I OSK 1230/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1955 r. o przejęciu nieruchomości ziemskich, uznając, że opis mienia był wystarczający, a jego przejęcie nie naruszało rażąco prawa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1955 r. o przejęciu nieruchomości ziemskich. Skarżący kwestionował opis mienia, zbiorczy charakter orzeczenia oraz podstawę prawną. NSA uznał, że opis nieruchomości oparty na wykazach hipotecznych był wystarczający do identyfikacji, a przejęcie kilku nieruchomości jednym aktem nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Wskazanie dwóch dekretów jako podstawy prawnej, mimo że jeden nie miał zastosowania do konkretnych właścicieli, również nie było wadą uzasadniającą nieważność orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 24 listopada 1955 r. Orzeczenie to dotyczyło przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi [...], stanowiących własność osób przesiedlonych do Z.S.R.R. lub niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli. Skarżący, jako następca prawny właścicieli, domagał się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1955 r. w zakresie dotyczącym nieruchomości jego poprzedników prawnych, argumentując m.in. niedostatecznym opisem mienia, zbiorczym charakterem orzeczenia oraz wadliwą podstawą prawną. Sąd I instancji oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na zarzutach naruszenia prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) i przepisów postępowania. Sąd kasacyjny uznał, że opis nieruchomości, oparty na numerach wykazu hipotecznego i nazwiskach właścicieli, był wystarczający do identyfikacji, zwłaszcza że w toku postępowania nie wystąpiły trudności z ich ustaleniem. Podkreślono, że w tamtym stanie prawnym taki opis odpowiadał wymogom osnowy orzeczenia. NSA stwierdził również, że przejęcie kilku nieruchomości jednym aktem administracyjnym nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, gdyż przepisy dekretu z 1949 r. nie wykluczały takiej możliwości. W odniesieniu do zarzutu wadliwej podstawy prawnej, sąd uznał, że mimo wskazania dwóch dekretów, w tym jednego nie mającego zastosowania do konkretnych właścicieli, nie było to podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia, gdyż istniała właściwa podstawa prawna (dekret z 1949 r.). Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również uznano za nieuzasadnione. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, opis nieruchomości oparty na wykazach hipotecznych i nazwiskach właścicieli był wystarczający do identyfikacji w ówczesnym stanie prawnym i odpowiadał wymogom osnowy orzeczenia.
Uzasadnienie
Opis nieruchomości odwoływał się do numerów wykazów hipotecznych i nazwisk właścicieli, co pozwalało na ich identyfikację. W toku postępowania nie wystąpiły trudności z ustaleniem granic, co potwierdza wystarczalność opisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności orzeczenia.
Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego art. 1 § ust. 1
Podstawa prawna przejęcia nieruchomości ziemskich położonych w pasie granicznym lub wskazanych powiatach, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej).
Pomocnicze
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym art. 75 § ust. 1
Określa elementy, które powinna zawierać osnowa orzeczenia administracyjnego.
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Wspomniany jako potencjalna podstawa prawna orzeczenia z 1955 r., jednak nie miał zastosowania do właścicieli nieprzesiedlonych.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opis nieruchomości w orzeczeniu z 1955 r. był wystarczający do identyfikacji. Zbiorcze przejęcie nieruchomości jednym aktem nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Wskazanie dwóch dekretów jako podstawy prawnej, mimo że jeden nie miał zastosowania, nie było wadą orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Niedostateczny opis przejmowanego mienia w orzeczeniu z 1955 r. Zbiorczy charakter orzeczenia wydanego na podstawie dwóch różnych, wykluczających się dekretów. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 1-4 dekretu z 27 lipca 1949 r. i art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.) poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi.
Godne uwagi sformułowania
opis przejmowanego mienia odwoływał się do liczb wykazów hipotecznych, prowadzonych dla przejmowanych nieruchomości oraz wskazywał nazwiska właścicieli. brak jest zatem podstaw do uznania, że w braku wyraźnego przepisu wyłączającego możliwość przejęcia jednym aktem więcej niż jednej nieruchomości, przejęcie w trybie dekretu z 27 lipca 1949 r. więcej niż jednej nieruchomości należących do różnych osób mogło stanowić rażące naruszenie obowiązujących przepisów. ewentualne wadliwości doręczenia orzeczenia mogłyby być rozpatrywane w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), a nie w sprawie o stwierdzenie nieważności.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kremer
sędzia
Maciej Dybowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych orzeczeń administracyjnych z okresu PRL dotyczących przejęcia nieruchomości, zwłaszcza w kontekście \"Akcji Wisła\" i późniejszych postępowań o stwierdzenie nieważności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 50. XX wieku. Interpretacja przepisów K.p.a. i P.p.s.a. w kontekście postępowań nadzorczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego przejęcia mienia po II wojnie światowej, co może być interesujące ze względu na kontekst społeczny i prawny tamtych czasów. Analiza wymogów formalnych orzeczeń z tamtego okresu jest istotna dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Jak opis nieruchomości z 1955 roku wpłynął na współczesne spory o własność?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1230/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Kremer Maciej Dybowski Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 2070/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-23 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Dnia 25 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2070/20 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2020 r. nr GZ.gn.625.122.2019 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 września 2021 r. oddalił skargę J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2020 r. nr GZ.gn.625.122.2019 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. orzeczeniem z 24 listopada 1955 r. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych na terenie wsi [...], gromada [...], powiat [...], stanowiących własność osób przesiedlonych do Z.S.R.R. oraz niepozostających w faktycznym władaniu ich właścicieli. A. S. wnioskiem z 12 listopada 2001 r. wystąpił o "zwrot nieruchomości połemkowskiej, zabranej rodzicom w wyniku Akcji Wisła w 1947 roku". W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że sprawa dotyczy nieruchomości stanowiącej własność P. S. i P. S. z domu W. E. S. - następca prawny A. S. - pismem z 16 października 2010 r. podtrzymała wniosek poprzednika o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w N. z 24 listopada 1955 r. w zakresie dotyczącym przejęcia nieruchomości stanowiących własność poprzedników prawnych jej zmarłego męża. W piśmie z 7 marca 2011 r. E. S. wystąpiła do Wojewody o podział wniosku na dwie części, tj. część dotyczącą przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność P. S. i P. z W. S. oraz część dotyczącą przejęcia na rzecz państwa nieruchomości, których współwłaścicielami oprócz małżonków S. były również inne osoby. Wojewoda Małopolski decyzją z 24 października 2018 r.: - w punkcie 1 odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z 24 listopada 1955 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi [...], objętych wykazami hipotecznymi: Lwh [...] (punkt [...] orzeczenia), lwh [...] (punkt [...] orzeczenia), lwh [...] (punkt [...] orzeczenia), lwh [...] (punkt [...] orzeczenia), lwh [...] (punkt [...] orzeczenia), lwh [...] (punkt [...] orzeczenia), lwh [...] (punkt [...] orzeczenia) gm. kat. [...] w części stanowiącej własność P. S. i P. z W. S., - w punkcie 2 umorzył postępowanie w części dotyczącej nieruchomości objętych wykazem hipotecznym lwh [...] gm. kat. [...] (punkt [...] orzeczenia). Decyzją z 14 lipca 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Minister wskazał, że kontrolowane orzeczenie PPRN w N. z 24 listopada 1955 r. powołuje dwie podstawy przejęcia nieruchomości, tj. dekret z 5 września 1947 r. o przejściu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318), zmieniony dekretem z 28 września 1949 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 404) oraz dekret z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339). W orzeczeniu nie ma wyraźnego rozróżnienia wobec których nieruchomości ma zastosowanie dany dekret, niemniej bezsporne jest, że P. S. i P. z W. S. nie zostali przesiedleni do Z.S.R.R. Minister wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną orzeczenia, w zakresie gruntów należących do P. S. i P. z W. S., stanowi zatem art. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Minister podał, że brak wskazania konkretnych przepisów dekretu, jako podstawy prawnej orzeczenia, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ podstawa prawna w systemie prawa w rzeczywistości istniała. W ocenie organu nadzoru, przesłanki przejęcia zostały spełnione. Jak wynika z punktu I kontrolowanego orzeczenia, przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone na terenie wsi [...], gromada [...], powiat [...]. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 10 czerwca 1938 r. o pasie granicznym (Dz. U. Nr 43, poz. 360) powiat [...] wchodził w skład pasa granicznego. Przesłanka lokalizacyjna była zatem spełniona. W sprawie nie jest kwestionowane, że nieruchomość przejęta od P. S. i P. z W. S. była nieruchomością ziemską. Z żadnych zgromadzonych dokumentów nie wynika odmienny charakter tej nieruchomości. Minister wskazał, że w dacie wydawania kontrolowanego orzeczenia nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu właścicieli. W ocenie Ministra, analiza orzeczenia z 24 listopada 1955 r. potwierdza, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym( Dz.U. 1928.36.341 ze zm.), dalej rozporządzenie z 1928 r. Zarówno wskazany przepis rozporządzenia, ani żaden przepis dekretu nie wymagał szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez państwo nieruchomości, poprzez podanie numerów parcel, a sam dekret zezwalał na daleko posuniętą ogólnikowość w opisie nieruchomości. Opis przejmowanego mienia P. S. i P. z W. S. odwoływał się do liczb wykazów hipotecznych prowadzonych dla przejmowanych nieruchomości oraz wskazywał nazwiska właścicieli. W ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z 11 października 1946 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 320) stały się księgami wieczystymi na podstawie art. LIV § 1 dekretu z 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321). Opis mienia został zatem dokonany w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację, co z kolei przesądza, że w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. W ocenie organu, nie zostały też w sposób rażący naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45 poz. 416). Z treści orzeczenia PPRN w N. nie wynikało bowiem, aby granice nieruchomości stanowiących własność P. S. i P. S. zostały zatarte. Nie było zatem żadnej potrzeby, aby w decyzji zostały opisane granice zespołu przejmowanego gruntu. Za chybiony Minister uznał zarzut, że orzeczenie rażąco narusza prawo, gdyż miało charakter zbiorczy i zostało wydane na podstawie dwóch różnych dekretów. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu, że brak szczegółowego określenia przejętej nieruchomości uniemożliwił jego poprzednikom prawnym uzyskanie w miejscu przesiedlenia od Skarbu Państwa własności innych nieruchomości. W ocenie Ministra, w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia kwestionowanego orzeczenia w szczególnym trybie, który stanowił lex specialis wobec art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. Natomiast niepowołanie rozporządzenia z 16 września 1950 r. jako podstawy prawnej kwestionowanego orzeczenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Odnośnie przejęcia nieruchomości wykazanej w punkcie [...], objętej Iwh [...], gdzie jako właściciel wpisana była P. W. Minister uznał, że strony nie wykazały, że posiadają legitymację do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia w części dotyczącej pozycji [...]. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 lipca 2020 r. złożył J. S. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazał, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie w pkt [...] dotyczyło przejęcia nieruchomości stanowiącej własność P. S. i P. z W. S.. Za bezsporne Sąd I instancji uznał, że wraz z rodziną nie zostali oni przesiedleni do Z.S.R.R., wobec czego podstawę materialnoprawną orzeczenia w zakresie gruntów należących uprzednio do ww. stanowi dekret z 27 lipca 1949 r. Z treści art. 1 ust. 1 dekretu wynika, że wystarczającą przesłanką do wydania prawidłowego orzeczenia o przejęciu nieruchomości w trybie art. 1 dekretu, było ustalenie stanu faktycznego wskazującego, że właściciele nie władają swoją nieruchomością lub nie zamieszkują w miejscu jej położenia. Przy czym powołane przepisy dekretu z 27 lipca 1949 r. przewidując uprawnienie Skarbu Państwa do przejęcia nieruchomości nie wiązały tego uprawnienia z przyczynami utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli. Z treści orzeczenia wynika, że przejmowana nieruchomość została opisana poprzez jej położenie, numer wykazu hipotecznego - lwh, wskazanie osoby właściciela, wskazanie podstawy prawnej. Orzeczenie z 24 listopada 1955 r. zostało wprowadzone do obrotu prawnego, skoro Państwo skutecznie odjęło własność nieruchomości należącej do P. i P. S. W dekrecie z 27 lipca 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie, nie było szczegółowego wymogu co do opisu mienia. Co więcej, dekret ten nie wspominał nawet o danych katastralnych, zatem osnowa orzeczenia nie musiała operować danymi ewidencyjnymi. Zdaniem Sądu I instancji, nie doszło także do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 roku. Analiza orzeczenia z 24 listopada 1955 r. potwierdziła, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w cytowanym przepisie. Przedmiotowa nieruchomość położona była w pasie granicznym, wobec czego przesłanka lokalizacyjna została spełniona. Ponadto nieruchomość będąca dawną własnością P. i P. S. nie pozostawała w ich faktycznym władaniu w chwili wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości. Jak wynika z karty przesiedleńczej z 15 lipca 1947 r., nr [...] P. S. wraz z rodziną (żoną P. i dziećmi) został przesiedlony do innego miejsca zamieszkania. Odnosząc się do zarzutu zbiorczego charakteru orzeczenia, WSA wskazał, że połączenie wielu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jest kwestią techniczną i nie ma żadnego wpływu na prawidłowość orzeczenia. Orzeczeniem z 24 listopada 1955 r. przejęte zostały gospodarstwa rolne w całej wsi [...], co miało ujednolicić i dostosować stan prawny do stanu faktycznego jaki zaistniał na tym terenie. Analogicznie Sąd I instancji ocenił zarzut, że badane orzeczenie, wskutek niedoręczenia byłym właścicielom zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. w zw. z § 4 i § 5 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. z 15 lipca 1948 r. WSA wskazał, że ewentualne wadliwości doręczenia orzeczenia mogłyby być rozpatrywane w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), a nie w sprawie o stwierdzenie nieważności. Zdaniem Sądu I instancji, brak szczegółowego określenia przejętej nieruchomości nie uniemożliwił byłym właścicielom uzyskanie w miejscu przesiedlenia od Skarbu Państwa własności innych nieruchomości. Orzeczenie z 24 listopada 1955 r. nie mogło być samodzielną podstawą do ubiegania się przez właścicieli o grunty rolne bądź mienie nierolnicze z art. 5 dekretu, co wprost wynika z ust. 2 tego przepisu. Natomiast nawet ogólnikowe sformułowanie orzeczenia nacjonalizacyjnego nie wykluczało uzyskania ekwiwalentu, który w ostateczności był ustalany ryczałtowo (art. 7 ust. 2 dekretu). Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że P. S. otrzymał aktem nadania z 1 grudnia 1947 r. gospodarstwo składające się z gruntów, domu mieszkalnego, stajni i szopy położone w [...]. Za trafne Sąd I instancji uznał ustalenia organów, że poprzedniczka prawna skarżącego, tj. P. z W. S. nie jest osobą tożsamą z P. W., wymienioną pod pozycją [...] kontrolowanego orzeczenia. Wobec powyższego postępowanie, w części dotyczącej kontroli orzeczenia z 24 listopada 1955 r. w zakresie punktu [...] jako bezprzedmiotowe, zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Strony postępowania nie wykazały, że posiadają legitymację w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia w części dotyczącej pozycji [...]. W konkluzji Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że kwestionowane orzeczenie z 24 listopada 1955 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, jak również nie jest dotknięte innymi wadami z art. 156 § 1 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. S. wnosząc o jego uchylenie i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z dnia z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. RP Nr 46, poz. 339) w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.) poprzez: • błędną odmowę jego zastosowania na skutek niewłaściwego uznania, że opis przejmowanego mienia we wsi [...], wskazany w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 24 listopada 1955 r. nie przesądza o naruszeniu w sposób rażący art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym w związku z art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., • błędne uznanie, że fakt wydania decyzji zbiorczej przejmującej na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie różnych właścicieli z miejscowości [...] był dopuszczalny na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 K.p.a. w związku z art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z dnia z 27 lipca 1949 r. w zw. z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. w związku z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającą na nieuzasadnionym oddaleniu skargi pomimo tego, iż zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. | | |Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r.,| |poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod| |rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności | |postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi | |kasacyjnej. | |Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga | |kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. | |Przystępując do rozpoznania pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej, należy odnotować, że został on oparty na trzech argumentach | |przemawiających, zdaniem autora skargi kasacyjnej, za jej słusznością, tj. braku dostatecznej identyfikacji nieruchomości w orzeczeniu | |Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z 24 listopada 1955 r. stanowiącej w dacie przejęcia własność P. S. i P. z W. – S., dokonaniu | |zbiorczego przejęcia szeregu nieruchomości jednym aktem administracyjnym na dwóch różnych podstawach prawnych, wzajemnie się | |wykluczających. | |Odnosząc się do pierwszego z argumentów, należy podzielić zdanie Sądu I instancji, który stwierdził, że opis nieruchomości podlegających | |przejęciu w drodze orzeczenia z 1955 r. był jasny i pozwalał na identyfikację przejmowanych nieruchomości. Odnotować bowiem należy, że w | |toku postępowania mającego na celu sprawdzenie prawidłowości nabycia nieruchomości należącej do poprzedników prawnych skarżącego nie | |wystąpiły trudności z ich identyfikacją. Opis przejmowanego mienia odwoływał się do liczb wykazów hipotecznych, prowadzonych dla | |przejmowanych nieruchomości oraz wskazywał nazwiska właścicieli. | |W rozpoznawanej sprawie nie doszło do zatarcia granic poszczególnych nieruchomości, w związku z czym posłużenie się numerami lwh dawało | |jasny obraz, które nieruchomości i w jakich granicach podlegają przejęciu przez Państwo. Odpowiadało to wymogom osnowy orzeczenia stawianym| |przez art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 roku. Tym samym oznaczenie przejmowanych nieruchomości ujęte w sposób, w jaki uczyniono to w | |orzeczeniu z 1955 r., nie może przesądzać o wydaniu tego rozstrzygnięcia w okolicznościach uzasadniających zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 | |K.p.a.. | |Brak jest także podstaw do uznania, że przejęcie przez Państwo jednym aktem własności większej liczby nieruchomości naruszało w sposób | |rażący obowiązujące ówcześnie regulacje prawne. Analiza przepisów powołanych w orzeczeniu z 1955 r. prowadzi do wniosku, że na ich | |podstawie doszło do uregulowania stosunków własnościowych w związku ze zdarzeniami powodującymi przemieszczenie się ludności po drugiej | |wojnie światowej. Przepisy te akcentują aspekt przedmiotowy przejęcia nieruchomości. Brak jest zatem podstaw do uznania, że w braku | |wyraźnego przepisu wyłączającego możliwość przejęcia jednym aktem więcej niż jednej nieruchomości, przejęcie w trybie dekretu z 27 lipca | |1949 r. więcej niż jednej nieruchomości należących do różnych osób mogło stanowić rażące naruszenie obowiązujących przepisów. Skoro nie | |istniał przepis zakazujący takiego rozwiązania, to brak było możliwości naruszenia go, a zwłaszcza naruszenia go w sposób rażący (por. | |wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 576/19). | |Odnosząc się z kolei do trzeciego argumentu podniesionego w pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej należy odnotować, że wprawdzie w | |orzeczeniu nie ma wyraźnego rozróżnienia, wobec których nieruchomości ma zastosowanie dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na | |własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa | |białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, niemniej skoro bezsporne jest, tak jak stwierdził Sąd I instancji, że P. i P. S.| |nie zostali przesiedleni do Z.S.R.R., to oznacza że wobec należących do nich nieruchomości nie mógł mieć zastosowania dekret z dnia 5 | |września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. | |Zatem wymienienie w orzeczeniu z 1955 r. dekretu z 5 września 1947 r. obok podstawy prawnej pozwalającej na przejęcie nieruchomości | |należących pierwotnie do poprzedników prawnych skarżącego, nie może stanowić o wadliwości tego orzeczenia w stopniu uzasadniającym | |stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. | |W świetle powyższych wywodów w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając | |zaskarżony wyrok, naruszył art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z 27 lipca 1949 roku w zw. z art. 75 | |ust. 1 rozporządzenia z 1928 roku. | |Przechodząc do rozpoznania drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że polega on na zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1| |lit. a i c w związku z art. 151 P.p.s.a poprzez wadliwe oddalenie skargi. Zarzut ten, co należy podkreślić, powiązany jest z zarzutem | |naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 5 K.p.a., w zw. z art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku, w zw. z art. 75 ust. 1| |rozporządzenia z 1928 roku. Zaznaczyć należy, że powyższy zarzut różni się od zarzutu omówionego w pierwszej kolejności wyłącznie | |dodatkowym powołaniem w jego podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Odnotowania wymaga, że w odniesieniu do tego przepisu zarzut nie został | |uzasadniony w sposób umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do niego z użyciem jurydycznej argumentacji. | |W pozostałym zaś zakresie słuszność tego zarzutu została obalona w ramach oceny pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej. | |Brak podstaw do uwzględnienia pierwszego zarzutu powoduje, że powiązany z nim drugi zarzut należało uznać za niedający podstaw do uchylenia| |zaskarżonego wyroku jako naruszającego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. | |W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w | |sentencji. |
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI