniu decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie WSA w Warszawie takie ustalenia pominął jako niemające znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Zaskarżony wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, skutkować będzie przywróceniem do służby osoby skazanej prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa rozboju i odbywającej karę pozbawienia wolności. Kolejny argument użyty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotyczy porównania regulacji ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji z ustawą z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
Nie można zgodzić się z stwierdzeniem, że brak w ustawie o Policji regulacji analogicznej do zawartej w art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej – przewidującej obligatoryjną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego wyklucza uznanie takiej okoliczności jako przesłanki naruszenia ważnego interesu służby. Obie powołane ustawy stanowią samodzielne akty prawne i nie można traktować ich jako "system prawa" stosując wykładnię systemową. O braku więzi systemowej między ww. ustawami świadczy m.in. fakt, że funkcjonariusze Służby Celnej nie są objęci wspólną dla innych formacji mundurowych regulacją ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SG, BOR, PSP i SW oraz ich rodzin. Dotychczasowe orzecznictwo NSA nie uznawało faktu wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantowi jako okoliczności wykluczającej możliwość zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Z ostrożności procesowej wnoszący skargę kasacyjną podniósł argument o braku związania Sądu wykładnią ustaw dokonaną przez Sąd Najwyższy w wyroku dotyczącym innej sprawy oraz przez Trybunał Konstytucyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Komendanta Głównego Policji skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 czerwca 2005 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy.
W rozpoznawanej sprawie podstawę kasacyjną stanowi naruszenie przez zaskarżony wyrok art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) przez błędną wykładnię tego przepisu. Przepis ten będący materialnoprawną podstawą decyzji podjętych przez organy Policji w tej sprawie w stosunku do T. S. stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby gdy wymaga tego ważny interes służby. W tym trybie zatem zwolnić można policjanta tylko wtedy gdy wymaga tego ważny interes służby, a zwolnić go nie można z innej przesłanki obligatoryjnej lub fakultatywnej określonej w ustawie o Policji. Przesłanka wystąpienia "ważnego interesu służby" winna być oceniana indywidualnie w każdej sprawie w odniesieniu do konkretnego policjanta.
Jak słusznie przy tym zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 426/99 (Lex nr 47389) stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby w Policji nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych. Może być również uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie przekonywująco wykazano, że za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji przemawiał ważny interes służby.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o dowodach. Zgodnie z art. 75 § 1 tego kodeksu jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Celem tak prowadzonego postępowania administracyjnego jest zebranie w sprawie materiału dowodowego, a następnie dokonanie jego oceny dla ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie tą okolicznością, która wymagała udowodnienia było wykazanie, że "ważny interes służby" wymagał zwolnienia T. S. ze służby w Policji.
Okoliczność ta została przez organy Policji wykazana. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że organy Policji przy wydaniu przedmiotowych decyzji oparły się wyłącznie na informacjach uzyskanych z postępowania karnego jeszcze nie zakończonego.
Z dokumentacji sprawy, a zwłaszcza akt administracyjnych, na które składały się w znacznej części dokumenty z postępowania karnego prowadzonego przeciwko T. S., a które organ dołączył do materiału dowodowego sprawy (na co zezwalał mu ww. art. 75 § 1 k.p.a.) wynika, że organ materiały te ocenił, a następnie w wyniku tej oceny wszczął postępowanie zmierzające do zwolnienia T. S. ze służby w Policji motywując, że wymaga tego ważny interes służby.
Stanowisko to podzieliła organizacja związku zawodowego Policji. Zdaniem NSA w tej sprawie przy uprawdopodobnieniu w materiale dowodowym popełnienia przez policjanta zarzucanego mu przestępstwa, mając na uwadze okoliczności temu towarzyszące, należy podzielić stanowisko organów Policji obu instancji, że dalsze pozostawienie T. S. w Policji naruszałoby "ważny interes służby". Zgodzić się trzeba z organami Policji, że w interesie służby, który jest tożsamy z interesem społecznym, leży aby ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby spełniające w pełni wymagania stawiane przez przepisy ustawy o Policji.
Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji okoliczność, że ustawa o Policji nie posiada przepisu analogicznego jak w ustawie o Służbie Celnej, nakazującego obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby wskutek wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji zapadłych w tej sprawie.
Jeżeli w ustawie o Policji ustawodawca wyodrębni podobną przesłankę, to wówczas będzie stanowiła ona bezpośrednią podstawę prawną do usunięcia policjanta z Policji, do tego czasu jednak usunięcie policjanta z Policji, przeciwko któremu wniesiono akt oskarżenia, możliwe będzie tylko w ramach zakreślonych przepisem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, gdy będzie tego wymagał ważny interes służby. Przypomnieć tu wypada, że np. do 31 grudnia 1998 r. w oparciu o przesłankę ważnego interesu służby mogło nastąpić zwolnienie policjanta ze służby w Policji z powodu długotrwałej choroby. Dopiero zmiana przepisów ustawy o Policji wprowadziła w art. 41 ust. 2 pkt 7 (Dz.U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668) jako samodzielną podstawę zwolnienia policjanta ze służby chorobę przez okres czasu w przepisie tym określonym.
W świetle powyższego należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem powołanego art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji i z tego powodu na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrok ten należało uchylić i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI